४. कक्कटकरसदायकविमानवण्णना

उच्चमिदं मणिथूणं विमानन्ति कक्कटकरसदायकविमानं. तस्स का उप्पत्ति? भगवा राजगहे विहरति वेळुवने. तेन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु आरद्धविपस्सको कण्णसूलेन पीळितो अकल्लसरीरताय विपस्सनं उस्सुक्कापेतुं नासक्खि, वेज्जेहि वुत्तविधिना भेसज्जे कतेपि रोगो न वूपसमि. सो भगवतो एतमत्थं आरोचेसि. अथस्स भगवा ‘‘कक्कटकरसभोजनं सप्पाय’’न्ति ञत्वा आह ‘‘गच्छ त्वं भिक्खु मगधखेत्ते पिण्डाय चराही’’ति.

सो भिक्खु ‘‘दीघदस्सिना अद्धा किञ्चि दिट्ठं भविस्सती’’ति चिन्तेत्वा ‘‘साधु भन्ते’’ति भगवतो पटिस्सुणित्वा भगवन्तं वन्दित्वा पत्तचीवरमादाय मगधखेत्तं गन्त्वा अञ्ञतरस्स खेत्तपालस्स कुटिया द्वारे पिण्डाय अट्ठासि. सो च खेत्तपालो कक्कटकरसं सम्पादेत्वा भत्तञ्च पचित्वा ‘‘थोकं विस्समित्वा भुञ्जिस्सामी’’ति निसिन्नो थेरं दिस्वा पत्तं गहेत्वा कुटिकायं निसीदापेत्वा कक्कटकरसभत्तं अदासि. थेरस्स तं भत्तं थोकं भुत्तस्सयेव कण्णसूलं पटिप्पस्सम्भि, घटसतेन न्हातो विय अहोसि. सो सप्पायाहारवसेन चित्तफासुकं लभित्वा विपस्सनावसेन चित्तं अभिनिन्नामेन्तो अपरियोसितेयेव भोजने अनवसेसतो आसवे खेपेत्वा अरहत्ते पतिट्ठाय खेत्तपालं आह ‘‘उपासक, तव पिण्डपातभोजनेन मय्हं रोगो वूपसन्तो, कायचित्तं कल्लं जातं, त्वम्पि इमस्स पुञ्ञस्स फलेन विगतकायचित्तदुक्खो भविस्ससी’’ति वत्वा अनुमोदनं कत्वा पक्कामि.

खेत्तपालो अपरेन समयेन कालं कत्वा तावतिंसभवने द्वादसयोजनिके मणिथम्भे कनकविमाने सत्तसतकूटागारपटिमण्डिते वेळुरियमयगब्भे निब्बत्ति, द्वारे चस्स यथूपचितकम्मसंसूचको मुत्तासिक्कागतो सुवण्णकक्कटको ओलम्बमानो अट्ठासि. अथायस्मा महामोग्गल्लानो पुब्बे वुत्तनयेन तत्थ गतो तं दिस्वा इमाहि गाथाहि पुच्छि –

९१०. ‘‘उच्चमिदं मणिथूणं विमानं, समन्ततो द्वादस योजनानि;

कूटागारा सत्तसता उळारा, वेळुरियथम्भा रुचकत्थता सुभा.

९११. ‘‘तत्थच्छसि पिवसि खादसि च, दिब्बा च वीणा पवदन्ति वग्गुं;

दिब्बा रसा कामगुणेत्थ पञ्च, नारियो च नच्चन्ति सुवण्णछन्ना.

९१२. ‘‘केन तेतादिसो वण्णो, केन ते इध मिज्झति;

उप्पज्जन्ति च ते भोगा, ये केचि मनसो पिया.

९१३. ‘‘पुच्छामि तं देव महानुभाव, मनुस्सभूतो किमकासि पुञ्ञं;

केनासि एवं जलितानुभावो, वण्णो च ते सब्बदिसा पभासती’’ति.

सोपिस्स ब्याकासि, तं दस्सेतुं –

९१४. ‘‘सो देवपुत्तो अत्तमनो, मोग्गल्लानेन पुच्छितो;

पञ्हं पुट्ठो वियाकासि, यस्स कम्मस्सिदं फल’’न्ति. – वुत्तं;

९१५. ‘‘सतिसमुप्पादकरो, द्वारे कक्कटको ठितो;

निट्ठितो जातरूपस्स, सोभति दसपादको.

९१६. ‘‘तेन मेतादिसो वण्णो, तेन मे इध मिज्झति;

उप्पज्जन्ति च मे भोगा, ये केचि मनसो पिया.

९१७. ‘‘अक्खामि ते भिक्खु महानुभाव, मनुस्सभूतो यमकासि पुञ्ञं;

तेनम्हि एवं जलितानुभावो, वण्णो च मे सब्बदिसा पभासती’’ति.

९१०. तत्थ उच्चन्ति अच्चुग्गतं. मणिथूणन्ति पदुमरागादिमणिमयथम्भं. समन्ततोति चतूसुपि पस्सेसु. रुचकत्थताति तस्सं तस्सं भूमियं सुवण्णफलकेहि अत्थता.

९११. पिवसि खादसि चाति कालेन कालं उपयुज्जमानं गन्धपानं सुधाभोजनञ्च सन्धाय वदति. पवदन्तीति पवज्जन्ति. दिब्बा रसा कामगुणेत्थ पञ्चाति दिब्बा रसा अनप्पका पञ्च कामगुणा एत्थ एतस्मिं तव विमाने संविज्जन्तीति अत्थो. सुवण्णछन्नाति हेमाभरणविभूसिता.

९१५. सतिसमुप्पादकरोति सतुप्पादकरो, येन पुञ्ञकम्मेन अयं दिब्बसम्पत्ति मया लद्धा, तत्थ सतुप्पादस्स कारको, ‘‘कक्कटकरसदानेन अयं तया सम्पत्ति लद्धा’’ति एवं सतुप्पादं करोन्तोति अत्थो. निट्ठितो जातरूपस्साति जातरूपेन सिद्धो जातरूपमयो. एकमेकस्मिं पस्से पञ्च पञ्च कत्वा दस पादा एतस्साति दसपादको द्वारे कक्कटको ठितो सोभति. सो एव मम पुञ्ञकम्मं तादिसानं महेसीनं विभावेति, न एत्थ मया वत्तब्बं अत्थीति अधिप्पायो. तेनाह ‘‘तेन मेतादिसो वण्णो’’तिआदि. सेसं वुत्तनयमेव.

कक्कटकरसदायकविमानवण्णना निट्ठिता.