180. мен̣д̣акагахапативаттху

296. тена кхо пана самайена бхаддийанагаре мен̣д̣ако гахапати пат̣ивасати. тасса еварӯпо иддха̄нубха̄во хоти – сӣсам̣ наха̄йитва̄ дхан̃н̃а̄га̄рам̣ саммаджджа̄петва̄ бахидва̄ре нисӣдати, анталиккха̄ дхан̃н̃асса дха̄ра̄ опатитва̄ дхан̃н̃а̄га̄рам̣ пӯрети. бхарийа̄йа еварӯпо иддха̄нубха̄во хоти – екам̣йева а̄л̣хакатха̄ликам̣ упанисӣдитва̄ екан̃ча сӯпабхин̃джанакам̣ [сӯпабхин̃джаракам̣ (сӣ.)] да̄сакаммакарапорисам̣ бхаттена паривисати, на та̄ва там̣ кхиййати [кхӣйати (сӣ. сйа̄.)] йа̄ва са̄ на вут̣т̣ха̄ти. путтасса еварӯпо иддха̄нубха̄во хоти – екам̣йева сахассатхавикам̣ гахетва̄ да̄сакаммакарапорисасса чхама̄сикам̣ ветанам̣ дети, на та̄ва там̣ кхиййати йа̄васса хаттхагата̄. сун̣иса̄йа еварӯпо иддха̄нубха̄во хоти – екам̣йева чатудон̣икам̣ пит̣акам̣ упанисӣдитва̄ да̄сакаммакарапорисасса чхама̄сикам̣ бхаттам̣ дети, на та̄ва там̣ кхиййати йа̄ва са̄ на вут̣т̣ха̄ти. да̄сасса еварӯпо иддха̄нубха̄во хоти – екена нан̇галена касантасса сатта сӣта̄йо гаччханти.

ассоси кхо ра̄джа̄ ма̄гадхо сенийо бимбиса̄ро – ‘‘амха̄кам̣ кира виджите бхаддийанагаре мен̣д̣ако гахапати пат̣ивасати. тасса еварӯпо иддха̄нубха̄во – сӣсам̣ наха̄йитва̄ дхан̃н̃а̄га̄рам̣ саммаджджа̄петва̄ бахидва̄ре нисӣдати, анталиккха̄ дхан̃н̃асса дха̄ра̄ опатитва̄ дхан̃н̃а̄га̄рам̣ пӯрети. бхарийа̄йа еварӯпо иддха̄нубха̄во – екам̣йева а̄л̣хакатха̄ликам̣ упанисӣдитва̄ екан̃ча сӯпабхин̃джанакам̣ да̄сакаммакарапорисам̣ бхаттена паривисати, на та̄ва там̣ кхиййати йа̄ва са̄ на вут̣т̣ха̄ти. путтасса еварӯпо иддха̄нубха̄во – екам̣йева сахассатхавикам̣ гахетва̄ да̄сакаммакарапорисасса чхама̄сикам̣ ветанам̣ дети, на та̄ва там̣ кхиййати йа̄васса хаттхагата̄. сун̣иса̄йа еварӯпо иддха̄нубха̄во – екам̣йева чатудон̣икам̣ пит̣акам̣ упанисӣдитва̄ да̄сакаммакарапорисасса чхама̄сикам̣ бхаттам̣ дети, на та̄ва там̣ кхиййати йа̄ва са̄ на вут̣т̣ха̄ти. да̄сасса еварӯпо иддха̄нубха̄во – екена нан̇галена касантасса сатта сӣта̄йо гаччхантӣ’’ти. атха кхо ра̄джа̄ ма̄гадхо сенийо бимбиса̄ро ан̃н̃атарам̣ саббаттхакам̣ маха̄маттам̣ а̄мантеси – ‘‘амха̄кам̣ кира, бхан̣е, виджите бхаддийанагаре мен̣д̣ако гахапати пат̣ивасати. тасса еварӯпо иддха̄нубха̄во – сӣсам̣ наха̄йитва̄ дхан̃н̃а̄га̄рам̣ саммаджджа̄петва̄ бахидва̄ре нисӣдати, анталиккха̄ дхан̃н̃асса дха̄ра̄ опатитва̄ дхан̃н̃а̄га̄рам̣ пӯрети. бхарийа̄йа…пе… путтасса… сун̣иса̄йа… да̄сасса еварӯпо иддха̄нубха̄во, екена нан̇галена касантасса сатта сӣта̄йо гаччхантӣти. гаччха, бхан̣е, джа̄на̄хи. йатха̄ майа̄ са̄мам̣ дит̣т̣хо, евам̣ тава дит̣т̣хо бхависсатӣ’’ти.

