6. бхесаджджаккхандхако

160. пан̃чабхесаджджакатха̄

260. тена самайена буддхо бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. тена кхо пана самайена бхиккхӯнам̣ са̄радикена а̄ба̄дхена пхут̣т̣ха̄нам̣ йа̄гупи пӣта̄ уггаччхати, бхаттампи бхуттам̣ уггаччхати. те тена киса̄ хонти, лӯкха̄, дуббан̣н̣а̄, уппан̣д̣уппан̣д̣укаджа̄та̄, дхаманисантхатагатта̄. аддаса̄ кхо бхагава̄ те бхиккхӯ кисе лӯкхе дуббан̣н̣е уппан̣д̣уппан̣д̣укаджа̄те дхаманисантхатагатте, дисва̄на а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ а̄мантеси – ‘‘ким̣ ну кхо, а̄нанда, етарахи бхиккхӯ киса̄, лӯкха̄, дуббан̣н̣а̄, уппан̣д̣уппан̣д̣укаджа̄та̄, дхаманисантхатагатта̄’’ти? ‘‘етарахи, бханте, бхиккхӯнам̣ са̄радикена а̄ба̄дхена пхут̣т̣ха̄нам̣ йа̄гупи пӣта̄ уггаччхати, бхаттампи бхуттам̣ уггаччхати. те тена киса̄ хонти, лӯкха̄, дуббан̣н̣а̄, уппан̣д̣уппан̣д̣укаджа̄та̄, дхаманисантхатагатта̄’’ти. атха кхо бхагавато рахогатасса пат̣исаллӣнасса евам̣ четасо паривитакко удапа̄ди – ‘‘етарахи кхо бхиккхӯнам̣ са̄радикена а̄ба̄дхена пхут̣т̣ха̄нам̣ йа̄гупи пӣта̄ уггаччхати, бхаттампи бхуттам̣ уггаччхати. те тена киса̄ хонти, лӯкха̄, дуббан̣н̣а̄, уппан̣д̣уппан̣д̣укаджа̄та̄, дхаманисантхатагатта̄. ким̣ ну кхо ахам̣ бхиккхӯнам̣ бхесаджджам̣ ануджа̄неййам̣, йам̣ бхесаджджан̃чева асса бхесаджджасамматан̃ча локасса, а̄ха̄раттхан̃ча пхареййа, на ча ол̣а̄рико а̄ха̄ро пан̃н̃а̄йеййа̄’’ти? атха кхо бхагавато етадахоси – ‘‘има̄ни кхо пан̃ча бхесаджджа̄ни, сеййатхидам̣ – саппи, наванӣтам̣, телам̣, мадху, пха̄н̣итам̣; бхесаджджа̄ни чева бхесаджджасаммата̄ни ча локасса, а̄ха̄раттхан̃ча пхаранти, на ча ол̣а̄рико а̄ха̄ро пан̃н̃а̄йати. йам̣нӯна̄хам̣ бхиккхӯнам̣ има̄ни пан̃ча бхесаджджа̄ни ануджа̄неййам̣, ка̄ле пат̣иггахетва̄ ка̄ле парибхун̃джиту’’нти. атха кхо бхагава̄ са̄йанхасамайам̣ пат̣исалла̄на̄ вут̣т̣хито етасмим̣ нида̄не етасмим̣ пакаран̣е дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘идха майхам̣, бхиккхаве, рахогатасса пат̣исаллӣнасса евам̣ четасо паривитакко удапа̄ди – ‘етарахи кхо бхиккхӯнам̣ са̄радикена а̄ба̄дхена пхут̣т̣ха̄нам̣ йа̄гупи пӣта̄ уггаччхати, бхаттампи бхуттам̣ уггаччхати. те тена киса̄ хонти, лӯкха̄, дуббан̣н̣а̄, уппан̣д̣уппан̣д̣укаджа̄та̄, дхаманисантхатагатта̄. ким̣ ну кхо ахам̣ бхиккхӯнам̣ бхесаджджам̣ ануджа̄неййам̣, йам̣ бхесаджджан̃чева асса бхесаджджасамматан̃ча локасса, а̄ха̄раттхан̃ча пхареййа, на ча ол̣а̄рико а̄ха̄ро пан̃н̃а̄йеййа̄’ти. тасса майхам̣, бхиккхаве, етадахоси ‘има̄ни кхо пан̃ча бхесаджджа̄ни, сеййатхидам̣ – саппи, наванӣтам̣, телам̣, мадху, пха̄н̣итам̣; бхесаджджа̄ни чева бхесаджджасаммата̄ни ча локасса, а̄ха̄раттхан̃ча пхаранти, на ча ол̣а̄рико а̄ха̄ро пан̃н̃а̄йати. йам̣нӯна̄хам̣ бхиккхӯнам̣ има̄ни пан̃ча бхесаджджа̄ни ануджа̄неййам̣, ка̄ле пат̣иггахетва̄ ка̄ле парибхун̃джиту’нти. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, та̄ни пан̃ча бхесаджджа̄ни ка̄ле пат̣иггахетва̄ ка̄ле парибхун̃джиту’’нти.

261. тена кхо пана самайена бхиккхӯ та̄ни пан̃ча бхесаджджа̄ни ка̄ле пат̣иггахетва̄ ка̄ле парибхун̃джанти. тесам̣ йа̄нипи та̄ни па̄катика̄ни лӯкха̄ни бходжана̄ни та̄нипи наччха̄денти, пагева сенесита̄ни [сенесика̄ни (сӣ. сйа̄.), сенехика̄ни (йоджана̄)]. те тена чева са̄радикена а̄ба̄дхена пхут̣т̣ха̄, имина̄ ча бхатта̄ччха̄дакена [бхатта̄ччханнакена (ка.)], тадубхайена бхиййосоматта̄йа киса̄ хонти, лӯкха̄, дуббан̣н̣а̄, уппан̣д̣уппан̣д̣укаджа̄та̄, дхаманисантхатагатта̄. аддаса̄ кхо бхагава̄ те бхиккхӯ бхиййосоматта̄йа кисе лӯкхе дуббан̣н̣е уппан̣д̣уппан̣д̣укаджа̄те дхаманисантхатагатте, дисва̄на а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ а̄мантеси – ‘‘ким̣ ну кхо, а̄нанда, етарахи бхиккхӯ бхиййосоматта̄йа киса̄, лӯкха̄, дуббан̣н̣а̄, уппан̣д̣уппан̣д̣укаджа̄та̄, дхаманисантхатагатта̄’’ти? ‘‘етарахи, бханте, бхиккхӯ та̄ни ча пан̃ча бхесаджджа̄ни ка̄ле пат̣иггахетва̄ ка̄ле парибхун̃джанти. тесам̣ йа̄нипи та̄ни па̄катика̄ни лӯкха̄ни бходжана̄ни та̄нипи наччха̄денти, пагева сенесика̄ни. те тена чева са̄радикена а̄ба̄дхена пхут̣т̣ха̄, имина̄ ча бхатта̄ччха̄дакена, тадубхайена бхиййосоматта̄йа киса̄, лӯкха̄, дуббан̣н̣а̄, уппан̣д̣уппан̣д̣укаджа̄та̄, дхаманисантхатагатта̄’’ти. атха кхо бхагава̄ етасмим̣ нида̄не етасмим̣ пакаран̣е дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, та̄ни пан̃ча бхесаджджа̄ни пат̣иггахетва̄ ка̄лепи вика̄лепи парибхун̃джиту’’нти.

262. тена кхо пана самайена гила̄на̄нам̣ бхиккхӯнам̣ васехи бхесаджджехи аттхо хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, васа̄ни бхесаджджа̄ни – аччхавасам̣, маччхавасам̣, сусука̄васам̣, сӯкаравасам̣, гадрабхавасам̣ – ка̄ле пат̣иггахитам̣ ка̄ле ниппаккам̣ [нипаккам̣ (ка.)] ка̄ле сам̣сат̣т̣хам̣ телапарибхогена парибхун̃джитум̣. вика̄ле че, бхиккхаве, пат̣иггахитам̣ вика̄ле ниппаккам̣ вика̄ле сам̣сат̣т̣хам̣, там̣ че парибхун̃джеййа, а̄патти тин̣н̣ам̣ дуккат̣а̄нам̣. ка̄ле че, бхиккхаве, пат̣иггахитам̣ вика̄ле ниппаккам̣ вика̄ле сам̣сат̣т̣хам̣, там̣ че парибхун̃джеййа, а̄патти двиннам̣ дуккат̣а̄нам̣. ка̄ле че, бхиккхаве, пат̣иггахитам̣ ка̄ле ниппаккам̣ вика̄ле сам̣сат̣т̣хам̣, там̣ че парибхун̃джеййа, а̄патти дуккат̣асса. ка̄ле че, бхиккхаве, пат̣иггахитам̣ ка̄ле ниппаккам̣ ка̄ле сам̣сат̣т̣хам̣, там̣ че парибхун̃джеййа, ана̄паттӣти.

пан̃чабхесаджджакатха̄ нит̣т̣хита̄.

161. мӯла̄дибхесаджджакатха̄

263. тена кхо пана самайена гила̄на̄нам̣ бхиккхӯнам̣ мӯлехи бхесаджджехи аттхо хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, мӯла̄ни бхесаджджа̄ни – халиддим̣, син̇гиверам̣, вачам̣, вачаттхам̣ [вачаттхам̣ (сӣ. сйа̄.)], ативисам̣, кат̣укарохин̣им̣, усӣрам̣, бхаддамуттакам̣, йа̄ни ва̄ панан̃н̃а̄нипи аттхи мӯла̄ни бхесаджджа̄ни, нева кха̄данӣйе кха̄данӣйаттхам̣ пхаранти, на бходжанӣйе бходжанӣйаттхам̣ пхаранти, та̄ни – пат̣иггахетва̄ йа̄ваджӣвам̣ парихаритум̣; сати паччайе парибхун̃джитум̣. асати паччайе парибхун̃джантасса а̄патти дуккат̣асса̄ти.

тена кхо пана самайена гила̄на̄нам̣ бхиккхӯнам̣ мӯлехи бхесаджджехи пит̣т̣хехи аттхо хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, нисадам̣ нисадапотаканти.

тена кхо пана самайена гила̄на̄нам̣ бхиккхӯнам̣ каса̄вехи бхесаджджехи аттхо хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, каса̄ва̄ни [каса̄вабхесаджджа̄ни (ка.)] бхесаджджа̄ни – нимбакаса̄вам̣, кут̣аджакаса̄вам̣, пат̣олакаса̄вам̣, пхаггавакаса̄вам̣, наттама̄лакаса̄вам̣, йа̄ни ва̄ панан̃н̃а̄нипи аттхи каса̄ва̄ни бхесаджджа̄ни нева кха̄данӣйе кха̄данӣйаттхам̣ пхаранти, на бходжанӣйе бходжанӣйаттхам̣ пхаранти, та̄ни – пат̣иггахетва̄ йа̄ваджӣвам̣ парихаритум̣; сати паччайе парибхун̃джитум̣. асати паччайе парибхун̃джантасса а̄патти дуккат̣асса̄ти.

тена кхо пана самайена гила̄на̄нам̣ бхиккхӯнам̣ пан̣н̣ехи бхесаджджехи аттхо хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, пан̣н̣а̄ни бхесаджджа̄ни – нимбапан̣н̣ам̣, кут̣аджапан̣н̣ам̣, пат̣олапан̣н̣ам̣, суласипан̣н̣ам̣, каппа̄сапан̣н̣ам̣, йа̄ни ва̄ панан̃н̃а̄нипи аттхи пан̣н̣а̄ни бхесаджджа̄ни, нева кха̄данӣйе кха̄данӣйаттхам̣ пхаранти, на бходжанӣйе бходжанӣйаттхам̣ пхаранти…пе….

тена кхо пана самайена гила̄на̄нам̣ бхиккхӯнам̣ пхалехи бхесаджджехи аттхо хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, пхала̄ни бхесаджджа̄ни – билан̇гам̣, пиппалим̣, маричам̣, харӣтакам̣, вибхӣтакам̣, а̄малакам̣, гот̣т̣хапхалам̣ [гот̣хапхалам̣ (сйа̄.), кот̣т̣хапхалам̣ (ка.)], йа̄ни ва̄ панан̃н̃а̄нипи аттхи пхала̄ни бхесаджджа̄ни, нева кха̄данӣйе кха̄данӣйаттхам̣ пхаранти, на бходжанӣйе бходжанӣйаттхам̣ пхаранти…пе….

тена кхо пана самайена гила̄на̄нам̣ бхиккхӯнам̣ джатӯхи бхесаджджехи аттхо хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, джатӯни бхесаджджа̄ни – хин̇гум̣, хин̇гуджатум̣, хин̇гусипа̄т̣икам̣, такам̣, такапаттим̣, такапан̣н̣им̣, саджджуласам̣, йа̄ни ва̄ панан̃н̃а̄нипи аттхи джатӯни бхесаджджа̄ни, нева кха̄данӣйе кха̄данӣйаттхам̣ пхаранти…пе….

тена кхо пана самайена гила̄на̄нам̣ бхиккхӯнам̣ лон̣ехи бхесаджджехи аттхо хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, лон̣а̄ни бхесаджджа̄ни – са̄муддам̣, ка̄л̣алон̣ам̣, синдхавам̣, уббхидам̣ [уббхирам̣ (ка.)], билам̣ [бил̣а̄лам̣ (сӣ.)], йа̄ни ва̄ панан̃н̃а̄нипи аттхи лон̣а̄ни бхесаджджа̄ни, нева кха̄данӣйе кха̄данӣйаттхам̣ пхаранти, на бходжанӣйе бходжанӣйаттхам̣ пхаранти, та̄ни – пат̣иггахетва̄ йа̄ваджӣвам̣ парихаритум̣; сати паччайе парибхун̃джитум̣. асати паччайе парибхун̃джантасса а̄патти дуккат̣асса̄ти.

264. тена кхо пана самайена а̄йасмато а̄нандасса упаджджха̄йасса а̄йасмато белат̣т̣хасӣсасса тхуллакаччха̄ба̄дхо хоти. тасса ласика̄йа чӣвара̄ни ка̄йе лагганти, та̄ни бхиккхӯ удакена теметва̄ теметва̄ апакад̣д̣ханти. аддаса̄ кхо бхагава̄ сена̄санача̄рикам̣ а̄хин̣д̣анто те бхиккхӯ та̄ни чӣвара̄ни удакена теметва̄ теметва̄ апакад̣д̣ханте, дисва̄на йена те бхиккхӯ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ те бхиккхӯ етадавоча – ‘‘ким̣ имасса, бхиккхаве, бхиккхуно а̄ба̄дхо’’ти? ‘‘имасса, бханте, а̄йасмато тхуллакаччха̄ба̄дхо, ласика̄йа чӣвара̄ни ка̄йе лагганти, та̄ни майам̣ удакена теметва̄ теметва̄ апакад̣д̣ха̄ма̄’’ти. атха кхо бхагава̄ етасмим̣ нида̄не етасмим̣ пакаран̣е дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, йасса кан̣д̣у ва̄, пил̣ака̄ ва̄, асса̄во ва̄, тхуллакаччху ва̄ а̄ба̄дхо, ка̄йо ва̄ дуггандхо, чун̣н̣а̄ни бхесаджджа̄ни; агила̄насса чхакан̣ам̣ маттикам̣ раджананиппаккам̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, удуккхалам̣ мусала’’нти.

