९९. सब्बा

ननु कतरादयोव सब्बादिसद्दवचनीया होन्ति समासेनाभिहितत्ता, न तु सब्बसद्दो [सद्दस्से (पोत्थके)] त्याह-‘अवयवेने’त्यादि,यदिपि ‘सब्ब सद्दो आदि येस’न्ति अवयवेन विग्गहो, तथापि समुदायोवास्सत्थो भवति… येसन्त्यनेन समुदायस्स परामासाति भावो, इतीति हेतुम्हि, को भवन्तानं द्विन्नं बहुन्नं वा एको देव दत्तो कठादीहि वा अत्थे द्वीहि बहूहि वा एकस्स निद्धारणे सति किम्हा निद्धारणे रतर रतमेसु णादिवुत्तियं ‘‘एकत्थताय’’न्ति (२-११९) विभत्तिलोपे ‘‘रानुबन्धेन्तसरादिस्सा’’ति (४-१३२) अन्तसरादिलोपे किंसद्दस्स रूपसिद्धीति दस्सेतुमाह कतमा’तिआदि, उभो अंसा अस्साति अत्थे ‘‘अयुभद्वितीहंसे’’ति (४-४९) अये‘‘सरो लोपो सरे’’ति (१-२६) सरलोपे रूपसिद्धीति आह-‘उभो अंसा’इच्चादि, कायं ववत्था नामे त्याह-‘साभिधेय्या’त्यादि, अवधिच्चादिना तस्सेवात्थं विभावेति, अधंसो अभट्ठता अवधिभावेयेवावट्ठानं, साभिधेय्या पेक्खाति एत्थ सो सको अभिधेय्यो अत्थो दिसादि साभिधेय्योति गहितोति आह-‘पुब्बादीन’न्तिआदि, साभिधेय्यन्ति कम्मतो परा अपपुब्बा ‘इक्ख=दस्सने’तीमस्मा ‘‘क्वचण’’इति (५-४१) अण्पच्चये साभिधेय्यापेक्खो, सो वावधिनियमोति दस्सेतुमाह-‘तमपेक्खति’च्चादि, तत्थाधिप्पायं विवरति ‘तथाहि’च्चादिना, एत्थ च परादिसद्दाभिधेय्यो-त्थो दिसादेसादि पुब्बादिसद्दाभिधेय्यस्सात्थस्स दिसाय देसादिनो वावधिभावेन नियमवसेन पवत्तति, यो चावधिभावो नियमवसेन पवत्तति, सोचावधिभावो नियमवसेन पवत्तो पुब्बादिसद्दवचनीयं दिसादेसादि मपेक्खतीति साभिधेय्यापेक्खोवधिनियमोयेव ववत्थाति वुच्चतीत्ययमधिप्पायो, न तु अभिधेय्यायन्ति असम्भवा, असम्भवमेव दस्सेन्तो आह-‘यो हि’च्चादि, कोसल्लेन निमित्तेनाति कुसल सद्दस्स पवत्तिनिमित्तेन कोसल्लेन, उत्तराकुरवो उत्तरकुरुदीप वासिनो, देसो वा, ‘नाञ्ञञ्च नामप्पधाना’’ति (२-१३६) अनेनेव सञ्ञायं सब्बादिकारियस्स निसिद्धत्ते किमसञ्ञायंभ्यनेनेत्याह ‘नाञ्ञञ्चे’त्यादि, किञ्चि पुब्बत्तादिकमुद्दिस्स केसञ्चि पुब्बोपरोत्यादिका अत्थानुगता सञ्ञा अन्वत्थसञ्ञा.

१०४.ति

‘‘वानेकञ्ञत्थे’’ति (३-१७) विकप्पानुवत्तनतो अयुत्तत्ताभावं दस्सेति‘नयिदमयुत्त’न्ति, युत्तता चास्स पाठे ब्यभिचार दस्सनतोति वत्तुमाह-‘नपुंसके’च्चादि, पाठानुगता हि सुत्तरचना, विकप्पानुवत्तिया अनपुंसकमिदमेव वचनं तस्स क्वचि ब्यभिचारत्ते ञापकन्ति वत्तुमाह-‘तस्स चा’तिआदि, अवस्समेवमेत्थ अत्थो गहेतब्बो, अञ्ञथा यथावट्ठितपाठानुक्कमेनात्थग्गहणे सति सुत्तस्स [सुत्तस्सा (पोत्थके)] मुख्यत्तप्पतीतितो कथन्तमञ्ञस्स ञापकं भवेय्य, मुख्यभावे हि ञापकत्थं न युज्जेय्य.