1. чӣваравагго

1. пат̣хамакатхинасиккха̄падаван̣н̣ана̄

459. самита̄вина̄ти самитапа̄пена. готамаке четийети готамайаккхасса четийат̣т̣ха̄не катавиха̄ро вуччати. парибхун̃джитум̣ анун̃н̃а̄там̣ хотӣти бхагавата̄ гахапатичӣваре анун̃н̃а̄те бахӯни чӣвара̄ни лабхитва̄ бхан̣д̣икам̣ катва̄ сӣсепи кхандхепи кат̣ийа̄пи т̣хапетва̄ а̄гаччханте бхиккхӯ дисва̄ чӣваре сӣмам̣ бандхантена тичӣварам̣ парибхогаттха̄йа анун̃н̃а̄там̣, на пана адхит̣т̣ха̄навасена. наха̄йанти еттха̄ти наха̄нам̣, наха̄натиттхам̣.

460. еко кира бра̄хман̣о чинтеси ‘‘буддхаратанасса ча сан̇гхаратанасса ча пӯджа̄ пан̃н̃а̄йати, катхам̣ ну кхо дхаммаратанам̣ пӯджитам̣ на̄ма хотӣ’’ти. со бхагавантам̣ упасан̇камитва̄ етаматтхам̣ пуччхи. бхагава̄ а̄ха ‘‘сачепи бра̄хман̣а дхаммаратанам̣ пӯджетука̄мо, екам̣ бахуссутам̣ пӯджехӣ’’ти. бахуссутам̣ бханте а̄чиккхатха̄ти. бхиккхусан̇гхам̣ пуччха̄ти. со бхиккхӯ упасан̇камитва̄ ‘‘бахуссутам̣ бханте а̄чиккхатха̄’’ти а̄ха. а̄нандаттхеро бра̄хман̣а̄ти. бра̄хман̣о тхерам̣ сахассаггханакена чӣварена пӯджеси. тена вуттам̣ ‘‘пат̣ила̄бхавасена уппанна’’нти. уппанна-саддо ниппханнапарийа̄йопи хотӣти там̣ пат̣иккхипанто а̄ха ‘‘но ниппхаттивасена̄’’ти. пат̣хамамева хи там̣ тантава̄йакаммена ниппханнам̣.

тхерасса сантике упаджджхам̣ га̄ха̄петва̄ сайам̣ анусса̄ванакаммам̣ каротӣти еттха са̄рипуттаттхеропи татхева каротӣти дат̣т̣хаббам̣. евам̣ екамекена аттано паттачӣварам̣ датва̄ пабба̄джетва̄ упаджджхам̣ ган̣ха̄пита̄ни пан̃ча пан̃ча бхиккхусата̄ни ахесум̣. а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ ативийа мама̄йатӣти а̄нандаттхеро та̄ва мама̄йату акхӣн̣а̄савабха̄вато, са̄рипуттаттхеро катханти? на идам̣ мама̄йанам̣ гехасситапемавасена, атха кхо гун̣асамбха̄вана̄васена̄ти на̄йам̣ досо. навамам̣ ва̄ дивасам̣ дасамам̣ ва̄ти бхумматтхе упайогавачанам̣, наваме ва̄ дасаме ва̄ дивасети аттхо. саче бхавеййа̄ти саче кассачи евам̣ сийа̄. вуттасадисамева̄ти еттха ‘‘вуттадивасамева̄’’типи пат̣ханти. дха̄ретунти еттха ‘‘а̄ха̄’’ти па̄т̣хасесо дат̣т̣хаббо.

462-463. нит̣т̣хитачӣварасминти бхуммавачанасса лопам̣ катва̄ ниддесоти а̄ха ‘‘нит̣т̣хите чӣварасми’’нти, чӣварасса каран̣апалибодхе упаччхиннети вуттам̣ хоти. па̄сапат̣т̣аган̣т̣хикапат̣т̣апарийоса̄нам̣ йам̣ кин̃чи ка̄таббам̣, там̣ катва̄ти йоджетаббам̣. сӯчийа̄ пат̣иса̄мананти идам̣ сӯчикаммасса самма̄ паринит̣т̣хитабха̄вадассанаттхам̣ вуттам̣, сӯчикамманит̣т̣ха̄намеветтха пама̄н̣ам̣. етесампӣти винат̣т̣ха̄дим̣ пара̄масати.

катхине ча уббхатасминти йам̣ сан̇гхасса катхинам̣ аттхатам̣, тасмим̣ катхине ча уббхатети аттхо. дутийасса палибодхасса абха̄вам̣ дассетӣти а̄ва̄сапалибодхасса абха̄вам̣ дассети. еттха ча ‘‘нит̣т̣хитачӣварасмим̣ уббхатасмим̣ катхине’’ти имехи двӣхи падехи двиннам̣ палибодха̄нам̣ абха̄вадассанена аттхатакатхинасса пан̃чама̄саббхантаре йа̄ва чӣварапалибодхо а̄ва̄сапалибодхо ча на упаччхиджджати, та̄ва анадхит̣т̣хитам̣ авикаппитам̣ атирекачӣварам̣ даса̄хато парампи т̣хапетум̣ ват̣т̣атӣти дӣпети. аттхатакатхинасса хи йа̄ва катхинасса уббха̄ра̄ ана̄мантача̄ро асама̄да̄нача̄ро йа̄вадаттхачӣварам̣ ган̣абходжанам̣ йо ча таттха чӣваруппа̄доти име пан̃ча̄нисам̣са̄ лаббханти. паккаманам̣ анто асса̄ти паккаманантика̄. евам̣ сеса̄пи ведитабба̄. виттха̄ро панеттха а̄гатат̣т̣ха̄нейева а̄ви бхависсати.

кхоманти кхомасуттехи ва̄йитам̣ кхомапат̣ачӣварам̣, татха̄ сеса̄ни. са̄н̣анти са̄н̣ава̄касуттехи катачӣварам̣. бхан̇ганти кхомасутта̄дӣни сабба̄ни екачча̄ни ва̄ миссетва̄ катачӣварам̣. бхан̇гампи ва̄камайамева̄ти кечи. дукӯлам̣ пат̣т̣ун̣н̣ам̣ сома̄рапат̣ам̣ чӣнапат̣ам̣ иддхиджам̣ девадиннанти има̄ни пана чха чӣвара̄ни етесам̣йева анулома̄нӣти висум̣ на вутта̄ни. дукӯлан̃хи са̄н̣асса ануломам̣ ва̄камайатта̄. пат̣т̣ун̣н̣адесе сан̃джа̄таваттхам̣ пат̣т̣ун̣н̣ам̣. ‘‘пат̣т̣ун̣н̣акосеййависесо’’ти хи абхидха̄накосе вуттам̣. сома̄радесе чӣнадесе ча джа̄таваттха̄ни сома̄рачӣнапат̣а̄ни. пат̣т̣ун̣н̣а̄дӣни тӣн̣и косеййасса анулома̄ни па̄н̣акехи катасуттамайатта̄. иддхиджам̣ ехибхиккхӯнам̣ пун̃н̃иддхийа̄ ниббаттачӣварам̣, там̣ кхома̄дӣнам̣ ан̃н̃атарам̣ хотӣти тесам̣ ева ануломам̣. девата̄хи диннам̣ чӣварам̣ девадиннам̣, там̣ каппаруккхе ниббаттам̣ джа̄линийа̄ девакан̃н̃а̄йа ануруддхаттхерасса диннаваттхасадисам̣, тампи кхома̄дӣнам̣йева ануломам̣ хоти тесу ан̃н̃атарабха̄вато.

маджджхимасса пурисасса видаттхим̣ сандха̄йа ‘‘две видаттхийо’’тиа̄ди вуттам̣. имина̄ дӣгхато вад̣д̣хакӣхаттхаппама̄н̣ам̣ виттха̄рато тато упад̣д̣хаппама̄н̣ам̣ викаппанупаганти дассети. татха̄ хи ‘‘сугатавидаттхи на̄ма ида̄ни маджджхимасса пурисасса тиссо видаттхийо, вад̣д̣хакӣхаттхена дийад̣д̣хо хаттхо хотӣ’’ти кут̣ика̄расиккха̄падат̣т̣хакатха̄йам̣ (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.348-349) вуттам̣, тасма̄ сугатан̇гулена два̄дасан̇гулам̣ вад̣д̣хакӣхаттхена дийад̣д̣хо хаттхоти сиддхам̣. еван̃ча катва̄ сугатан̇гулена ат̣т̣хан̇гулам̣ вад̣д̣хакӣхаттхаппама̄н̣анти идам̣ а̄гатамева̄ти.

там̣ атикка̄майатоти еттха танти чӣварам̣ ка̄лам̣ ва̄ пара̄масати. тасса йо арун̣оти тасса чӣваруппа̄дадивасасса йо атикканто арун̣о. чӣваруппа̄дадивасена саддхинти чӣваруппа̄дадивасасса атиккантаарун̣ена саддхинти аттхо. дивасасаддена хи там̣дивасаниссито арун̣о вутто. бандхитва̄ти раджджуа̄дӣхи бандхитва̄. вет̣хетва̄ти ваттха̄дӣти вет̣хетва̄.

вачанӣйоти сан̇гхам̣ апеккхитва̄ вуттам̣. ан̃н̃атха̄пи ваттаббанти еттха ‘‘йа̄йа ка̄йачи бха̄са̄йа падапат̣ипа̄т̣ийа̄ аватва̄пи аттхаматте вутте ват̣т̣атӣ’’ти ваданти. тена̄ти а̄паттим̣ пат̣игган̣хантена. пат̣игга̄хакена ‘‘пассасӣ’’ти вутте десакена ваттаббавачанам̣ дассети ‘‘а̄ма пасса̄мӣ’’ти. пуна пат̣игга̄хакена ваттаббавачанама̄ха ‘‘а̄йатим̣ сам̣вареййа̄сӣ’’ти. евам̣ вутте пуна десакена ваттаббавачанам̣ ‘‘са̄дху сут̣т̣ху сам̣варисса̄мӣ’’ти. имина̄ аттано а̄йатим̣ сам̣варе патит̣т̣хитабха̄вам̣ дассети. двӣсу пана самбахула̄су ва̄ти двӣсу самбахула̄су ва̄ а̄паттӣсу пуриманайенева вачанабхедо ведитаббо. н̃аттийам̣ а̄паттим̣ сарати виваратӣти еттха две а̄паттийоти ва̄ самбахула̄ а̄паттийоти ва̄ ваттаббанти адхиппа̄йо. чӣварада̄непӣти ниссат̣т̣хачӣварасса да̄непи. ваттхувасена̄ти чӣвараган̣ана̄йа. ган̣асса вутта̄ па̄л̣ийеветтха па̄л̣ӣти двӣсу има̄хам̣ а̄йасманта̄нам̣ ниссаджджа̄мӣти вачане висеса̄бха̄вато вуттам̣. евам̣…пе… ваттум̣ ват̣т̣атӣти ватва̄ таттха ка̄ран̣ама̄ха ‘‘ито гарукатара̄нӣ’’тиа̄ди. таттха итоти ито ниссат̣т̣хачӣварада̄нато. н̃аттикаммато н̃аттидутийакаммам̣ гарукатаранти а̄ха ‘‘ито гарукатара̄нӣ’’ти. има̄хам̣ чӣваранти еттха ‘‘имам̣ чӣвара’’нтипи пат̣ханти.

