२. रूपधातु
९९३. रूपधातुया कति खन्धा, कति आयतना, कति धातुयो, कति सच्चानि, कति इन्द्रियानि…पे… कति चित्तानि?
रूपधातुया पञ्चक्खन्धा, छ आयतनानि, नव धातुयो, तीणि सच्चानि, चुद्दसिन्द्रियानि, अट्ठ हेतू, तयो आहारा, चत्तारो फस्सा, चतस्सो वेदना, चतस्सो सञ्ञा, चतस्सो चेतना, चत्तारि चित्तानि.
९९४. तत्थ कतमे रूपधातुया पञ्चक्खन्धा? रूपक्खन्धो, वेदनाक्खन्धो, सञ्ञाक्खन्धो, सङ्खारक्खन्धो, विञ्ञाणक्खन्धो – इमे वुच्चन्ति ‘‘रूपधातुया पञ्चक्खन्धा’’.
तत्थ कतमानि रूपधातुया छ आयतनानि? चक्खायतनं, रूपायतनं, सोतायतनं, सद्दायतनं, मनायतनं, धम्मायतनं – इमानि वुच्चन्ति ‘‘रूपधातुया छ आयतनानि’’.
तत्थ कतमा रूपधातुया नव धातुयो? चक्खुधातु, रूपधातु, चक्खुविञ्ञाणधातु, सोतधातु, सद्दधातु, सोतविञ्ञाणधातु, मनोधातु, धम्मधातु, मनोविञ्ञाणधातु – इमा वुच्चन्ति ‘‘रूपधातुया नव धातुयो’’.
तत्थ कतमानि रूपधातुया तीणि सच्चानि? दुक्खसच्चं, समुदयसच्चं, मग्गसच्चं – इमानि वुच्चन्ति ‘‘रूपधातुया तीणि सच्चानि’’.
तत्थ कतमानि रूपधातुया चुद्दसिन्द्रियानि? चक्खुन्द्रियं, सोतिन्द्रियं, मनिन्द्रियं, जीवितिन्द्रियं, सोमनस्सिन्द्रियं, उपेक्खिन्द्रियं, सद्धिन्द्रियं, वीरियिन्द्रियं, सतिन्द्रियं, समाधिन्द्रियं, पञ्ञिन्द्रियं, अनञ्ञातञ्ञस्सामीतिन्द्रियं, अञ्ञिन्द्रियं, अञ्ञाताविन्द्रियं – इमानि वुच्चन्ति ‘‘रूपधातुया चुद्दसिन्द्रियानि’’.
तत्थ कतमे रूपधातुया अट्ठ हेतू? तयो कुसलहेतू, द्वे अकुसलहेतू, तयो अब्याकतहेतू.
तत्थ कतमे तयो कुसलहेतू? अलोभो कुसलहेतु, अदोसो कुसलहेतु, अमोहो कुसलहेतु – इमे तयो कुसलहेतू.
तत्थ कतमे द्वे अकुसलहेतू? लोभो अकुसलहेतु, मोहो अकुसलहेतु – इमे द्वे अकुसलहेतू.
तत्थ कतमे तयो अब्याकतहेतू? कुसलानं वा धम्मानं विपाकतो किरियाब्याकतेसु वा धम्मेसु अलोभो, अदोसो, अमोहो – इमे तयो अब्याकतहेतू. इमे वुच्चन्ति रूपधातुया अट्ठ हेतू.
तत्थ कतमे रूपधातुया तयो आहारा? फस्साहारो, मनोसञ्चेतनाहारो, विञ्ञाणाहारो – इमे वुच्चन्ति ‘‘रूपधातुया तयो आहारा’’.
तत्थ कतमे रूपधातुया चत्तारो फस्सा? चक्खुसम्फस्सो, सोतसम्फस्सो, मनोधातुसम्फस्सो, मनोविञ्ञाणधातुसम्फस्सो – इमे वुच्चन्ति ‘‘रूपधातुया चत्तारो फस्सा’’.
तत्थ कतमा रूपधातुया चतस्सो वेदना…पे… चतस्सो सञ्ञा…पे… चतस्सो चेतना…पे… चत्तारि चित्तानि? चक्खुविञ्ञाणं, सोतविञ्ञाणं, मनोधातु, मनोविञ्ञाणधातु – इमानि वुच्चन्ति ‘‘रूपधातुया चत्तारि चित्तानि’’.