६. पायासिवग्गो

१. पठमअगारियविमानवण्णना

यथा वनं चित्तलतं पभासतीति अगारियविमानं. तस्स का उप्पत्ति? भगवा राजगहे विहरति वेळुवने. तेन समयेन राजगहे एकं कुलं उभतोपसन्नं होति सीलाचारसम्पन्नं ओपानभूतं भिक्खूनं भिक्खुनीनं. ते द्वे जयम्पतिका रतनत्तयं उद्दिस्स यावजीवं पुञ्ञानि कत्वा ततो चुता तावतिंसेसु निब्बत्तिंसु, तेसं द्वादसयोजनिकं कनकविमानं निब्बत्ति. ते तत्थ दिब्बसम्पत्तिं अनुभवन्ति. अथायस्मा महामोग्गल्लानोतिआदि हेट्ठा वुत्तनयेनेव वेदितब्बं.

१०४८. ‘‘यथा वनं चित्तलतं पभासति, उय्यानसेट्ठं तिदसानमुत्तमं;

तथूपमं तुय्हमिदं विमानं, ओभासयं तिट्ठति अन्तलिक्खे.

१०४९. ‘‘देविद्धिपत्तोसि महानुभावो, मनुस्सभूतो किमकासि पुञ्ञं;

केनासि एवं जलितानुभावो, वण्णो च ते सब्बदिसा पभासती’’ति. –

थेरो पुच्छि.

१०५०. ‘‘सो देवपुत्तो अत्तमनो, मोग्गल्लानेन पुच्छितो;

पञ्हं पुट्ठो वियाकासि, यस्स कम्मस्सिदं फलं’’.

१०५१. ‘‘अहञ्च भरिया च मनुस्सलोके, ओपानभूता घरमावसिम्ह;

अन्नञ्च पानञ्च पसन्नचित्ता, सक्कच्च दानं विपुलं अदम्ह.

१०५२. ‘‘तेन मेतादिसो वण्णो…पे…

वण्णो च मे सब्बदिसा पभासती’’ति. –

अत्तनो सम्पत्तिं ब्याकासि. गाथासुपि अपुब्बं नत्थि.

पठमअगारियविमानवण्णना निट्ठिता.

२. दुतियअगारियविमानवण्णना

यथा वनं चित्तलतन्ति दुतियअगारियविमानं. एत्थापि अट्ठुप्पत्ति अनन्तरसदिसाव.

१०५४. ‘‘यथा वनं चित्तलतं पभासति, उय्यानसेट्ठं तिदसानमुत्तमं;

तथूपमं तुय्हमिदं विमानं, ओभासयं तिट्ठति अन्तलिक्खे.

१०५५. ‘‘देविद्धिपत्तोसि महानुभावो,

मनुस्सभूतो किमकासि पुञ्ञं;

केनासि एवं जलितानुभावो,

वण्णो च ते सब्बदिसा पभासती’’ति. – पुच्छि;

१०५६. ‘‘सो देवपुत्तो अत्तमनो…पे… यस्स कम्मस्सिदं फलं’’.

१०५७. ‘‘अहञ्च भरिया च मनुस्सलोके, ओपानभूता घरमावसिम्ह;

अन्नञ्च पानञ्च पसन्नचित्ता, सक्कच्च दानं विपुलं अदम्ह.

१०५८. ‘‘तेन मेतादिसो वण्णो…पे…

वण्णो च मे सब्बदिसा पभासती’’ति. –

अत्तनो सम्पत्तिं ब्याकासि. गाथासुपि अपुब्बं नत्थि.

दुतियअगारियविमानवण्णना निट्ठिता.