тена кхо пана самайена гила̄на̄нам̣ бхиккхӯнам̣ чун̣н̣ехи бхесаджджехи ча̄литехи аттхо хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, чун̣н̣ача̄лининти. сан̣хехи аттхо хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, дуссача̄лининти.

тена кхо пана самайена ан̃н̃атарасса бхиккхуно амануссика̄ба̄дхо хоти. там̣ а̄чарийупаджджха̄йа̄ упат̣т̣хаханта̄ на̄саккхим̣су арогам̣ ка̄тум̣. со сӯкарасӯнам̣ гантва̄ а̄макамам̣сам̣ кха̄ди, а̄макалохитам̣ пиви. тасса со амануссика̄ба̄дхо пат̣иппассамбхи. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, амануссика̄ба̄дхе а̄макамам̣сам̣ а̄макалохитанти.

265. тена кхо пана самайена ан̃н̃атарасса бхиккхуно чаккхурога̄ба̄дхо хоти. там̣ бхиккхӯ париггахетва̄ учча̄рампи пасса̄вампи никкха̄менти. аддаса̄ кхо бхагава̄ сена̄санача̄рикам̣ а̄хин̣д̣анто те бхиккхӯ там̣ бхиккхум̣ париггахетва̄ учча̄рампи пасса̄вампи никкха̄менте, дисва̄на йена те бхиккхӯ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ те бхиккхӯ етадавоча – ‘‘ким̣ имасса, бхиккхаве, бхиккхуно а̄ба̄дхо’’ти? ‘‘имасса, бханте, а̄йасмато чаккхурога̄ба̄дхо. имам̣ майам̣ париггахетва̄ учча̄рампи пасса̄вампи никкха̄мема̄’’ти. атха кхо бхагава̄ етасмим̣ нида̄не етасмим̣ пакаран̣е дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, ан̃джанам̣ – ка̄л̣ан̃джанам̣, расан̃джанам̣, сотан̃джанам̣, герукам̣, капалла’’нти. ан̃джанӯпаписанехи аттхо хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, чанданам̣, тагарам̣, ка̄л̣а̄нуса̄рийам̣, та̄лӣсам̣, бхаддамуттаканти. тена кхо пана самайена бхиккхӯ пит̣т̣ха̄ни ан̃джана̄ни чарукесупи [тха̄лакесупи (сӣ. сйа̄.)] сара̄вакесупи никкхипанти; тин̣ачун̣н̣ехипи пам̣сукехипи окирийанти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, ан̃джанинти.

тена кхо пана самайена чхаббаггийа̄ бхиккхӯ учча̄вача̄ ан̃джанийо дха̄ренти – сован̣н̣амайам̣, рӯпийамайам̣. манусса̄ уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘сеййатха̄пи гихӣ ка̄мабхогино’’ти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. на, бхиккхаве, учча̄вача̄ ан̃джанӣ дха̄ретабба̄. йо дха̄реййа, а̄патти дуккат̣асса. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, ат̣т̣химайам̣, дантамайам̣, виса̄н̣амайам̣, нал̣амайам̣, вел̣умайам̣, кат̣т̣хамайам̣, джатумайам̣, пхаламайам̣, лохамайам̣, сан̇кхана̄бхимайанти.

тена кхо пана самайена ан̃джанийо апа̄рута̄ хонти, тин̣ачун̣н̣ехипи пам̣сукехипи окирийанти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, апидха̄нанти. апидха̄нам̣ нипатати. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, суттакена бандхитва̄ ан̃джанийа̄ бандхитунти. ан̃джанӣ пхалати [нипатати (ка.)]. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, суттакена сиббетунти.

тена кхо пана самайена бхиккхӯ ан̇гулийа̄ ан̃джанти, аккхӣни дуккха̄ни хонти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, ан̃джанисала̄канти.

тена кхо пана самайена чхаббаггийа̄ бхиккхӯ учча̄вача̄ ан̃джанисала̄ка̄йо дха̄ренти – сован̣н̣амайам̣ рӯпийамайам̣. манусса̄ уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти, ‘‘сеййатха̄пи гихӣ ка̄мабхогино’’ти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. на, бхиккхаве, учча̄вача̄ ан̃джанисала̄ка̄ дха̄ретабба̄. йо дха̄реййа, а̄патти дуккат̣асса. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, ат̣т̣химайам̣…пе… сан̇кхана̄бхимайанти.

тена кхо пана самайена ан̃джанисала̄ка̄ бхӯмийам̣ патита̄ пхаруса̄ хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, сала̄кат̣ха̄нийанти [сала̄кодха̄нийанти (сӣ. сйа̄.)].

тена кхо пана самайена бхиккхӯ ан̃джанимпи ан̃джанисала̄кампи хаттхена парихаранти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, ан̃джаниттхавиканти. ам̣сабаддхако на хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, ам̣сабаддхакам̣ бандханасуттаканти.

266. тена кхо пана самайена а̄йасмато пилиндаваччхасса сӣса̄бхита̄по хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, муддхани телаканти. наккхаманийо хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, наттхукамманти. наттху галати. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, наттхукаран̣инти.

тена кхо пана самайена чхаббаггийа̄ бхиккхӯ учча̄вача̄ наттхукаран̣ийо дха̄ренти – сован̣н̣амайам̣ рӯпийамайам̣. манусса̄ уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти, ‘‘сеййатха̄пи гихӣ ка̄мабхогино’’ти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. на, бхиккхаве, учча̄вача̄ наттхукаран̣ӣ дха̄ретабба̄. йо дха̄реййа, а̄патти дуккат̣асса. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, ат̣т̣химайам̣…пе… сан̇кхана̄бхимайанти. наттхум̣ висамам̣ а̄син̃чанти [наттху висамам̣ а̄син̃чийати (сӣ. сйа̄.)]. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, йамаканаттхукаран̣инти. наккхаманийо хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, дхӯмам̣ па̄тунти. тан̃н̃ева ват̣т̣им̣ а̄лимпетва̄ пиванти, кан̣т̣хо дахати. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, дхӯманеттанти.

тена кхо пана самайена чхаббаггийа̄ бхиккхӯ учча̄вача̄ни дхӯманетта̄ни дха̄ренти – сован̣н̣амайам̣ рӯпийамайам̣. манусса̄ уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – сеййатха̄пи гихӣ ка̄мабхогиноти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. на, бхиккхаве, учча̄вача̄ни дхӯманетта̄ни дха̄ретабба̄ни. йо дха̄реййа, а̄патти дуккат̣асса. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, ат̣т̣химайам̣…пе… сан̇кхана̄бхимайанти.

тена кхо пана самайена дхӯманетта̄ни апа̄рута̄ни хонти, па̄н̣ака̄ пависанти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, апидха̄нанти.

тена кхо пана самайена бхиккхӯ дхӯманетта̄ни хаттхена парихаранти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, дхӯманеттатхавиканти. екато гхам̣сийанти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, йамакатхавиканти. ам̣сабаддхако на хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, ам̣сабаддхакам̣ бандханасуттаканти.

267. тена кхо пана самайена а̄йасмато пилиндаваччхасса ва̄та̄ба̄дхо хоти. веджджа̄ евама̄хам̣су – ‘‘телам̣ пачитабба’’нти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, телапа̄канти. тасмим̣ кхо пана телапа̄ке маджджам̣ паккхипитаббам̣ хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, телапа̄ке маджджам̣ паккхипитунти.

тена кхо пана самайена чхаббаггийа̄ бхиккхӯ атипаккхиттамаджджа̄ни [атикхиттамаджджа̄ни (ка.)] тела̄ни пачанти, та̄ни пивитва̄ маджджанти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. на, бхиккхаве, атипаккхиттамаджджам̣ телам̣ па̄таббам̣. йо пивеййа, йатха̄дхаммо ка̄ретаббо. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, йасмим̣ телапа̄ке маджджасса на ван̣н̣о на гандхо на расо пан̃н̃а̄йати, еварӯпам̣ маджджапаккхиттам̣ телам̣ па̄тунти.

тена кхо пана самайена бхиккхӯнам̣ бахум̣ атипаккхиттамаджджам̣ телам̣ паккам̣ хоти. атха кхо бхиккхӯнам̣ етадахоси – ‘‘катхам̣ ну кхо атипаккхиттамадждже теле пат̣ипаджджитабба’’нти? бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, аббхан̃джанам̣ адхит̣т̣ха̄тунти.

тена кхо пана самайена а̄йасмато пилиндаваччхасса бахутарам̣ телам̣ паккам̣ хоти, телабха̄джанам̣ на виджджати. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, тӣн̣и тумба̄ни – лохатумбам̣, кат̣т̣хатумбам̣, пхалатумбанти.

тена кхо пана самайена а̄йасмато пилиндаваччхасса ан̇гава̄то хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, седакамманти. наккхаманийо хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, самбха̄раседанти. наккхаманийо хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, маха̄седанти. наккхаманийо хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, бхан̇годаканти. наккхаманийо хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, удакакот̣т̣хаканти.

тена кхо пана самайена а̄йасмато пилиндаваччхасса паббава̄то хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, лохитам̣ мочетунти. наккхаманийо хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, лохитам̣ мочетва̄ виса̄н̣ена га̄хетунти [гахетунти (сӣ. сйа̄.)].

тена кхо пана самайена а̄йасмато пилиндаваччхасса па̄да̄ пхалита̄ [пха̄лита̄ (ка.)] хонти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, па̄даббхан̃джананти. наккхаманийо хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, паджджам̣ абхисан̇кхаритунти.

тена кхо пана самайена ан̃н̃атарасса бхиккхуно ган̣д̣а̄ба̄дхо хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, саттхакамманти. каса̄водакена аттхо хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, каса̄водаканти. тилакаккена аттхо хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, тилакакканти. кабал̣ика̄йа аттхо хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, кабал̣иканти. ван̣абандханачол̣ена аттхо хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, ван̣абандханачол̣анти. ван̣о кан̣д̣увати. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, са̄сапакут̣т̣ена [са̄сапакуд̣д̣ена (сӣ. сйа̄.)] пхоситунти. ван̣о килиджджиттха. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, дхӯмам̣ ка̄тунти. вад̣д̣хамам̣сам̣ вут̣т̣ха̄ти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, лон̣асаккхарика̄йа чхиндитунти. ван̣о на рухати. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, ван̣ателанти. телам̣ галати. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, вика̄сикам̣ саббам̣ ван̣апат̣икамманти.

268. тена кхо пана самайена ан̃н̃атаро бхиккху ахина̄ дат̣т̣хо хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, чатта̄ри маха̄викат̣а̄ни да̄тум̣ – гӯтхам̣, муттам̣, чха̄рикам̣, маттиканти. атха кхо бхиккхӯнам̣ етадахоси – ‘‘аппат̣иггахита̄ни ну кхо уда̄ху пат̣иггахетабба̄нӣ’’ти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, сати каппийака̄раке пат̣иггаха̄петум̣, асати каппийака̄раке са̄мам̣ гахетва̄ парибхун̃джитунти.

тена кхо пана самайена ан̃н̃атарена бхиккхуна̄ висам̣ пӣтам̣ хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми бхиккхаве гӯтхам̣ па̄йетунти. атха кхо бхиккхӯнам̣ етадахоси – ‘‘аппат̣иггахитам̣ ну кхо уда̄ху пат̣иггахетаббо’’ти? бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, йам̣ каронто пат̣игган̣ха̄ти, свева пат̣иггахо като, на пуна [като пана (?)] пат̣иггахетабботи.

269. тена кхо пана самайена ан̃н̃атарасса бхиккхуно гхарадиннака̄ба̄дхо хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, сӣта̄лол̣им̣ па̄йетунти.

тена кхо пана самайена ан̃н̃атаро бхиккху дут̣т̣хагахан̣ико хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, а̄мисакха̄рам̣ па̄йетунти.

тена кхо пана самайена ан̃н̃атарасса бхиккхуно пан̣д̣урога̄ба̄дхо хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, муттахарӣтакам̣ па̄йетунти.

тена кхо пана самайена ан̃н̃атарасса бхиккхуно чхавидоса̄ба̄дхо хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, гандха̄лепам̣ ка̄тунти.

тена кхо пана самайена ан̃н̃атаро бхиккху абхисаннака̄йо хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, виречанам̣ па̄тунти. аччхакан̃джийа̄ аттхо хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, аччхакан̃джинти. акат̣айӯсена аттхо хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, акат̣айӯсанти. кат̣а̄кат̣ена аттхо хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, кат̣а̄кат̣анти. пат̣иччха̄данӣйена аттхо хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, пат̣иччха̄данӣйанти.

мӯла̄дибхесаджджакатха̄ нит̣т̣хита̄.

162. пилиндаваччхаваттху

270. [идам̣ ваттху па̄ра̄. 618 а̄дайо] тена кхо пана самайена а̄йасма̄ пилиндаваччхо ра̄джагахе паббха̄рам̣ содха̄пети лен̣ам̣ каттука̄мо. атха кхо ра̄джа̄ ма̄гадхо сенийо бимбиса̄ро йена̄йасма̄ пилиндаваччхо тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ пилиндаваччхам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо ра̄джа̄ ма̄гадхо сенийо бимбиса̄ро а̄йасмантам̣ пилиндаваччхам̣ етадавоча – ‘‘ким̣, бханте, тхеро ка̄ра̄петӣ’’ти? ‘‘паббха̄рам̣, маха̄ра̄джа, содха̄пеми, лен̣ам̣ каттука̄мо’’ти. ‘‘аттхо, бханте, аййасса а̄ра̄микена̄’’ти? ‘‘на кхо, маха̄ра̄джа, бхагавата̄ а̄ра̄мико анун̃н̃а̄то’’ти. ‘‘тена хи, бханте, бхагавантам̣ пат̣ипуччхитва̄ мама а̄рочеййа̄тха̄’’ти. ‘евам̣, маха̄ра̄джа̄’ти кхо а̄йасма̄ пилиндаваччхо ран̃н̃о ма̄гадхасса сенийасса бимбиса̄расса паччассоси. атха кхо а̄йасма̄ пилиндаваччхо ра̄джа̄нам̣ ма̄гадхам̣ сенийам̣ бимбиса̄рам̣ дхаммийа̄ катха̄йа сандассеси, сама̄дапеси, самуттеджеси, сампахам̣сеси. атха кхо ра̄джа̄ ма̄гадхо сенийо бимбиса̄ро а̄йасмата̄ пилиндаваччхена дхаммийа̄ катха̄йа сандассито сама̄дапито самуттеджито сампахам̣сито ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ а̄йасмантам̣ пилиндаваччхам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ пакка̄ми.

