५. निसीदनसन्थतसिक्खापदवण्णना
५६५. तेन समयेनाति निसीदनसन्थतसिक्खापदं. तत्थ इच्छामहं भिक्खवेति भगवा किर तं तेमासं न किञ्चि बोधनेय्यसत्तं अद्दस, तस्मा एवमाह. एवं सन्तेपि तन्तिवसेन धम्मदेसना कत्तब्बा सिया. यस्मा पनस्स एतदहोसि – ‘‘मयि ओकासं कारेत्वा पटिसल्लीने भिक्खू अधम्मिकं कतिकवत्तं करिस्सन्ति, तं उपसेनो भिन्दिस्सति. अहं तस्स पसीदित्वा भिक्खूनं दस्सनं अनुजानिस्सामि, ततो मं पस्सितुकामा बहू भिक्खू धुतङ्गानि समादियिस्सन्ति, अहञ्च तेहि उज्झितसन्थतपच्चया सिक्खापदं पञ्ञपेस्सामी’’ति, तस्मा एवमाह. एवं बहूनि हि एत्थ आनिसंसानीति.
सपरिसो येन भगवा तेनुपसङ्कमीति थेरो किर ‘‘न, भिक्खवे, ऊनदसवस्सेन उपसम्पादेतब्बो, यो उपसम्पादेय्य, आपत्ति दुक्कटस्सा’’ति (महाव. ७५) इमस्मिं खन्धकसिक्खापदे ‘‘कथञ्हि नाम त्वं मोघपुरिस अञ्ञेहि ओवदियो अनुसासियो अञ्ञं ओवदितुं अनुसासितुं मञ्ञिस्ससी’’ति एवमादिना नयेन गरहं लभित्वा ‘‘सत्था मय्हं परिसं निस्साय गरहं अदासि, सो दानाहं भगवन्तं तेनेव पुण्णचन्दसस्सिरीकेन सब्बाकारपरिपुण्णेन मुखेन ब्रह्मघोसं निच्छारेत्वा परिसंयेव निस्साय साधुकारं दापेस्सामी’’ति सुहदयो कुलपुत्तो अतिरेकयोजनसतं पटिक्कमित्वा परिसं चिनित्वा पञ्चमत्तेहि भिक्खुसतेहि परिवुतो पुन भगवन्तं उपसङ्कमन्तो. तेन वुत्तं – ‘‘सपरिसो येन भगवा तेनुपसङ्कमी’’ति. न हि सक्का बुद्धानं अञ्ञथा आराधेतुं अञ्ञत्र वत्तसम्पत्तिया.
भगवतो अविदूरे निसिन्नोति वत्तसम्पत्तिया परिसुद्धभावेन निरासङ्को सीहो विय कञ्चनपब्बतस्स भगवतो अविदूरे निसिन्नो. एतदवोचाति कथासमुट्ठापनत्थं एतं अवोच. मनापानि ते भिक्खु पंसुकूलानीति भिक्खु तव इमानि पंसुकूलानि मनापानि, अत्तनो रुचिया खन्तिया गहितानीति अत्थो. न खो मे, भन्ते, मनापानीति, भन्ते न मया अत्तनो रुचिया गहितानि, गलग्गाहेन विय मत्थकताळनेन विय च गाहितोम्हीति दस्सेति.
पञ्ञायिस्सतीति पञ्ञातो अभिञ्ञातो भविस्सति, तत्थ सन्दिस्सिस्सतीति वुत्तं होति. न मयं अपञ्ञत्तं पञ्ञपेस्सामाति मयं सावका नाम अपञ्ञत्तं न पञ्ञपेस्साम, बुद्धविसयो हि एसो यदिदं ‘‘पाचित्तियं दुक्कट’’न्तिआदिना नयेन अपञ्ञत्तसिक्खापदपञ्ञपनं पञ्ञत्तसमुच्छिन्दनं वा. समादायाति तं तं सिक्खापदं समादियित्वा, ‘‘साधु सुट्ठू’’ति सम्पटिच्छित्वा यथापञ्ञत्तेसु सब्बसिक्खापदेसु सिक्खिस्सामाति दस्सेति. तस्स आरद्धचित्तो पुनपि ‘‘साधु साधू’’ति साधुकारमदासि.
५६६. अनुञ्ञातावुसोति अनुञ्ञातं, आवुसो. पिहेन्ताति पिहयन्ता. सन्थतानि उज्झित्वाति सन्थते चतुत्थचीवरसञ्ञिताय सब्बसन्थतानि उज्झित्वा. धम्मिं कथं कत्वा भिक्खू आमन्तेसीति भगवा सन्थतानि विप्पकिण्णानि दिस्वा ‘‘सद्धादेय्यविनिपातने कारणं नत्थि, परिभोगुपायं नेसं दस्सेस्सामी’’ति धम्मिं कथं कत्वा भिक्खू आमन्तेसि.
५६७. सकिं निवत्थम्पि सकिं पारुतम्पीति सकिं निसिन्नञ्चेव निपन्नञ्च. सामन्ताति एकपस्सतो वट्टं वा चतुरस्सं वा छिन्दित्वा गहितट्ठानं यथा विदत्थिमत्तं होति, एवं गहेतब्बं, सन्थरन्तेन पन पाळियं वुत्तनयेनेव एकदेसे वा सन्थरितब्बं, विजटेत्वा वा मिस्सकं कत्वा सन्थरितब्बं, एवं थिरतरं होतीति. सेसं उत्तानत्थमेव.
समुट्ठानादीनि किरियाकिरियत्ता इमस्स सिक्खापदस्स द्वेभागसिक्खापदसदिसानीति.
इमेसु पन पञ्चसु सन्थतेसु पुरिमानि तीणि विनयकम्मं कत्वा पटिलभित्वा परिभुञ्जितुं न वट्टन्ति, पच्छिमानि द्वे वट्टन्तीति वेदितब्बानीति.
निसीदनसन्थतसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.