३. फलदायकविमानवण्णना

उच्चमिदं मणिथूणन्ति फलदायकविमानं. तस्स का उप्पत्ति? भगवा राजगहे विहरति वेळुवने. तेन समयेन रञ्ञो बिम्बिसारस्स अकाले अम्बफलानि परिभुञ्जितुं इच्छा उप्पज्जि. सो आरामपालं आह – ‘‘मय्हं खो, भणे, अम्बफलेसु इच्छा उप्पन्ना, तस्मा अम्बानि मे आनेत्वा देही’’ति. ‘‘देव, नत्थि अम्बेसु अम्बफलं, अपिचाहं तथा करोमि, सचे देवो किञ्चि कालं आगमेति, यथा अम्बा न चिरस्सेव फलं गण्हन्ती’’ति. ‘‘साधु, भणे, तथा करोही’’ति. आरामपालो आरामं गन्त्वा अम्बरुक्खमूलेसु पंसुं अपनेत्वा तादिसं पंसुं आकिरि, तादिसञ्च उदकं आसिञ्चि, यथा न चिरस्सेव अम्बरुक्खा सच्छिन्नपत्ता अहेसुं. अथ नं पंसुं अपनेत्वा फारुसककसटमिस्सकं पाकतिकं पंसुं आकिरित्वा साधुकं उदकं अदासि. तदा अम्बरुक्खा न चिरेनेव कोरकिता पल्लविता कुटमलकजाता हुत्वा पुप्फिंसु, अथ सलाटुकजाता हुत्वा फलानि गण्हिंसु. तत्थेकस्मिं अम्बरुक्खे पठमतरं चत्तारि फलानि मनोसिलाचुण्णपिञ्जरवण्णानि सम्पन्नगन्धरसानि परिणतानि अहेसुं.

सो तानि गहेत्वा ‘‘रञ्ञो दस्सामी’’ति गच्छन्तो अन्तरामग्गे आयस्मन्तं महामोग्गल्लानं पिण्डाय चरमानं दिस्वा चिन्तेसि ‘‘इमानि अम्बानि अग्गफलभूतानि इमस्स अय्यस्स दस्सामि, कामं मं राजा हनतु वा पब्बाजेतु वा, रञ्ञो हि दिन्ने दिट्ठधम्मे पूजामत्तं अप्पमत्तकं फलं, अय्यस्स दिन्ने पन दिट्ठधम्मिकम्पि सम्परायिकम्पि अपरिमाणं फलं भविस्सती’’ति. एवं पन चिन्तेत्वा तानि फलानि थेरस्स दत्वा राजानं उपसङ्कमित्वा रञ्ञो तमत्थं आरोचेसि. तं सुत्वा राजा राजपुरिसे आणापेसि ‘‘वीमंसथ ताव, भणे, यथायं आहा’’ति. थेरो पन तानि फलानि भगवतो उपनामेसि. भगवा तेसु एकं सारिपुत्तत्थेरस्स, एकं महामोग्गल्लानत्थेरस्स, एकं महाकस्सपत्थेरस्स दत्वा एकं अत्तना परिभुञ्जि. पुरिसा तं पवत्तिं रञ्ञो आरोचेसुं.

राजा तं सुत्वा ‘‘धीरो वतायं पुरिसो, यो अत्तनो जीवितम्पि परिच्चजित्वा पुञ्ञपसुतो अहोसि, अत्तनो परिस्समञ्च ठानगतमेव अकासी’’ति तुट्ठचित्तो तस्स एकं गामवरं वत्थालङ्कारादीनि च दत्वा ‘‘यं तया भणे अम्बफलदानेन पुञ्ञं पसुतं, ततो मे पत्तिं देही’’ति आह. सो ‘‘देमि, देव, यथासुखं पत्तिं गण्हाही’’ति अवोच. आरामपालो अपरभागे कालं कत्वा तावतिंसेसु उप्पज्जि, तस्स सोळसयोजनिकं कनकविमानं निब्बत्ति सत्तसतकूटागारपटिमण्डितं. तं दिस्वा आयस्मा महामोग्गल्लानो पुच्छि –

१०६०. ‘‘उच्चमिदं मणिथूणं विमानं, समन्ततो सोळस योजनानि;

कूटागारा सत्तसता उळारा, वेळुरियथम्भा रुचकत्थता सुभा.

१०६१. ‘‘तत्थच्छसि पिवसि खादसि च, दिब्बा च वीणा पवदन्ति वग्गुं;

अट्ठट्ठका सिक्खिता साधुरूपा, दिब्बा च कञ्ञा तिदसचरा उळारा;

नच्चन्ति गायन्ति पमोदयन्ति.

१०६२. ‘‘देविद्धिपत्तोसि महानुभावो…पे…

वण्णो च ते सब्बदिसा पभासती’’ति.

१०६३. ‘‘सो देवपुत्तो अत्तमनो…पे… यस्स कम्मस्सिदं फलं’’.