468. на идха сан̃н̃а̄ раккхатӣти идам̣ вематикам̣ анатиккантасан̃н̃ан̃ча сандха̄йа вуттам̣. йопи евам̣сан̃н̃ӣ, тассапӣти на кевалам̣ атикканте атиккантасан̃н̃исса, атха кхо вематикасса анатиккантасан̃н̃иссапӣти аттхо. ‘‘на идха сан̃н̃а̄ раккхатӣ’’тиа̄дина̄ вуттаматтхам̣ сесаттикепи атидисати. еса найо саббаттха̄ти еса найо авинат̣т̣ха̄дӣсупӣти ан̃н̃есам̣ чӣваресу упачика̄дӣхи кха̄йитесу ‘‘майхампи чӣварам̣ кха̄йита’’нти евам̣сан̃н̃ӣ хотӣтиа̄дина̄ йоджетаббанти дассети. анат̣т̣хато авилуттасса висесама̄ха ‘‘пасайха̄ваха̄равасена̄’’ти. тхеййа̄ваха̄равасена гахитан̃хи нат̣т̣ханти адхиппетам̣, пасайха̄ваха̄равасена гахитам̣ вилуттанти. ана̄патти ан̃н̃ена катам̣ пат̣илабхитва̄ парибхун̃джатӣти идам̣ нисӣданасантхатам̣ сандха̄йа вуттам̣. йам̣ йена хи пура̄н̣асантхатасса са̄манта̄ сугатавидаттхим̣ ана̄дийитва̄ ан̃н̃ам̣ навам̣ нисӣданасантхатам̣ катам̣, тасса там̣ ниссаггийам̣ хоти. тасма̄ ‘‘ана̄патти ан̃н̃ена катам̣ пат̣илабхитва̄ парибхун̃джатӣ’’ти идам̣ парасса ниссаггийам̣ апарасса парибхун̃джитум̣ ват̣т̣атӣти имаматтхам̣ са̄дхети. парибхогам̣ сандха̄йа вуттанти анатикканте атиккантасан̃н̃исса вематикасса ча парибхун̃джантассева дуккат̣ам̣, на пана апарибхун̃джитва̄ т̣хапентасса̄ти адхиппа̄йо.

469. тичӣварам̣ адхит̣т̣ха̄тунти на̄мам̣ ватва̄ адхит̣т̣ха̄тум̣. на викаппетунти на̄мам̣ ватва̄ на викаппетум̣. еса найо саббаттха. тасма̄ тичӣвара̄дӣни адхит̣т̣хахантена ‘‘имам̣ сан̇гха̄т̣им̣ адхит̣т̣ха̄мӣ’’тиа̄дина̄ на̄мам̣ ватва̄ адхит̣т̣ха̄таббам̣. викаппентена пана ‘‘имам̣ сан̇гха̄т̣и’’нтиа̄дина̄ тасса тасса чӣварасса на̄мам̣ аггахетва̄ва ‘‘имам̣ чӣварам̣ туйхам̣ викаппемӣ’’ти викаппетаббам̣. тичӣварам̣ ва̄ хоту ан̃н̃ам̣ ва̄, йади там̣ там̣ на̄мам̣ гахетва̄ викаппети, авикаппитам̣ хоти, атирекачӣварат̣т̣ха̄нейева тит̣т̣хати. тато парам̣ викаппетунти ‘‘чатума̄сато парам̣ викаппетва̄ парибхун̃джитум̣ анун̃н̃а̄та’’нти тӣсупи ган̣т̣хипадесу вуттам̣. кечи пана ‘‘тато парам̣ викаппетва̄ йа̄ва а̄га̄мисам̣ваччхаре васса̄нам̣ ча̄тума̄сам̣, та̄ва т̣хапетум̣ анун̃н̃а̄та’’нтипи ваданти. ‘‘тато парам̣ викаппетум̣ ануджа̄на̄мӣти етта̄вата̄ вассикаса̄т̣икам̣ кан̣д̣уппат̣иччха̄дин̃ча там̣ там̣ на̄мам̣ гахетва̄ викаппетум̣ анун̃н̃а̄танти еваматтхо на гахетаббо тато парам̣ вассикаса̄т̣ика̄дина̄массева абха̄вато. тасма̄ тато парам̣ викаппентенапи на̄мам̣ гахетва̄ на викаппетаббам̣. убхиннампи тато парам̣ викаппетва̄ парибхогасса анун̃н̃а̄татта̄ татха̄ викаппитам̣ ан̃н̃ана̄мена адхит̣т̣хахитва̄ парибхун̃джитабба’’нти тӣсупи ган̣т̣хипадесу вуттам̣.

паччуддхара̄мӣти т̣хапеми, париччаджа̄мӣти ва̄ аттхо. имам̣ сан̇гха̄т̣им̣ адхит̣т̣ха̄мӣти еттха ‘‘имам̣ чӣварам̣ сан̇гха̄т̣им̣ адхит̣т̣ха̄мӣти евампи ваттум̣ ват̣т̣атӣ’’ти ган̣т̣хипадесу вуттам̣, тампи ‘‘имам̣ чӣварам̣ париккха̄рачол̣ам̣ адхит̣т̣ха̄мӣ’’ти имина̄ самети. ка̄йавика̄рам̣ каронтена̄ти хаттхена чӣварам̣ пара̄масантена ва̄ ча̄лентена ва̄. дувидханти саммукхапараммукхабхедесу дувидхам̣. хаттхапа̄сети идам̣ два̄дасахаттхам̣ сандха̄йа вуттам̣, тасма̄ два̄дасахаттхаббхантаре т̣хитам̣ ‘‘има’’нти ватва̄ адхит̣т̣ха̄таббам̣. тато парам̣ ‘‘ета’’нти ватва̄ адхит̣т̣ха̄таббанти кечи ваданти. ган̣т̣хипадесу панеттха на кин̃чи вуттам̣. па̄л̣ийам̣ ат̣т̣хакатха̄йан̃ча саббаттха ‘‘хаттхапа̄со’’ти ад̣д̣хатеййахаттхо вуччати, тасма̄ идха висесавикаппана̄йа ка̄ран̣ам̣ гавеситаббам̣. са̄мантавиха̄ро на̄ма йаттха тадахева гантва̄ ниваттитум̣ сакка̄. ‘‘са̄мантавиха̄ре’’ти идам̣ десана̄сӣсаматтам̣, тасма̄ т̣хапитат̣т̣ха̄нам̣ саллаккхетва̄ дӯре т̣хитампи адхит̣т̣ха̄таббанти ваданти. т̣хапитат̣т̣ха̄нам̣ саллаккхетва̄ти ча идам̣ т̣хапитат̣т̣ха̄насаллаккхан̣ам̣ ануччхавиканти катва̄ вуттам̣, чӣварасаллаккхан̣амеветтха пама̄н̣ам̣.

адхит̣т̣хахитва̄ т̣хапитаваттхехӣти париккха̄рачол̣ана̄мена адхит̣т̣хахитва̄ т̣хапитаваттхехи. адхит̣т̣ха̄нато пуббе сан̇гха̄т̣иа̄дивоха̄расса абха̄вато ‘‘имам̣ паччуддхара̄мӣ’’ти париккха̄рачол̣асса висум̣ паччуддха̄равидхим̣ дассети. париккха̄рачол̣ана̄мена пана адхит̣т̣хитатта̄ ‘‘имам̣ париккха̄рачол̣ам̣ паччуддхара̄мӣ’’ти вуттепи неваттхи досоти вин̃н̃а̄йати. паччуддхаритва̄ пуна адхит̣т̣ха̄табба̄нӣти идан̃ча сан̇гха̄т̣иа̄дичӣварана̄мена адхит̣т̣хахитва̄ парибхун̃джитука̄мам̣ сандха̄йа вуттам̣. париккха̄рачол̣ана̄менева адхит̣т̣хахитва̄ парибхун̃джантасса пана пуббекатаадхит̣т̣ха̄намева адхит̣т̣ха̄нам̣. адхит̣т̣ха̄накиччам̣ наттхӣти имина̄ каппабиндуда̄накиччампи наттхӣти дассети. мут̣т̣хипан̃чака̄дитичӣвараппама̄н̣айуттам̣ сандха̄йа ‘‘тичӣварам̣ пана̄’’тиа̄ди вуттам̣. париккха̄рачол̣ам̣ адхит̣т̣ха̄тунти париккха̄рачол̣ам̣ катва̄ адхит̣т̣ха̄тум̣. баддхасӣма̄йам̣ авиппава̄сасӣма̄саммутисаббха̄вато чӣваравиппава̄сепи неваттхи досоти на таттха дуппариха̄рата̄ти а̄ха ‘‘абаддхасӣма̄йам̣ дуппариха̄ра’’нти.

