10. ра̄джасиккха̄падаван̣н̣ана̄

537-539. ра̄джасиккха̄паде пана ‘‘аджджан̣хо’’ти па̄т̣хе ‘‘аджджун̣хо’’типи пат̣ханти. бхоготи бхун̃джитаббо. йам̣ вуттам̣ ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘имина̄ чӣварачета̄паннена чӣварам̣ чета̄петва̄ иттханна̄мам̣ бхиккхум̣ чӣварена аччха̄дехӣти идам̣ а̄гаманасуддхим̣ дассетум̣ вуттам̣. саче хи ‘идам̣ иттханна̄масса бхиккхуно дехӣ’ти песеййа, а̄гаманасса асуддхатта̄ акаппийаваттхум̣ а̄раббха бхиккхуна̄ каппийака̄ракопи ниддиситаббо на бхавеййа̄’’ти, таттха а̄гаманасса суддхийа̄ ва̄ асуддхийа̄ ва̄ висесаппайоджанам̣ на диссати. сатипи хи а̄гаманасса асуддхабха̄ве дӯто аттано кусалата̄йа каппийавоха̄рена вадати, ‘‘каппийака̄рако на ниддиситаббо’’ти идам̣ наттхи, на ча дӯтена каппийавоха̄равасена вутте да̄йакена идам̣ катхам̣ песитанти ӣдисӣ вича̄ран̣а̄ упалаббхати, авича̄ретва̄ ча там̣ на сакка̄ джа̄нитум̣, йади пана а̄гаманасса асуддхатта̄ каппийака̄рако ниддиситаббо на бхавеййа, чӣвара̄нам̣ аттха̄йа дӯтасса хаттхе акаппийаваттхусмим̣ песите саббаттха да̄йакена катхам̣ песитанти пуччхитва̄ва каппийака̄рако ниддиситаббо бхавеййа. тасма̄ асатипи а̄гаманасуддхийам̣ саче со дӯто аттано кусалата̄йа каппийавоха̄равасена вадати, дӯтассева вачанам̣ гахетаббам̣. йади хи а̄гаманасуддхийеветтха пама̄н̣ам̣, мӯласа̄микена каппийавоха̄равасена песитасса дӯтасса акаппийавоха̄равасена вадатопи каппийака̄рако ниддиситаббо бхавеййа, тасма̄ саббаттха дӯтавачанамева пама̄н̣анти гахетаббам̣.

имина̄ чӣварачета̄паннена̄тиа̄дина̄ пана имаматтхам̣ дассети – каппийа васена а̄гатампи чӣварамӯлам̣ ӣдисена дӯтавачанена акаппийам̣ хоти, тасма̄ там̣ пат̣иккхипитаббанти. тенева̄ха – ‘‘тена бхиккхуна̄ со дӯто евамасса вачанӣйо’’тиа̄ди. суван̣н̣ам̣, раджатам̣, каха̄пан̣о, ма̄сакоти има̄ни хи чатта̄ри ниссаггийаваттхӯни, мутта̄, ман̣и, вел̣урийо, сан̇кхо, сила̄, пава̄л̣ам̣, лохитан̇ко, маса̄рагаллам̣, сатта дхан̃н̃а̄ни, да̄сида̄сам̣, кхеттам̣, ваттху, пуппха̄ра̄мапхала̄ра̄ма̄дайоти има̄ни дуккат̣аваттхӯни ча аттано ва̄ четийасан̇гхаган̣апуггала̄нам̣ ва̄ аттха̄йа сампат̣иччхитум̣ на ват̣т̣анти, тасма̄ там̣ са̄дитум̣ на ват̣т̣атӣти дассанаттхам̣ ‘‘на кхо майам̣, а̄вусо, чӣварачета̄паннам̣ пат̣игган̣ха̄ма̄’’ти вуттам̣, ‘‘чӣваран̃ча кхо майам̣ пат̣игган̣ха̄ма̄’’ти идам̣ пана атта̄нам̣ уддисса а̄бхататта̄ ваттум̣ ват̣т̣ати, тасма̄ вуттам̣. ‘‘веййа̄ваччакаро ниддиситаббо’’ти идам̣ ‘‘аттхи пана̄йасмато кочи веййа̄ваччакаро’’ти каппийавачанена вуттатта̄ анун̃н̃а̄там̣. саче пана дӯто ‘‘ко имам̣ ган̣ха̄тӣ’’ти ва̄ ‘‘касса демӣ’’ти ва̄ вадати, на ниддиситаббо. ‘‘а̄ра̄мико ва̄ упа̄сако ва̄’’ти идам̣ са̄руппата̄йа вуттам̣, т̣хапетва̄ пана пан̃ча сахадхаммике йо кочи каппийака̄рако ват̣т̣ати. ‘‘есо кхо, а̄вусо, бхиккхӯнам̣ веййа̄ваччакаро’’ти идам̣ бхиккхусса каппийавачанадассанаттхам̣ вуттам̣. евамева хи ваттаббам̣, ‘‘етасса дехӣ’’тиа̄ди на ваттаббам̣. со ва̄ чета̄пессати ва̄ти еттха еко ва̄-саддо падапӯран̣о, ‘‘сан̃н̃атто со майа̄’’тиа̄ди пана дӯтена евам̣ а̄рочитейева там̣ чодетум̣ ват̣т̣ати, нева̄сса хаттхе датва̄ гатаматтака̄ран̣ена̄ти дассанаттхам̣ вуттам̣.