१०६४. ‘‘फलदायी फलं विपुलं लभति, ददमुजुगतेसु पसन्नमानसो;

सो हि पमोदति सग्गगतो तिदिवे, अनुभोति च पुञ्ञफलं विपुलं.

१०६५. ‘‘तवेवाहं महामुनि, अदासिं चतुरो फले.

१०६६. ‘‘तस्मा हि फलं अलमेव दातुं, निच्चं मनुस्सेन सुखत्थिकेन;

दिब्बानि वा पत्थयता सुखानि, मनुस्ससोभग्गतमिच्छता वा.

१०६७. ‘‘तेन मेतादिसो वण्णो…पे…

वण्णो च मे सब्बदिसा पभासती’’ति. – सोपिस्स ब्याकासि;

१०६१. तत्थ अट्ठट्ठकाति एकेकस्मिं कूटागारे अट्ठट्ठका चतुसट्ठिपरिमाणा. साधुरूपाति रूपसम्पत्तिया च सीलाचारसम्पत्तिया च सिक्खासम्पत्तिया च सुन्दरसभावा. दिब्बा च कञ्ञाति देवच्छरायो. तिदसचराति तिदसेसु सुखाचारा सुखविहारिनियो. उळाराति उळारविभवा.

१०६४. फलदायीति अत्तना अम्बफलस्स दिन्नत्ता अत्तानं सन्धाय वदति. फलन्ति पुञ्ञफलं. विपुलन्ति महन्तं लभति मनुस्सलोके पतिट्ठितोति अधिप्पायो. ददन्ति ददन्तो दानहेतु. उजुगतेसूति उजुपटिपन्नेसु. सग्गगतोति उप्पज्जनवसेन सग्गं गतो, तत्थापि तिदिवे तावतिंसभवने अनुभोति च पुञ्ञफलं विपुलं यथाहं, एवं अञ्ञोपीति अत्थो.

१०६६. तस्माति यस्मा चतुन्नं फलानं दानमत्तेन ईदिसी सम्पत्ति अधिगता, तस्मा. अलमेव युत्तमेव. निच्चन्ति सब्बकालं. दिब्बानीति देवलोकपरियापन्नानि. मनुस्ससोभग्गतन्ति मनुस्सेसु सुभगभावं. सेसं वुत्तनयमेव.

फलदायकविमानवण्णना निट्ठिता.

४. पठमउपस्सयदायकविमानवण्णना

चन्दो यथा विगतवलाहके नभेति उपस्सयदायकविमानं. तस्स का उप्पत्ति? भगवा राजगहे विहरति वेळुवने. तेन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु गामकावासे वस्सं वसित्वा वुत्थवस्सो पवारेत्वा भगवन्तं वन्दितुं राजगहं गच्छन्तो अन्तरामग्गे सायं अञ्ञतरं गामं पविसित्वा वसनट्ठानं परियेसन्तो अञ्ञतरं उपासकं दिस्वा पुच्छि – ‘‘उपासक, इमस्मिं गामे अत्थि किञ्चि पब्बजितानं वसनयोग्गट्ठान’’न्ति. उपासको पसन्नचित्तो गेहं गन्त्वा भरियाय सद्धिं मन्तेत्वा थेरस्स वसनयोग्गं ठानं परिच्छिन्दित्वा तत्थ आसनं पञ्ञापेत्वा पादोदकं पादपीठं उपट्ठपेत्वा थेरं पवेसेत्वा तस्मिं पादे धोवन्ते पदीपं उज्जालेत्वा मञ्चे पच्चत्थरणानि पञ्ञापेत्वा अदासि. स्वातनाय च निमन्तेत्वा थेरस्स दुतियदिवसे भोजेत्वा पानकत्थाय गुळपिण्डञ्च दत्वा थेरं गच्छन्तं अनुगन्त्वा निवत्ति. सो अपरेन समयेन सह भरियाय कालं कत्वा तावतिंसभवने द्वादसयोजनिके कनकविमाने निब्बत्ति. तं आयस्मा महामोग्गल्लानो द्वीहि गाथाहि पटिपुच्छि –

१०६९. ‘‘चन्दो यथा विगतवलाहके नभे, ओभासयं गच्छति अन्तलिक्खे;

तथूपमं तुय्हमिदं विमानं, ओभासयं तिट्ठति अन्तलिक्खे.