атха кхо а̄йасма̄ пилиндаваччхо бхагавато сантике дӯтам̣ па̄хеси – ‘‘ра̄джа̄, бханте, ма̄гадхо сенийо бимбиса̄ро а̄ра̄микам̣ да̄тука̄мо. катхам̣ ну кхо, бханте, майа̄ пат̣ипаджджитабба’’нти? атха кхо бхагава̄ етасмим̣ нида̄не етасмим̣ пакаран̣е дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, а̄ра̄мика’’нти. дутийампи кхо ра̄джа̄ ма̄гадхо сенийо бимбиса̄ро йена̄йасма̄ пилиндаваччхо тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ пилиндаваччхам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо ра̄джа̄ ма̄гадхо сенийо бимбиса̄ро а̄йасмантам̣ пилиндаваччхам̣ етадавоча – ‘‘анун̃н̃а̄то, бханте, бхагавата̄ а̄ра̄мико’’ти? ‘‘евам̣, маха̄ра̄джа̄’’ти. ‘‘тена хи, бханте, аййасса а̄ра̄микам̣ даммӣ’’ти. атха кхо ра̄джа̄ ма̄гадхо сенийо бимбиса̄ро а̄йасмато пилиндаваччхасса а̄ра̄микам̣ пат̣иссутва̄, виссаритва̄, чирена сатим̣ пат̣илабхитва̄, ан̃н̃атарам̣ саббаттхакам̣ маха̄маттам̣ а̄мантеси – ‘‘йо майа̄, бхан̣е, аййасса а̄ра̄мико пат̣иссуто, динно со а̄ра̄мико’’ти? ‘‘на кхо, дева, аййасса а̄ра̄мико динно’’ти. ‘‘кӣва чирам̣ ну кхо, бхан̣е, ито [ито ратти (сйа̄.)] хи там̣ хотӣ’’ти? атха кхо со маха̄матто раттийо ган̣етва̄ [виган̣етва̄ (сӣ.)] ра̄джа̄нам̣ ма̄гадхам̣ сенийам̣ бимбиса̄рам̣ етадавоча – ‘‘пан̃ча, дева, раттисата̄нӣ’’ти. тена хи, бхан̣е, аййасса пан̃ча а̄ра̄микасата̄ни дехӣти. ‘‘евам̣, дева̄’’ти кхо со маха̄матто ран̃н̃о ма̄гадхасса сенийасса бимбиса̄расса пат̣иссутва̄ а̄йасмато пилиндаваччхасса пан̃ча а̄ра̄микасата̄ни па̄да̄си, па̄т̣ийекко га̄мо нивиси. ‘а̄ра̄микага̄макоти’пи нам̣ а̄хам̣су, ‘пилиндага̄мако’типи нам̣ а̄хам̣су.

271. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ пилиндаваччхо тасмим̣ га̄маке кулӯпако хоти. атха кхо а̄йасма̄ пилиндаваччхо пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа пилиндага̄мам̣ пин̣д̣а̄йа па̄виси. тена кхо пана самайена тасмим̣ га̄маке уссаво хоти. да̄рака̄ алан̇ката̄ ма̄ла̄кита̄ кӣл̣анти. атха кхо а̄йасма̄ пилиндаваччхо пилиндага̄маке сапада̄нам̣ пин̣д̣а̄йа чарама̄но йена ан̃н̃атарасса а̄ра̄микасса нивесанам̣ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди. тена кхо пана самайена тасса̄ а̄ра̄микинийа̄ дхӣта̄ ан̃н̃е да̄раке алан̇кате ма̄ла̄ките пасситва̄ родати – ‘ма̄лам̣ ме детха, алан̇ка̄рам̣ ме детха̄’ти. атха кхо а̄йасма̄ пилиндаваччхо там̣ а̄ра̄микиним̣ етадавоча – ‘‘кисса̄йам̣ да̄рика̄ родатӣ’’ти? ‘‘айам̣, бханте, да̄рика̄ ан̃н̃е да̄раке алан̇кате ма̄ла̄ките пасситва̄ родати – ‘ма̄лам̣ ме детха, алан̇ка̄рам̣ ме детха̄’ти. куто амха̄кам̣ дуггата̄нам̣ ма̄ла̄, куто алан̇ка̄ро’’ти? атха кхо а̄йасма̄ пилиндаваччхо ан̃н̃атарам̣ тин̣ан̣д̣упакам̣ гахетва̄ там̣ а̄ра̄микиним̣ етадавоча – ‘‘хандимам̣ тин̣ан̣д̣упакам̣ тасса̄ да̄рика̄йа сӣсе пат̣имун̃ча̄’’ти. атха кхо са̄ а̄ра̄микинӣ там̣ тин̣ан̣д̣упакам̣ гахетва̄ тасса̄ да̄рика̄йа сӣсе пат̣имун̃чи. са̄ ахоси суван̣н̣ама̄ла̄ абхирӯпа̄, дассанӣйа̄, па̄са̄дика̄; наттхи та̄диса̄ ран̃н̃опи антепуре суван̣н̣ама̄ла̄. манусса̄ ран̃н̃о ма̄гадхасса сенийасса бимбиса̄расса а̄рочесум̣ – ‘‘амукасса, дева, а̄ра̄микасса гхаре суван̣н̣ама̄ла̄ абхирӯпа̄, дассанӣйа̄, па̄са̄дика̄; наттхи та̄диса̄ девассапи антепуре суван̣н̣ама̄ла̄; куто тасса дуггатасса? ниссам̣сайам̣ чорика̄йа а̄бхата̄’’ти.

атха кхо ра̄джа̄ ма̄гадхо сенийо бимбиса̄ро там̣ а̄ра̄микакулам̣ бандха̄песи. дутийампи кхо а̄йасма̄ пилиндаваччхо пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа пилиндага̄мам̣ пин̣д̣а̄йа па̄виси. пилиндага̄маке сапада̄нам̣ пин̣д̣а̄йа чарама̄но йена тасса а̄ра̄микасса нивесанам̣ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ пат̣ивиссаке пуччхи – ‘‘кахам̣ имам̣ а̄ра̄микакулам̣ гата’’нти? ‘‘етисса̄, бханте, суван̣н̣ама̄ла̄йа ка̄ран̣а̄ ран̃н̃а̄ бандха̄пита’’нти. атха кхо а̄йасма̄ пилиндаваччхо йена ран̃н̃о ма̄гадхасса сенийасса бимбиса̄расса нивесанам̣ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди. атха кхо ра̄джа̄ ма̄гадхо сенийо бимбиса̄ро йена̄йасма̄ пилиндаваччхо тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ пилиндаваччхам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо ра̄джа̄нам̣ ма̄гадхам̣ сенийам̣ бимбиса̄рам̣ а̄йасма̄ пилиндаваччхо етадавоча – ‘‘кисса, маха̄ра̄джа, а̄ра̄микакулам̣ бандха̄пита’’нти? ‘‘тасса, бханте, а̄ра̄микасса гхаре суван̣н̣ама̄ла̄ абхирӯпа̄, дассанӣйа̄, па̄са̄дика̄; наттхи та̄диса̄ амха̄кампи антепуре суван̣н̣ама̄ла̄; куто тасса дуггатасса? ниссам̣сайам̣ чорика̄йа а̄бхата̄’’ти. атха кхо а̄йасма̄ пилиндаваччхо ран̃н̃о ма̄гадхасса сенийасса бимбиса̄расса па̄са̄дам̣ суван̣н̣анти адхимуччи; со ахоси саббасован̣н̣амайо. ‘‘идам̣ пана те, маха̄ра̄джа, та̄ва бахум̣ суван̣н̣ам̣ куто’’ти? ‘ан̃н̃а̄там̣, бханте, аййассевесо иддха̄нубха̄во’ти там̣ а̄ра̄микакулам̣ мун̃ча̄песи.

манусса̄ ‘‘аййена кира пилиндаваччхена сара̄джика̄йа париса̄йа уттаримануссадхаммам̣ иддхипа̄т̣иха̄рийам̣ дассита’’нти аттамана̄ абхиппасанна̄ а̄йасмато пилиндаваччхасса пан̃ча бхесаджджа̄ни абхихарим̣су, сеййатхидам̣ – саппим̣, наванӣтам̣, телам̣, мадхум̣ [саппи наванӣтам̣ телам̣ мадху (ка.)], пха̄н̣итам̣. пакатийа̄пи ча а̄йасма̄ пилиндаваччхо ла̄бхӣ хоти пан̃чаннам̣ бхесаджджа̄нам̣; ладдхам̣ ладдхам̣ париса̄йа виссаджджети. париса̄ часса хоти ба̄хуллика̄; ладдхам̣ ладдхам̣ коламбепи [кол̣умбепи (ка.)], гхат̣епи, пӯретва̄ пат̣иса̄мети; парисса̄вана̄нипи, тхавика̄йопи, пӯретва̄ ва̄тапа̄несу лаггети. та̄ни олӣнавилӣна̄ни тит̣т̣ханти. ундӯрехипи виха̄ра̄ окин̣н̣авикин̣н̣а̄ хонти. манусса̄ виха̄рача̄рикам̣ а̄хин̣д̣анта̄ пасситва̄ уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘антокот̣т̣ха̄га̄рика̄ име саман̣а̄ сакйапуттийа̄, сеййатха̄пи ра̄джа̄ ма̄гадхо сенийо бимбиса̄ро’’ти. ассосум̣ кхо бхиккхӯ тесам̣ манусса̄нам̣ уджджха̄йанта̄нам̣ кхиййанта̄нам̣ випа̄чента̄нам̣. йе те бхиккхӯ аппиччха̄, те уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма бхиккхӯ еварӯпа̄йа ба̄хулла̄йа четессантӣ’’ти. атха кхо те бхиккхӯ те анекапарийа̄йена вигарахитва̄ бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣…пе… ‘‘саччам̣ кира, бхиккхаве, бхиккхӯ еварӯпа̄йа ба̄хулла̄йа четентӣ’’ти? ‘‘саччам̣ бхагава̄ти…пе… вигарахитва̄ дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘йа̄ни кхо пана та̄ни гила̄на̄нам̣ бхиккхӯнам̣ пат̣иса̄йанӣйа̄ни бхесаджджа̄ни, сеййатхидам̣ – саппи, наванӣтам̣, телам̣, мадху, пха̄н̣итам̣, та̄ни пат̣иггахетва̄ сатта̄хапарамам̣ саннидхика̄ракам̣ парибхун̃джитабба̄ни. там̣ атикка̄майато йатха̄дхаммо ка̄ретаббо’’ти.

пилиндаваччхаваттху нит̣т̣хитам̣.

бхесаджджа̄нун̃н̃а̄табха̄н̣ава̄ро нит̣т̣хито пат̣хамо.

163. гул̣а̄диануджа̄нана̄

272. атха кхо бхагава̄ са̄ваттхийам̣ йатха̄бхирантам̣ вихаритва̄ йена ра̄джагахам̣ тена ча̄рикам̣ пакка̄ми. аддаса̄ кхо а̄йасма̄ кан̇кха̄ревато антара̄магге гул̣акаран̣ам̣, оккамитва̄ гул̣е пит̣т̣хампи чха̄рикампи паккхипанте, дисва̄на ‘‘акаппийо гул̣о са̄мисо, на каппати гул̣о вика̄ле парибхун̃джиту’’нти куккучча̄йанто сапарисо гул̣ам̣ на парибхун̃джати. йеписса сотаббам̣ ман̃н̃анти, тепи гул̣ам̣ на парибхун̃джанти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. киматтха̄йа [киматтхийа̄ (ка.)], бхиккхаве, гул̣е пит̣т̣хампи чха̄рикампи паккхипантӣти? тхаддхаттха̄йа [бандханаттха̄йа (сӣ. сйа̄.)] бхагава̄ти. саче, бхиккхаве, тхаддхаттха̄йа гул̣е пит̣т̣хампи чха̄рикампи паккхипанти, со ча гул̣отвева сан̇кхам̣ гаччхати. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, йатха̄сукхам̣ гул̣ам̣ парибхун̃джитунти.

аддаса̄ кхо а̄йасма̄ кан̇кха̄ревато антара̄магге вачче муггам̣ джа̄там̣, пасситва̄ ‘‘акаппийа̄ мугга̄; пакка̄пи мугга̄ джа̄йантӣти’’ куккучча̄йанто сапарисо муггам̣ на парибхун̃джати. йеписса сотаббам̣ ман̃н̃анти, тепи муггам̣ на парибхун̃джанти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. саче [сачепи (?)], бхиккхаве, пакка̄пи мугга̄ джа̄йанти, ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, йатха̄сукхам̣ муггам̣ парибхун̃джитунти.

273. тена кхо пана самайена ан̃н̃атарасса бхиккхуно ударава̄та̄ба̄дхо хоти. со лон̣асовӣракам̣ апа̄йи. тасса со ударава̄та̄ба̄дхо пат̣иппассамбхи. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, гила̄насса лон̣асовӣракам̣; агила̄насса удакасамбхиннам̣ па̄напарибхогена парибхун̃джитунти.

гул̣а̄диануджа̄нана̄ нит̣т̣хита̄.

164. антовут̣т̣ха̄дипат̣иккхепакатха̄

274. атха кхо бхагава̄ анупуббена ча̄рикам̣ чарама̄но йена ра̄джагахам̣ тадавасари. татра судам̣ бхагава̄ ра̄джагахе вихарати вел̣уване каландаканива̄пе. тена кхо пана самайена бхагавато ударава̄та̄ба̄дхо хоти. атха кхо а̄йасма̄ а̄нандо – ‘пуббепи бхагавато ударава̄та̄ба̄дхо текат̣улайа̄гуйа̄ пха̄су хотӣ’ти – са̄мам̣ тилампи, тан̣д̣улампи, муггампи вин̃н̃а̄петва̄, анто ва̄сетва̄, анто са̄мам̣ пачитва̄ бхагавато упана̄меси – ‘‘пивату бхагава̄ текат̣улайа̄гу’’нти. джа̄нанта̄пи татха̄гата̄ пуччханти, джа̄нанта̄пи на пуччханти; ка̄лам̣ видитва̄ пуччханти, ка̄лам̣ видитва̄ на пуччханти; аттхасам̣хитам̣ татха̄гата̄ пуччханти, но анаттхасам̣хитам̣. анаттхасам̣хите сетугха̄то татха̄гата̄нам̣. двӣхи а̄ка̄рехи буддха̄ бхагаванто бхиккхӯ пат̣ипуччханти – дхаммам̣ ва̄ десесса̄ма, са̄вака̄нам̣ ва̄ сиккха̄падам̣ пан̃н̃апесса̄ма̄ти. атха кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ а̄мантеси – ‘‘кута̄йам̣, а̄нанда, йа̄гӯ’’ти? атха кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавато етаматтхам̣ а̄рочеси. вигарахи буддхо бхагава̄ – ‘анануччхавикам̣, а̄нанда, анануломикам̣, аппатирӯпам̣, асса̄ман̣акам̣, акаппийам̣, акаран̣ӣйам̣. катхан̃хи на̄ма твам̣, а̄нанда, еварӯпа̄йа ба̄хулла̄йа четессаси. йадапи, а̄нанда, анто вут̣т̣хам̣ [вуттхам̣ (сӣ. сйа̄. ка.)] тадапи акаппийам̣; йадапи анто паккам̣ тадапи акаппийам̣; йадапи са̄мам̣ паккам̣, тадапи акаппийам̣. нетам̣, а̄нанда, аппасанна̄нам̣ ва̄ паса̄да̄йа…пе… вигарахитва̄ дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘на, бхиккхаве, анто вут̣т̣хам̣, анто паккам̣, са̄мам̣ паккам̣ парибхун̃джитаббам̣. йо парибхун̃джейа, а̄патти дуккат̣асса. анто че, бхиккхаве, вут̣т̣хам̣, анто паккам̣, са̄мам̣ паккам̣ тан̃че парибхун̃джеййа, а̄патти тин̣н̣ам̣ дуккат̣а̄нам̣. анто че, бхиккхаве, вут̣т̣хам̣, анто паккам̣, ан̃н̃ехи паккам̣, тан̃че парибхун̃джеййа, а̄патти двиннам̣ дуккат̣а̄нам̣. анто че, бхиккхаве, вут̣т̣хам̣, бахи паккам̣, са̄мам̣ паккам̣, тан̃че парибхун̃джеййа, а̄патти двиннам̣ дуккат̣а̄нам̣. бахи че, бхиккхаве, вут̣т̣хам̣, анто паккам̣, са̄мам̣ паккам̣, тан̃че парибхун̃джеййа, а̄патти двиннам̣ дуккат̣а̄нам̣. анто че, бхиккхаве, вут̣т̣хам̣, бахи паккам̣, ан̃н̃ехи паккам̣, тан̃че парибхун̃джеййа, а̄патти дуккат̣асса. бахи че, бхиккхаве, вут̣т̣хам̣, анто паккам̣, ан̃н̃ехи паккам̣, тан̃че парибхун̃джеййа, а̄патти дуккат̣асса. бахи че, бхиккхаве, вут̣т̣хам̣, бахи паккам̣, са̄мам̣ паккам̣, тан̃че парибхун̃джеййа, а̄патти дуккат̣асса. бахи че, бхиккхаве, вут̣т̣хам̣, бахи паккам̣, ан̃н̃ехи паккам̣, тан̃че парибхун̃джеййа, ана̄паттӣ’’’ти.