ета̄ни хи вачана̄ни…пе… на ваттабботи еттха ‘‘евам̣ ваданто пат̣иккхиттасса кататта̄ ваттабхеде дуккат̣ам̣ а̄паджджати, чодана̄ пана хотийева̄’’ти маха̄ган̣т̣хипаде маджджхимаган̣т̣хипаде ча вуттам̣. уддит̣т̣хачодана̄париччхедам̣ дассетва̄ти ‘‘дутийампи ваттаббо’’тиа̄дина̄ дассетва̄. пуччхийама̄ноти еттха пуччхийама̄нена̄ти аттхо гахетабботи а̄ха ‘‘каран̣аттхе паччаттавачана’’нти. а̄гатака̄ран̣ам̣ бхан̃джатӣти а̄гатака̄ран̣ам̣ вина̄сети.

еттха кечи ваданти ‘‘а̄гатака̄ран̣ам̣ на̄ма чӣвараггахан̣ам̣, там̣ бхан̃джатӣти вуттатта̄ пуна там̣ чӣварам̣ йена кеначи а̄ка̄рена гахетум̣ на ват̣т̣атӣ’’ти. кечи пана ‘‘а̄гатака̄ран̣ам̣ на̄ма ка̄йава̄ча̄хи чодана̄, там̣ бхан̃джатӣти вуттатта̄ пуна там̣ йена кеначи а̄ка̄рена чодетум̣ на лабхати. саче сайамева дети, мӯласа̄мико ва̄ да̄пети, гахетум̣ ват̣т̣атӣ’’ти ваданти. апаре пана ‘‘а̄гатака̄ран̣ам̣ на̄ма т̣ха̄нам̣, там̣ бхан̃джатӣти вуттатта̄ йатха̄ ‘аттхо ме, а̄вусо, чӣварена̄’ти ека̄йа чодана̄йа две т̣ха̄на̄ни бхан̃джати, евамидха̄пи саче а̄сане нисӣдати, ека̄йа нисаджджа̄йа две т̣ха̄на̄ни бхан̃джати. а̄мисам̣ че пат̣игган̣ха̄ти, екена пат̣иггахан̣ена две т̣ха̄на̄ни бхан̃джати. дхаммам̣ че бха̄сати, дхаммадесана̄сиккха̄паде вуттапариччхеда̄йа ека̄йа ва̄ча̄йа две т̣ха̄на̄ни бхан̃джатӣ’’ти ваданти. имесам̣ пана саббесампи ва̄дам̣ ‘‘айутта’’нти пат̣иккхипитва̄ тӣсупи ган̣т̣хипадесу идам̣ вуттам̣ ‘‘а̄гатака̄ран̣ам̣ на̄ма т̣ха̄намева, тасма̄ ‘на каттабба’нти ва̄ритасса кататта̄ нисаджджа̄дӣсу катесу чхасу т̣ха̄несу екам̣ т̣ха̄нам̣ бхан̃джатӣ’’ти.