297. евам̣, дева̄ти кхо со маха̄матто ран̃н̃о ма̄гадхасса сенийасса бимбиса̄расса пат̣иссун̣итва̄ чатуран̇гинийа̄ сена̄йа йена бхаддийам̣ тена па̄йа̄си. анупуббена йена бхаддийам̣ йена мен̣д̣ако гахапати тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ мен̣д̣акам̣ гахапатим̣ етадавоча – ‘‘ахан̃хи, гахапати, ран̃н̃а̄ а̄н̣атто ‘амха̄кам̣ кира, бхан̣е, виджите бхаддийанагаре мен̣д̣ако гахапати пат̣ивасати, тасса еварӯпо иддха̄нубха̄во, сӣсам̣ наха̄йитва̄…пе… бхарийа̄йа… путтасса… сун̣иса̄йа… да̄сасса еварӯпо иддха̄нубха̄во, екена нан̇галена касантасса сатта сӣта̄йо гаччхантӣ’ти, гаччха, бхан̣е, джа̄на̄хи. йатха̄ майа̄ са̄мам̣ дит̣т̣хо, евам̣ тава дит̣т̣хо бхависсатӣ’ти. пасса̄ма те, гахапати, иддха̄нубха̄ва’’нти. атха кхо мен̣д̣ако гахапати сӣсам̣ наха̄йитва̄ дхан̃н̃а̄га̄рам̣ саммаджджа̄петва̄ бахидва̄ре нисӣди, анталиккха̄ дхан̃н̃асса дха̄ра̄ опатитва̄ дхан̃н̃а̄га̄рам̣ пӯреси. ‘‘дит̣т̣хо те, гахапати, иддха̄нубха̄во. бхарийа̄йа те иддха̄нубха̄вам̣ пассисса̄ма̄’’ти. атха кхо мен̣д̣ако гахапати бхарийам̣ а̄н̣а̄песи – ‘‘тена хи чатуран̇гиним̣ сенам̣ бхаттена паривиса̄’’ти. атха кхо мен̣д̣акасса гахапатисса бхарийа̄ екам̣йева а̄л̣хакатха̄ликам̣ упанисӣдитва̄ екан̃ча сӯпабхин̃джанакам̣ чатуран̇гиним̣ сенам̣ бхаттена паривиси, на та̄ва там̣ кхиййати, йа̄ва са̄ на вут̣т̣ха̄ти. ‘‘дит̣т̣хо те, гахапати, бхарийа̄йапи иддха̄нубха̄во. путтасса те иддха̄нубха̄вам̣ пассисса̄ма̄’’ти. атха кхо мен̣д̣ако гахапати путтам̣ а̄н̣а̄песи – ‘‘тена хи чатуран̇гинийа̄ сена̄йа чхама̄сикам̣ ветанам̣ дехӣ’’ти. атха кхо мен̣д̣акасса гахапатисса путто екам̣йева сахассатхавикам̣ гахетва̄ чатуран̇гинийа̄ сена̄йа чхама̄сикам̣ ветанам̣ ада̄си, на та̄ва там̣ кхиййати, йа̄васса хаттхагата̄. ‘‘дит̣т̣хо те, гахапати, путтассапи иддха̄нубха̄во. сун̣иса̄йа те иддха̄нубха̄вам̣ пассисса̄ма̄’’ти. атха кхо мен̣д̣ако гахапати сун̣исам̣ а̄н̣а̄песи – ‘‘тена хи чатуран̇гинийа̄ сена̄йа чхама̄сикам̣ бхаттам̣ дехӣ’’ти. атха кхо мен̣д̣акасса гахапатисса сун̣иса̄ екам̣йева чатудон̣икам̣ пит̣акам̣ упанисӣдитва̄ чатуран̇гинийа̄ сена̄йа чхама̄сикам̣ бхаттам̣ ада̄си, на та̄ва там̣ кхиййати йа̄ва са̄ на вут̣т̣ха̄ти. ‘‘дит̣т̣хо те, гахапати, сун̣иса̄йапи иддха̄нубха̄во. да̄сасса те иддха̄нубха̄вам̣ пассисса̄ма̄’’ти. ‘‘майхам̣ кхо, са̄ми, да̄сасса иддха̄нубха̄во кхетте пасситаббо’’ти. ‘‘алам̣, гахапати, дит̣т̣хо те да̄сассапи иддха̄нубха̄во’’ти. атха кхо со маха̄матто чатуран̇гинийа̄ сена̄йа пунадева ра̄джагахам̣ пачча̄ган̃чхи. йена ра̄джа̄ ма̄гадхо сенийо бимбиса̄ро тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ ран̃н̃о ма̄гадхасса сенийасса бимбиса̄расса етаматтхам̣ а̄рочеси.