१०७०. ‘‘देविद्धिपत्तोसि महानुभावो, मनुस्सभूतो किमकासि पुञ्ञं;

केनासि एवं जलितानुभावो, वण्णो च ते सब्बदिसा पभासती’’ति.

सो देवपुत्तो इमाहि गाथाहि ब्याकासि –

१०७१. ‘‘सो देवपुत्तो अत्तमनो…पे… यस्स कम्मस्सिदं फलं’’.

१०७२. ‘‘अहञ्च भरिया च मनुस्सलोके, उपस्सयं अरहतो अदम्ह;

अन्नञ्च पानञ्च पसन्नचित्ता, सक्कच्च दानं विपुलं अदम्ह.

१०७३. ‘‘तेन मेतादिसो वण्णो…पे… वण्णो च मे सब्बदिसा पभासती’’ति.

तत्थ गाथासु यं वत्तब्बं, तं हेट्ठा वुत्तनयमेव;

पठमउपस्सयदायकविमानवण्णना निट्ठिता.

५. दुतियउपस्सयदायकविमानवण्णना

सूरियो यथा विगतवलाहके नभेति दुतियउपस्सयदायकविमानं. तस्स का उप्पत्ति? भगवा राजगहे विहरति वेळुवने. तेन समयेन सम्बहुला भिक्खू गामकावासे वस्सं वसित्वा भगवन्तं दस्सनाय राजगहं उद्दिस्स गच्छन्ता सायं अञ्ञतरं गामं सम्पापुणिंसु. सेसं अनन्तरविमानसदिसमेव.

१०७५. ‘‘सूरियो यथा विगतवलाहके नभे…पे….

(यथा पुरिमविमानं, तथा वित्थारेतब्बं;)

१०७९. ‘‘वण्णो च मे सब्बदिसा पभासती’’ति.

तत्थ गाथासुपि अपुब्बं नत्थि;

दुतियउपस्सयदायकविमानवण्णना निट्ठिता.

६. भिक्खादायकविमानवण्णना

उच्चमिदं मणिथूणं विमानन्ति भिक्खादायकविमानं. तस्स का उप्पत्ति? भगवा राजगहे विहरति वेळुवने. तेन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु अद्धानमग्गपटिपन्नो अञ्ञतरं गामं पिण्डाय पविट्ठो एकस्स घरद्धारे अट्ठासि. तत्थ अञ्ञतरो पुरिसो धोतहत्थपादो ‘‘भुञ्जिस्सामी’’ति निसिन्नो भोजनं उपनेत्वा पातिया पक्खित्ते तं भिक्खुं दिस्वा पातिया भत्तं तस्स भिक्खुनो पत्ते आकिरन्तो तेन ‘‘एकदेसमेव देही’’ति वुत्तोपि सब्बमेव आकिरि. सो भिक्खु अनुमोदनं वत्वा पक्कामि. सो पुरिसो ‘‘छातज्झत्तस्स भिक्खुनो मया अभुञ्जित्वा भत्तं दिन्न’’न्ति अनुस्सरन्तो उळारं पीतिसोमनस्सं पटिलभि. सो अपरभागे कालं कत्वा तावतिंसेसु द्वादसयोजनिके कनकविमाने निब्बत्ति. तं आयस्मा महामोग्गल्लानत्थेरो देवचारिकं चरन्तो महतिया देविद्धिया विरोचमानं दिस्वा इमाहि गाथाहि पटिपुच्छि –

१०८१. ‘‘उच्चमिदं मणिथूणं विमानं, समन्ततो द्वादस योजनानि;

कूटागारा सत्तसता उळारा, वेळुरियथम्भा रुचकत्थता सुभा.

१०८२. ‘‘देविद्धिपत्तोसि महानुभावो…पे…

वण्णो च ते सब्बदिसा पभासती’’ति.

सोपि तस्स इमाहि गाथाहि ब्याकासि –

१०८३. ‘‘सो देवपुत्तो अत्तमनो…पे… यस्स कम्मस्सिदं फलं’’.

१०८४. ‘‘अहं मनुस्सेसु मनुस्सभूतो, दिस्वान भिक्खुं तसितं किलन्तं;

एकाहं भिक्खं पटिपादयिस्सं, समङ्गि भत्तेन तदा अकासिं.