анатириттаппама̄н̣а̄ти сугатавидаттхийа̄ дӣгхасо чха видаттхийо тирийам̣ ад̣д̣хатеййавидаттхин̃ча анатиккантаппама̄н̣а̄ти аттхо. нану ча вассикаса̄т̣ика̄ васса̄на̄тиккамена, кан̣д̣уппат̣иччха̄ди а̄ба̄дхавӯпасамена адхит̣т̣ха̄нам̣ виджахати. тенева ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йам̣ (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. катхинасиккха̄падаван̣н̣ана̄) ‘‘вассикаса̄т̣ика̄ васса̄нама̄са̄тиккаменапи, кан̣д̣уппат̣иччха̄ди а̄ба̄дхавӯпасаменапи адхит̣т̣ха̄нам̣ виджахатӣ’’ти вуттам̣. тасма̄ ‘‘тато парам̣ паччуддхаритва̄ викаппетабба̄’’ти касма̄ вуттам̣. сати хи адхит̣т̣ха̄не паччуддха̄ро йуттоти? еттха та̄ва тӣсупи ган̣т̣хипадесу идам̣ вуттам̣ ‘‘паччуддхаритва̄ти идам̣ паччуддхаран̣ам̣ сандха̄йа на вуттам̣, паччуддхаритва̄ти пана вассикаса̄т̣икабха̄вато апанетва̄ти еваматтхо гахетаббо. тасма̄ хемантасса пат̣хамадивасато пат̣т̣ха̄йа антодаса̄хе вассикаса̄т̣икабха̄вато апанетва̄ викаппетабба̄ти имаматтхам̣ дассетум̣ ‘тато парам̣ паччуддхаритва̄ викаппетабба̄’ти вутта’’нти.

кечи пана ‘‘йатха̄ катхинама̄саббхантаре уппанначӣварам̣ катхинама̄са̄тиккаме ниссаггийам̣ хоти, евамайам̣ вассикаса̄т̣ика̄пи васса̄нама̄са̄тиккаме ниссаггийа̄ хоти, тасма̄ каттикапун̣н̣амадивасе паччуддхаритва̄ тато парам̣ хемантасса пат̣хамадивасе викаппетабба̄ти еваматтхо гахетаббо. паччуддхаритва̄ тато парам̣ викаппетабба̄ти падайоджана̄ ведитабба̄’’ти ча ваданти, там̣ на йуттам̣. катхинама̄се уппаннан̃хи чӣварам̣ атирекачӣварат̣т̣ха̄не т̣хитатта̄ аваса̄надивасе анадхит̣т̣хитам̣ катхинама̄са̄тиккаме ниссаггийам̣ хоти. айам̣ пана вассикаса̄т̣ика̄ адхит̣т̣хахитва̄ т̣хапитатта̄ на тена садиса̄ти васса̄на̄тиккаме катхам̣ ниссаггийа̄ хоти. анадхит̣т̣хитаавикаппитамева хи там̣там̣ка̄ла̄тиккаме ниссаггийам̣ хоти, тасма̄ хемантепи вассикаса̄т̣ика̄ даса̄хам̣ париха̄рам̣ лабхатийева. евам̣ кан̣д̣уппат̣иччха̄дипи а̄ба̄дхавӯпасамена адхит̣т̣ха̄нам̣ виджахати, тасма̄ тато парам̣ даса̄хам̣ париха̄рам̣ лабхати, даса̄хам̣ пана анатиккамитва̄ викаппетабба̄ти.

кечи пана ‘‘адхит̣т̣ха̄набхедалаккхан̣е авуттатта̄ вассикаса̄т̣ика̄ васса̄нама̄са̄тиккамепи, кан̣д̣уппат̣иччха̄ди а̄ба̄дхе вӯпасантепи адхит̣т̣ха̄нам̣ на виджахати, тасма̄ ‘тато парам̣ паччуддхаритва̄ викаппетабба̄’ти идам̣ вутта’’нти ваданти, там̣ ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йа на самети, самантапа̄са̄дика̄йа пана самети. татха̄ хи ‘‘вассикаса̄т̣ика̄ васса̄нама̄са̄тиккаменапи, кан̣д̣уппат̣иччха̄ди а̄ба̄дхавӯпасаменапи адхит̣т̣ха̄нам̣ виджахатӣ’’ти идам̣ самантапа̄са̄дика̄йам̣ наттхи, парива̄рат̣т̣хакатха̄йан̃ча ‘‘аттха̄патти хеманте а̄паджджати, но гимхе’’ти еттха идам̣ вуттам̣ ‘‘каттикапун̣н̣ама̄сийа̄ паччхиме па̄т̣ипададивасе викаппетва̄ т̣хапитам̣ вассикаса̄т̣икам̣ нива̄сенто хеманте а̄паджджати. курундийам̣ пана ‘каттикапун̣н̣амадивасе апаччуддхаритва̄ хеманте а̄паджджатӣ’ти вуттам̣, тампи сувуттам̣. ча̄тума̄сам̣ адхит̣т̣ха̄тум̣, тато парам̣ викаппетунти хи вутта’’нти (пари. ат̣т̣ха. 323).

таттха маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ нива̄санапаччайа̄ дуккат̣ам̣ вуттам̣, курундат̣т̣хакатха̄йам̣ пана апаччуддха̄рапаччайа̄. тасма̄ курундийам̣ вуттанайенева вассикаса̄т̣ика̄ васса̄нама̄са̄тиккамепи адхит̣т̣ха̄нам̣ на виджахатӣти пан̃н̃а̄йати. курундийан̃хи ‘‘васса̄нам̣ ча̄тума̄сам̣ адхит̣т̣ха̄тум̣, тато парам̣ викаппету’’нти вачанато йади каттикапун̣н̣ама̄йам̣ на паччуддхареййа, авиджахита̄дхит̣т̣ха̄на̄ вассикаса̄т̣ика̄ хемантам̣ сампатта̄ викаппанаккхетте адхит̣т̣ха̄насаббха̄вато дуккат̣ам̣ джанети, тасма̄ каттикапун̣н̣ама̄йам̣ ева паччуддхаритва̄ хеманте викаппетабба̄ти имина̄ адхиппа̄йена ‘‘каттикапун̣н̣амадивасе апаччуддхаритва̄ хеманте а̄паджджатӣ’’ти вуттам̣, тасма̄ вӣмам̣ситва̄ йуттатарам̣ гахетаббам̣.

наха̄наттха̄йа анун̃н̃а̄татта̄ ‘‘ван̣н̣абхедаматтаратта̄пи чеса̄ ват̣т̣атӣ’’ти вуттам̣. две пана на ват̣т̣антӣти двиннам̣ адхит̣т̣ха̄на̄бха̄вато вуттам̣. ‘‘саче васса̄не апара̄ вассикаса̄т̣ика̄ уппанна̄ хоти, пуримавассикаса̄т̣икам̣ паччуддхаритва̄ викаппетва̄ ча адхит̣т̣ха̄табба̄’’ти ваданти. пама̄н̣айуттанти дӣгхасо сугатавидаттхийа̄ две видаттхийо, виттха̄рато дийад̣д̣ха̄, даса̄ видаттхӣти имина̄ пама̄н̣ена йуттам̣. пама̄н̣ика̄ти сугатавидаттхийа̄ дӣгхасо чатассо видаттхийо, тирийам̣ две видаттхийоти евам̣ вуттаппама̄н̣айутта̄. паччуддхаритва̄ викаппетабба̄ти еттха йам̣ ваттаббам̣, там̣ хет̣т̣ха̄ вуттамева. ‘‘саким̣ адхит̣т̣хитам̣ адхит̣т̣хитамева хоти, пуна на паччуддхарӣйати ка̄лапариччхеда̄бха̄вато’’ти ваданти. апаре пана ‘‘екавачаненапи ват̣т̣атӣти дассанаттхам̣ ‘саким̣ адхит̣т̣хитам̣ адхит̣т̣хитамева̄’ти вутта’’нти ваданти. убхайаттха̄пи асса вачанасса идха вачане апуббам̣ пайоджанам̣ на диссати, тенева ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йам̣ имасмим̣ т̣ха̄не ‘‘саким̣ адхит̣т̣хитам̣ адхит̣т̣хитамева хотӣ’’ти идам̣ падам̣ на вуттам̣.

‘‘аттано сантакабха̄вато мочетва̄ т̣хапитам̣ сандха̄йа маха̄паччарийам̣ ана̄патти вутта̄’’ти ваданти. имина̄ бхесаджджам̣ чета̄песса̄ми, идам̣ ма̄туйа̄ дасса̄мӣти т̣хапентена адхит̣т̣ха̄таббам̣, идам̣ бхесаджджасса, идам̣ ма̄туйа̄ти виссаджджетва̄ сакасантакабха̄вато мочите адхит̣т̣ха̄накиччам̣ наттхӣти адхиппа̄йо. сена̄санапариккха̄раттха̄йа диннапаччаттхаран̣ети еттха ‘‘анива̄сетва̄ апа̄рупитва̄ ча кевалам̣ ман̃чапӣт̣хесуйева аттхаритва̄ парибхун̃джийама̄нам̣ паччаттхаран̣ам̣ аттано сантакампи анадхит̣т̣ха̄тум̣ ват̣т̣атӣ’’ти ваданти. хет̣т̣ха̄ пана ‘‘паччаттхаран̣ампи адхит̣т̣ха̄таббамева̄’’ти ависесена вуттатта̄ аттано сантакам̣ адхит̣т̣ха̄таббамева̄ти амха̄кам̣ кханти, вӣмам̣ситва̄ гахетаббам̣.

‘‘хӣна̄йа̄ваттанена̄ти сиккхам̣ аппаччаккха̄йа гихибха̄вӯпагаманена̄’’ти тӣсупи ган̣т̣хипадесу вуттам̣, там̣ йуттам̣ ан̃н̃асса да̄не вийа чӣваре нира̄лайабха̄венева париччаттатта̄. кечи пана ‘‘хӣна̄йа̄ваттанена̄ти бхиккхунийа̄ гихибха̄вӯпагаманена̄’’ти еваматтхам̣ гахетва̄ ‘‘бхиккху пана виббхамантопи йа̄ва сиккхам̣ на паччаккха̄ти, та̄ва бхиккхуйева̄ти адхит̣т̣ха̄нам̣ на виджахатӣ’’ти ваданти, там̣ на гахетаббам̣ ‘‘бхиккхунийа̄ хӣна̄йа̄ваттанена̄’’ти висесетва̄ авуттатта̄. бхиккхунийа̄ хи гихибха̄вӯпагамане адхит̣т̣ха̄навиджаханам̣ висум̣ ваттаббам̣ наттхи тасса̄ виббхаманенева ассаман̣ӣбха̄вато. сиккха̄паччаккха̄нена̄ти пана идам̣ саче бхиккхулин̇ге т̣хитова сиккхам̣ паччаккха̄ти, тасса ка̄йалаггампи чӣварам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ виджахатӣти дассанаттхам̣ вуттам̣. канит̣т̣хан̇гулинакхавасена̄ти хет̣т̣химапариччхедам̣ дассети. пама̄н̣ачӣварасса̄ти паччхимаппама̄н̣ам̣ сандха̄йа вуттам̣. две чӣвара̄ни па̄рупантасса̄ти антарагхараппавесанаттха̄йа суппат̣иччханнасиккха̄паде вуттанайена сан̇гха̄т̣им̣ уттара̄сан̇ган̃ча екато катва̄ па̄рупантасса. сан̇гхаритат̣т̣ха̄нети двӣсупи антесу сан̇гхаритат̣т̣ха̄не. еса найоти имина̄ пама̄н̣айуттесу йаттха каттхачи чхиддам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ виджахати, махантесу пана тато парена чхиддам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ на виджахатӣти айаматтхо дассито. саббесӯти тичӣвара̄дибхедесу саббачӣваресу.

