२. लखुमाविमानवण्णना

अभिक्कन्तेन वण्णेनाति लखुमाविमानं. तस्स का उप्पत्ति? भगवति बाराणसियं विहरन्ते केवट्टद्वारं नाम बाराणसिनगरस्स एकं द्वारं, तस्स अविदूरे निविट्ठगामोपि ‘‘केवट्टद्वार’’न्त्वेव पञ्ञायित्थ. तत्थ लखुमा नाम एका इत्थी सद्धा पसन्ना बुद्धिसम्पन्ना तेन द्वारेन पविसन्ते भिक्खू दिस्वा वन्दित्वा अत्तनो गेहं नेत्वा कटच्छुभिक्खं दत्वा तेनेव परिचयेन सद्धाय वड्ढमानाय आसनसालं कारेत्वा तत्थ पविट्ठानं भिक्खूनं आसनं उपनेति, पानीयं परिभोजनीयं उपट्ठपेति. यञ्च ओदनकुम्मासडाकादि अत्तनो गेहे विज्जति, तं भिक्खूनं देति. सा भिक्खूनं सन्तिके धम्मं सुत्वा सरणेसु च सीलेसु च पतिट्ठाय समाहिता हुत्वा विपस्सनाकम्मट्ठानं उग्गहेत्वा विपस्सनं उस्सुक्कापेन्ती उपनिस्सयसम्पन्नताय न चिरस्सेव सोतापत्तिफले पतिट्ठहि. सा अपरभागे कालं कत्वा तावतिंसभवने महति विमाने निब्बत्ति, अच्छरासहस्सञ्चस्सा परिवारो अहोसि. सा तत्थ दिब्बसम्पत्तिं अनुभवन्ती पमोदमाना विचरति. तं आयस्मा महामोग्गल्लानो देवचारिकं चरन्तो ‘‘अभिक्कन्तेन वण्णेना’’तिआदिगाथाहि पुच्छीति सब्बं वुत्तनयमेव. तेन वुत्तं –

१७३. ‘‘अभिक्कन्तेन वण्णेन, या त्वं तिट्ठसि देवते;

ओभासेन्ती दिसा सब्बा, ओसधी विय तारका.

१७४. ‘‘केन तेतादिसो वण्णो, केन ते इध मिज्झति;

उप्पज्जन्ति च ते भोगा, ये केचि मनसो पिया.

१७५. ‘‘पुच्छामि तं देवि महानुभावे, मनुस्सभूता किमकासि पुञ्ञं;

केनासि एवं जलितानुभावा, वण्णो च ते सब्बदिसा पभासती’’ति.

१७६. ‘‘सा देवता अत्तमना, मोग्गल्लानेन पुच्छिता;

पञ्हं पुट्ठा वियाकासि, यस्स कम्मस्सिदं फलं’’.

१७७. ‘‘केवट्टद्वारा निक्खम्म, अहु मय्हं निवेसनं;

तत्थ सञ्चरमानानं, सावकानं महेसिनं.

१७८. ‘‘ओदनं कुम्मासं डाकं, लोणसोवीरकञ्चहं;

अदासिं उजुभूतेसु, विप्पसन्नेन चेतसा.

१७९. ‘‘चातुद्दसिं पञ्चदसिं, या च पक्खस्स अट्ठमी;

पाटिहारियपक्खञ्च, अट्ठङ्गसुसमागतं.

१८०. ‘‘उपोसथं उपवसिस्सं, सदा सीलेसु संवुता;

सञ्ञमा संविभागा च, विमानं आवसामहं.

१८१. ‘‘पाणातिपाता विरता, मुसावादा च सञ्ञता;

थेय्या च अतिचारा च, मज्जपाना च आरका.

१८२. ‘‘पञ्चसिक्खापदे रता, अरियसच्चान कोविदा;

उपासिका चक्खुमतो, गोतमस्स यसस्सिनो.

१८३. ‘‘तेन मेतादिसो वण्णो…पे… वण्णो च मे सब्बदिसा पभासती’’ति.

मम च, भन्ते, वचनेन भगवतो पादे सिरसा वन्देय्यासि ‘‘लखुमा नाम, भन्ते, उपासिका भगवतो पादे सिरसा वन्दती’’ति. अनच्छरियं खो पनेतं, भन्ते, यं मं भगवा अञ्ञतरस्मिं सामञ्ञफले ब्याकरेय्य. तं भगवा सकदागामिफले ब्याकासीति.

१७७. तत्थ केवट्टद्वारा निक्खम्माति केवट्टद्वारतो निक्खमनट्ठाने.

१७८. डाकन्ति तण्डुलेय्यकादिसाकब्यञ्जनं. लोणसोवीरकन्ति धञ्ञरसादीहि बहूहि सम्भारेहि सम्पादेतब्बं एकं पानकं. ‘‘आचामकञ्जिकलोणूदक’’न्तिपि वदन्ति.

पुच्छाविस्सज्जनावसाने सा थेरस्स धम्मदेसनाय सकदागामिफलं पापुणि. सेसं उत्तराविधाने वुत्तनयानुसारेन एव वेदितब्बं.

लखुमाविमानवण्णना निट्ठिता.