тена кхо пана самайена бхиккхӯ ‘‘бхагавата̄ са̄мам̣па̄ко пат̣иккхитто’’ти пуна па̄ке куккучча̄йанти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, пуна па̄кам̣ пачитунти.

тена кхо пана самайена ра̄джагахам̣ дуббхиккхам̣ хоти. манусса̄ лон̣ампи, телампи, тан̣д̣улампи, кха̄данӣйампи а̄ра̄мам̣ а̄харанти. та̄ни бхиккхӯ бахи ва̄сенти; уккапин̣д̣ака̄пи кха̄данти, чора̄пи харанти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, анто ва̄сетунти. анто ва̄сетва̄ бахи па̄ченти. дамака̄ парива̄ренти. бхиккхӯ ависсат̣т̣ха̄ парибхун̃джанти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, анто пачитунти. дуббхиккхе каппийака̄рака̄ бахутарам̣ харанти, аппатарам̣ бхиккхӯнам̣ денти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, са̄мам̣ пачитум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, анто вут̣т̣хам̣, анто паккам̣, са̄мам̣ пакканти.

антовут̣т̣ха̄дипат̣иккхепакатха̄ нит̣т̣хита̄.

165. уггахитапат̣иггахан̣а̄

275. тена кхо пана самайена самбахула̄ бхиккхӯ ка̄сӣсу вассам̣вут̣т̣ха̄ ра̄джагахам̣ гаччханта̄ бхагавантам̣ дассана̄йа антара̄магге на лабхим̣су лӯкхасса ва̄ пан̣ӣтасса ва̄ бходжанасса йа̄вадаттхам̣ па̄рипӯрим̣; бахун̃ча пхалакха̄данӣйам̣ ахоси; каппийака̄рако ча на ахоси. атха кхо те бхиккхӯ килантарӯпа̄ йена ра̄джагахам̣ вел̣уванам̣ каландаканива̄по, йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су, упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. а̄чин̣н̣ам̣ кхо панетам̣ буддха̄нам̣ бхагаванта̄нам̣ а̄гантукехи бхиккхӯхи саддхим̣ пат̣исаммодитум̣. атха кхо бхагава̄ те бхиккхӯ етадавоча – ‘‘каччи, бхиккхаве, кхаманӣйам̣, каччи йа̄панӣйам̣, каччиттха аппакиламатхена аддха̄нам̣ а̄гата̄; куто ча тумхе, бхиккхаве, а̄гаччхатха̄’’ти? ‘‘кхаманӣйам̣ бхагава̄, йа̄панӣйам̣ бхагава̄. идха майам̣, бханте, ка̄сӣсу вассам̣вут̣т̣ха̄ ра̄джагахам̣ а̄гаччханта̄ бхагавантам̣ дассана̄йа антара̄магге на лабхимха̄ лӯкхасса ва̄ пан̣ӣтасса ва̄ бходжанасса йа̄вадаттхам̣ па̄рипӯрим̣; бахун̃ча пхалакха̄данӣйам̣ ахоси; каппийака̄рако ча на ахоси; тена майам̣ килантарӯпа̄ аддха̄нам̣ а̄гата̄’’ти. атха кхо бхагава̄ етасмим̣ нида̄не етасмим̣ пакаран̣е дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, йаттха пхалакха̄данӣйам̣ пассати, каппийака̄рако ча на хоти, са̄мам̣ гахетва̄, харитва̄, каппийака̄раке пасситва̄, бхӯмийам̣ никкхипитва̄, пат̣иггаха̄петва̄ парибхун̃джитум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, уггахитам̣ пат̣иггахиту’’нти.

276. тена кхо пана самайена ан̃н̃атарасса бра̄хман̣асса нава̄ ча тила̄ наван̃ча мадху уппанна̄ хонти. атха кхо тасса бра̄хман̣асса етадахоси – ‘‘йам̣нӯна̄хам̣ наве ча тиле наван̃ча мадхум̣ буддхаппамукхасса бхиккхусан̇гхасса дадеййа’’нти. атха кхо со бра̄хман̣о йена бхагава̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ бхагавата̄ саддхим̣ пат̣исаммоди, саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ ат̣т̣ха̄си. екамантам̣ т̣хито кхо со бра̄хман̣о бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘адхива̄сету ме бхавам̣ готамо сва̄тана̄йа бхаттам̣, саддхим̣ бхиккхусан̇гхена̄’’ти. адхива̄сеси бхагава̄ тун̣хӣбха̄вена. атха кхо со бра̄хман̣о бхагавато адхива̄санам̣ видитва̄ пакка̄ми. атха кхо со бра̄хман̣о тасса̄ раттийа̄ аччайена пан̣ӣтам̣ кха̄данӣйам̣ бходжанӣйам̣ пат̣ийа̄да̄петва̄ бхагавато ка̄лам̣ а̄роча̄песи – ‘‘ка̄ло, бхо готама, нит̣т̣хитам̣ бхатта’’нти. атха кхо бхагава̄ пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа йена тасса бра̄хман̣асса нивесанам̣ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди, саддхим̣ бхиккхусан̇гхена. атха кхо со бра̄хман̣о буддхаппамукхам̣ бхиккхусан̇гхам̣ пан̣ӣтена кха̄данӣйена бходжанӣйена сахаттха̄ сантаппетва̄ сампава̄ретва̄ бхагавантам̣ бхутта̄вим̣ онӣтапаттапа̄н̣им̣ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо там̣ бра̄хман̣ам̣ бхагава̄ дхаммийа̄ катха̄йа сандассетва̄, сама̄дапетва̄, самуттеджетва̄, сампахам̣сетва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ пакка̄ми.

атха кхо тасса бра̄хман̣асса ачирапаккантасса бхагавато етадахоси – ‘‘йесам̣ кхо майа̄ аттха̄йа буддхаппамукхо бхиккхусан̇гхо нимантито, ‘наве ча тиле наван̃ча мадхум̣ дасса̄мӣ’ти, те майа̄ памут̣т̣ха̄ да̄тум̣. йам̣нӯна̄хам̣ наве ча тиле наван̃ча мадхум̣ коламбехи ча гхат̣ехи ча а̄ра̄мам̣ хара̄пеййа’’нти. атха кхо со бра̄хман̣о наве ча тиле наван̃ча мадхум̣ коламбехи ча гхат̣ехи ча а̄ра̄мам̣ хара̄петва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ екамантам̣ ат̣т̣ха̄си. екамантам̣ т̣хито кхо со бра̄хман̣о бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘йесам̣ кхо майа̄, бхо готама, аттха̄йа буддхаппамукхо бхиккхусан̇гхо нимантито, ‘наве ча тиле наван̃ча мадхум̣ дасса̄мӣ’ти, те майа̄ памут̣т̣ха̄ да̄тум̣. пат̣игган̣ха̄ту ме бхавам̣ готамо наве ча тиле наван̃ча мадху’’нти. тена хи, бра̄хман̣а, бхиккхӯнам̣ дехӣти. тена кхо пана самайена бхиккхӯ дуббхиккхе аппаматтакепи пава̄ренти, пат̣исан̇кха̄пи пат̣иккхипанти, саббо ча сан̇гхо пава̄рито хоти. бхиккхӯ куккучча̄йанта̄ на пат̣игган̣ханти. пат̣игган̣хатха, бхиккхаве, парибхун̃джатха. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, тато нӣхат̣ам̣ бхутта̄вина̄ пава̄ритена анатириттам̣ парибхун̃джитунти.

уггахитапат̣иггахан̣а̄ нит̣т̣хита̄.

166. пат̣иггахита̄диануджа̄нана̄

277. [па̄чи. 295] тена кхо пана самайена а̄йасмато упанандасса сакйапуттасса упат̣т̣ха̄какулам̣ сан̇гхассаттха̄йа кха̄данӣйам̣ па̄хеси – аййасса упанандасса дассетва̄ сан̇гхасса да̄таббанти. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ упанандо сакйапутто га̄мам̣ пин̣д̣а̄йа павит̣т̣хо хоти. атха кхо те манусса̄ а̄ра̄мам̣ гантва̄ бхиккхӯ пуччхим̣су – ‘‘кахам̣, бханте, аййо упанандо’’ти? ‘‘еса̄вусо, а̄йасма̄ упанандо сакйапутто га̄мам̣ пин̣д̣а̄йа павит̣т̣хо’’ти. ‘‘идам̣, бханте, кха̄данӣйам̣ аййасса упанандасса дассетва̄ сан̇гхасса да̄табба’’нти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. тена хи, бхиккхаве, пат̣иггахетва̄ никкхипатха йа̄ва упанандо а̄гаччхатӣти. атха кхо а̄йасма̄ упанандо сакйапутто пуребхаттам̣ кула̄ни пайирупа̄ситва̄ дива̄ а̄гаччхати. тена кхо пана самайена бхиккхӯ дуббхиккхе аппаматтакепи пава̄ренти, пат̣исан̇кха̄пи пат̣иккхипанти, саббо ча сан̇гхо пава̄рито хоти, бхиккхӯ куккучча̄йанта̄ на пат̣игган̣ханти. пат̣игган̣хатха, бхиккхаве, парибхун̃джатха. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, пуребхаттам̣ пат̣иггахитам̣ бхутта̄вина̄ пава̄ритена анатириттам̣ парибхун̃джитунти.

278. атха кхо бхагава̄ ра̄джагахе йатха̄бхирантам̣ вихаритва̄ йена са̄ваттхи тена ча̄рикам̣ пакка̄ми. анупуббена ча̄рикам̣ чарама̄но йена са̄ваттхи тадавасари. татра судам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. тена кхо пана самайена а̄йасмато са̄рипуттасса ка̄йад̣а̄ха̄ба̄дхо хоти. атха кхо а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но йена̄йасма̄ са̄рипутто тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ етадавоча – ‘‘пуббе те, а̄вусо са̄рипутта, ка̄йад̣а̄ха̄ба̄дхо кена пха̄су хотӣ’’ти? ‘‘бхисехи ча ме, а̄вусо, мул̣а̄лика̄хи ча̄’’ти. атха кхо а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но сеййатха̄пи на̄ма балава̄ пурисо саммин̃джитам̣ ва̄ ба̄хам̣ паса̄реййа, паса̄ритам̣ ва̄ ба̄хам̣ самин̃джеййа, евамева джетаване антарахито манда̄кинийа̄ поккхаран̣ийа̄ тӣре па̄турахоси. аддаса̄ кхо ан̃н̃атаро на̄го а̄йасмантам̣ маха̄моггалла̄нам̣ дӯратова а̄гаччхантам̣, дисва̄на а̄йасмантам̣ маха̄моггалла̄нам̣ етадавоча – ‘‘ету кхо, бханте, аййо маха̄моггалла̄но. сва̄гатам̣, бханте, аййасса маха̄моггалла̄насса. кена, бханте, аййасса аттхо; ким̣ даммӣ’’ти? ‘‘бхисехи ча ме, а̄вусо, аттхо, мул̣а̄лика̄хи ча̄’’ти. атха кхо со на̄го ан̃н̃атарам̣ на̄гам̣ а̄н̣а̄песи – ‘‘тена хи, бхан̣е, аййасса бхисе ча мул̣а̄лика̄йо ча йа̄вадаттхам̣ дехӣ’’ти. атха кхо со на̄го манда̄киним̣ поккхаран̣им̣ ога̄хетва̄, сон̣д̣а̄йа бхисан̃ча мул̣а̄ликан̃ча абба̄хитва̄, сувиккха̄литам̣ виккха̄летва̄, бхан̣д̣икам̣ бандхитва̄ йена̄йасма̄ маха̄моггалла̄но тенупасан̇ками. атха кхо а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но – сеййатха̄пи на̄ма балава̄ пурисо самин̃джитам̣ ва̄ ба̄хам̣ паса̄реййа, паса̄ритам̣ ва̄ ба̄хам̣ самин̃джеййа, евамева – манда̄кинийа̄ поккхаран̣ийа̄ тӣре антарахито джетаване па̄турахоси. сопи кхо на̄го манда̄кинийа̄ поккхаран̣ийа̄ тӣре антарахито джетаване па̄турахоси. атха кхо со на̄го а̄йасмато маха̄моггалла̄насса бхисе ча мул̣а̄лика̄йо ча пат̣иггаха̄петва̄ джетаване антарахито манда̄кинийа̄ поккхаран̣ийа̄ тӣре па̄турахоси. атха кхо а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но а̄йасмато са̄рипуттасса бхисе ча мул̣а̄лика̄йо ча упана̄меси. атха кхо а̄йасмато са̄рипуттасса бхисе ча мул̣а̄лика̄йо ча бхуттасса ка̄йад̣а̄ха̄ба̄дхо пат̣иппассамбхи. бахӯ бхиса̄ ча мул̣а̄лика̄йо ча авасит̣т̣ха̄ хонти. тена кхо пана самайена бхиккхӯ дуббхиккхе аппаматтакепи пава̄ренти, пат̣исан̇кха̄пи пат̣иккхипанти, саббо ча сан̇гхо пава̄рито хоти. бхиккхӯ куккучча̄йанта̄ на пат̣игган̣ханти. пат̣игган̣хатха, бхиккхаве, парибхун̃джатха. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, ванат̣т̣хам̣ поккхарат̣т̣хам̣ бхутта̄вина̄ пава̄ритена анатириттам̣ парибхун̃джитунти.

тена кхо пана самайена са̄ваттхийам̣ бахум̣ пхалакха̄данӣйам̣ уппаннам̣ хоти, каппийака̄рако ча на хоти. бхиккхӯ куккучча̄йанта̄ пхалам̣ на парибхун̃джанти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, абӣджам̣ ниббаттабӣджам̣ [ниббат̣т̣абӣджам̣ (сӣ.), ниббат̣абӣджам̣ (сйа̄.), ниппат̣т̣абӣджам̣ (ка.)] акатакаппам̣ пхалам̣ парибхун̃джитунти.

пат̣иггахита̄ди ануджа̄нана̄ нит̣т̣хита̄.

