५. भूमन्तरदस्सनवारो

१०२०. कामावचरा धम्मा, न कामावचरा धम्मा, रूपावचरा धम्मा, न रूपावचरा धम्मा, अरूपावचरा धम्मा, न अरूपावचरा धम्मा, परियापन्ना धम्मा, अपरियापन्ना धम्मा.

कतमे धम्मा कामावचरा? हेट्ठतो अवीचिनिरयं परियन्तं करित्वा, उपरितो परनिम्मितवसवत्ती देवे अन्तोकरित्वा, यं एतस्मिं अन्तरे एत्थावचरा एत्थ परियापन्ना खन्धधातुआयतना; रूपं, वेदना, सञ्ञा, सङ्खारा, विञ्ञाणं – इमे धम्मा कामावचरा.

कतमे धम्मा न कामावचरा? रूपावचरा, अरूपावचरा, अपरियापन्ना – इमे धम्मा न कामावचरा.

कतमे धम्मा रूपावचरा? हेट्ठतो ब्रह्मलोकं परियन्तं करित्वा, उपरितो अकनिट्ठे देवे अन्तोकरित्वा, यं एतस्मिं अन्तरे एत्थावचरा एत्थ परियापन्ना समापन्नस्स वा उपपन्नस्स वा दिट्ठधम्मसुखविहारिस्स वा चित्तचेतसिका धम्मा – इमे धम्मा रूपावचरा.

कतमे धम्मा न रूपावचरा? कामावचरा, अरूपावचरा, अपरियापन्ना – इमे धम्मा न रूपावचरा.

कतमे धम्मा अरूपावचरा? हेट्ठतो आकासानञ्चायतनूपगे देवे परियन्तं करित्वा, उपरितो नेवसञ्ञानासञ्ञायतनूपगे देवे अन्तोकरित्वा, यं एतस्मिं अन्तरे एत्थावचरा एत्थ परियापन्ना समापन्नस्स वा उपपन्नस्स वा दिट्ठधम्मसुखविहारिस्स वा चित्तचेतसिका धम्मा – इमे धम्मा अरूपावचरा.

कतमे धम्मा न अरूपावचरा? कामावचरा, रूपावचरा, अपरियापन्ना – इमे धम्मा न अरूपावचरा.

कतमे धम्मा परियापन्ना? सासवा कुसलाकुसलब्याकता धम्मा कामावचरा, रूपावचरा, अरूपावचरा, रूपक्खन्धो, वेदनाक्खन्धो, सञ्ञाक्खन्धो, सङ्खारक्खन्धो, विञ्ञाणक्खन्धो – इमे धम्मा परियापन्ना.

कतमे धम्मा अपरियापन्ना? मग्गा च, मग्गफलानि च, असङ्खता च धातु – इमे धम्मा अपरियापन्ना.