ан̃н̃ам̣ паччхимаппама̄н̣ам̣ на̄ма наттхӣти сутте а̄гатам̣ наттхӣти адхиппа̄йо. ида̄ни тамева вибха̄ветум̣ ‘‘йан̃хӣ’’тиа̄ди вуттам̣. ‘‘там̣ атиккамайато чхеданакам̣ па̄читтийа’’нти вуттатта̄ а̄ха ‘‘тато уттари пат̣исиддхатта̄’’ти. там̣ на саметӣти париккха̄рачол̣асса викаппанупагапаччхимам̣ паччхимаппама̄н̣анти гахетва̄ итаресам̣ тичӣвара̄дӣнам̣ мут̣т̣хипан̃чака̄дибхедам̣ паччхимаппама̄н̣ам̣ сандха̄йа ‘‘еса найо’’тиа̄дивачанам̣ на самети та̄дисасса паччхимаппама̄н̣асса сутте абха̄ватоти адхиппа̄йо. андхакат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттавачанам̣ на саметӣти имина̄ва пат̣иккхепена викаппанупагапаччхимасса анто йаттха каттхачи чхиддам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ виджахатӣти айампи найо пат̣иккхиттойева̄ти дат̣т̣хаббам̣. тичӣваран̃хи т̣хапетва̄ сесачӣваресу чхиддена адхит̣т̣ха̄навиджаханам̣ на̄ма наттхи, тасма̄ адхит̣т̣хахитва̄ т̣хапитесу сесачӣваресу викаппанупагапаччхимам̣ аппахонтам̣ катва̄ кхан̣д̣а̄кхан̣д̣икам̣ чхиннесупи адхит̣т̣ха̄навиджаханам̣ наттхи. саче пана адхит̣т̣ха̄нато пуббейева та̄дисам̣ хоти, ачӣваратта̄ адхит̣т̣ха̄накиччам̣ наттхи. кхуддакам̣ чӣваранти мут̣т̣хипан̃чака̄дибхедаппама̄н̣ато анӯнамева кхуддакачӣварам̣. махантам̣ ва̄ кхуддакам̣ каротӣти еттха тин̣н̣ам̣ чӣвара̄нам̣ чатӯсу пассесу йасмим̣ падесе чхиддам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ на виджахати, тасмим̣ падесе самантато чхиндитва̄ кхуддакам̣ каронтасса адхит̣т̣ха̄нам̣ на виджахатӣти адхиппа̄йо.

саммукха̄викаппана̄ параммукха̄викаппана̄ти еттха саммукхена викаппана̄ параммукхена викаппана̄ти еваматтхо гахетаббо. саннихита̄саннихитабха̄ванти а̄саннадӯрабха̄вам̣. а̄саннадӯрабха̄во ча адхит̣т̣ха̄не вуттанайенева ведитаббо. парибхога̄дайопи ват̣т̣антӣти еттха адхит̣т̣ха̄нассапи антогадхатта̄ саче сан̇гха̄т̣иа̄дина̄мена адхит̣т̣хахитва̄ парибхун̃джитука̄мо хоти, адхит̣т̣ха̄нам̣ ка̄таббам̣. но че, на ка̄таббам̣, викаппанамева пама̄н̣ам̣, тасма̄ атирекачӣварам̣ на̄ма на хоти. миттоти дал̣хамитто. сандит̣т̣хоти дит̣т̣хамитто на̄тидал̣хамитто. викаппитавикаппана̄ на̄меса̄ ват̣т̣атӣти адхит̣т̣хитаадхит̣т̣ха̄нам̣ вийа̄ти адхиппа̄йо ависесена вуттавачананти тичӣвара̄дим̣ адхит̣т̣хети, вассикаса̄т̣икам̣ кан̣д̣уппат̣иччха̄дин̃ча викаппетӣти аватва̄ саббачӣвара̄нам̣ ависесена викаппетӣти вуттавачанам̣. тичӣварасан̇кхепена̄ти тичӣваранӣха̄рена, сан̇гха̄т̣иа̄диадхит̣т̣ха̄навасена̄ти вуттам̣ хоти.

туйхам̣ демӣтиа̄дӣсу ‘‘тасмим̣ ка̄ле на ган̣хитука̄мопи саче на пат̣иккхипати, пуна ган̣хитука̄мата̄йа сати гахетум̣ ват̣т̣атӣ’’ти ваданти. иттханна̄масса̄ти параммукхе т̣хитам̣ сандха̄йа вадати. ‘‘туйхам̣ ган̣ха̄хӣ’’ти вутте ‘‘майхам̣ ган̣ха̄мӣ’’ти вадати, судиннам̣ суггахитан̃ча̄ти еттха ‘‘йатха̄ парато ‘тава сантакам̣ карохӣ’ти вутте дуддиннампи ‘са̄дху, бханте, майхам̣ ган̣ха̄мӣ’ти вачанена ‘суггахитам̣ хотӣ’ти вуттам̣, евамидха̄пи ‘туйхам̣ ган̣ха̄хӣ’ти вутте судиннатта̄ ‘майхам̣ ган̣ха̄мӣ’ти авуттепи ‘судиннамева̄’’’ти ваданти. ‘‘ган̣ха̄хӣти ча а̄н̣аттийа̄ гахан̣асса таппат̣ибаддхата̄каран̣авасена паваттатта̄ тада̄ ган̣ха̄мӣти читте ануппа̄дите паччха̄ гахетум̣ на лабхатӣ’’ти ваданти.

там̣ на йуджджатӣти винайакаммасса каран̣авасена гахетва̄ диннатта̄ вуттам̣. саче пана паро саччатойева висса̄сам̣ ган̣ха̄ти, пуна кеначи ка̄ран̣ена тена диннам̣ тасса на ват̣т̣атӣти наттхи. ниссаггийам̣ пана чӣварам̣ джа̄нитва̄ ва̄ аджа̄нитва̄ ва̄ ган̣хантам̣ ‘‘ма̄ ган̣ха̄хӣ’’ти нива̄ран̣аттхам̣ вуттам̣. ка̄йава̄ча̄хи каттаббаадхит̣т̣ха̄навикаппана̄нам̣ акататта̄ хотӣти а̄ха ‘‘ка̄йава̄ча̄то самут̣т̣ха̄тӣ’’ти. чӣварасса аттано сантаката̄, джа̄типпама̄н̣айуттата̄, чхиннапалибодхабха̄во, атирекачӣварата̄, даса̄ха̄тиккамоти има̄неттха пан̃ча ан̇га̄ни.

пат̣хамакатхинасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

2. удоситасиккха̄падаван̣н̣ана̄

471-473. дутийе атха̄нандаттхеро катхам̣ ока̄сам̣ пат̣илабхати, ким̣ каронто ча а̄хин̣д̣атӣти а̄ха ‘‘тхеро кира̄’’тиа̄ди. авиппава̄сети нимиттаттхе бхуммам̣, авиппава̄саттханти аттхо, виппава̄сапаччайа̄ йа̄ а̄патти, тадабха̄ваттханти вуттам̣ хоти.

475-476. евам̣ чхиннапалибодхоти евам̣ имехи чӣваранит̣т̣ха̄накатхинуббха̄рехи чхиннапалибодхо. адхит̣т̣хитесӯти тичӣвара̄дхит̣т̣ха̄нанайена адхит̣т̣хитесу. тичӣварена виппавуттхо хотӣти ‘‘руккхо чхинно, пат̣о дад̣д̣хо’’тиа̄дӣсу вийа авайавепи самуда̄йавоха̄ро лаббхатӣти вуттам̣.

477-478. парикха̄йа ва̄ париккхиттоти имина̄ ча саманта̄ надӣтал̣а̄ка̄диудакена париккхиттопи париккхиттойева̄ти дассети. етта̄вата̄ти ‘‘париккхитто’’ти имина̄ вачанена. а̄ка̄се арун̣ам̣ ут̣т̣ха̄петӣти гхарасса упари а̄ка̄се ад̣д̣хатеййаратанаппама̄н̣ам̣ атиккамитва̄ арун̣ам̣ ут̣т̣ха̄пети. гхарам̣ нивесанудосита̄дилаккхан̣амева, на пана па̄т̣ийеккам̣ гхарам̣ на̄ма аттхӣти а̄ха ‘‘еттха ча̄’’тиа̄ди.

479. па̄л̣ийам̣ вуттанайена ‘‘сабха̄йе’’ти аватва̄ ‘‘сабха̄йа’’нти паччаттавачанам̣ сабха̄йа-саддасса напум̣сакалин̇гата̄вибха̄ванаттхам̣ вуттам̣. сабха̄-саддапарийа̄йопи хи сабха̄йа-саддо напум̣сакалин̇гайутто идха вуттоти имаматтхам̣ дассенто ‘‘лин̇габйаттайена сабха̄ вутта̄’’ти а̄ха. чӣварахаттхапа̄се васитаббам̣ наттхӣти чӣварахаттхапа̄сейева васитаббанти наттхи. йам̣ тасса̄…пе… на виджахитаббанти еттха тасса̄ вӣтхийа̄ саммукхат̣т̣ха̄не сабха̄йадва̄ра̄нам̣ гахан̣енева таттха сабба̄нипи геха̄ни са̄ ча антаравӣтхи гахита̄йева хоти. атихаритва̄ гхаре никкхипатӣти там̣ вӣтхим̣ мун̃читва̄ т̣хите ан̃н̃асмим̣ гхаре никкхипати. пурато ва̄ паччхато ва̄ хаттхапа̄сети гхарасса хаттхапа̄сам̣ сандха̄йа вадати.

