७. पातालवग्ग

६४९. अधोभुवनं पातालं, नागलोको रसातलं;

रन्धं तु विवरं छिद्दं, कुहरं सुसिरं बिलं.

६५०. सुसि’त्थी छिग्गलं सोब्भं, सच्छिद्दे सुसिरं तिसु;

थियं तु कासु आवाटो, सप्पराजा तु वासुकी.

६५१. अनन्तो नागराजा थ, वाहसो’जगरो भवे;

गोनसो तु तिलिच्छो थ,

देड्डुभो राजुलो भवे.

६५२. कम्बलो’स्सतरो मेरु, पादे नागाथ धम्मनी;

सिलुत्तो घरसप्पो थ, नीलसप्पो सिलाभु च.

६५३. आसिविसो भुजङ्गो’हि, भुजगो च भुजङ्गमो;

सरीसपो फणी सप्पा, लगद्दा भोगि पन्नगा.

६५४. द्विजिव्हो उरगो वाळो, दीघो च दीघपिट्ठिको;

पादूदरो विसधरो, भोगो तु फणिनो तनु.

६५५. आसी’त्थी सप्पदाठा थ, निम्मोको कञ्चुको समा;

विसं त्व’नित्थी गरळं, तब्भेदा वा हलाहलो.

६५६. काळकूटादयो चाथ, वाळग्गात्य’हितुण्डिको;

६५७. निरयो दुग्गति’त्थी च, नरको, सो महा’ट्ठधा;

सञ्जीवो काळसुत्तो च, महारोरुव रोरुवा;

पतापनो अवीचि’त्थी, सङ्घातो तापनो इति.

६५८. थियं वेतरणी लोह, कुम्भी तत्थ जलासया;

कारणिको निरयपो,

नेरयिको तु नारको.

६५९. अण्णवो सागरो सिन्धु, समुद्दो रतनाकरो;

जलनिझु’ दधि, तस्स, भेदा खीरण्णवादयो.

६६०. वेला’स्स कूलदेसो थ,

आवट्टो सलिलब्भमो;

थेवो तु बिन्दु फुसितं, भमो तु जलनिग्गमो.

६६१. आपो पयो जलं वारि, पानीयं सलिलं दकं;

अण्णो नीरं वनं वालं, तोयं अम्बु’दकञ्च कं.

६६२. तरङ्गो च तथा भङ्गो, ऊमि वीचि पुमित्थियं;

उल्लोलो तु च कल्लोलो, महावीचीसु कथ्यते.

६६३. जम्बालो कललं पङ्को, चिक्खल्लं कद्दमो प्यथ;

पुलिनं वालुका वण्णु, मरू’रु सिकता भवे.

६६४. अन्तरीपञ्च दीपो वा, जलमज्झगतं थलं;

तीरं तु कूलं रोधञ्च, पतीरञ्च तटं तिसु.

६६५. पारं परम्हि तीरम्हि, ओरं त्व’पार मुच्चते;

उळुम्पो [उळुपो (क.)] तु प्लवो कुल्लो, तरो च पच्चरी’त्थियं.

६६६. तरणी तरि नावा च, कूपको तु च कुम्भकं;

पच्छाबन्धो गोटविसो, कण्णधारो तु नाविको.

६६७. अरित्तं केनिपातो थ,

पोतवाहो नियामको;

संयत्तिका तु नावाय, वाणिज्जमाचरन्ति ये.

६६८. नावाय’ङ्गा’ लङ्कारो च, वटाकारो फियादयो;

पोतो पवहनं वुत्तं, दोणि त्वि’त्थी तथा’म्बणं [अम्मणं (सी.)].

६६९. गभीर निन्न गम्भीरा, थो त्तानं तब्बिपक्खके;

अगाधं त्व’तलम्फस्सं, अनच्छो कलुसा’विला.

६७०. अच्छो पसन्नो विमलो, गभीरप्पभुती तिसु;

धीवरो मच्छिको मच्छ, बन्ध केवट्ट जालिका.

६७१. मच्छो मीनो जलचरो, पुथुलोमो’म्बुजो झसो;

रोहितो मग्गुरो सिङ्गी, बलजो मुञ्ज पावुसा.

६७२. सत्तवङ्को सवङ्को च, नळमीनो च गण्डको;

सुसुका सफरी मच्छ, प्पभेदा मकरादयो.

६७३. महामच्छा तिमि तिमि, ङ्गलो तिमिरपिङ्गलो;

आनन्दो तिमिनन्दो च, अज्झारोहो महातिमि.

६७४. पासाणमच्छो पाठीनो, वङ्को तु बळिसो भवे;

सुसुमारो [संसुमारो (टी.), सुंसुमारो (सी.)] तु कुम्भीलो,

नक्को कुम्मो तु कच्छपो.

६७५. कक्कटको कुळीरो च, जलूका तु च रत्तपा;

मण्डूको दद्दुरो भेको;

गण्डुप्पादो महीलता.

६७६. अथ सिप्पी च सुत्ति’त्थी, सङ्खे तु कम्बु’नित्थियं;

खुद्दसङ्ख्ये सङ्खनखो, जलसुत्ति च सम्बुको.

६७७. जलासयो जलाधारो, गम्भीरो रहदो थ च;

उदपानो पानकूपो, खातं पोक्खरणी’त्थियं.

६७८. तळाको च सरो’नित्थी, वापी च सरसी’त्थियं;

दहो’म्बुजाकरो चाथ, पल्ललं खुद्दको सरो.

६७९. अनोतत्तो तथा कण्ण, मुण्डो च रथकारको;

छद्दन्तो च कुणालो च, वुत्ता मन्दाकिनी’त्थियं.

६८०. तथा सीहप्पपातोति, एते सत्त महासरा;

आहावो तु निपानञ्चा, खातं तु देवखातकं.

६८१. सवन्ती निन्नगा सिन्धु, सरिता आपगा नदी;

भागीरथी तु गङ्गा थ, सम्भेदो सिन्धुसङ्गमो.

६८२. गङ्गा’चिरवती चेव, यमुना सरभू (सरबू [सरयू (क.)] ) मही;

इमा महानदी पञ्च, चन्दभागा सरस्सती [सरस्वती (सी. टी.)].

६८३. नेरञ्जरा च कावेरी, नम्मदादी च निन्नगा;

वारिमग्गो पणाली’त्थी [पनाळी (टी.)], पुमे चन्दनिका तु च.

६८४. जम्बाली ओलिगल्लो च, गामद्वारम्हि कासुयं;

सरोरुहं सतपत्तं, अरविन्दञ्च वारिजं.

६८५. अनित्थी पदुमं पङ्के, रुहं नलिन पोक्खरं;

मुळालपुप्फं कमलं, भिसपुप्फं कुसेसयं.

६८६. पुण्डरीकं सितं, रत्तं, कोकनदं कोकासको;

किञ्जक्खो केसरो नित्थी, दण्डो तु नाल मुच्चते.

६८७. भिसं मुळालो नित्थी च, बीजकोसो तु कण्णिका;

पदुमादिसमूहे तु, भवे सण्डमनित्थियं.

६८८. उप्पलं कुवलयञ्च, नीलं त्वि’न्दीवरं सिया;

सेतेतु कुमुदञ्चस्स, कन्दो सालूक मुच्चते.

६८९. सोगन्धिकं कल्लहारं, दकसीतलिकं प्यथ;

सेवालो नीलिका चाथ, भिसिन्य’म्बुजिनी भवे.

६९०. सेवाला तिलबीजञ्च, सङ्खे च पणकादयोति.

इति पातालवग्गो.

भूकण्डो दुतियो.