५. बहुजनहितसुत्तं

८४. वुत्तञ्हेतं भगवता, वुत्तमरहताति मे सुतं –

‘‘तयोमे पुग्गला लोके उप्पज्जमाना उप्पज्जन्ति बहुजनहिताय बहुजनसुखाय लोकानुकम्पाय अत्थाय हिताय सुखाय देवमनुस्सानं. कतमे तयो? इध, भिक्खवे, तथागतो लोके उप्पज्जति अरहं सम्मासम्बुद्धो विज्जाचरणसम्पन्नो सुगतो लोकविदू अनुत्तरो पुरिसदम्मसारथि सत्था देवमनुस्सानं बुद्धो भगवा. सो धम्मं देसेति आदिकल्याणं मज्झेकल्याणं परियोसानकल्याणं सात्थं सब्यञ्जनं, केवलपरिपुण्णं परिसुद्धं ब्रह्मचरियं पकासेति. अयं, भिक्खवे, पठमो पुग्गलो लोके उप्पज्जमानो उप्पज्जति बहुजनहिताय बहुजनसुखाय लोकानुकम्पाय अत्थाय हिताय सुखाय देवमनुस्सानं.

‘‘पुन चपरं, भिक्खवे, तस्सेव सत्थु [सत्थुनो (स्या.)] सावको अरहं होति खीणासवो वुसितवा कतकरणीयो ओहितभारो अनुप्पत्तसदत्थो परिक्खीणभवसंयोजनो सम्मदञ्ञा विमुत्तो. सो धम्मं देसेति आदिकल्याणं मज्झेकल्याणं परियोसानकल्याणं सात्थं सब्यञ्जनं, केवलपरिपुण्णं परिसुद्धं ब्रह्मचरियं पकासेति. अयं, भिक्खवे, दुतियो पुग्गलो लोके उप्पज्जमानो उप्पज्जति बहुजनहिताय बहुजनसुखाय लोकानुकम्पाय अत्थाय हिताय सुखाय देवमनुस्सानं.

‘‘पुन चपरं, भिक्खवे, तस्सेव सत्थु सावको सेखो होति पाटिपदो बहुस्सुतो सीलवतूपपन्नो. सोपि [सो (?)] धम्मं देसेति आदिकल्याणं मज्झेकल्याणं परियोसानकल्याणं सात्थं सब्यञ्जनं, केवलपरिपुण्णं परिसुद्धं ब्रह्मचरियं पकासेति. अयं, भिक्खवे, ततियो पुग्गलो लोके उप्पज्जमानो उप्पज्जति बहुजनहिताय बहुजनसुखाय लोकानुकम्पाय अत्थाय हिताय सुखाय देवमनुस्सानं. इमे खो, भिक्खवे, तयो पुग्गला लोके उप्पज्जमाना उप्पज्जन्ति बहुजनहिताय बहुजनसुखाय लोकानुकम्पाय अत्थाय हिताय सुखाय देवमनुस्सान’’न्ति. एतमत्थं भगवा अवोच. तत्थेतं इति वुच्चति –

‘‘सत्था हि लोके पठमो महेसि, तस्सन्वयो सावको भावितत्तो;

अथापरो पाटिपदोपि सेखो, बहुस्सुतो सीलवतूपपन्नो.

‘‘एते तयो देवमनुस्ससेट्ठा, पभङ्करा धम्ममुदीरयन्ता;

अपापुरन्ति [अपापुरेन्ति (क.)] अमतस्स द्वारं, योगा पमोचेन्ति [यागा पमुच्चन्ति (सी.), योगा मोचन्ति (स्या.)] हुज्जनं ते.

‘‘ये सत्थवाहेन अनुत्तरेन, सुदेसितं मग्गमनुक्कमन्ति [मग्गमनुग्गमन्ति (सी. क.)];

इधेव दुक्खस्स करोन्ति अन्तं, ये अप्पमत्ता सुगतस्स सासने’’ति.

अयम्पि अत्थो वुत्तो भगवता, इति मे सुतन्ति. पञ्चमं.