нивесана̄дӣсу париккхиттата̄йа екӯпача̄рата̄, апариккхиттата̄йа на̄нӯпача̄рата̄ ча ведитабба̄ти дассенто ‘‘етеневупа̄йена̄’’тиа̄дима̄ха. нивесана̄дӣни га̄мато бахи саннивит̣т̣ха̄ни гахита̄нӣти ведитаббам̣. антога̄ме т̣хита̄нан̃хи га̄маггахан̣ена гахитатта̄ га̄мапариха̄ройева̄ти. саббаттха̄пӣти га̄ма̄дӣсу аджджхока̄сапарийантесу паннарасасу. париккхепа̄дивасена̄ти еттха а̄ди-саддена апариккхепассева гахан̣ам̣ ведитаббам̣, на екакула̄дӣнампи.

480-487. оварако на̄ма габбхасса аббхантаре ан̃н̃о габбхотипи ваданти. мун̣д̣аччхаданапа̄са̄доти чандикан̇ган̣айутто па̄са̄до.

489. саттхоти джан̇гхасаттхо сакат̣асаттхо ва̄. парийа̄дийитва̄ти винивиджджхитва̄. вуттамеваттхам̣ вибха̄вети ‘‘антопавит̣т̣хена…пе… т̣хито хотӣ’’ти. таттха антопавит̣т̣хена̄ти га̄масса надийа̄ ва̄ антопавит̣т̣хена. надӣпариха̄ро ча лаббхатӣти еттха ‘‘висум̣ надӣпариха̄расса авуттатта̄ га̄ма̄дӣхи ан̃н̃аттха вийа чӣварахаттхапа̄сойева надӣпариха̄ро’’ти тӣсупи ган̣т̣хипадесу вуттам̣. виха̄расӣманти авиппава̄сасӣмам̣ сандха̄йа̄ха. виха̄рам̣ гантва̄ васитаббанти антосӣма̄йа йаттха каттхачи васитаббам̣. саттхасамӣпейева̄ти идам̣ йатха̄вуттааббхантарапариччхедавасена вуттам̣. па̄л̣ийам̣ на̄на̄куласса саттхо хоти, саттхе чӣварам̣ никкхипитва̄ хаттхапа̄са̄ на виджахитаббанти еттха хаттхапа̄со на̄ма саттхасса хаттхапа̄соти ведитаббам̣.

490. екакуласса кхеттети апариккхиттам̣ сандха̄йа вадати. йасма̄ ‘‘на̄на̄куласса париккхитте кхетте чӣварам̣ никкхипитва̄ кхеттадва̄рамӯле ва̄ тасса хаттхапа̄се ва̄ ваттхабба’’нти вуттам̣, тасма̄ два̄рамӯлато ан̃н̃аттха антокхеттепи васантена чӣварам̣ хаттхапа̄се катва̄йева васитаббам̣.

491-494. ‘‘виха̄ро на̄ма сапариккхитто ва̄ апариккхитто ва̄ сакало а̄ва̄со’’ти ваданти. йасмим̣ виха̄рети еттха пана екам̣ гехамева вуттам̣. екакулана̄на̄куласантаката̄ четтха ка̄ра̄пака̄нам̣ васена ведитабба̄. чха̄йа̄йа пхут̣т̣хока̄сасса анто ева̄ти йада̄ маха̄вӣтхийам̣ уджукамева гаччхантам̣ сӯрийаман̣д̣алам̣ маджджханхикам̣ па̄пун̣а̄ти, тада̄ йам̣ ока̄сам̣ чха̄йа̄ пхарати, там̣ сандха̄йа вуттам̣. агаманапатхети йам̣ тадахева гантва̄ пуна а̄гантум̣ сакка̄ на хоти, та̄дисам̣ сандха̄йа вуттам̣.

495. надим̣ отаратӣти хаттхапа̄сам̣ мун̃читва̄ отарати. на а̄паджджатӣти парибхогапаччайа̄ дуккат̣ам̣ на̄паджджати. тена̄ха ‘‘со хӣ’’тиа̄ди. апарибхога̄рахатта̄ти имина̄ва ниссаггийачӣварам̣ аниссаджджетва̄ парибхун̃джантасса дуккат̣ам̣ ачиттаканти сиддхам̣. екам̣ па̄рупитва̄ екам̣ ам̣сакӯт̣е т̣хапетва̄ гантаббанти идам̣ бахӯнам̣ сан̃ча̄рат̣т̣ха̄не евам̣ акатва̄ гаманам̣ на са̄руппанти катва̄ вуттам̣. бахига̄ме т̣хапетва̄…пе… винайакаммам̣ ка̄таббанти вуттатта̄ адхит̣т̣ха̄не вийа параммукха̄ т̣хитампи ниссаггийам̣ чӣварам̣ ниссаджджитум̣ ниссат̣т̣хачӣваран̃ча да̄тум̣ ват̣т̣атӣти ведитаббам̣.

гамане саусса̄хатта̄ ‘‘ниссайо пана на пат̣иппассамбхатӣ’’ти вуттам̣. мухуттам̣ сайитва̄…пе… ниссайо ча пат̣иппассамбхатӣти еттха ‘‘усса̄хе апариччаттепи гаманасса упаччхиннатта̄ пуна ут̣т̣ха̄йа саусса̄хам̣ гаччханта̄нампи антара̄ арун̣е ут̣т̣хите ниссайо пат̣иппассамбхатийева̄’’ти ваданти. парато мухуттам̣ т̣хатва̄ти еттха̄пи есева найо. ан̃н̃аман̃н̃асса вачанам̣ аггахетва̄ гата̄ти еттха саче евам̣ гаччханта̄ ‘‘пура̄рун̣а̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ пассисса̄ма̄’’ти усса̄хам̣ вина̄ва гата̄ хонти, арун̣уггамане ниссайапат̣иппассаддхи на ваттабба̄ пат̣хаматарам̣йева пат̣иппассамбханато. атха ‘‘пура̄рун̣а̄ пассисса̄ма̄’’ти саусса̄ха̄ва гаччханти, ниссайапат̣иппассаддхийева на ваттабба̄. еван̃ча сати ‘‘саха арун̣уггамана̄ ниссайо пат̣иппассамбхатӣ’’ти касма̄ вуттам̣? вуччате – сауссахатта̄ пат̣хаматарам̣ пат̣иппассаддхи на вутта̄. сатипи ча усса̄хабха̄ве екато гаманасса упаччхиннатта̄ ‘‘мухуттам̣ т̣хатва̄’’ти еттха вийа саха арун̣уггамана̄ пат̣иппассаддхийева вутта̄.

антосӣма̄йам̣ га̄манти авиппава̄сасӣма̄саммутийа̄ паччха̄ патит̣т̣ха̄питага̄мам̣ сандха̄йа вадати га̄мам̣ анто катва̄ авиппава̄сасӣма̄саммутийа̄ абха̄вато. нева чӣвара̄ни ниссаггийа̄ни хонтӣти авиппава̄сасӣма̄бха̄вато вуттам̣, на ниссайо пат̣иппассамбхатӣти саусса̄хабха̄вато. антара̄маггейева ча несам̣ арун̣ам̣ уггаччхатӣти дхаммам̣ сутва̄ а̄гаччханта̄нам̣ арун̣ам̣ уггаччхати. ассатийа̄ гаччхатӣти ассатийа̄ аттано чӣварам̣ апаччуддхаритва̄ тхерасса чӣварам̣ апаччуддхара̄петва̄ гаччхати. евам̣ гате тасмим̣ паччха̄ тхерена саритва̄ пат̣ипаджджитаббавидхим̣ дассети ‘‘аттано чӣварам̣ паччуддхаритва̄ дахарасса чӣварам̣ висса̄сена гахетва̄ т̣хапетабба’’нти. гантва̄ ваттабботи а̄гатакиччам̣ нит̣т̣хапетва̄ виха̄рам̣ гатена пат̣ипаджджитаббавидхим̣ дассети. анадхит̣т̣хитачӣварата̄, анаттхатакатхината̄, аладдхасаммутита̄, раттивиппава̄соти има̄неттха чатта̄ри ан̇га̄ни.

удоситасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

3. татийакатхинасиккха̄падаван̣н̣ана̄

497-499. татийе па̄л̣ийам̣ чӣварапачча̄са̄ никкхипитунти еттха чӣварапачча̄са̄йа сатийа̄ никкхипитунти еваматтхо гахетаббо. бхан̣д̣ика̄баддха̄ни бхан̣д̣икабаддха̄нӣтипи пат̣ханти, бхан̣д̣икам̣ катва̄ баддха̄нӣти аттхо. нит̣т̣хитачӣварасмим̣ бхиккхуна̄ти еттха пуримасиккха̄паде вийа са̄мивасенева каран̣авачанасса аттхо ведитаббо.

500. анаттхате катхине чӣварама̄се бхиккхуно уппанначӣварам̣ анадхит̣т̣хитам̣ авикаппитам̣ тасмим̣ ма̄се т̣хапетум̣ ват̣т̣атӣти а̄ха ‘‘екам̣ паччхимакаттикама̄сам̣ т̣хапетва̄’’ти. кечи пана ‘‘ка̄лепи а̄дисса диннам̣, етам̣ ака̄лачӣваранти вачанато анаттхате катхине паччхимакаттикама̄сасан̇кха̄те чӣварама̄се уппанначӣварассапи пачча̄са̄чӣваре асати даса̄хапариха̄ройева, тато парам̣ т̣хапетум̣ на ват̣т̣атӣ’’ти ваданти, там̣ ат̣т̣хакатха̄йа на самети. татха̄ хи аччекачӣварасиккха̄падат̣т̣хакатха̄йам̣ (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.646-649 а̄дайо) ‘‘пава̄ран̣ама̄сасса джун̣хапаккхапан̃чамийам̣ уппаннасса аччекачӣварасса анаттхате катхине ека̄дасадиваса̄дхико ма̄со, аттхате катхине ека̄дасадиваса̄дхика̄ пан̃ча ма̄са̄ париха̄ро’’ти вуттам̣. тамева ча париха̄рам̣ сандха̄йа ‘‘чхат̣т̣хито пат̣т̣ха̄йа пана уппаннам̣ аначчекачӣварампи паччуддхаритва̄ т̣хапитачӣварампи етам̣ париха̄рам̣ лабхатийева̄’’ти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.646-649) вуттам̣. тасма̄ чӣварама̄се даса̄хато парампи анадхит̣т̣хитам̣ авикаппитампи т̣хапетум̣ ват̣т̣ати.

