१७. सह

यथाक्कममागमनकिरियाय थूलत्तगुणेन गोमन्तदब्बेन च सम्बन्धं दस्सेतुं ‘तं यथे’च्चादिमाह, उदाहरणमत्तं दस्सेन्तोपि इमिना अधिप्पायेनापि दस्सेतीति वुत्तं ‘सब्बत्थेव वा’तिआदि, पुत्तेन सहागतोतिआदीसु आगमनादिकिरियम्पटिच्च द्वे कत्तारो पधानाप्पधानवसेन, तेसु पधाने कारियसम्पच्चयञायेन वा बहुलंवचनेन वा पधाने कत्तरि पच्चयो, इतरे’कत्तरि ततिया’त्येव ततिया सिद्धा, ततो-यं वचनारम्भो-नत्थकोति मञ्ञमानोचो देति ‘नन्वि’च्चादिना, त्तेनाभिधीयते पितेति पधानकत्ता, तुल्योपि किरियासम्बन्धे पितापुत्तानं पितात्र पधानं सद्दचोदितत्ता, पुत्तो-प्पधानमसद्दचोदितत्ता, सद्दब्यापारापेक्खाय हि पधानाप्पधानाय ववत्थानं, पितुरेवात्रागतादिसद्दसामानाधिकरण्या आगमनकिरिया सम्बन्धो सद्देनोच्चते, नेतरस्स सद्दसत्तिसभावतो, तथा विधा हि सद्दस्स सत्ति यतो पितुरेवात्र किरिया सम्बन्धं सक्कोति पटिपादेतुं, न पुत्तस्स, एवञ्चागतोच्चादो एकवचनमुपज्जते, अञ्ञथा हि बहुवचनं सिया, ‘पिता पुत्ता आगता’ति. (यदि) वुत्तनयेन ततिया सिद्धा ‘सिद्धे सत्यारम्भो नियमाय वा विकप्पाय वा’ न चेत्थ नियमो, नापि विकप्पो, ततो किमनेन योगेना त्यासयेनाह-‘अप्पधानेयेव’च्चादि. नयिदमेवमिच्चादि परिहारो. सहभावमत्तं वत्तुमिट्ठं वाति योजना, सामत्थियाति भेदाधिट्ठानत्ता सहत्थयोगस्स पुत्तस्सापि किरियाभिसम्बन्धो विञ्ञायति कथमञ्ञथा सहत्थयोगो सियाति इमिना अत्थ बलेन. अत्थग्गहणन्ति सुत्ते ‘‘सहत्थेने’’ति अत्थग्गहणं. परियायत्थन्ति परितो अयन्ति अवगच्छन्ति अत्थमनेनेति परियायो अत्थो पयोजनं यस्साति विग्गहो, एत्थ च परियायत्थमेवाति नावधारणं, अतोयेव विनापि सहसद्दप्पयोगं तप्परियायप्पयोगं वा सहत्थेन योगे विधानतो असत्यपि सहादिसद्दप्पयोगे यत्थ तदत्थो गम्यते तत्थापि भवत्येव ततिया… गम्यमानेन सहत्थेन योगा, यथा‘‘स्यादि स्याने’’ति. (३-१) सह परियायेनाति सहसद्दस्स परियायतो. विसेसानुपादानतोति ‘‘सहयुत्ते-प्पधाने’’ति (२-३-१९) पाणिनीय सुत्ते विय अप्पधानेति विसेसस्सानुपादानतो.