१०८५. ‘‘तेन मेतादिसो वण्णो…पे… वण्णो च मे सब्बदिसा पभासती’’ति.

१०८४. तत्थ एकाहं भिक्खन्ति एकं अहं भिक्खामत्तं, एकं भत्तवड्ढितकन्ति अत्थो. पटिपादयिस्सन्ति पटिपादेसिं अदासिं. समङ्गि भत्तेनाति भत्तेन समङ्गीभूतं, लद्धभिक्खन्ति अत्थो. एवं महाथेरो तेन देवपुत्तेन अत्तनो सुचरितकम्मे पकासिते सपरिवारस्स तस्स धम्मं देसेत्वा मनुस्सलोकमागतो, तं पवत्तिं सम्मासम्बुद्धस्स कथेसि. सत्था तं अट्ठुप्पत्तिं कत्वा सम्पत्तमहाजनस्स धम्मं देसेसि. सा देसना महाजनस्स सात्थिका अहोसीति.

भिक्खादायकविमानवण्णना निट्ठिता.

७. यवपालकविमानवण्णना

उच्चमिदं मणिथूणं विमानन्ति यवपालकविमानं. तस्स का उप्पत्ति? भगवा राजगहे विहरति वेळुवने. तेन समयेन राजगहे अञ्ञतरो दुग्गतदारको यवखेत्तं रक्खति. सो एकदिवसं पातरासत्थाय कुम्मासं लभित्वा ‘‘खेत्तं गन्त्वा भुञ्जिस्सामी’’ति तं कुम्मासं गहेत्वा यवखेत्तं गन्त्वा रुक्खमूले निसीदि. तस्मिं खणे अञ्ञतरो खीणासवत्थेरो मग्गप्पटिपन्नो उपकट्ठे काले तं ठानं पत्वा यवपालकेन निसिन्नं रुक्खमूलं उपसङ्कमि. यवपालको वेलं ओलोकेत्वा ‘‘कच्चि, भन्ते, आहारो लद्धो’’ति आह. थेरो तुण्ही अहोसि. सो अलद्धभावं ञत्वा ‘‘भन्ते, उपकट्ठा वेला, पिण्डाय चरित्वा भुञ्जितुं न सक्का, मय्हं अनुकम्पाय इमं कुम्मासं परिभुञ्जथा’’ति वत्वा थेरस्स तं कुम्मासं अदासि. थेरो तं अनुकम्पन्तो तस्स पस्सन्तस्सेव तं परिभुञ्जित्वा अनुमोदनं वत्वा पक्कामि. सोपि दारको ‘‘सुदिन्नं वत मया ईदिसस्स कुम्मासदानं ददन्तेना’’ति चित्तं पसादेत्वा अपरभागे कालं कत्वा तावतिंसभवने वुत्तनयेनेव विमाने निब्बत्ति. तं आयस्मा महामोग्गल्लानत्थेरो इमाहि गाथाहि पटिपुच्छि –

१०८७. ‘‘उच्चमिदं मणिथूणं विमानं…पे…

वण्णो च ते सब्बदिसा पभासती’’ति.

सोपि तस्स इमाहि गाथाहि ब्याकासि –

१०८९. ‘‘सो देवपुत्तो अत्तमनो…पे… यस्स कम्मस्सिदं फलं’’.

१०९०. ‘‘अहं मनुस्सेसु मनुस्सभूतो, अहोसिं यवपालको;

अद्दसं विरजं भिक्खुं, विप्पसन्नमनाविलं.

१०९१. ‘‘तस्स अदासहं भागं, पसन्नो सेहि पाणिभि;

कुम्मासपिण्डं दत्वान, मोदामि नन्दने वने.

१०९२. ‘‘तेन मेतादिसो वण्णो…पे…

वण्णो च मे सब्बदिसा पभासती’’ति.

तत्थ गाथासुपि अपुब्बं नत्थि.

यवपालकविमानवण्णना निट्ठिता.

