११. सोसानिकङ्गकथा

३४. सोसानिकङ्गम्पि ‘‘न सुसानं पटिक्खिपामि, सोसानिकङ्गं समादियामी’’ति इमेसं अञ्ञतरवचनेन समादिन्नं होति.

तेन पन सोसानिकेन यं मनुस्सा गामं निवेसन्ता ‘‘इदं सुसान’’न्ति ववत्थपेन्ति, न तत्थ वसितब्बं. न हि मतसरीरे अज्झापिते तं सुसानं नाम होति, झापितकालतो पन पट्ठाय सचेपि द्वादसवस्सानि छड्डितं, तं सुसानमेव.

तस्मिं पन वसन्तेन चङ्कममण्डपादीनि कारेत्वा मञ्चपीठं पञ्ञपेत्वा पानीयपरिभोजनीयं उपट्ठापेत्वा धम्मं वाचेन्तेन न वसितब्बं. गरुकं हि इदं धुतङ्गं, तस्मा उप्पन्नपरिस्सयविघातत्थाय सङ्घत्थेरं वा राजयुत्तकं वा जानापेत्वा अप्पमत्तेन वसितब्बं. चङ्कमन्तेन अद्धक्खिकेन आळाहनं ओलोकेन्तेन चङ्कमितब्बं.

सुसानं गच्छन्तेनापि महापथा उक्कम्म उप्पथमग्गेन गन्तब्बं. दिवायेव आरम्मणं ववत्थपेतब्बं. एवञ्हिस्स तं रत्तिं भयानकं न भविस्सति, अमनुस्सा रत्तिं विरवित्वा विरवित्वा आहिण्डन्तापि न केनचि पहरितब्बा. एकदिवसम्पि सुसानं अगन्तुं न वट्टति. मज्झिमयामं सुसाने खेपेत्वा पच्छिमयामे पटिक्कमितुं वट्टतीति अङ्गुत्तरभाणका. अमनुस्सानं पियं तिलपिट्ठमासभत्तमच्छमंसखीरतेलगुळादिखज्जभोज्जं न सेवितब्बं. कुलगेहं न पविसितब्बन्ति इदमस्स विधानं.

पभेदतो पन अयम्पि तिविधो होति. तत्थ उक्कट्ठेन यत्थ धुवडाहधुवकुणपधुवरोदनानि अत्थि, तत्थेव वसितब्बं. मज्झिमस्स तीसु एकस्मिम्पि सति वट्टति. मुदुकस्स वुत्तनयेन सुसानलक्खणं पत्तमत्ते वट्टति.

इमेसं पन तिण्णम्पि न सुसानम्हि वासं कप्पनेन धुतङ्गं भिज्जति. सुसानं अगतदिवसेति अङ्गुत्तरभाणका. अयमेत्थ भेदो.

अयं पनानिसंसो मरणस्सतिपटिलाभो, अप्पमादविहारिता, असुभनिमित्ताधिगमो, कामरागविनोदनं, अभिण्हं कायसभावदस्सनं, संवेगबहुलता आरोग्यमदादिप्पहानं, भयभेरवसहनता, अमनुस्सानं गरुभावनीयता, अप्पिच्छतादीनं अनुलोमवुत्तिताति.

सोसानिकञ्हि मरणानुसतिप्पभावा,

निद्दागतम्पि न फुसन्ति पमाददोसा;

सम्पस्सतो च कुणपानि बहूनि तस्स,

कामानुभाववसगम्पि न होति चित्तं.

संवेगमेति विपुलं न मदं उपेति,

सम्मा अथो घटति निब्बुतिमेसमानो;

सोसानिकङ्गमितिनेकगुणावहत्ता,

निब्बाननिन्नहदयेन निसेवितब्बन्ति.

अयं सोसानिकङ्गे समादानविधानप्पभेदभेदानिसंसवण्णना.