298. атха кхо бхагава̄ веса̄лийам̣ йатха̄бхирантам̣ вихаритва̄ йена бхаддийам̣ тена ча̄рикам̣ пакка̄ми махата̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣ ад̣д̣хателасехи бхиккхусатехи. атха кхо бхагава̄ анупуббена ча̄рикам̣ чарама̄но йена бхаддийам̣ тадавасари. татра судам̣ бхагава̄ бхаддийе вихарати джа̄тийа̄ ване. ассоси кхо мен̣д̣ако гахапати – ‘‘саман̣о кхалу бхо готамо сакйапутто сакйакула̄ паббаджито бхаддийам̣ ануппатто бхаддийе вихарати джа̄тийа̄ ване. там̣ кхо пана бхагавантам̣ готамам̣ евам̣ калйа̄н̣о киттисаддо аббхуггато – ‘итипи со бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо виджджа̄чаран̣асампанно сугато локавидӯ ануттаро пурисадаммаса̄ратхи саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄’ [бхагава̄ти (ка.)]. со имам̣ локам̣ садевакам̣ сама̄ракам̣ сабрахмакам̣ сассаман̣абра̄хман̣им̣ паджам̣ садевамануссам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ паведети. со дхаммам̣ десети а̄дикалйа̄н̣ам̣ маджджхекалйа̄н̣ам̣ парийоса̄накалйа̄н̣ам̣ са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣ кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ пака̄сети. са̄дху кхо пана татха̄рӯпа̄нам̣ арахатам̣ дассанам̣ хотӣ’’ти. атха кхо мен̣д̣ако гахапати бхадра̄ни бхадра̄ни йа̄на̄ни йоджа̄петва̄ бхадрам̣ бхадрам̣ йа̄нам̣ абхирухитва̄ бхадрехи бхадрехи йа̄нехи бхаддийа̄ ниййа̄си бхагавантам̣ дассана̄йа. аддасам̣су кхо самбахула̄ титтхийа̄ мен̣д̣акам̣ гахапатим̣ дӯратова а̄гаччхантам̣, дисва̄на мен̣д̣акам̣ гахапатим̣ етадавочум̣ – ‘‘кахам̣ твам̣, гахапати, гаччхасӣ’’ти? ‘‘гаччха̄махам̣, бханте, бхагавантам̣ [идам̣ падам̣ сӣ. сйа̄. поттхакесу наттхи] саман̣ам̣ готамам̣ дассана̄йа̄’’ти. ‘‘ким̣ пана твам̣, гахапати, кирийава̄до сама̄но акирийава̄дам̣ саман̣ам̣ готамам̣ дассана̄йа упасан̇камиссаси? саман̣о хи, гахапати, готамо акирийава̄до акирийа̄йа дхаммам̣ десети, тена ча са̄ваке винетӣ’’ти. атха кхо мен̣д̣акасса гахапатисса етадахоси – ‘‘ниссам̣сайам̣, кхо со бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо