४. अरूपधातु

१०१८. अरूपधातुया उपपत्तिक्खणे कति खन्धा पातुभवन्ति…पे… कति चित्तानि पातुभवन्ति?

अरूपधातुया उपपत्तिक्खणे चत्तारो खन्धा पातुभवन्ति, द्वे आयतनानि पातुभवन्ति, द्वे धातुयो पातुभवन्ति, एकं सच्चं पातुभवति, अट्ठिन्द्रियानि पातुभवन्ति, तयो हेतू पातुभवन्ति, तयो आहारा पातुभवन्ति, एको फस्सो पातुभवति, एका वेदना… एका सञ्ञा… एका चेतना… एकं चित्तं पातुभवति.

१०१९. अरूपधातुया उपपत्तिक्खणे कतमे चत्तारो खन्धा पातुभवन्ति? वेदनाक्खन्धो, सञ्ञाक्खन्धो, सङ्खारक्खन्धो, विञ्ञाणक्खन्धो – अरूपधातुया उपपत्तिक्खणे इमे चत्तारो खन्धा पातुभवन्ति.

अरूपधातुया उपपत्तिक्खणे कतमानि द्वे आयतनानि पातुभवन्ति? मनायतनं, धम्मायतनं – अरूपधातुया उपपत्तिक्खणे इमानि द्वे आयतनानि पातुभवन्ति.

अरूपधातुया उपपत्तिक्खणे कतमा द्वे धातुयो पातुभवन्ति? मनोविञ्ञाणधातु, धम्मधातु – अरूपधातुया उपपत्तिक्खणे इमा द्वे धातुयो पातुभवन्ति.

अरूपधातुया उपपत्तिक्खणे कतमं एकं सच्चं पातुभवति? दुक्खसच्चं – अरूपधातुया उपपत्तिक्खणे इदं एकं सच्चं पातुभवति.

अरूपधातुया उपपत्तिक्खणे कतमानि अट्ठिन्द्रियानि पातुभवन्ति? मनिन्द्रियं, जीवितिन्द्रियं, उपेक्खिन्द्रियं, सद्धिन्द्रियं, वीरियिन्द्रियं, सतिन्द्रियं, समाधिन्द्रियं, पञ्ञिन्द्रियं – अरूपधातुया उपपत्तिक्खणे इमानि अट्ठिन्द्रियानि पातुभवन्ति.

अरूपधातुया उपपत्तिक्खणे कतमे तयो हेतू पातुभवन्ति? अलोभो विपाकहेतु, अदोसो विपाकहेतु, अमोहो विपाकहेतु – अरूपधातुया उपपत्तिक्खणे इमे तयो हेतू पातुभवन्ति.

अरूपधातुया उपपत्तिक्खणे कतमे तयो आहारा पातुभवन्ति? फस्साहारो, मनोसञ्चेतनाहारो, विञ्ञाणाहारो – अरूपधातुया उपपत्तिक्खणे इमे तयो आहारा पातुभवन्ति.

अरूपधातुया उपपत्तिक्खणे कतमो एको फस्सो पातुभवति? मनोविञ्ञाणधातुसम्फस्सो – अरूपधातुया उपपत्तिक्खणे अयं एको फस्सो पातुभवति.

अरूपधातुया उपपत्तिक्खणे कतमा एका वेदना…पे… एका सञ्ञा… एका चेतना… एकं चित्तं पातुभवति? मनोविञ्ञाणधातु – अरूपधातुया उपपत्तिक्खणे इदं एकं चित्तं पातुभवति.