167. саттхакаммапат̣иккхепакатха̄

279. атха кхо бхагава̄ са̄ваттхийам̣ йатха̄бхирантам̣ вихаритва̄ йена ра̄джагахам̣ тена ча̄рикам̣ пакка̄ми. анупуббена ча̄рикам̣ чарама̄но йена ра̄джагахам̣ тадавасари. татра судам̣ бхагава̄ ра̄джагахе вихарати вел̣уване каландаканива̄пе. тена кхо пана самайена ан̃н̃атарасса бхиккхуно бхагандала̄ба̄дхо хоти. а̄ка̄саготто веджджо саттхакаммам̣ кароти. атха кхо бхагава̄ сена̄санача̄рикам̣ а̄хин̣д̣анто йена тасса бхиккхуно виха̄ро тенупасан̇ками. аддаса̄ кхо а̄ка̄саготто веджджо бхагавантам̣ дӯратова а̄гаччхантам̣, дисва̄на бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘а̄гаччхату бхавам̣ готамо, имасса бхиккхуно ваччамаггам̣ пассату, сеййатха̄пи годха̄мукха’’нти. атха кхо бхагава̄ – ‘‘со мам̣ кхва̄йам̣ могхапурисо уппан̣д̣етӣ’’ти – татова пат̣иниваттитва̄, етасмим̣ нида̄не етасмим̣ пакаран̣е бхиккхусан̇гхам̣ саннипа̄та̄петва̄, бхиккхӯ пат̣ипуччхи – ‘‘аттхи кира, бхиккхаве, амукасмим̣ виха̄ре бхиккху гила̄но’’ти? ‘‘аттхи бхагава̄’’ти. ‘‘ким̣ тасса, бхиккхаве, бхиккхуно а̄ба̄дхо’’ти? ‘‘тасса, бханте, а̄йасмато бхагандала̄ба̄дхо, а̄ка̄саготто веджджо саттхакаммам̣ каротӣ’’ти. вигарахи буддхо бхагава̄ – ‘‘анануччхавикам̣, бхиккхаве, тасса могхапурисасса, анануломикам̣, аппатирӯпам̣, асса̄ман̣акам̣, акаппийам̣, акаран̣ӣйам̣. катхан̃хи на̄ма со, бхиккхаве, могхапурисо самба̄дхе саттхакаммам̣ ка̄ра̄пессати. самба̄дхе, бхиккхаве, сукхума̄ чхави, дуропайо ван̣о, дуппариха̄рам̣ саттхам̣. нетам̣, бхиккхаве, аппасанна̄нам̣ ва̄ паса̄да̄йа…пе… вигарахитва̄…пе… дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘на, бхиккхаве, самба̄дхе саттхакаммам̣ ка̄ра̄петаббам̣. йо ка̄ра̄пеййа, а̄патти тхуллаччайасса̄’’ти.

тена кхо пана самайена чхаббаггийа̄ бхиккхӯ – бхагавата̄ саттхакаммам̣ пат̣иккхиттанти – ваттхикаммам̣ ка̄ра̄пенти. йе те бхиккхӯ аппиччха̄, те уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма чхаббаггийа̄ бхиккхӯ ваттхикаммам̣ ка̄ра̄пессантӣ’’ти. атха кхо те бхиккхӯ бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ‘‘саччам̣ кира, бхиккхаве, чхаббаггийа̄ бхиккхӯ ваттхикаммам̣ ка̄ра̄пентӣ’’ти? ‘‘саччам̣ бхагава̄’’ти…пе… вигарахитва̄ дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘на, бхиккхаве, самба̄дхасса са̄манта̄ дван̇гула̄ саттхакаммам̣ ва̄ ваттхикаммам̣ ва̄ ка̄ра̄петаббам̣. йо ка̄ра̄пеййа, а̄патти тхуллаччайасса̄’’ти.

саттхакаммапат̣иккхепакатха̄ нит̣т̣хита̄.

168. мануссамам̣сапат̣иккхепакатха̄

280. атха кхо бхагава̄ ра̄джагахе йатха̄бхирантам̣ вихаритва̄ йена ба̄ра̄н̣асӣ тена ча̄рикам̣ пакка̄ми. анупуббена ча̄рикам̣ чарама̄но йена ба̄ра̄н̣асӣ тадавасари. татра судам̣ бхагава̄ ба̄ра̄н̣асийам̣ вихарати исипатане мигада̄йе. тена кхо пана самайена ба̄ра̄н̣асийам̣ суппийо ча упа̄сако суппийа̄ ча упа̄сика̄ убхатопасанна̄ хонти, да̄йака̄, ка̄рака̄, сан̇гхупат̣т̣ха̄ка̄. атха кхо суппийа̄ упа̄сика̄ а̄ра̄мам̣ гантва̄ виха̄рена виха̄рам̣ паривен̣ена паривен̣ам̣ упасан̇камитва̄ бхиккхӯ пуччхати – ‘‘ко, бханте, гила̄но, касса ким̣ а̄харийатӯ’’ти? тена кхо пана самайена ан̃н̃атарена бхиккхуна̄ виречанам̣ пӣтам̣ хоти. атха кхо со бхиккху суппийам̣ упа̄сикам̣ етадавоча – ‘‘майа̄ кхо, бхагини, виречанам̣ пӣтам̣. аттхо ме пат̣иччха̄данӣйена̄’’ти. ‘‘сут̣т̣ху, аййа, а̄харийиссатӣ’’ти гхарам̣ гантва̄ антева̄сим̣ а̄н̣а̄песи – ‘‘гаччха, бхан̣е, паваттамам̣сам̣ джа̄на̄хӣ’’ти. евам̣, аййети кхо со пурисо суппийа̄йа упа̄сика̄йа пат̣иссун̣итва̄ кевалакаппам̣ ба̄ра̄н̣асим̣ а̄хин̣д̣анто на аддаса паваттамам̣сам̣. атха кхо со пурисо йена суппийа̄ упа̄сика̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ суппийам̣ упа̄сикам̣ етадавоча – ‘‘наттхаййе паваттамам̣сам̣. ма̄гха̄то аджджа̄’’ти. атха кхо суппийа̄йа упа̄сика̄йа етадахоси – ‘‘тасса кхо гила̄насса бхиккхуно пат̣иччха̄данӣйам̣ алабхантасса а̄ба̄дхо ва̄ абхивад̣д̣хиссати, ка̄лан̇кирийа̄ ва̄ бхависсати. на кхо метам̣ патирӯпам̣ йа̄хам̣ пат̣иссун̣итва̄ на хара̄пеййа’’нти. поттханикам̣ гахетва̄ ӯрумам̣сам̣ уккантитва̄ да̄сийа̄ ада̄си – ‘‘ханда, дже, имам̣ мам̣сам̣ сампа̄детва̄ амукасмим̣ виха̄ре бхиккху гила̄но, тасса даджджа̄хи. йо ча мам̣ пуччхати, ‘гила̄на̄’ти пат̣иведехӣ’’ти. уттара̄сан̇гена ӯрум̣ вет̣хетва̄ оваракам̣ пависитва̄ ман̃чаке нипаджджи. атха кхо суппийо упа̄сако гхарам̣ гантва̄ да̄сим̣ пуччхи – ‘‘кахам̣ суппийа̄’’ти? ‘‘еса̄ййа овараке нипанна̄’’ти. атха кхо суппийо упа̄сако йена суппийа̄ упа̄сика̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ суппийам̣ упа̄сикам̣ етадавоча – ‘‘кисса нипанна̄сӣ’’ти? ‘‘гила̄на̄мхӣ’’ти. ‘‘ким̣ те а̄ба̄дхо’’ти? атха кхо суппийа̄ упа̄сика̄ суппийасса упа̄сакасса етаматтхам̣ а̄рочеси. атха кхо суппийо упа̄сако – аччхарийам̣ вата бхо! аббхутам̣ вата бхо! йа̄ва саддха̄йам̣ суппийа̄ пасанна̄, йатра хи на̄ма аттанопи мам̣са̄ни париччатта̄ни! кимпима̄йа [ким̣ панима̄йа (сӣ. сйа̄.)] ан̃н̃ам̣ кин̃чи адеййам̣ бхависсатӣти – хат̣т̣хо удагго йена бхагава̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо суппийо упа̄сако бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘адхива̄сету ме, бханте, бхагава̄ сва̄тана̄йа бхаттам̣, саддхим̣ бхиккхусан̇гхена̄’’ти. адхива̄сеси бхагава̄ тун̣хӣбха̄вена. атха кхо суппийо упа̄сако бхагавато адхива̄санам̣ видитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ пакка̄ми. атха кхо суппийо упа̄сако тасса̄ раттийа̄ аччайена пан̣ӣтам̣ кха̄данӣйам̣ бходжанӣйам̣ пат̣ийа̄да̄петва̄ бхагавато ка̄лам̣ а̄роча̄песи – ‘‘ка̄ло, бханте, нит̣т̣хитам̣ бхатта’’нти. атха кхо бхагава̄ пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа йена суппийасса упа̄сакасса нивесанам̣ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди, саддхим̣ бхиккхусан̇гхена. атха кхо суппийо упа̄сако йена бхагава̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ ат̣т̣ха̄си. екамантам̣ т̣хитам̣ кхо суппийам̣ упа̄сакам̣ бхагава̄ етадавоча – ‘‘кахам̣ суппийа̄’’ти? ‘‘гила̄на̄ бхагава̄’’ти. ‘‘тена хи а̄гаччхатӯ’’ти. ‘‘на бхагава̄ уссахатӣ’’ти. ‘‘тена хи париггахетва̄пи а̄нетха̄’’ти. атха кхо суппийо упа̄сако суппийам̣ упа̄сикам̣ париггахетва̄ а̄неси. тасса̄, саха дассанена бхагавато, та̄ва маха̄ван̣о рул̣ахо ахоси, суччхавиломаджа̄то. атха кхо суппийо ча упа̄сако суппийа̄ ча упа̄сика̄ – ‘‘аччхарийам̣ вата бхо! аббхутам̣ вата бхо! татха̄гатасса махиддхиката̄ маха̄нубха̄вата̄, йатра хи на̄ма саха дассанена бхагавато та̄ва маха̄ван̣о рул̣ахо бхависсати, суччхавиломаджа̄то’’ти – хат̣т̣ха̄ удагга̄ буддхаппамукхам̣ бхиккхусан̇гхам̣ пан̣ӣтена кха̄данӣйена бходжанӣйена сахаттха̄ сантаппетва̄ сампава̄ретва̄ бхагавантам̣ бхутта̄вим̣ онӣтапаттапа̄н̣им̣ екамантам̣ нисӣдим̣су. атха кхо бхагава̄ суппийан̃ча упа̄сакам̣ суппийан̃ча упа̄сикам̣ дхаммийа̄ катха̄йа сандассетва̄ сама̄дапетва̄ самуттеджетва̄ сампахам̣сетва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ пакка̄ми.

атха кхо бхагава̄ етасмим̣ нида̄не етасмим̣ пакаран̣е бхиккхусан̇гхам̣ саннипа̄та̄петва̄ бхиккхӯ

пат̣ипуччхи – ‘‘ко, бхиккхаве, суппийам̣ упа̄сикам̣ мам̣сам̣ вин̃н̃а̄песӣ’’ти? евам̣ вутте со бхиккху бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ахам̣ кхо, бханте, суппийам̣ упа̄сикам̣ мам̣сам̣ вин̃н̃а̄песи’’нти. ‘‘а̄харийиттха бхиккхӯ’’ти? ‘‘а̄харийиттха бхагава̄’’ти. ‘‘парибхун̃джи твам̣ бхиккхӯ’’ти? ‘‘парибхун̃джа̄махам̣ бхагава̄’’ти. ‘‘пат̣ивеккхи твам̣ бхиккхӯ’’ти? ‘‘на̄хам̣ бхагава̄ пат̣ивеккхи’’нти. вигарахи буддхо бхагава̄…пе… катхан̃хи на̄ма твам̣, могхапуриса, аппат̣ивеккхитва̄ мам̣сам̣ парибхун̃джиссаси. мануссамам̣сам̣ кхо тайа̄, могхапуриса, парибхуттам̣. нетам̣, могхапуриса, аппасанна̄нам̣ ва̄ паса̄да̄йа…пе… вигарахитва̄ дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘санти, бхиккхаве, манусса̄ саддха̄ пасанна̄, техи аттанопи мам̣са̄ни париччатта̄ни. на, бхиккхаве, мануссамам̣сам̣ парибхун̃джитаббам̣. йо парибхун̃джеййа, а̄патти тхуллаччайасса. на ча, бхиккхаве, аппат̣ивеккхитва̄ мам̣сам̣ парибхун̃джитаббам̣. йо парибхун̃джеййа, а̄патти дуккат̣асса̄’’ти.

мануссамам̣сапат̣иккхепакатха̄ нит̣т̣хита̄.

169. хаттхимам̣са̄дипат̣иккхепакатха̄

281. тена кхо пана самайена ран̃н̃о хаттхӣ маранти. манусса̄ дуббхиккхе хаттхимам̣сам̣ парибхун̃джанти, бхиккхӯнам̣ пин̣д̣а̄йа чаранта̄нам̣ хаттхимам̣сам̣ денти. бхиккхӯ хаттхимам̣сам̣ парибхун̃джанти. манусса̄ уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма саман̣а̄ сакйапуттийа̄ хаттхимам̣сам̣ парибхун̃джиссанти. ра̄джан̇гам̣ хаттхӣ, саче ра̄джа̄ джа̄неййа, на несам̣ аттамано асса̄’’ти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. на, бхиккхаве, хаттхимам̣сам̣ парибхун̃джитаббам̣. йо парибхун̃джеййа, а̄патти дуккат̣асса̄ти.

тена кхо пана самайена ран̃н̃о асса̄ маранти. манусса̄ дуббхиккхе ассамам̣сам̣ парибхун̃джанти, бхиккхӯнам̣ пин̣д̣а̄йа чаранта̄нам̣ ассамам̣сам̣ денти. бхиккхӯ ассамам̣сам̣ парибхун̃джанти. манусса̄ уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма саман̣а̄ сакйапуттийа̄ ассамам̣сам̣ парибхун̃джиссанти. ра̄джан̇гам̣ асса̄, саче ра̄джа̄ джа̄неййа, на несам̣ аттамано асса̄’’ти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. на, бхиккхаве, ассамам̣сам̣ парибхун̃джитаббам̣. йо парибхун̃джеййа, а̄патти дуккат̣асса̄ти.

тена кхо пана самайена манусса̄ дуббхиккхе сунакхамам̣сам̣ парибхун̃джанти, бхиккхӯнам̣ пин̣д̣а̄йа чаранта̄нам̣ сунакхамам̣сам̣ денти. бхиккхӯ сунакхамам̣сам̣ парибхун̃джанти. манусса̄ уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма саман̣а̄ сакйапуттийа̄ сунакхамам̣сам̣ парибхун̃джиссанти, джегуччхо сунакхо пат̣икӯло’’ти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. на, бхиккхаве, сунакхамам̣сам̣ парибхун̃джитаббам̣. йо парибхун̃джеййа, а̄патти дуккат̣асса̄ти.