бхависсати, йатхайиме титтхийа̄ усӯйантӣ’’ти. йа̄ватика̄ йа̄насса бхӯми, йа̄нена гантва̄ йа̄на̄ паччорохитва̄ паттикова йена бхагава̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннасса кхо мен̣д̣акасса гахапатисса бхагава̄ анупуббим̣ катхам̣ катхеси, сеййатхидам̣ – да̄накатхам̣…пе… апараппаччайо саттхуса̄сане бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘абхиккантам̣, бханте…пе… упа̄сакам̣ мам̣ бхагава̄ дха̄рету аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гатам̣. адхива̄сету ча ме, бханте, бхагава̄ сва̄тана̄йа бхаттам̣ саддхим̣ бхиккхусан̇гхена̄’’ти. адхива̄сеси бхагава̄ тун̣хӣбха̄вена. атха кхо мен̣д̣ако гахапати бхагавато адхива̄санам̣ видитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ пакка̄ми.

атха кхо мен̣д̣ако гахапати тасса̄ раттийа̄ аччайена пан̣ӣтам̣ кха̄данӣйам̣ бходжанӣйам̣ пат̣ийа̄да̄петва̄ бхагавато ка̄лам̣ а̄роча̄песи – ‘‘ка̄ло, бханте, нит̣т̣хитам̣ бхатта’’нти. атха кхо бхагава̄ пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа йена мен̣д̣акасса гахапатисса нивесанам̣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди саддхим̣ бхиккхусан̇гхена. атха кхо мен̣д̣акасса гахапатисса бхарийа̄ ча путто ча сун̣иса̄ ча да̄со ча йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су, упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. тесам̣ бхагава̄ анупуббим̣ катхам̣ катхеси, сеййатхидам̣ – да̄накатхам̣…пе… апараппаччайа̄ саттхуса̄сане бхагавантам̣ етадавочум̣ – ‘‘абхиккантам̣, бханте…пе… ете майам̣, бханте, бхагавантам̣ саран̣ам̣ гаччха̄ма дхамман̃ча бхиккхусан̇гхан̃ча. упа̄саке но бхагава̄ дха̄рету аджджатагге па̄н̣упете саран̣ам̣ гате’’ти. атха кхо мен̣д̣ако гахапати буддхаппамукхам̣ бхиккхусан̇гхам̣ пан̣ӣтена кха̄данӣйена бходжанӣйена сахаттха̄ сантаппетва̄ сампава̄ретва̄ бхагавантам̣ бхутта̄вим̣ онӣтапаттапа̄н̣им̣ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо мен̣д̣ако гахапати бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘йа̄ва, бханте, бхагава̄ бхаддийе вихарати та̄ва ахам̣ буддхаппамукхасса бхиккхусан̇гхасса дхувабхаттена̄’’ти. атха кхо бхагава̄ мен̣д̣акам̣ гахапатим̣ дхаммийа̄ катха̄йа сандассетва̄ сама̄дапетва̄ самуттеджетва̄ сампахам̣сетва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ пакка̄ми.

мен̣д̣акагахапативаттха нит̣т̣хитам̣.