८. पठमकुण्डलीविमानवण्णना

अलङ्कतो मल्यधरो सुवत्थोति कुण्डलीविमानं. तस्स का उपत्ति? भगवा सावत्थियं विहरति जेतवने. तेन समयेन द्वे अग्गसावका सपरिवारा कासीसु चारिकं चरन्ता सूरियत्थङ्गमनवेलायं अञ्ञतरं विहारं पापुणिंसु. तं पवत्तिं सुत्वा तस्स विहारस्स गोचरगामे अञ्ञतरो उपासको थेरे उपसङ्कमित्वा वन्दित्वा पादधोवनं पादब्भञ्जनतेलं मञ्चपीठं पच्चत्थरणं पदीपियञ्च उपनेत्वा स्वातनाय च निमन्तेत्वा दुतियदिवसे महादानं पवत्तेसि, थेरा तस्स अनुमोदनं वत्वा पक्कमिंसु. सो अपरेन समयेन कालं कत्वा तावतिंसेसु द्वादसयोजनिके कनकविमाने निब्बत्ति. तं आयस्मा महामोग्गल्लानत्थेरो इमाहि गाथाहि पटिपुच्छि –

१०९४. ‘‘अलङ्कतो मल्यधरो सुवत्थो, सुकुण्डली कप्पितकेसमस्सु;

आमुत्तहत्थाभरणो यसस्सी, दिब्बे विमानम्हि यथापि चन्दिमा.

१०९५. ‘‘दिब्बा च वीणा पवदन्ति वग्गुं, अट्ठट्ठका सिक्खिता साधुरूपा;

दिब्बा च कञ्ञा तिदसचरा उळारा, नच्चन्ति गायन्ति पमोदयन्ति.

१०९६. ‘‘देविद्धिपत्तोसि महानुभावो…पे…

वण्णो च ते सब्बदिसा पभासती’’ति.

सोपि तस्स इमाहि गाथाहि ब्याकासि –

१०९७. ‘‘सो देवपुत्तो अत्तमनो…पे… यस्स कम्मस्सिदं फलं’’.

१०९८. ‘‘अहं मनुस्सेसु मनुस्सभूतो, दिस्वान समणे सीलवन्ते;

सम्पन्नविज्जाचरणे यसस्सी, बहुस्सुते तण्हक्खयूपपन्ने;

अन्नञ्च पानञ्च पसन्नचित्तो, सक्कच्च दानं विपुलं अदासिं.

१०९९. ‘‘तेन मेतादिसो वण्णो…पे…

वण्णो च मे सब्बदिसा पभासती’’ति.

१०९४. तत्थ सुकुण्डलीति सुन्दरेहि कुण्डलेहि अलङ्कतकण्णो. ‘‘सकुण्डली’’तिपि पाठो, सदिसं कुण्डलं सकुण्डलं, तं अस्स अत्थीति सकुण्डली, युत्तकुण्डली अञ्ञमञ्ञञ्च तुय्हञ्च अनुच्छविककुण्डलीति अत्थो. कप्पितकेसमस्सूति सम्माकप्पितकेसमस्सु. आमुत्तहत्थाभरणोति पटिमुक्कअङ्गुलियादिहत्थाभरणो.

१०९८. तण्हक्खयूपपन्नेति तण्हक्खयं अरहत्तं, निब्बानमेव वा उपगते, अधिगतवन्तेति अत्थो. सेसं वुत्तनयमेव.

पठमकुण्डलीविमानवण्णना निट्ठिता.

९. दुतियकुण्डलीविमानवण्णना

अलङ्कतो मल्यधरो सुवत्थोति दुतियकुण्डलीविमानं. तस्स का उप्पत्ति? भगवा सावत्थियं विहरति जेतवने. तेन समयेन द्वे अग्गसावका कासीसु जनपदचारिकं चरन्तातिआदि सब्बं अनन्तरसदिसमेव.

११०१. ‘‘अलङ्कतो मल्यधरो सुवत्थो, सुकुण्डली कप्पितकेसमस्सु;

आमुत्तहत्थाभरणो यसस्सी, दिब्बे विमानम्हि यथापि चन्दिमा.

११०२. ‘‘दिब्बा च वीणा पवदन्ति वग्गुं;

अट्ठट्ठका सिक्खिता साधुरूपा;

दिब्बा च कञ्ञा तिदसचरा उळारा, नच्चन्ति गायन्ति पमोदयन्ति.

११०३. ‘‘देविद्धिपत्तोसि महानुभावो…पे…

वण्णो च ते सब्बदिसा पभासती’’ति. – पुच्छि;

११०४. ‘‘सो देवपुत्तो अत्तमनो…पे… यस्स कम्मस्सिदं फलं’’.

