२१. मानुबन्धो
यदिनिद्धारणे छट्ठी अन्तस्साविसेसितत्ता अविसेसेन यतो कुतोचि अन्ततो बानुबन्धो परो सिया, न हि दुतियं सरग्गहणमत्थि, येनान्तो विसेसीयतेच्चाह-‘निद्धारण’मिच्चादि, कारणमाह-‘सुतत्ता’ति, ‘सरान’न्ति सुतत्ताति अत्थो, तेन ‘‘सुतानुमितेसुसुतसम्बन्धोबलवा’’ति रुन्धतीतेत्थधकारस्सा नुमितस्स मं न होतीति दीपेति, समान जातियस्सेव लोके निद्धारणप्पतीति होतिच्चाह-‘तथा हि’च्चादि, यथा’कण्हा गावीनं सम्पन्नखीरतमा’ति वुत्ते अविसेसितत्तेपि कण्हाय कण्हागावीयेव पतीयते, तथेहापि सरानं मज्झे अन्तात्यन्तत्तेन निद्धारियमानो समानजातियो सरोयेव पतीयते, तेन सरानं येवान्तापरो भविस्सतीति भावो, विसेसनत्तोति ‘‘ञिलतस्से’’ति (५-१६३) सुत्ते अस्साति वुत्ते अयमेवेति नियमाभावा यस्सकस्सचि अकारस्स ञिप्पत्ति, तेनानिट्ठप्पत्तीति लानुसङ्गिस्सेव अस्साति लस्स यं विसेसनत्तं तं अत्थो पयोजनमस्स ‘‘कत्तरिलो’’ति (५-१८) लकारस्साति विसेसनत्थो लकारो, इधेवाति इमस्मिं ‘‘मानुबन्धो’’तिआदिसुत्तेयेव.