йади евам̣ ‘‘ка̄лепи а̄дисса диннам̣, етам̣ ака̄лачӣвара’’нти идам̣ касма̄ вуттанти че? ака̄лачӣвараса̄ман̃н̃ато аттхуддха̄равасена вуттам̣ пат̣хама̄нийате сотасса рахо вийа. ека̄дасама̄се саттама̄се ча уппаннан̃хи чӣварам̣ вуттхавассехи сесехи ча саммукхӣбхӯтехи бха̄джетум̣ лаббхатӣти ака̄лачӣварам̣ на̄ма джа̄там̣. ка̄ле пана ‘‘сан̇гхасса идам̣ ака̄лачӣварам̣ даммӣ’’ти ануддиситва̄ ‘‘сан̇гхасса даммӣ’’ти диннам̣ вуттхавассехийева бха̄джетаббам̣, на ан̃н̃ехӣти ка̄лачӣваранти вуччати. а̄дисса диннам̣ пана саммукхӣбхӯтехи саббехийева бха̄джетаббанти ака̄лачӣварам̣, тасма̄ ка̄лепи а̄дисса диннасса вуттхавассехи сесехи ча сампаттехи бха̄джанӣйатта̄ ака̄лачӣвараса̄ман̃н̃ато ‘‘ка̄лепи а̄дисса диннам̣, етам̣ ака̄лачӣвара’’нти аттхуддха̄равасена вуттам̣. йади евам̣ ‘‘екапуггаласса ва̄ идам̣ туйхам̣ даммӣти динна’’нти касма̄ вуттам̣. на хи пуггаласса а̄дисса диннам̣ кеначи бха̄джанӣйам̣ хотӣти? на̄йам̣ виродхо а̄дисса вачанаса̄ман̃н̃ато лаббхама̄наматтхам̣ дассетум̣ татха̄ вуттатта̄.

евам̣ пана аватва̄ти ‘‘тато че уттари’’нти имасса ‘‘ма̄сапарамато уттари’’нти падабха̄джанам̣ аватва̄. та̄ва уппаннам̣ пачча̄са̄чӣваранти паччаттавачанам̣ ‘‘аттано гатикам̣ каротӣ’’ти каран̣акирийа̄йа каттубха̄вато. антара̄ уппаннан̃хи пачча̄са̄чӣварам̣ ма̄сапарамам̣ мӯлачӣварам̣ т̣хапетум̣ адатва̄ аттано даса̄хапарамата̄йа ева париччхиндатӣти аттано гатикам̣ кароти. тато уддхам̣ мӯлачӣваранти еттха пана мӯлачӣваранти паччаттавачанам̣. вӣсатимадивасато уддхан̃хи уппаннам̣ пачча̄са̄чӣварам̣ даса̄хапарамам̣ гантум̣ адатва̄ мӯлачӣварам̣ аттана̄ саддхим̣ каран̣асамбандхата̄маттена сакака̄лавасена париччхиндатӣти аттано гатикам̣ кароти. пачча̄са̄чӣваре пана лабхитва̄ висум̣ т̣хапентасса даса̄хам̣ анатикканте наттхи таппаччайа̄ а̄патти. па̄л̣ийам̣ даса̄ха̄ ка̄ретаббанти еттха даса̄ха̄ти каран̣аттхе ниссаккавачанам̣, даса̄хена̄ти аттхо. пан̃ча̄хуппаннетиа̄дим̣ рассам̣ катва̄пи пат̣ханти. екавӣсе уппанне…пе… нава̄ха̄ ка̄ретаббантиа̄ди пачча̄са̄чӣварасса уппаннадивасам̣ т̣хапетва̄ вуттам̣.

ан̃н̃ам̣ пачча̄са̄чӣварам̣…пе… ка̄ретаббанти идам̣ сатийа̄ ева пачча̄са̄йа вуттанти ведитаббам̣. саче пана ‘‘ито пат̣т̣ха̄йа чӣварам̣ на лабхисса̄мӣ’’ти пачча̄са̄ упаччхинна̄, мӯлачӣварампи даса̄хам̣ че сампаттам̣, тадахева адхит̣т̣ха̄таббам̣. пачча̄са̄чӣварампи париккха̄рачол̣ам̣ адхит̣т̣ха̄таббанти пат̣хаматарам̣ уппаннам̣ висабха̄гапачча̄са̄чӣварам̣ сандха̄йа вадати. ан̃н̃аман̃н̃анти ан̃н̃ам̣ ан̃н̃ам̣, айамева ва̄ па̄т̣хо. ан̇гам̣ панеттха пат̣хамакатхине вуттасадисамева. кевалан̃хи таттха даса̄ха̄тиккамо, идха ма̄са̄тиккамоти айам̣ висесо.

татийакатхинасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

4. пура̄н̣ачӣварасиккха̄падаван̣н̣ана̄

503. чатуттхе бхаттависсагганти па̄л̣ипадасса бхаттакиччанти аттхо ведитаббо, ‘‘бхаттасам̣видха̄на’’нтипи кечи. таттха на̄ма тванти имассапи со на̄ма тванти аттхо ведитаббо, ‘‘та̄йа на̄ма тва’’нти кечи.

505. пита̄ ча ма̄та̄ ча питаро, питӯнам̣ питаро пита̄маха̄, тесам̣йева йуго пита̄махайуго, тасма̄ йа̄ва саттама̄ пита̄махайуга̄ пита̄махадванда̄ти еваметтха аттхо дат̣т̣хаббо. еван̃хи пита̄махаггахан̣енева ма̄та̄махопи гахитоти. ‘‘йа̄ва саттама̄ пита̄махайуга̄’’ти вачанато хет̣т̣ха̄ ча уддхан̃ча ат̣т̣хамайуго н̃а̄ти на̄ма на хоти. десана̄мукхамева четанти пита̄махайуга̄ти пита̄маха-ггахан̣ам̣ десана̄мукхам̣ пита̄махӣма̄та̄махӣа̄дӣнампи адхиппетатта̄. питу ма̄та̄ пита̄махӣ. ма̄ту пита̄ ма̄та̄махо. ма̄ту ма̄та̄ ма̄та̄махӣ. еттха кин̃ча̄пи пан̃часатаса̄кийа̄нӣнам̣ васена бхиккхубха̄ве т̣хатва̄ париватталин̇га̄йа бхиккхунийа̄ ча васена екатоупасампанна̄ бхиккхунӣ лаббхати, татха̄пи пакатинийа̄менева дассетум̣ ‘‘бхиккхунӣ на̄ма убхатосан̇гхе упасампанна̄’’ти вуттам̣. ‘‘каппам̣ катва̄ти вачанато диннакаппамева па̄читтийам̣ джанетӣ’’ти ваданти. ‘‘пура̄н̣ачӣварам̣ на̄ма саким̣ ниваттхампи саким̣ па̄рутампӣ’’ти идам̣ нидассанаматтанти а̄ха ‘‘антамасо парибхогасӣсена̄’’тиа̄ди. ‘‘ка̄йена пхуситва̄ парибхогойева парибхого на̄ма̄’’ти курундийам̣ адхиппа̄йо.

506. ка̄йавика̄рам̣ катва̄ти идам̣ йа̄ва ‘‘орато т̣хапетӣ’’ти падам̣, та̄ва саббападесу самбандхитаббам̣. йатха̄ са̄ ‘‘дхова̄петука̄мо айа’’нти джа̄на̄ти, евам̣ ка̄йавика̄рам̣ катва̄ти аттхо. ‘‘ка̄йавика̄рам̣ катва̄’’ти вачанато ка̄йава̄ча̄хи кан̃чи вика̄рам̣ акатва̄ хаттхена хаттхе дентассапи ана̄патти. антодва̄дасахаттхе ока̄сети идам̣ висесанам̣ йатха̄самбхавам̣ йоджетаббам̣. татха̄ хи хаттхена хаттхе дентасса па̄дамӯле ча т̣хапетва̄ дентасса ‘‘антодва̄дасахаттхе ока̄се’’ти идам̣ ваттаббанти наттхи ан̃н̃атха̄ асамбхавато. сати хи самбхаве бйабхича̄ре ча висесанам̣ са̄ттхакам̣ хоти. упари ‘‘кхипатӣ’’тиа̄дӣни пана сандха̄йа идам̣ висесанам̣ вуттам̣, тасма̄ антодва̄дасахаттхе ока̄се т̣хатва̄ упари кхипантасса ан̃н̃асса хаттхе песентасса ча а̄патти. упача̄рам̣ пана мун̃читва̄ ка̄йава̄ча̄хи вика̄рам̣ катва̄ а̄н̣а̄пентассапи ана̄патти. упача̄рети антодва̄дасахаттхамева ока̄сам̣ вадати. упача̄рам̣ мун̃читва̄ти два̄дасахаттхӯпача̄рам̣ мун̃читва̄.

екена ваттхуна̄ти пат̣хамам̣ катва̄ нит̣т̣ха̄питам̣ сандха̄йа вуттам̣. раджане ана̄паттӣти раджанам̣ пачча̄сӣсантассапи ‘‘дховитва̄ а̄нехӣ’’ти вуттатта̄ ана̄патти ана̄н̣аттийа̄ кататта̄. ‘‘авутта̄ дховатӣ’’ти имина̄ ‘‘авутта̄ раджати, авутта̄ а̄кот̣етӣ’’ти идампи вуттамева хотӣти а̄ха – ‘‘авутта̄ дховатӣти имина̄ лаккхан̣ена ана̄паттӣ’’ти. самбахула̄ а̄паттийо а̄паджджатӣти па̄читтийена саддхим̣ две дуккат̣а̄ни а̄паджджати. йатха̄ваттхукамева̄ти ниссаггийамева̄ти аттхо. пан̃ча сата̄ни парима̄н̣амета̄санти пан̃часата̄.

