(१५) पञ्च दिट्ठधम्मनिब्बानवादा

९४३. तत्थ कतमे पञ्च दिट्ठधम्मनिब्बानवादा?

(क) इधेकच्चो समणो वा ब्राह्मणो वा एवंवादी होति एवंदिट्ठि [एवंदिट्ठि (स्या.)] – ‘‘यतो खो, भो, अयं अत्ता पञ्चहि कामगुणेहि समप्पितो समङ्गीभूतो परिचारेति, एत्तावता खो, भो, अयं अत्ता परमदिट्ठधम्मनिब्बानप्पत्तो होती’’ति. इत्थेके सतो सत्तस्स परमदिट्ठधम्मनिब्बानं पञ्ञपेन्ति.

(ख) तमञ्ञो एवमाह – ‘‘अत्थि खो, भो, एसो अत्ता यं त्वं वदेसि नेसो नत्थीति वदामि. नो च खो, भो, अयं अत्ता एत्तावता परमदिट्ठधम्मनिब्बानप्पत्तो होति. तं किस्स हेतु? कामा हि, भो, अनिच्चा दुक्खा विपरिणामधम्मा. तेसं विपरिणामञ्ञथाभावा उप्पज्जन्ति सोकपरिदेवदुक्खदोमनस्सुपायासा. यतो खो, भो, अयं अत्ता विविच्चेव कामेहि…पे… पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति, एत्तावता खो, भो, अयं अत्ता परमदिट्ठधम्मनिब्बानप्पत्तो होती’’ति. इत्थेके सतो सत्तस्स परमदिट्ठधम्मनिब्बानं पञ्ञपेन्ति.

(ग) तमञ्ञो एवमाह – ‘‘अत्थि खो, भो, एसो अत्ता यं त्वं वदेसि. नेसो नत्थीति वदामि. नो च खो, भो, अयं अत्ता एत्तावता परमदिट्ठधम्मनिब्बानप्पत्तो होति. तं किस्स हेतु? यदेव तत्थ वितक्कितं विचारितं एतेन एतं ओळारिकं अक्खायति. यतो खो, भो, अयं अत्ता वितक्कविचारानं वूपसमा…पे… दुतियं झानं उपसम्पज्ज विहरति, एत्तावता खो, भो, अयं अत्ता परमदिट्ठधम्मनिब्बानप्पत्तो होती’’ति. इत्थेके सतो सत्तस्स परमदिट्ठधम्मनिब्बानं पञ्ञपेन्ति.

(घ) तमञ्ञो एवमाह – ‘‘अत्थि खो, भो, एसो अत्ता यं त्वं वदेसि. नेसो नत्थीति वदामि. नो च खो, भो, अयं अत्ता एत्तावता परमदिट्ठधम्मनिब्बानप्पत्तो होति. तं किस्स हेतु? यदेव तत्थ पीतिगतं चेतसो उप्पिलावितं, एतेन एतं ओळारिकं अक्खायति. यतो खो, भो, अयं अत्ता पीतिया च विरागा…पे… ततियं झानं उपसम्पज्ज विहरति, एत्तावता खो, भो, अयं अत्ता परमदिट्ठधम्मनिब्बानप्पत्तो होती’’ति. इत्थेके सतो सत्तस्स परमदिट्ठधम्मनिब्बानं पञ्ञपेन्ति.

(ङ) तमञ्ञो एवमाह – ‘‘अत्थि खो, भो, एसो अत्ता यं त्वं वदेसि. नेसो नत्थीति वदामि. नो च खो, भो, अयं अत्ता एत्तावता परमदिट्ठधम्मनिब्बानप्पत्तो होति. तं किस्स हेतु? यदेव तत्थ सुखपीति चेतसो आभोगो, एतेन एतं ओळारिकं अक्खायति. यतो खो, भो, अयं अत्ता सुखस्स च पहाना…पे… चतुत्थं झानं उपसम्पज्ज विहरति, एत्तावता खो, भो, अयं अत्ता परमदिट्ठधम्मनिब्बानप्पत्तो होती’’ति. इत्थेके सतो सत्तस्स परमदिट्ठधम्मनिब्बानं पञ्ञपेन्ति. इमे पञ्च दिट्ठधम्मनिब्बानवादा.

पञ्चकं.