татра татра т̣ха̄не тит̣т̣хатӣти идам̣ чодакасса т̣хитат̣т̣ха̄нато апаккамма татра татра уддисса т̣ха̄нам̣йева сандха̄йа вуттам̣. ‘‘са̄мам̣ ва̄ гантаббам̣, дӯто ва̄ па̄хетаббо’’ти идам̣ сабха̄вато чодетум̣ аниччхантенапи ка̄таббамева̄ти ваданти. мукхам̣ виваритва̄ сайамева каппийака̄ракаттам̣ упагатоти мукхавеват̣икакаппийака̄рако. авича̄ретука̄мата̄йа̄ти имасмим̣ паккхе ‘‘наттхамха̄кам̣ каппийака̄рако’’ти идам̣ ‘‘та̄дисам̣ каронто каппийака̄рако наттхӣ’’ти имина̄ адхиппа̄йена вуттам̣.

‘‘мен̣д̣акасиккха̄паде вуттанайена пат̣ипаджджитабба’’нти ватва̄ ида̄ни там̣ мен̣д̣акасиккха̄падам̣ дассенто ‘‘вуттан̃хета’’нтиа̄дима̄ха. идамева хи ‘‘санти, бхиккхаве, саддха̄ пасанна̄’’тиа̄дивачанам̣ бхесаджджаккхандхаке мен̣д̣акаваттхусмим̣ (маха̄ва. 299) вуттатта̄ ‘‘мен̣д̣акасиккха̄пада’’нти вуттам̣. таттха хи мен̣д̣акена на̄ма сет̣т̣хина̄ –

‘‘санти, бханте, магга̄ канта̄ра̄ апподака̄ аппабхаккха̄, на сукара̄ апа̄тхеййена гантум̣, са̄дху, бханте, бхагава̄ бхиккхӯнам̣ па̄тхеййам̣ ануджа̄на̄тӯ’’ти –

йа̄читена бхагавата̄ –

‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, па̄тхеййам̣ парийеситум̣. тан̣д̣уло тан̣д̣улаттхикена, мугго муггаттхикена, ма̄со ма̄саттхикена, лон̣ам̣ лон̣аттхикена, гул̣о гул̣аттхикена, телам̣ телаттхикена, саппи саппиттхикена̄’’ти –

ватва̄ идам̣ вуттам̣ –

‘‘санти, бхиккхаве, манусса̄ саддха̄ пасанна̄, те каппийака̄рака̄нам̣ хаттхе хиран̃н̃ам̣ упаниккхипанти ‘имина̄ аййасса йам̣ каппийам̣, там̣ детха̄’ти. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, йам̣ тато каппийам̣, там̣ са̄дитум̣, на твева̄хам̣ бхиккхаве кеначи парийа̄йена джа̄тарӯпараджатам̣ са̄дитаббам̣ парийеситаббанти вада̄мӣ’’ти.

хиран̃н̃ам̣ упаниккхипантӣти еттха̄пи бхиккхусса а̄рочанам̣ аттхийева̄ти гахетаббам̣. ан̃н̃атха̄ аниддит̣т̣хакаппийака̄ракаттам̣ бхаджатӣти на чодетаббо сийа̄. йади мӯлам̣ сандха̄йа чодети, там̣ са̄дитамева сийа̄ти а̄ха ‘‘мӯлам̣ аса̄дийантена̄’’ти.

‘‘ан̃н̃а̄такааппава̄ритесу вийа пат̣ипаджджитаббанти идам̣ аттана̄ чодана̄т̣ха̄нан̃ча на ка̄таббанти дассанаттхам̣ вуттам̣. ан̃н̃ам̣ пана каппийака̄ракам̣ песетва̄ локача̄риттавасена ануйун̃джитва̄пи каппийаваттхум̣ а̄хара̄петум̣ ват̣т̣ати атта̄нам̣ уддисса никкхиттасса аттано сантакатта̄’’ти кечи ваданти, там̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘ан̃н̃а̄такааппава̄ритесу вийа пат̣ипаджджитаббам̣. саче сайамева чӣварам̣ а̄нетва̄ денти, гахетаббам̣. но че, кин̃чи на ваттабба̄’’ти дал̣хам̣ катва̄ вуттатта̄ на гахетаббанти амха̄кам̣ кханти. на хи ан̃н̃а̄такааппава̄ритам̣ сайам̣ авин̃н̃а̄петва̄ ан̃н̃ена вин̃н̃а̄петум̣ ват̣т̣ати, на ча йаттха ан̃н̃ам̣ песетва̄ а̄хара̄петум̣ ват̣т̣ати, таттха сайам̣ гантва̄ на а̄хара̄петаббанти сакка̄ ваттхум̣. йади четтха ан̃н̃ена а̄хара̄петум̣ ват̣т̣ати, ‘‘ан̃н̃а̄такааппава̄ритесу вийа пат̣ипаджджитабба’’нтиа̄дивачанамева нираттхакам̣ сийа̄. ‘‘дӯтена̄’’ти имасса бйабхича̄рам̣ дассети ‘‘сайам̣ а̄харитва̄пӣ’’ти. дадантесӯти имина̄ самбандхо. пин̣д̣апа̄та̄дӣнам̣ аттха̄йа̄ти имина̄ пана ‘‘чӣварачета̄панна’’нти имасса бйабхича̄рам̣ дассети. ‘‘есева найо’’ти вуттатта̄ пин̣д̣апа̄та̄дӣнам̣ аттха̄йа диннепи т̣ха̄начодана̄ди саббам̣ хет̣т̣ха̄ вуттанайенева ка̄таббам̣.