507. чӣварам̣ дхова̄ти…пе… а̄н̣а̄пентасса̄ти еттха та̄йа дхованам̣ пачча̄сӣсантассапи ана̄патти. пура̄н̣ачӣварата̄, упача̄ре т̣хатва̄ ан̃н̃а̄тика̄йа бхиккхунийа̄ а̄н̣а̄панам̣, тасса̄ дхована̄дӣни ча̄ти има̄неттха тӣн̣и ан̇га̄ни.

пура̄н̣ачӣварасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

5. чӣварапат̣иггахан̣асиккха̄падаван̣н̣ана̄

508. пан̃чаме апан̃н̃атте сиккха̄падети ган̣амха̄ охӣйанасиккха̄паде апан̃н̃атте. виха̄рава̄ранти виха̄рапат̣иджагганава̄рам̣. кот̣т̣ха̄сасампаттӣти сакала̄ ан̇гапаччан̇гасампатти. саббапарийантанти чхат̣т̣хасса ан̃н̃ачӣварасса абха̄ва̄ пан̃чаннам̣ чӣвара̄нам̣ екамекам̣ саббесам̣ парийантанти саббапарийантам̣. антарава̄сака̄дӣсу хи пан̃часу екамекам̣ ан̃н̃асса чхат̣т̣хасса абха̄ва̄ пан̃чаннам̣ антамева хоти. атхава̄ пан̃часу чӣваресу екамекам̣ аттано ан̃н̃асса дутийасса абха̄ва̄ антамева хотӣти саббамева парийантанти саббапарийантам̣, саббасо ва̄ парийантанти саббапарийантам̣. тена̄ха – ‘‘ан̃н̃ам̣…пе… наттхӣ’’ти. йатха̄ тасса маноратхо на пӯратӣти ‘‘сарӣрапа̄рипӯрим̣ пассисса̄мӣ’’ти тасса уппанно маноратхо йатха̄ на пӯрати. евам̣ хаттхаталейева дассетва̄ти сарӣрам̣ адассетва̄ва да̄таббачӣварам̣ хаттхатале ‘‘ханда̄’’ти дассетва̄.

510. вихаттхата̄йа̄ти вихатахаттхата̄йа, аган̣ата̄йа аппаччайата̄йа аппат̣исаран̣ата̄йа̄ти вуттам̣ хоти. самабхитуннатта̄ти пӣл̣итатта̄. париваттетаббам̣ париваттам̣, париваттамева па̄риваттакам̣, париваттетва̄ дӣйама̄нанти аттхо.

512. упача̄рети два̄дасахаттхӯпача̄рам̣ сандха̄йа вадати. упача̄рам̣ ва̄ мун̃читва̄ кхипантӣти два̄дасахаттхам̣ мун̃читва̄ орато т̣хапенти, на пуримасиккха̄паде вийа два̄дасахаттхаббхантарейева̄ти адхиппа̄йо. ан̃н̃атра па̄риваттака̄ти йам̣ антамасо харӣтакакхан̣д̣ампи датва̄ ва̄ дасса̄мӣти а̄бхогам̣ катва̄ ва̄ па̄риваттакам̣ ган̣ха̄ти, там̣ т̣хапетва̄. ачиттакабха̄вена на саметӣти йатха̄ ан̃н̃а̄тика̄йа н̃а̄тикасан̃н̃исса вематикасса ча ган̣хато ачиттакатта̄ а̄патти, евамидха̄пи ‘‘бхиккхунийа̄ сантакам̣ ида’’нти аджа̄нитва̄ ган̣хатопи а̄паттийева̄ти адхиппа̄йо. васса̄ва̄сикам̣ детӣти пуггаликам̣ катва̄ дети. пам̣сукӯлам̣ аттано аттха̄йа т̣хапитабха̄вам̣ джа̄нитва̄ ган̣хантенапи ан̃н̃асса сантакам̣ гахитам̣ на̄ма на хотӣти а̄ха – ‘‘саче пана сан̇ка̄ракӯт̣а̄дӣсӯ’’тиа̄ди. аса̄микан̃хи пам̣сукӯланти вуччати. пам̣сукӯлам̣ адхит̣т̣хахитва̄ти ‘‘аса̄микам̣ ида’’нти сан̃н̃ам̣ уппа̄детва̄. евам̣ пана пам̣сукӯласан̃н̃ам̣ ануппа̄детва̄ ган̣хитум̣ на ват̣т̣ати.

513. ан̃н̃а̄тика̄йа ан̃н̃а̄тикасан̃н̃ӣти тикапа̄читтийанти еттха ити-саддо а̄диаттхо. тӣн̣и парима̄н̣амасса̄ти тикам̣, тикан̃ча там̣ па̄читтийан̃ча̄ти тикапа̄читтийам̣, тӣн̣и па̄читтийа̄нӣти аттхо.

514. паттаттхавика̄дим̣ йам̣кин̃чӣти анадхит̣т̣ха̄нупагам̣ сандха̄йа вадати. ‘‘чӣварам̣ на̄ма чханнам̣ чӣвара̄нам̣ ан̃н̃атарам̣ чӣварам̣ викаппанупагам̣ паччхима’’нти хи вуттатта̄ адхит̣т̣ха̄нупагам̣ йам̣кин̃чи на ват̣т̣ати. тенева̄ха – ‘‘викаппанупагапаччхимачӣвараппама̄н̣а’’нтиа̄ди. йасма̄ бхисиччхави маханта̄пи сена̄санасан̇гахитатта̄ чӣварасан̇кхйам̣ на гаччхатӣти нева адхит̣т̣ха̄нупага̄ на викаппанупага̄ ча, тасма̄ анадхит̣т̣ха̄нупагаса̄ман̃н̃ато вуттам̣. сачепи ман̃чаппама̄н̣а̄ бхисиччхави хоти, ват̣т̣атийева̄ти. ко пана ва̄до паттаттхавика̄дӣсӯти махатийа̄пи та̄ва бхисиччхавийа̄ анадхит̣т̣ха̄нупагатта̄ ана̄патти, тато кхуддакатаресу анадхит̣т̣ха̄нупагесу паттаттхавика̄дӣсу кимева ваттаббанти адхиппа̄йо. пат̣иггахан̣ам̣ кирийа̄, апариваттанам̣ акирийа̄. викаппанупагачӣварата̄, па̄риваттака̄бха̄во, ан̃н̃а̄тика̄йа хаттхато гахан̣анти има̄неттха тӣн̣и ан̇га̄ни.

чӣварапат̣иггахан̣асиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

6. ан̃н̃а̄такавин̃н̃аттисиккха̄падаван̣н̣ана̄

515. чхат̣т̣хе патикит̣т̣хоти нихӣно, ла̄макоти аттхо. лоладжа̄тикоти лоласабха̄во. пат̣уйева пат̣т̣о. тена̄ха ‘‘чхеко’’тиа̄ди. кисмим̣ вийа̄ти еттха ‘‘кисмим̣ вийа̄’’ти нипа̄тавасена сама̄наттхам̣ ‘‘ким̣су вийа̄’’ти нипа̄тападанти а̄ха ‘‘ким̣су вийа̄’’ти, ким̣ вийа̄ти аттхо, дуккхам̣ вийа̄ти адхиппа̄йо. тена̄ха ‘‘килесо вийа̄’’тиа̄ди. дхаммавасена упача̄равасена нимантана̄ дхамманимантана̄ти па̄л̣ипадасса аттхо ведитаббо. саче пана ‘‘вадеййа̄тха, бханте, йенаттхо’’ти идам̣ саччамева вуттам̣ сийа̄, пава̄ритойева хоти. йасма̄ пана пава̄ретва̄пи ада̄тука̄мо аппава̄ритат̣т̣ха̄нейева тит̣т̣хати, тасма̄ бхагава̄ пава̄рита̄пава̄ритабха̄вам̣ авича̄ретва̄ ‘‘н̃а̄тако те, упананда, ан̃н̃а̄тако’’ти н̃а̄такаан̃н̃а̄такабха̄вам̣йева вича̄реси. мусим̣сӯти вилумпим̣су.

517. анупуббакатха̄ти анупуббена виниччхайакатха̄. сесапариккха̄ра̄нам̣ саддхивиха̄рикехи гахитатта̄ нива̄санапа̄рупанаматтамева авасит̣т̣ханти а̄ха ‘‘нива̄санапа̄рупанаматтам̣йева харитва̄’’ти. саддхивиха̄рика̄нам̣ та̄ва а̄гаманасса ва̄ ана̄гаманасса ва̄ аджа̄наната̄йа вуттам̣ ‘‘тхерехи нева та̄ва…пе… бхан̃джитабба’’нти. паресампи аттха̄йа лабхантӣти аттано чӣварам̣ дадама̄на̄ сайам̣ са̄кха̄бхан̇гена пат̣иччха̄дентӣти тесам̣ аттха̄йапи бхан̃джитум̣ лабханти. ‘‘тин̣ена ва̄ пан̣н̣ена ва̄ пат̣иччха̄детва̄ а̄гантабба’’нти вачанато ӣдисесу бхӯтага̄мапа̄табйата̄пи анун̃н̃а̄та̄йева хотӣти а̄ха – ‘‘нева бхӯтага̄мапа̄табйата̄йа па̄читтийам̣ хотӣ’’ти. на тесам̣ дха̄ран̣е дуккат̣анти тесам̣ титтхийаддхаджа̄нам̣ дха̄ран̣епи дуккат̣ам̣ наттхи.