тена кхо пана самайена манусса̄ дуббхиккхе ахимам̣сам̣ парибхун̃джанти, бхиккхӯнам̣ пин̣д̣а̄йа чаранта̄нам̣ ахимам̣сам̣ денти. бхиккхӯ ахимам̣сам̣ парибхун̃джанти. манусса̄ уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма саман̣а̄ сакйапуттийа̄ ахимам̣сам̣ парибхун̃джиссанти, джегуччхо ахи пат̣икӯло’’ти. супассопи [супхассо (сӣ.)] на̄гара̄джа̄ йена бхагава̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ ат̣т̣ха̄си. екамантам̣ т̣хито кхо супассо на̄гара̄джа̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘санти, бханте, на̄га̄ ассаддха̄ аппасанна̄. те аппаматтакехипи бхиккхӯ вихет̣хеййум̣. са̄дху, бханте, аййа̄ ахимам̣сам̣ на парибхун̃джеййу’’нти. атха кхо бхагава̄ супассам̣ на̄гара̄джа̄нам̣ дхаммийа̄ катха̄йа сандассеси…пе… падаккхин̣ам̣ катва̄ пакка̄ми. атха кхо бхагава̄ етасмим̣ нида̄не етасмим̣ пакаран̣е дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘на, бхиккхаве, ахимам̣сам̣ парибхун̃джитаббам̣. йо парибхун̃джеййа, а̄патти дуккат̣асса̄’’ти.

тена кхо пана самайена луддака̄ сӣхам̣ хантва̄ сӣхамам̣сам̣ [мам̣сам̣ (ка.)] парибхун̃джанти, бхиккхӯнам̣ пин̣д̣а̄йа чаранта̄нам̣ сӣхамам̣сам̣ денти. бхиккхӯ сӣхамам̣сам̣ парибхун̃джитва̄ аран̃н̃е вихаранти. сӣха̄ сӣхамам̣сагандхена бхиккхӯ парипа̄тенти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. на, бхиккхаве, сӣхамам̣сам̣ парибхун̃джитаббам̣. йо парибхун̃джеййа, а̄патти дуккат̣асса̄ти.

тена кхо пана самайена луддака̄ бйаггхам̣ хантва̄…пе… дӣпим̣ хантва̄…пе… аччхам̣ хантва̄…пе… тараччхам̣ хантва̄ тараччхамам̣сам̣ парибхун̃джанти, бхиккхӯнам̣ пин̣д̣а̄йа чаранта̄нам̣ тараччхамам̣сам̣ денти. бхиккхӯ тараччхамам̣сам̣ парибхун̃джитва̄ аран̃н̃е вихаранти. тараччха̄ тараччхамам̣сагандхена бхиккхӯ парипа̄тенти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. на, бхиккхаве, тараччхамам̣сам̣ парибхун̃джитаббам̣. йо парибхун̃джеййа, а̄патти дуккат̣асса̄ти.

хаттхимам̣са̄дипат̣иккхепакатха̄ нит̣т̣хита̄.

суппийабха̄н̣ава̄ро нит̣т̣хито дутийо.

170. йа̄гумадхугол̣ака̄нуджа̄нана̄

282. атха кхо бхагава̄ ба̄ра̄н̣асийам̣ йатха̄бхирантам̣ вихаритва̄ йена андхакавиндам̣ тена ча̄рикам̣ пакка̄ми, махата̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣, ад̣д̣хателасехи бхиккхусатехи. тена кхо пана самайена джа̄напада̄ манусса̄ бахум̣ лон̣ампи, телампи, тан̣д̣улампи, кха̄данӣйампи сакат̣есу а̄ропетва̄ буддхаппамукхасса бхиккхусан̇гхасса пит̣т̣хито пит̣т̣хито анубандха̄ хонти – йада̄ пат̣ипа̄т̣им̣ лабхисса̄ма тада̄ бхаттам̣ карисса̄ма̄ти, пан̃чаматта̄ни ча вигха̄са̄дасата̄ни. атха кхо бхагава̄ анупуббена ча̄рикам̣ чарама̄но йена андхакавиндам̣ тадавасари. атха кхо ан̃н̃атарасса бра̄хман̣асса пат̣ипа̄т̣им̣ алабхантасса етадахоси – ‘‘атӣта̄ни [адхика̄ни (сӣ. сйа̄.)] кхо ме две ма̄са̄ни буддхаппамукхам̣ бхиккхусан̇гхам̣ анубандхантасса ‘йада̄ пат̣ипа̄т̣им̣ лабхисса̄ми тада̄ бхаттам̣ карисса̄мӣ’ти, на ча ме пат̣ипа̄т̣и лаббхати, ахан̃чамхи екаттако [екато (сӣ. сйа̄.)], баху ча ме гхара̄ва̄саттхо ха̄йати. йам̣нӯна̄хам̣ бхаттаггам̣ олокеййам̣; йам̣ бхаттагге на̄сса, там̣ пат̣ийа̄деййа’’нти. атха кхо со бра̄хман̣о бхаттаггам̣ олокенто две на̄ддаса – йа̄гун̃ча мадхугол̣акан̃ча. атха кхо со бра̄хман̣о йена̄йасма̄ а̄нандо тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ етадавоча – ‘‘идха ме, бхо а̄нанда, пат̣ипа̄т̣им̣ алабхантасса етадахоси ‘атӣта̄ни кхо ме две ма̄са̄ни буддхаппамукхам̣ бхиккхусан̇гхам̣ анубандхантасса, йада̄ пат̣ипа̄т̣им̣ лабхисса̄ми тада̄ бхаттам̣ карисса̄мӣти. на ча ме пат̣ипа̄т̣и лаббхати, ахан̃чамхи екаттако, баху ча ме гхара̄ва̄саттхо ха̄йати. йам̣нӯна̄хам̣ бхаттаггам̣ олокеййам̣; йам̣ бхаттагге на̄сса, там̣ пат̣ийа̄деййа’нти. со кхо ахам̣, бхо а̄нанда, бхаттаггам̣ олокенто две на̄ддасам̣ – йа̄гун̃ча мадхугол̣акан̃ча. сача̄хам̣, бхо а̄нанда, пат̣ийа̄деййам̣ йа̄гун̃ча мадхугол̣акан̃ча, пат̣игган̣хеййа ме бхавам̣ готамо’’ти? ‘‘тена хи, бра̄хман̣а, бхагавантам̣ пат̣ипуччхисса̄мӣ’’ти. атха кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавато етаматтхам̣ а̄рочеси. тена ха̄нанда, пат̣ийа̄детӯти. тена хи, бра̄хман̣а, пат̣ийа̄дехӣти. атха кхо со бра̄хман̣о тасса̄ раттийа̄ аччайена пахӯтам̣ йа̄гун̃ча мадхугол̣акан̃ча пат̣ийа̄да̄петва̄ бхагавато упана̄меси – пат̣игган̣ха̄ту ме бхавам̣ готамо йа̄гун̃ча мадхугол̣акан̃ча̄ти. тена хи, бра̄хман̣а, бхиккхӯнам̣ дехӣти. бхиккхӯ куккучча̄йанта̄ на пат̣игган̣ханти. пат̣игган̣хатха, бхиккхаве, парибхун̃джатха̄ти. атха кхо со бра̄хман̣о буддхаппамукхам̣ бхиккхусан̇гхам̣ пахӯта̄йа йа̄гуйа̄ ча мадхугол̣акена ча сахаттха̄ сантаппетва̄ сампава̄ретва̄ бхагавантам̣ дхотахаттхам̣ онӣтапаттапа̄н̣им̣ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо там̣ бра̄хман̣ам̣ бхагава̄ етадавоча –

‘‘дасайиме, бра̄хман̣а, а̄нисам̣са̄ йа̄гуйа̄. катаме даса? йа̄гум̣ денто а̄йум̣ дети, ван̣н̣ам̣ дети, сукхам̣ дети, балам̣ дети, пат̣ибха̄нам̣ дети, йа̄гу пӣта̄ кхуддам̣ [кхудам̣ (сӣ. сйа̄.)] пат̣иханати, пипа̄сам̣ винети, ва̄там̣ ануломети, ваттхим̣ содхети, а̄ма̄васесам̣ па̄чети – име кхо, бра̄хман̣а, даса̄нисам̣са̄ йа̄гуйа̄’’ти [паччхима̄ пан̃ча а̄нисам̣са̄ а. ни. 5.207].

[а. ни. 4.58-59 тхокам̣ висадисам̣] йо сан̃н̃ата̄нам̣ парадаттабходжинам̣;

ка̄лена саккачча дада̄ти йа̄гум̣;

дасасса т̣ха̄на̄ни ануппавеччхати;

а̄йун̃ча ван̣н̣ан̃ча сукхам̣ балан̃ча.

пат̣ибха̄намасса упаджа̄йате тато;

кхуддам̣ пипа̄сан̃ча бйапанети ва̄там̣;

содхети ваттхим̣ парин̣а̄мети бхуттам̣;

бхесаджджаметам̣ сугатена ван̣н̣итам̣.

тасма̄ хи йа̄гум̣ аламева да̄тум̣;

ниччам̣ мануссена сукхаттхикена;

дибба̄ни ва̄ паттхайата̄ сукха̄ни;

мануссасобхагйатамиччхата̄ ва̄ти.

атха кхо бхагава̄ там̣ бра̄хман̣ам̣ има̄хи га̄тха̄хи анумодитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ пакка̄ми. атха кхо бхагава̄ етасмим̣ нида̄не етасмим̣ пакаран̣е дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, йа̄гун̃ча мадхугол̣акан̃ча̄’’ти.

йа̄гумадхугол̣ака̄нуджа̄нана̄ нит̣т̣хита̄.

171. тарун̣апасаннамаха̄маттаваттху

283. ассосум̣ кхо манусса̄ бхагавата̄ кира йа̄гу анун̃н̃а̄та̄ мадхугол̣акан̃ча̄ти. те ка̄лассева, бходжджайа̄гум̣ пат̣ийа̄денти мадхугол̣акан̃ча. бхиккхӯ ка̄лассева бходжджайа̄гуйа̄ дха̄та̄ мадхугол̣акена ча бхаттагге на читтарӯпам̣ парибхун̃джанти. тена кхо пана самайена ан̃н̃атарена тарун̣апасаннена маха̄маттена сва̄тана̄йа буддхаппамукхо бхиккхусан̇гхо нимантито хоти. атха кхо тасса тарун̣апасаннасса маха̄маттасса етадахоси – ‘‘йам̣нӯна̄хам̣ ад̣д̣хателасаннам̣ бхиккхусата̄нам̣ ад̣д̣хателаса̄ни мам̣сапа̄тисата̄ни пат̣ийа̄деййам̣, екамекасса бхиккхуно екамекам̣ мам̣сапа̄тим̣ упана̄меййа’’нти. атха кхо со тарун̣апасанно маха̄матто тасса̄ раттийа̄ аччайена пан̣ӣтам̣ кха̄данӣйам̣ бходжанӣйам̣ пат̣ийа̄да̄петва̄ ад̣д̣хателаса̄ни ча мам̣сапа̄тисата̄ни, бхагавато ка̄лам̣ а̄роча̄песи – ‘‘ка̄ло, бханте, нит̣т̣хитам̣ бхатта’’нти. атха кхо бхагава̄ пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа йена тасса тарун̣апасаннасса маха̄маттасса нивесанам̣ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди, саддхим̣ бхиккхусан̇гхена. атха кхо со тарун̣апасанно маха̄матто бхаттагге бхиккхӯ паривисати. бхиккхӯ евама̄хам̣су – ‘‘тхокам̣, а̄вусо, дехи; тхокам̣, а̄вусо, дехӣ’’ти. ‘‘ма̄ кхо тумхе, бханте, – ‘айам̣ тарун̣апасанно маха̄матто’ти – тхокам̣ тхокам̣ пат̣игган̣хатха. бахум̣ ме кха̄данӣйам̣ бходжанӣйам̣ пат̣ийаттам̣, ад̣д̣хателаса̄ни ча мам̣сапа̄тисата̄ни. екамекасса бхиккхуно екамекам̣ мам̣сапа̄тим̣ упана̄месса̄мӣти. пат̣игган̣хатха, бханте, йа̄вадаттха’’нти. ‘‘на кхо майам̣, а̄вусо, етам̣ка̄ран̣а̄ тхокам̣ тхокам̣ пат̣игган̣ха̄ма, апи ча майам̣ ка̄лассева бходжджайа̄гуйа̄ дха̄та̄ мадхугол̣акена ча. тена майам̣ тхокам̣ тхокам̣ пат̣игган̣ха̄ма̄’’ти. атха кхо со тарун̣апасанно маха̄матто уджджха̄йати кхиййати випа̄чети – ‘‘катхан̃хи на̄ма бхаданта̄ майа̄ нимантита̄ ан̃н̃асса бходжджайа̄гум̣ парибхун̃джиссанти, на ча̄хам̣ пат̣ибало йа̄вадаттхам̣ да̄ту’’нти купито анаттамано а̄са̄дана̄пеккхо бхиккхӯнам̣ патте пӯренто агама̄си – бхун̃джатха ва̄ харатха ва̄ти. атха кхо со тарун̣апасанно маха̄матто буддхаппамукхам̣ бхиккхусан̇гхам̣ пан̣ӣтена кха̄данӣйена бходжанӣйена сахаттха̄ сантаппетва̄ сампава̄ретва̄ бхагавантам̣ бхутта̄вим̣ онӣтапаттапа̄н̣им̣ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо там̣ тарун̣апасаннам̣ маха̄маттам̣ бхагава̄ дхаммийа̄ катха̄йа сандассетва̄ сама̄дапетва̄ самуттеджетва̄ сампахам̣сетва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ пакка̄ми.

атха кхо тасса тарун̣апасаннасса маха̄маттасса ачирапаккантасса бхагавато ахудева куккуччам̣, аху виппат̣иса̄ро – ‘‘ала̄бха̄ вата ме, на вата ме ла̄бха̄; дулладдхам̣ вата ме, на вата ме суладдхам̣; йохам̣ купито анаттамано а̄са̄дана̄пеккхо бхиккхӯнам̣ патте пӯренто агама̄сим̣ – ‘бхун̃джатха ва̄ харатха ва̄’ти. ким̣ ну кхо майа̄ бахум̣ пасутам̣ пун̃н̃ам̣ ва̄ апун̃н̃ам̣ ва̄’’ти? атха кхо со тарун̣апасанно маха̄матто йена бхагава̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо со тарун̣апасанно маха̄матто бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘идха майхам̣, бханте, ачирапаккантасса бхагавато ахудева куккуччам̣, аху виппат̣иса̄ро ‘ала̄бха̄ вата ме, на вата ме ла̄бха̄; дулладдхам̣ вата ме, на вата ме суладдхам̣; йохам̣ купито анаттамано а̄са̄дана̄пеккхо бхиккхӯнам̣ патте пӯренто агама̄сим̣ – бхун̃джатха ва̄ харатха ва̄ти. ким̣ ну кхо майа̄ бахум̣ пасутам̣, пун̃н̃ам̣ ва̄ апун̃н̃ам̣ ва̄’ти. ким̣ ну кхо майа̄, бханте, бахум̣ пасутам̣, пун̃н̃ам̣ ва̄ апун̃н̃ам̣ ва̄’’ти? ‘‘йадаггена тайа̄, а̄вусо, сва̄тана̄йа буддхаппамукхо бхиккхусан̇гхо нимантито тадаггена те бахум̣ пун̃н̃ам̣ пасутам̣. йадаггена те екамекена бхиккхуна̄ екамекам̣ ситтхам̣ пат̣иггахитам̣ тадаггена те бахум̣ пун̃н̃ам̣ пасутам̣, сагга̄ те а̄раддха̄’’ти. атха кхо со тарун̣апасанно маха̄матто – ‘‘ла̄бха̄ кира ме, суладдхам̣ кира ме, бахум̣ кира майа̄ пун̃н̃ам̣ пасутам̣, сагга̄ кира ме а̄раддха̄’’ти – хат̣т̣хо удагго ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ пакка̄ми. атха кхо бхагава̄ етасмим̣ нида̄не етасмим̣ пакаран̣е бхиккхусан̇гхам̣ саннипа̄та̄петва̄ бхиккхӯ пат̣ипуччхи – ‘‘саччам̣ кира, бхиккхаве, бхиккхӯ ан̃н̃атра нимантита̄ ан̃н̃асса бходжджайа̄гум̣ парибхун̃джантӣ’’ти? ‘‘саччам̣, бхагава̄’’ти. вигарахи буддхо бхагава̄…пе… катхан̃хи на̄ма те, бхиккхаве, могхапуриса̄ ан̃н̃атра нимантита̄ ан̃н̃асса бходжджайа̄гум̣ парибхун̃джиссанти. нетам̣, бхиккхаве, аппасанна̄нам̣ ва̄ паса̄да̄йа…пе… вигарахитва̄ дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘на, бхиккхаве, ан̃н̃атра нимантитена ан̃н̃асса бходжджайа̄гу парибхун̃джитабба̄. йо парибхун̃джеййа, йатха̄дхаммо ка̄ретаббо’’ти.