пат̣иггахан̣епи парибхогепи а̄паттӣти пат̣иггахан̣е па̄читтийам̣, парибхоге дуккат̣ам̣. свева са̄паттикоти дуккат̣а̄паттим̣ сандха̄йа вадати. идан̃ча ат̣т̣хакатха̄пама̄н̣енева гахетаббам̣. ‘‘парасса ниддосабха̄вадассанаттхам̣ свева са̄паттико садосоти вуттам̣ хотӣ’’типи ваданти. ‘‘чодетӣти вуттатта̄ пана а̄паттийа̄ чодетӣти катва̄ свева са̄паттикоти идам̣ дуккат̣ам̣йева сандха̄йа ваттум̣ йутта’’нти тӣсупи ган̣т̣хипадесу вуттам̣. пат̣иггахан̣епи парибхогепи а̄паттийева̄ти дуккат̣амева сандха̄йа вуттам̣. тал̣а̄кассапи кхеттасан̇гахитатта̄ тасса пат̣иггахан̣епи а̄патти вутта̄. чатта̄ро паччайе сан̇гхо парибхун̃джатӯти детӣти еттха ‘‘бхиккхусан̇гхо чатта̄ро паччайе парибхун̃чату, тал̣а̄кам̣ даммӣ’’ти ва̄ ‘‘чатупаччайапарибхогаттхам̣ тал̣а̄кам̣ даммӣ’’ти ва̄ вадати, ват̣т̣атийева. ‘‘ито тал̣а̄като уппанне чатта̄ро паччайе даммӣ’’ти вутте пана ваттаббамева наттхи.

амха̄кам̣ екам̣ каппийака̄ракам̣ т̣хапетха̄ти вуттети идам̣ ӣдисам̣йева сандха̄йа вуттам̣. каппийаккамена сампат̣иччхитесу кхеттатал̣а̄ка̄дӣсу пана авуттепи каппийака̄ракам̣ т̣хапетум̣ лаббхатийева. йасма̄ парасантакам̣ на̄сетум̣ бхиккхӯнам̣ на ват̣т̣ати, тасма̄ ‘‘на сассака̄ле’’ти вуттам̣. ‘‘джанападасса са̄микоти имина̄ва йо там̣ джанападам̣ вича̄рети, тенапи аччхиндитва̄ диннам̣ ват̣т̣атийева̄’’ти ваданти. удакава̄хаканти удакама̄тикам̣. каппийавоха̄репӣти еттха ‘‘видха̄нам̣ ваккха̄ма̄’’ти па̄т̣хасесо. удакавасена̄ти удакапарибхогаттхам̣. суддхачитта̄нанти кевалам̣ удакапарибхогаттхамева̄ти адхиппа̄йо. аладжджина̄ ка̄ра̄пите ваттаббамева наттхӣти а̄ха ‘‘ладжджӣбхиккхуна̄’’ти. пакатибха̄го на̄ма имасмим̣ рат̣т̣хе чатуамбан̣аматтам̣. акат̣т̣хапуббам̣ навасассам̣ на̄ма. апариччхиннабха̄гети ‘‘еттаке бхӯмибха̄ге еттако бха̄го да̄таббо’’ти евам̣ апариччхиннабха̄ге.