११०५. ‘‘अहं मनुस्सेसु मनुस्सभूतो, दिस्वान समणे साधुरूपे;

सम्पन्नविज्जाचरणे यसस्सी, बहुस्सुते सीलवन्ते पसन्ने;

अन्नञ्च पानञ्च पसन्नचित्तो, सक्कच्च दानं विपुलं अदासिं.

११०६. ‘‘तेन मेतादिसो वण्णो…पे…

वण्णो च मे सब्बदिसा पभासती’’ति.

गाथासुपि अपुब्बं नत्थि.

दुतियकुण्डलीविमानवण्णना निट्ठिता.

१०. (उत्तर) पायासिविमानवण्णना

या देवराजस्स सभा सुधम्माति उत्तरविमानं. तस्स का उप्पत्ति? भगवति परिनिब्बुते धातुविभागे च कते तत्थ तत्थ थूपेसु पतिट्ठापियमानेसु धम्मविनयं सङ्गायितुं उच्चिनित्वा गहितेसु महाकस्सपप्पमुखेसु महाथेरेसु याव वस्सूपगमना अञ्ञेसु च थेरेसु अत्तनो अत्तनो परिसाय सद्धिं तत्थ तत्थ वसन्तेसु आयस्मा कुमारकस्सपो पञ्चहि भिक्खुसतेहि सद्धिं सेतब्यनगरं गन्त्वा सिंसपावने वसि. अथ पायासि राजञ्ञो थेरस्स तत्थ वसनभावं सुत्वा महता जनकायेन परिवुतो तं उपसङ्कमित्वा पटिसन्थारं कत्वा निसिन्नो अत्तनो दिट्ठिगतं पवेदेसि. अथ नं थेरो चन्दिमसूरियूदाहरणादीहि परलोकस्स अत्थिभावं पकासेन्तो अनेकविहितहेतूपमालङ्कतं दिट्ठिगण्ठिविनिवेठनं नानानयविचित्तं पायासिसुत्तं (दी. नि. २.४०६ आदयो) देसेत्वा तं दिट्ठिसम्पदायं पतिट्ठापेसि.

सो विसुद्धदिट्ठिको हुत्वा समणब्राह्मणकपणद्धिकादीनं दानं देन्तो अनुळारज्झासयताय लूखं अदासि घासच्छादनमत्तं कणाजकं बिलङ्गदुतियं साणानि च वत्थानि. एवं पन असक्कच्चदानं दत्वा कायस्स भेदा हीनकायं उपपज्जि चातुमहाराजिकानं सहब्यतं. तस्स पन किच्चाकिच्चेसु युत्तप्पयुत्तो उत्तरो नाम माणवो अहोसि दाने ब्यावटो. सो सक्कच्चदानं दत्वा तावतिंसकायं उपपन्नो, तस्स द्वादसयोजनिकं विमानं निब्बत्ति. सो कतञ्ञुतं विभावेन्तो सह विमानेन कुमारकस्सपत्थेरं उपसङ्कमित्वा विमानतो ओरुय्ह पञ्चपतिट्ठितेन वन्दित्वा अञ्जलिं पग्गय्ह अट्ठासि. तं थेरो –

११०८. ‘‘या देवराजस्स सभा सुधम्मा, यत्थच्छति देवसङ्घो समग्गो;

तथूपमं तुय्हमिदं विमानं, ओभासयं तिट्ठति अन्तलिक्खे.

११०९. ‘‘देविद्धिपत्तोसि महानुभावो…पे…

वण्णो च ते सब्बदिसा पभासती’’ति. – गाथाहि पटिपुच्छि;

१११०. ‘‘सो देवपुत्तो अत्तमनो…पे… यस्स कम्मस्सिदं फलं’’.

११११. ‘‘अहं मनुस्सेसु मनुस्सभूतो, रञ्ञो पायासिस्स अहोसिं माणवो;

लद्धा धनं संविभागं अकासिं, पिया च मे सीलवन्तो अहेसुं;

अन्नञ्च पानञ्च पसन्नचित्तो, सक्कच्च दानं विपुलं अदासिं.

१११२. ‘‘तेन मेतादिसो वण्णो…पे…

वण्णो च मे सब्बदिसा पभासती’’ति. –

सो देवपुत्तो तस्स इमाहि गाथाहि ब्याकासि.