тарун̣апасаннамаха̄маттаваттху нит̣т̣хитам̣.

172. белат̣т̣хакачча̄наваттху

284. атха кхо бхагава̄ андхакавинде йатха̄бхирантам̣ вихаритва̄ йена ра̄джагахам̣ тена ча̄рикам̣ пакка̄ми, махата̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣, ад̣д̣хателасехи бхиккхусатехи. тена кхо пана самайена белат̣т̣хо качча̄но ра̄джагаха̄ андхакавиндам̣ аддха̄намаггаппат̣ипанно хоти, пан̃чаматтехи сакат̣асатехи, саббехева гул̣акумбхапӯрехи. аддаса̄ кхо бхагава̄ белат̣т̣хам̣ качча̄нам̣ дӯратова а̄гаччхантам̣, дисва̄на магга̄ оккамма ан̃н̃атарасмим̣ руккхамӯле нисӣди. атха кхо белат̣т̣хо качча̄но йена бхагава̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ ат̣т̣ха̄си. екамантам̣ т̣хито кхо белат̣т̣хо качча̄но бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘иччха̄махам̣, бханте, екамекасса бхиккхуно екамекам̣ гул̣акумбхам̣ да̄ту’’нти. ‘‘тена хи твам̣, качча̄на, екам̣йева гул̣акумбхам̣ а̄хара̄’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо белат̣т̣хо качча̄но бхагавато пат̣иссун̣итва̄ екам̣йева гул̣акумбхам̣ а̄да̄йа йена бхагава̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘а̄бхато [а̄хат̣о (сӣ. сйа̄. ка.)], бханте, гул̣акумбхо; катха̄хам̣, бханте, пат̣ипаджджа̄мӣ’’ти? ‘‘тена хи твам̣, качча̄на, бхиккхӯнам̣ гул̣ам̣ дехӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо белат̣т̣хо качча̄но бхагавато пат̣иссун̣итва̄ бхиккхӯнам̣ гул̣ам̣ датва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘динно, бханте, бхиккхӯнам̣ гул̣о, баху ча̄йам̣ гул̣о авасит̣т̣хо. катха̄хам̣, бханте, пат̣ипаджджа̄мӣ’’ти? ‘‘тена хи твам̣, качча̄на, бхиккхӯнам̣ гул̣ам̣ йа̄вадаттхам̣ дехӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо белат̣т̣хо качча̄но бхагавато пат̣иссун̣итва̄ бхиккхӯнам̣ гул̣ам̣ йа̄вадаттхам̣ датва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘динно, бханте, бхиккхӯнам̣ гул̣о йа̄вадаттхо, баху ча̄йам̣ гул̣о авасит̣т̣хо. катха̄хам̣, бханте, пат̣ипаджджа̄мӣ’’ти? ‘‘тена хи твам̣, качча̄на, бхиккхӯ гул̣ехи сантаппехӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо белат̣т̣хо качча̄но бхагавато пат̣иссун̣итва̄ бхиккхӯ гул̣ехи сантаппеси. екачче бхиккхӯ паттепи пӯресум̣ парисса̄вана̄нипи тхавика̄йопи пӯресум̣. атха кхо белат̣т̣хо качча̄но бхиккхӯ гул̣ехи сантаппетва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘сантаппита̄, бханте, бхиккхӯ гул̣ехи, баху ча̄йам̣ гул̣о авасит̣т̣хо. катха̄хам̣, бханте, пат̣ипаджджа̄мӣ’’ти? ‘‘тена хи твам̣, качча̄на, вигха̄са̄да̄нам̣ гул̣ам̣ дехӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо белат̣т̣хо качча̄но бхагавато пат̣иссун̣итва̄ вигха̄са̄да̄нам̣ гул̣ам̣ датва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘динно, бханте, вигха̄са̄да̄нам̣ гул̣о, баху ча̄йам̣ гул̣о авасит̣т̣хо. катха̄хам̣, бханте, пат̣ипаджджа̄мӣ’’ти? ‘‘тена хи твам̣, качча̄на, вигха̄са̄да̄нам̣ гул̣ам̣ йа̄вадаттхам̣ дехӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо белат̣т̣хо качча̄но бхагавато пат̣иссун̣итва̄ вигха̄са̄да̄нам̣ гул̣ам̣ йа̄вадаттхам̣ датва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘динно, бханте, вигха̄са̄да̄нам̣ гул̣о йа̄вадаттхо, баху ча̄йам̣ гул̣о авасит̣т̣хо. катха̄хам̣, бханте, пат̣ипаджджа̄мӣ’’ти? ‘‘тена хи твам̣, качча̄на, вигха̄са̄де гул̣ехи сантаппехӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо белат̣т̣хо качча̄но бхагавато пат̣иссун̣итва̄ вигха̄са̄де гул̣ехи сантаппеси. екачче вигха̄са̄да̄ коламбепи гхат̣епи пӯресум̣, пит̣ака̄нипи уччхан̇гепи пӯресум̣. атха кхо белат̣т̣хо качча̄но вигха̄са̄де гул̣ехи сантаппетва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘сантаппита̄, бханте, вигха̄са̄да̄ гул̣ехи, баху ча̄йам̣ гул̣о авасит̣т̣хо. катха̄хам̣, бханте, пат̣ипаджджа̄мӣ’’ти? ‘‘на̄хам̣ там̣, качча̄на, пасса̄ми садеваке локе сама̄раке сабрахмаке сассаман̣абра̄хман̣ийа̄ паджа̄йа садеваманусса̄йа йасса со гул̣о парибхутто самма̄ парин̣а̄мам̣ гаччхеййа, ан̃н̃атра татха̄гатасса ва̄ татха̄гатаса̄вакасса ва̄. тена хи твам̣, качча̄на, там̣ гул̣ам̣ аппахарите ва̄ чхад̣д̣ехи, аппа̄н̣аке ва̄ удаке опила̄пехӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо белат̣т̣хо качча̄но бхагавато пат̣иссун̣итва̄ там̣ гул̣ам̣ аппа̄н̣аке удаке опила̄пети. атха кхо со гул̣о удаке паккхитто чиччит̣а̄йати чит̣ичит̣а̄йати падхӯпа̄йати [сандхӯпа̄йати (сӣ. сйа̄.)] сампадхӯпа̄йати. сеййатха̄пи на̄ма пха̄ло дивасам̣сантатто удаке паккхитто чиччит̣а̄йати чит̣ичит̣а̄йати падхӯпа̄йати сампадхӯпа̄йати, евамева со гул̣о удаке паккхитто чиччит̣а̄йати чит̣ичит̣а̄йати падхӯпа̄йати сампадхӯпа̄йати.

атха кхо белат̣т̣хо качча̄но сам̣вигго ломахат̣т̣хаджа̄то йена бхагава̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннасса кхо белат̣т̣хасса качча̄насса бхагава̄ анупуббим̣ катхам̣ катхеси, сеййатхидам̣ – ‘‘да̄накатхам̣ сӣлакатхам̣ саггакатхам̣, ка̄ма̄нам̣ а̄дӣнавам̣ ока̄рам̣ сам̣килесам̣, неккхамме а̄нисам̣сам̣ пака̄сеси. йада̄ бхагава̄ ан̃н̃а̄си белат̣т̣хам̣ качча̄нам̣ каллачиттам̣, мудучиттам̣, винӣваран̣ачиттам̣, удаггачиттам̣, пасанначиттам̣, атха йа̄ буддха̄нам̣ са̄муккам̣сика̄ дхаммадесана̄, там̣ пака̄сеси…пе… евамева белат̣т̣хасса качча̄насса тасмим̣йева а̄сане вираджам̣ вӣтамалам̣ дхаммачаккхум̣ удапа̄ди – йам̣ кин̃чи самудайадхаммам̣ саббам̣ там̣ ниродхадхамманти. атха кхо белат̣т̣хо качча̄но дит̣т̣хадхаммо паттадхаммо видитадхаммо парийога̄л̣хадхаммо тин̣н̣авичикиччхо вигатакатхам̣катхо веса̄раджджаппатто апараппаччайо саттхуса̄сане бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘абхиккантам̣, бханте. абхиккантам̣, бханте. сеййатха̄пи, бханте, никкуджджитам̣ ва̄ уккуджджеййа…пе… евамевам̣ кхо бхагавата̄ анекапарийа̄йена дхаммо пака̄сито. еса̄хам̣, бханте, бхагавантам̣ саран̣ам̣ гаччха̄ми, дхамман̃ча, бхиккхусан̇гхан̃ча. упа̄сакам̣ мам̣ бхагава̄ дха̄рету аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣агата’’нти.

атха кхо бхагава̄ анупуббена ча̄рикам̣ чарама̄но йена ра̄джагахам̣ тадавасари. татра судам̣ бхагава̄ ра̄джагахе вихарати вел̣уване каландаканива̄пе. тена кхо пана самайена ра̄джагахе гул̣о уссанно хоти. бхиккхӯ – гила̄нассева бхагавата̄ гул̣о анун̃н̃а̄то, но агила̄насса̄ти – куккучча̄йанта̄ гул̣ам̣ на бхун̃джанти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, гила̄насса гул̣ам̣, агила̄насса гул̣одаканти.

белат̣т̣хакачча̄наваттху нит̣т̣хитам̣.

173. па̄т̣алига̄маваттху

285. [ито парам̣ маха̄ва. 286-287 ‘тин̣н̣а̄ медха̄вино джана̄’ти па̄т̣хо дӣ. ни. 2.148; уда̄. 76 а̄дайо] атха кхо бхагава̄ ра̄джагахе йатха̄бхирантам̣ вихаритва̄ йена па̄т̣алига̄мо тена ча̄рикам̣ пакка̄ми, махата̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣, ад̣д̣хателасехи бхиккхусатехи. атха кхо бхагава̄ анупуббена ча̄рикам̣ чарама̄но йена па̄т̣алига̄мо тадавасари. ассосум̣ кхо па̄т̣алига̄мика̄ упа̄сака̄ – ‘‘бхагава̄ кира па̄т̣алига̄мам̣ ануппатто’’ти. атха кхо па̄т̣алига̄мика̄ упа̄сака̄ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су, упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинне кхо па̄т̣алига̄мике упа̄саке бхагава̄ дхаммийа̄ катха̄йа сандассеси, сама̄дапеси, самуттеджеси, сампахам̣сеси. атха кхо па̄т̣алига̄мика̄ упа̄сака̄ бхагавата̄ дхаммийа̄ катха̄йа сандассита̄ сама̄дапита̄ самуттеджита̄ сампахам̣сита̄ бхагавантам̣ етадавочум̣ – ‘‘адхива̄сету но, бханте, бхагава̄ а̄васатха̄га̄рам̣ саддхим̣ бхиккхусан̇гхена̄’’ти. адхива̄сеси бхагава̄ тун̣хӣбха̄вена. атха кхо па̄т̣алига̄мика̄ упа̄сака̄ бхагавато адхива̄санам̣ видитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ йена а̄васатха̄га̄рам̣ тенупасан̇камим̣су, упасан̇камитва̄ саббасантхарим̣ а̄васатха̄га̄рам̣ сантхаритва̄, а̄сана̄ни пан̃н̃апетва̄, удакаман̣икам̣ патит̣т̣ха̄петва̄, телападӣпам̣ а̄ропетва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су, упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ ат̣т̣хам̣су. екамантам̣ т̣хита̄ кхо па̄т̣алига̄мика̄ упа̄сака̄ бхагавантам̣ етадавочум̣ – ‘‘саббасантхарисантхатам̣, бханте, а̄васатха̄га̄рам̣. а̄сана̄ни пан̃н̃атта̄ни. удакаман̣ико патит̣т̣ха̄пито. телападӣпо а̄ропито. йассада̄ни, бханте, бхагава̄ ка̄лам̣ ман̃н̃атӣ’’ти.

атха кхо бхагава̄ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа саддхим̣ бхиккхусан̇гхена йена а̄васатха̄га̄рам̣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ па̄де паккха̄летва̄ а̄васатха̄га̄рам̣ пависитва̄ маджджхимам̣ тхамбхам̣ нисса̄йа пураттха̄бхимукхо нисӣди. бхиккхусан̇гхопи кхо па̄де паккха̄летва̄ а̄васатха̄га̄рам̣ пависитва̄ паччхимам̣ бхиттим̣ нисса̄йа пураттха̄бхимукхо нисӣди, бхагавантам̣йева пураккхатва̄. па̄т̣алига̄мика̄пи кхо упа̄сака̄ па̄де паккха̄летва̄ а̄васатха̄га̄рам̣ пависитва̄ пураттхимам̣ бхиттим̣ нисса̄йа паччхима̄бхимукха̄ нисӣдим̣су, бхагавантам̣йева пураккхатва̄. атха кхо бхагава̄ па̄т̣алига̄мике упа̄саке а̄мантеси –

[дӣ. ни. 3.316; а. ни. 5.213 а̄дайо], гахапатайо, а̄дӣнава̄ дуссӣласса сӣлавипаттийа̄. катаме пан̃ча? идха, гахапатайо, дуссӣло сӣлавипанно пама̄да̄дхикаран̣ам̣ махатим̣ бхогаджа̄ним̣ нигаччхати. айам̣ пат̣хамо а̄дӣнаво дуссӣласса сӣлавипаттийа̄. пуна чапарам̣, гахапатайо, дуссӣласса сӣлавипаннасса па̄пако киттисаддо аббхуггаччхати. айам̣ дутийо а̄дӣнаво дуссӣласса сӣлавипаттийа̄. пуна чапарам̣, гахапатайо, дуссӣло сӣлавипанно йан̃н̃адева парисам̣ упасан̇камати, йади кхаттийапарисам̣, йади бра̄хман̣апарисам̣, йади гахапатипарисам̣, йади саман̣апарисам̣, ависа̄радо упасан̇камати ман̇кубхӯто. айам̣ татийо а̄дӣнаво дуссӣласса сӣлавипаттийа̄. пуна чапарам̣, гахапатайо, дуссӣло сӣлавипанно саммӯл̣хо ка̄лам̣кароти. айам̣ чатуттхо а̄дӣнаво дуссӣласса сӣлавипаттийа̄. пуна чапарам̣, гахапатайо, дуссӣло сӣлавипанно ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджати. айам̣ пан̃чамо а̄дӣнаво дуссӣласса сӣлавипаттийа̄. име кхо, гахапатайо, пан̃ча а̄дӣнава̄ дуссӣласса сӣлавипаттийа̄.