раджджуйа̄ ва̄ дан̣д̣ена ва̄ти еттха ‘‘па̄дехипи минитум̣ на ват̣т̣атӣ’’ти ваданти. кхале ва̄ т̣хатва̄ раккхатӣти еттха пана тхенетва̄ ган̣ханте дисва̄ ‘‘ма̄ ган̣хатха̄’’ти нива̄ренто раккхати на̄ма. саче пана авича̄ретва̄ кевалам̣ тун̣хӣбхӯтова раккхан̣аттха̄йа олокенто тит̣т̣хати, ват̣т̣ати. сачепи тасмим̣ тун̣хӣбхӯте чорика̄йа харанти, ‘‘майам̣ бхиккхусан̇гхасса а̄рочесса̄ма̄’’ти евам̣ ваттум̣ ват̣т̣атӣти ваданти. нӣхара̄пети пат̣иса̄метӣти еттха̄пи ‘‘саче парийа̄йена вадати, ват̣т̣атӣ’’ти ваданти. апуббасса ануппа̄дитатта̄ ан̃н̃есам̣ ват̣т̣атӣти а̄ха ‘‘тассева там̣ акаппийа’’нти.

нану ча дуббича̄ритаматтена тассева там̣ акаппийам̣, на саббесам̣ рӯпийасам̣воха̄ре чатуттхапатто вийа. вуттан̃хи таттха (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.589) ‘‘йо пана рӯпийам̣ асампат̣иччхитва̄ ‘тхерасса паттам̣ кин̣итва̄ дехӣ’ти пахитакаппийака̄ракена саддхим̣ камма̄ракулам̣ гантва̄ паттам̣ дисва̄ ‘име каха̄пан̣е гахетва̄ имам̣ дехӣ’ти каха̄пан̣е да̄петва̄ гахито, айам̣ патто етассева бхиккхуно на ват̣т̣ати дуббича̄ритатта̄, ан̃н̃есам̣ пана ват̣т̣ати мӯласса асампат̣иччхитатта̄’’ти. тасма̄ йам̣ те а̄харанти, саббесам̣ акаппийам̣. касма̄? каха̄пан̣а̄нам̣ вича̄ритатта̄ти идам̣ касма̄ вуттанти? еттха кечи ваданти ‘‘каха̄пан̣е са̄дийитва̄ вича̄ритам̣ сандха̄йа евам̣ вутта’’нти. сан̇гхикатта̄ ча ниссаджджитум̣ на сакка̄, тасма̄ саббесам̣ на каппатӣти тесам̣ адхиппа̄йо. кечи пана ‘‘аса̄дийитва̄пи каха̄пан̣а̄нам̣ вича̄ритатта̄ рӯпийасам̣воха̄ро като хоти, сан̇гхикатта̄ ча ниссаджджитум̣ на сакка̄, тасма̄ саббесам̣ на каппатӣ’’ти ваданти. ган̣т̣хипадесу пана тӣсупи идам̣ вуттам̣ ‘‘чатуттхапатто гихисантака̄нам̣йева каха̄пан̣а̄нам̣ вича̄ритатта̄ ан̃н̃есам̣ каппати, идха пана сан̇гхика̄нам̣ вича̄ритатта̄ саббесам̣ на каппатӣ’’ти. саббесампи ва̄до тена тена парийа̄йена йуджджатийева.

чатуса̄ладва̄рети бходжанаса̄лам̣ сандха̄йа вуттам̣. парийа̄йена катхитатта̄ти ‘‘ган̣ха̄’’ти аватва̄ ‘‘сӣма̄ гата̄’’ти парийа̄йена катхитатта̄. пакатибхӯмикаран̣аттхам̣ ‘‘хет̣т̣ха̄ гахитам̣ пам̣су’’нтиа̄ди вуттам̣. да̄сам̣ даммӣти еттха ‘‘мануссам̣ даммӣти вутте ват̣т̣атӣ’’ти ваданти. куккут̣асӯкара̄…пе… ват̣т̣атӣти еттха куккут̣асӯкаресу дӣйама̄несу ‘‘имехи амха̄кам̣ аттхо наттхи, сукхам̣ джӣванту, аран̃н̃е виссаджджетха̄’’ти ваттум̣ ват̣т̣ати. ‘‘кхеттаваттхупат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хотӣ’’тиа̄дивачанато (дӣ. ни. 1.10, 194) кхетта̄дӣнам̣ пат̣иггахан̣е айам̣ саббо виниччхайо вутто. каппийака̄ракасса бхиккхуна̄ ниддит̣т̣хабха̄во, дӯтена аппитата̄, татуттари ва̄йа̄мо, тена ва̄йа̄мена пат̣ила̄бхоти има̄неттха чатта̄ри ан̇га̄ни.

ра̄джасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

нит̣т̣хито чӣваравагго пат̣хамо.