[дӣ. ни. 3.316; а. ни. 5.213 а̄дайо] ‘‘пан̃чиме, гахапатайо, а̄нисам̣са̄ сӣлавато сӣласампада̄йа. катаме пан̃ча? идха, гахапатайо, сӣлава̄ сӣласампанно аппама̄да̄дхикаран̣ам̣ махантам̣ бхогаккхандхам̣ адхигаччхати. айам̣ пат̣хамо а̄нисам̣со сӣлавато сӣласампада̄йа. пуна чапарам̣, гахапатайо, сӣлавато сӣласампаннасса калйа̄н̣о киттисаддо аббхуггаччхати. айам̣ дутийо а̄нисам̣со сӣлавато сӣласампада̄йа. пуна чапарам̣, гахапатайо, сӣлава̄ сӣласампанно йан̃н̃адева парисам̣ упасан̇камати, йади кхаттийапарисам̣, йади бра̄хман̣апарисам̣, йади гахапатипарисам̣, йади саман̣апарисам̣, виса̄радо упасан̇камати аман̇кубхӯто. айам̣ татийо а̄нисам̣со сӣлавато сӣласампада̄йа. пуна чапарам̣, гахапатайо, сӣлава̄ сӣласампанно асаммӯл̣хо ка̄лам̣кароти. айам̣ чатуттхо а̄нисам̣со сӣлавато сӣласампада̄йа. пуна чапарам̣, гахапатайо, сӣлава̄ сӣласампанно ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджати. айам̣ пан̃чамо а̄нисам̣со сӣлавато сӣласампада̄йа. име кхо, гахапатайо, пан̃ча а̄нисам̣са̄ сӣлавато сӣласампада̄йа̄ти.

атха кхо бхагава̄ па̄т̣алига̄мике упа̄саке бахудева раттим̣ дхаммийа̄ катха̄йа сандассетва̄ сама̄дапетва̄ самуттеджетва̄ сампахам̣сетва̄ уййоджеси – ‘‘абхикканта̄ кхо, гахапатайо, ратти. йассада̄ни тумхе ка̄лам̣ ман̃н̃атха̄’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти, кхо па̄т̣алига̄мика̄ упа̄сака̄ бхагавато пат̣иссун̣итва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ паккамим̣су. атха кхо бхагава̄ ачирапаккантесу па̄т̣алига̄микесу упа̄сакесу сун̃н̃а̄га̄рам̣ па̄виси.

па̄т̣алига̄маваттху нит̣т̣хитам̣.

174. сунидхавассака̄раваттху

286. тена кхо пана самайена сунидхавассака̄ра̄ магадхамаха̄матта̄ па̄т̣алига̄ме нагарам̣ ма̄пенти ваджджӣнам̣ пат̣иба̄ха̄йа. аддаса̄ кхо бхагава̄ раттийа̄ паччӯсасамайам̣ паччут̣т̣ха̄йа диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена самбахула̄ девата̄йо па̄т̣алига̄ме ваттхӯни паригган̣хантийо. йасмим̣ падесе махесаккха̄ девата̄ ваттхӯни паригган̣ханти, махесаккха̄нам̣ таттха ра̄джӯнам̣ ра̄джамаха̄матта̄нам̣ читта̄ни наманти нивесана̄ни ма̄петум̣. йасмим̣ падесе маджджхима̄ девата̄ ваттхӯни паригган̣ханти, маджджхима̄нам̣ таттха ра̄джӯнам̣ ра̄джамаха̄матта̄нам̣ читта̄ни наманти нивесана̄ни ма̄петум̣. йасмим̣ падесе нӣча̄ девата̄ ваттхӯни паригган̣ханти, нӣча̄нам̣ таттха ра̄джӯнам̣ ра̄джамаха̄матта̄нам̣ читта̄ни наманти нивесана̄ни ма̄петум̣. атха кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ а̄мантеси – ‘‘ке ну кхо те, а̄нанда, па̄т̣алига̄ме нагарам̣ ма̄пентӣ’’ти? ‘‘сунидхавассака̄ра̄, бханте, магадхамаха̄матта̄ па̄т̣алига̄ме нагарам̣ ма̄пенти ваджджӣнам̣ пат̣иба̄ха̄йа̄’’ти. сеййатха̄пи, а̄нанда, девехи та̄ватим̣сехи саддхим̣ мантетва̄, евамева кхо, а̄нанда, сунидхавассака̄ра̄ магадхамаха̄матта̄ па̄т̣алига̄ме нагарам̣ ма̄пенти ваджджӣнам̣ пат̣иба̄ха̄йа. идха̄хам̣, а̄нанда, раттийа̄ паччӯсасамайам̣ паччут̣т̣ха̄йа аддасам̣ диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена самбахула̄ девата̄йо па̄т̣алига̄ме ваттхӯни паригган̣хантийо. йасмим̣ падесе махесаккха̄ девата̄ ваттхӯни паригган̣ханти, махесаккха̄нам̣ таттха ра̄джӯнам̣ ра̄джамаха̄матта̄нам̣ читта̄ни наманти нивесана̄ни ма̄петум̣. йасмим̣ падесе маджджхима̄ девата̄ ваттхӯни паригган̣ханти, маджджхима̄нам̣ таттха ра̄джӯнам̣ ра̄джамаха̄матта̄нам̣ читта̄ни наманти нивесана̄ни ма̄петум̣. йасмим̣ падесе нӣча̄ девата̄ ваттхӯни паригган̣ханти, нӣча̄нам̣ таттха ра̄джӯнам̣ ра̄джамаха̄матта̄нам̣ читта̄ни наманти нивесана̄ни ма̄петум̣. йа̄вата̄, а̄нанда, арийам̣ а̄йатанам̣, йа̄вата̄ ван̣иппатхо, идам̣ агганагарам̣ бхависсати па̄т̣алипуттам̣ пут̣абхеданам̣. па̄т̣алипуттасса кхо, а̄нанда, тайо антара̄йа̄ бхависсанти – аггито ва̄ удакато ва̄ аббхантарато ва̄ митхубхеда̄ти.

атха кхо сунидхавассака̄ра̄ магадхамаха̄матта̄ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су, упасан̇камитва̄ бхагавата̄ саддхим̣ саммодим̣су, саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ ат̣т̣хам̣су. екамантам̣ т̣хита̄ кхо сунидхавассака̄ра̄ магадхамаха̄матта̄ бхагавантам̣ етадавочум̣ – ‘‘адхива̄сету но бхавам̣ готамо аджджатана̄йа бхаттам̣ саддхим̣ бхиккхусан̇гхена̄’’ти. адхива̄сеси бхагава̄ тун̣хӣбха̄вена. атха кхо сунидхавассака̄ра̄ магадхамаха̄матта̄ бхагавато адхива̄санам̣ видитва̄ паккамим̣су. атха кхо сунидхавассака̄ра̄ магадхамаха̄матта̄ пан̣ӣтам̣ кха̄данӣйам̣ бходжанӣйам̣ пат̣ийа̄да̄петва̄ бхагавато ка̄лам̣ а̄роча̄песум̣ – ‘‘ка̄ло, бхо готама, нит̣т̣хитам̣ бхатта’’нти. атха кхо бхагава̄ пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа йена сунидхавассака̄ра̄нам̣ магадхамаха̄матта̄нам̣ паривесана̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди саддхим̣ бхиккхусан̇гхена. атха кхо сунидхавассака̄ра̄ магадхамаха̄матта̄ буддхаппамукхам̣ бхиккхусан̇гхам̣ пан̣ӣтена кха̄данӣйена бходжанӣйена сахаттха̄ сантаппетва̄ сампава̄ретва̄ бхагавантам̣ бхутта̄вим̣ онӣтапаттапа̄н̣им̣ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинне кхо сунидхавассака̄ре магадхамаха̄матте бхагава̄ има̄хи га̄тха̄хи анумоди –

‘‘йасмим̣ падесе каппети, ва̄сам̣ пан̣д̣итаджа̄тийо;

сӣлавантеттха бходжетва̄, сан̃н̃ате брахмача̄райо [брахмача̄рино (сйа̄.)].

‘‘йа̄ таттха девата̄ а̄сум̣, та̄сам̣ даккхин̣ама̄дисе;

та̄ пӯджита̄ пӯджайанти, ма̄нита̄ ма̄найанти нам̣.

‘‘тато нам̣ анукампанти, ма̄та̄ путтам̣ва орасам̣;

девата̄нукампито посо, сада̄ бхадра̄ни пассатӣ’’ти.

атха кхо бхагава̄ сунидхавассака̄ре магадхамаха̄матте има̄хи га̄тха̄хи анумодитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ пакка̄ми. тена кхо пана самайена сунидхавассака̄ра̄ магадхамаха̄матта̄ бхагавантам̣ пит̣т̣хито пит̣т̣хито анубандха̄ хонти, ‘‘йенаджджа саман̣о готамо два̄рена никкхамиссати, там̣ готамадва̄рам̣ на̄ма бхависсати; йена титтхена ган̇гам̣ надим̣ уттариссати, там̣ готаматиттхам̣ на̄ма бхависсатӣ’’ти. атха кхо бхагава̄ йена два̄рена никкхами, там̣ готамадва̄рам̣ на̄ма ахоси. атха кхо бхагава̄ йена ган̇га̄ надӣ тенупасан̇ками. тена кхо пана самайена ган̇га̄ надӣ пӯра̄ хоти саматиттика̄ ка̄капеййа̄. манусса̄ ан̃н̃е на̄вам̣ парийесанти, ан̃н̃е ул̣умпам̣ парийесанти, ан̃н̃е куллам̣ бандханти ора̄ па̄рам̣ гантука̄ма̄. аддаса̄ кхо бхагава̄ те мануссе ан̃н̃е на̄вам̣ парийесанте, ан̃н̃е ул̣умпам̣ парийесанте, ан̃н̃е куллам̣ бандханте ора̄ па̄рам̣ гантука̄ме, дисва̄на сеййатха̄пи на̄ма балава̄ пурисо самин̃джитам̣ ва̄ ба̄хам̣ паса̄реййа, паса̄ритам̣ ва̄ ба̄хам̣ самин̃джеййа, евамева кхо ган̇га̄йа надийа̄ ориматӣре антарахито па̄риматӣре паччут̣т̣ха̄си саддхим̣ бхиккхусан̇гхена. атха кхо бхагава̄ етаматтхам̣ видитва̄ та̄йам̣ вела̄йам̣ имам̣ уда̄нам̣ уда̄неси –

‘‘йе таранти ан̣н̣авам̣ сарам̣;

сетум̣ катва̄на висаджджа паллала̄ни;

куллан̃хи джано бандхати;

тин̣н̣а̄ медха̄вино джана̄’’ти.

сунидхавассака̄раваттху нит̣т̣хитам̣.

175. кот̣ига̄ме саччакатха̄

287. атха кхо бхагава̄ йена кот̣ига̄мо тенупасан̇ками. татра судам̣ бхагава̄ кот̣ига̄ме вихарати. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – [дӣ. ни. 2.155] ‘‘чатуннам̣, бхиккхаве, арийасачча̄нам̣ ананубодха̄ аппат̣иведха̄ евамидам̣ дӣгхамаддха̄нам̣ сандха̄витам̣ сам̣саритам̣ маман̃чева тумха̄кан̃ча. катамесам̣ чатуннам̣? дуккхасса, бхиккхаве, арийасаччасса ананубодха̄ аппат̣иведха̄ евамидам̣ дӣгхамаддха̄нам̣ сандха̄витам̣ сам̣саритам̣ маман̃чева тумха̄кан̃ча. дуккхасамудайасса арийасаччасса…пе… дуккханиродхасса арийасаччасса…пе… дуккханиродхага̄минийа̄ пат̣ипада̄йа арийасаччасса ананубодха̄ аппат̣иведха̄ евамидам̣ дӣгхамаддха̄нам̣ сандха̄витам̣ сам̣саритам̣ маман̃чева тумха̄кан̃ча. тайидам̣, бхиккхаве, дуккхам̣ арийасаччам̣ анубуддхам̣ пат̣ивиддхам̣, дуккхасамудайам̣ [дуккхасамудайо (сйа̄.)] арийасаччам̣ анубуддхам̣ пат̣ивиддхам̣, дуккханиродхам̣ [дуккханиродхо (сйа̄.)] арийасаччам̣ анубуддхам̣ пат̣ивиддхам̣, дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄ арийасаччам̣ анубуддхам̣ пат̣ивиддхам̣, уччхинна̄ бхаватан̣ха̄, кхӣн̣а̄ бхаванетти, наттхида̄ни пунаббхаво’’ти.

чатуннам̣ арийасачча̄нам̣, йатха̄бхӯтам̣ адассана̄;

сам̣ситам̣ дӣгхамаддха̄нам̣, та̄су та̄свева джа̄тису.

та̄ни ета̄ни дит̣т̣ха̄ни, бхаванетти самӯхата̄;

уччхиннам̣ мӯлам̣ дуккхасса, наттхида̄ни пунаббхавоти.

кот̣ига̄ме саччакатха̄ нит̣т̣хита̄.

176. амбапа̄лӣваттху

288. [дӣ. ни. 2.161 а̄дайо] ассоси кхо амбапа̄лӣ ган̣ика̄ – бхагава̄ кира кот̣ига̄мам̣ ануппаттоти. атха кхо амбапа̄лӣ ган̣ика̄ бхадра̄ни бхадра̄ни йа̄на̄ни йоджа̄петва̄ бхадрам̣ бхадрам̣ йа̄нам̣ абхирухитва̄ бхадрехи бхадрехи йа̄нехи веса̄лийа̄ ниййа̄си бхагавантам̣ дассана̄йа. йа̄ватика̄ йа̄насса бхӯми, йа̄нена гантва̄, йа̄на̄ паччорохитва̄, паттика̄ва йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо амбапа̄лим̣ ган̣икам̣ бхагава̄ дхаммийа̄ катха̄йа сандассеси сама̄дапеси самуттеджеси сампахам̣сеси. атха кхо амбапа̄лӣ ган̣ика̄ бхагавата̄ дхаммийа̄ катха̄йа сандассита̄ сама̄дапита̄ самуттеджита̄ сампахам̣сита̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘адхива̄сету ме, бханте, бхагава̄ сва̄тана̄йа бхаттам̣ саддхим̣ бхиккхусан̇гхена̄’’ти. адхива̄сеси бхагава̄ тун̣хӣбха̄вена. атха кхо амбапа̄лӣ ган̣ика̄ бхагавато адхива̄санам̣ видитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ пакка̄ми.

амбапа̄лӣваттху нит̣т̣хитам̣.

177. личчхавӣваттху