йа̄ни ча несам̣ ваттха̄ни дентӣти самбандхо. тхера̄нам̣ сайамева диннатта̄ вуттам̣ ‘‘аччхинначӣварат̣т̣ха̄не т̣хитатта̄’’ти. йади ладдхим̣ ган̣ха̄ти, титтхийапаккантако на̄ма хоти, тасма̄ вуттам̣ ‘‘ладдхим̣ аггахетва̄’’ти. ‘‘но че хоти сан̇гхасса виха̄рачӣварам̣ ва̄…пе… а̄патти дуккат̣асса̄’’ти имина̄ антара̄магге павит̣т̣хавиха̄рато никкхамитва̄ ан̃н̃аттха аттано абхиручитат̣т̣ха̄нам̣ гаччхантасса дуккат̣ам̣ вуттам̣. имина̄ ча ‘‘йам̣ а̄ва̄сам̣ пат̣хамам̣ упагаччхатӣ’’ти вуттам̣ антара̄магге т̣хитавиха̄рампи саче нагго хутва̄ гаччхати, дуккат̣амева̄ти ведитаббам̣. йади евам̣ таттха касма̄ на вуттанти че? анока̄сатта̄. таттха хи ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, аччхинначӣварасса ва̄…пе… чӣварам̣ вин̃н̃а̄пету’’нти имина̄ самбандхена сан̇гхикампи чӣварам̣ нива̄сетум̣ па̄рупитун̃ча ануджа̄нанто ‘‘йам̣ а̄ва̄сам̣ пат̣хамам̣…пе… гахетва̄ па̄рупиту’’нти а̄ха, тасма̄ таттха анока̄сатта̄ дуккат̣ам̣ на вуттам̣.

виха̄рачӣваранти сена̄саначӣварам̣. чимилика̄хӣти пат̣апилотика̄хи. тасса упарӣти бхӯматтхаран̣асса упари. видесагатена̄ти ан̃н̃ам̣ чӣварам̣ алабхитва̄ видесагатена. екасмим̣…пе… т̣хапетаббанти еттха ‘‘лесена гахетва̄ агататта̄ т̣хапентена ча сан̇гхикапарибхогенева т̣хапитатта̄ ан̃н̃асмим̣ сена̄сане нийамитампи ан̃н̃аттха т̣хапетум̣ ват̣т̣атӣ’’ти ваданти. парибхогенева̄ти ан̃н̃ам̣ чӣварам̣ алабхитва̄ парибхун̃джанена.

519-521. парибхогаджин̣н̣анти йатха̄ тена чӣварена сарӣрам̣ пат̣иччха̄детум̣ на сакка̄, евам̣ джин̣н̣ам̣. каппийавоха̄рена̄ти кайавиккайа̄паттито мочанаттхам̣ вуттам̣. ‘‘вин̃н̃а̄пентасса̄’’ти имассева аттхам̣ вибха̄вети ‘‘чета̄пентасса париватта̄пентасса̄’’ти. аттано дханена хи вин̃н̃а̄панам̣ на̄ма париваттанамева̄ти адхиппа̄йо. сан̇гхавасена пава̄рита̄нам̣ вин̃н̃а̄пане ваттам̣ дассети ‘‘пама̄н̣амева ват̣т̣атӣ’’ти. сан̇гхавасена хи пава̄рите саббесам̣ са̄дха̄ран̣атта̄ адхикам̣ вин̃н̃а̄петум̣ на ват̣т̣ати. йам̣ йам̣ пава̄ретӣти йам̣ йам̣ чӣвара̄дим̣ дасса̄мӣти пава̄рети. вин̃н̃а̄панакиччам̣ наттхӣти вина̄ вин̃н̃аттийа̄ дӣйама̄натта̄ вин̃н̃а̄петва̄ ким̣ кариссатӣти адхиппа̄йо. ан̃н̃ассаттха̄йа̄ти еттха̄пи ‘‘н̃а̄така̄нам̣ пава̄рита̄на’’нти идам̣ ануваттатийева̄ти а̄ха ‘‘аттано н̃а̄такапава̄рите’’тиа̄ди. викаппанупагачӣварата̄, самайа̄бха̄во, ан̃н̃а̄такавин̃н̃атти, та̄йа ча пат̣ила̄бхоти има̄неттха чатта̄ри ан̇га̄ни.

ан̃н̃а̄такавин̃н̃аттисиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

7. татуттарисиккха̄падаван̣н̣ана̄

522. саттаме па̄л̣ийам̣ пагга̄хикаса̄ланти дуссава̄н̣иджака̄нам̣ а̄пан̣ам̣. ‘‘пагга̄хитаса̄ла’’нтипи пат̣ханти.

523-524. абхӣти упасагготи тасса висесаттха̄бха̄вам̣ дассети. тена̄ха ‘‘харитунти аттхо’’ти. вара-саддасса иччха̄йам̣ ваттама̄натта̄ а̄ха ‘‘иччха̄пеййа̄’’ти. дат̣т̣ху кхематоти еттха га̄тха̄бандхавасена ануна̄сикалопо дат̣т̣хаббо. саантаранти антарава̄сакасахитам̣. уттаранти уттара̄сан̇гам̣. асса чӣварасса̄ти са̄дитаббачӣварасса. аччхиннасаббачӣварена̄ти аччхинна̄ни сабба̄ни тӣн̣и чӣвара̄ни асса̄ти аччхиннасаббачӣваро, тена̄ти аттхо. йасса хи аччхинданасамайе тӣн̣и чӣвара̄ни саннихита̄ни хонти, та̄ни сабба̄ни аччхинна̄нӣти со ‘‘аччхиннасаббачӣваро’’ти вуччати. тенева ‘‘аччхиннасаббачӣварена тичӣваракена̄’’ти вуттам̣. тичӣваракена̄ти хи аччхинданасамайе тичӣварасса саннихитабха̄вам̣ сандха̄йа вуттам̣, на пана винайатечӣварикабха̄вам̣ дхутан̇гатечӣварикабха̄вам̣ ва̄ сандха̄йа. евам̣ пат̣ипаджджитаббанти ‘‘сантаруттарапарамам̣ тена бхиккхуна̄ тато чӣварам̣ са̄дитабба’’нти вуттавидхина̄ пат̣ипаджджитаббам̣. ан̃н̃ена̄ти аччхиннаасаббачӣварена. йасса тӣсу чӣваресу екам̣ ва̄ две ва̄ чӣвара̄ни аччхинна̄ни хонти, тена̄ти аттхо. ан̃н̃атха̄пӣти ‘‘сантаруттарапарама’’нти вуттавидха̄нато ан̃н̃атха̄пи. йасса хи тӣсу две чӣвара̄ни аччхинна̄ни хонти, екам̣ са̄дитаббам̣. екасмим̣ аччхинне на са̄дитаббанти на тасса сантаруттарапарамаса̄дийанам̣ самбхавати, айамева ча аттхо падабха̄джанена вибха̄вито. тена̄ха ‘‘там̣ вибха̄гам̣ дассету’’нти.

кечи пана ‘‘тичӣваракена̄ти вуттатта̄ тичӣварам̣ париккха̄рачол̣авасена адхит̣т̣хахитва̄ парибхун̃джато тасмим̣ нат̣т̣хе бахӯнипи гахетум̣ лабхатӣ’’ти ваданти, там̣ на гахетаббам̣. падабха̄джанасса хи адхиппа̄йам̣ дассентена йасма̄ пана ‘‘аччхиннасаббачӣварена…пе… там̣ вибха̄гам̣ дассету’’нти вуттам̣, падабха̄джане ча на та̄дисо аттхо упалаббхати, тасма̄ там̣ на гахетаббамева. йампи ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йам̣ (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. татуттарисиккха̄падаван̣н̣ана̄) вуттам̣ ‘‘йасса адхит̣т̣хитачӣварасса тӣн̣и нат̣т̣ха̄нӣ’’ти, таттха̄пи адхит̣т̣хитаггахан̣ам̣ сарӯпакатханаматтанти гахетаббам̣, на пана тичӣвара̄дхит̣т̣ха̄нена адхит̣т̣хитачӣварассева̄ти еваматтхо гахетаббо па̄л̣ийам̣ ат̣т̣хакатха̄йан̃ча татха̄ аттхасса асамбхавато. на хи тичӣвара̄дхит̣т̣ха̄нена адхит̣т̣хитачӣварассева идам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃аттанти сакка̄ вин̃н̃а̄тум̣. пуримасиккха̄падена хи аччхинначӣварасса ан̃н̃а̄такавин̃н̃аттийа̄ анун̃н̃а̄татта̄ пама̄н̣ам̣ аджа̄нитва̄ вин̃н̃а̄панаваттхусмим̣ пама̄н̣ато са̄дийанам̣ ануджа̄нантена бхагавата̄ идам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃аттам̣, тасма̄ ‘‘париккха̄рачол̣икасса бахумпи са̄дитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти айаматтхо нева па̄л̣ийа̄ самети, на ча бхагавато адхиппа̄йам̣ ануломети.

йасса тӣн̣и нат̣т̣ха̄ни, тена две са̄дитабба̄нӣти еттха йасса тичӣварато адхикампи чӣварам̣ ан̃н̃аттха т̣хитам̣ аттхи, тада̄тасса чӣварасса алаббханӣйабха̄вато тенапи са̄дитум̣ ват̣т̣атӣти ведитаббам̣. пакатийа̄ва сантаруттарена чаратӣти са̄сан̇касиккха̄падавасена ва̄ авиппава̄сасаммутивасена ва̄ татийасса ала̄бхена ва̄ чарати. ‘‘две нат̣т̣ха̄нӣ’’ти адхика̄ратта̄ вуттам̣ ‘‘две са̄дитабба̄нӣ’’ти. екам̣ са̄дийантенева само бхависсатӣти тин̣н̣ам̣ чӣвара̄нам̣ двӣсу нат̣т̣хесу екам̣ са̄дийантена само бхависсати убхиннампи сантаруттарапарамата̄йа ават̣т̣ха̄нато. йасса екам̣йева хотӣти ан̃н̃ена кеначи ка̄ран̣ена винат̣т̣хасесачӣварам̣ сандха̄йа вуттам̣.

526. ‘‘сесакам̣ туйхева хотӯти дентӣ’’ти вуттатта̄ ‘‘пама̄н̣айуттам̣ ган̣хисса̄ма, сесакам̣ а̄харисса̄ма̄’’ти ватва̄ гахетва̄ гаманасамайепи ‘‘сесакампи тумха̄кан̃н̃ева хотӯ’’ти ваданти, ладдхакаппийамева. пава̄рита̄нанти аччхиннака̄лато пуббейева пава̄рита̄нам̣. па̄л̣ийа̄ на саметӣти сантаруттарапарамато уттари са̄дийане ана̄паттидассанаттхам̣ ‘‘ана̄патти н̃а̄така̄нам̣ пава̄рита̄на’’нти вуттатта̄ на самети. сантаруттарапарамам̣ са̄дийантасса хи а̄паттиппасан̇гойева наттхи, сати ча сиккха̄падена а̄паттиппасан̇ге ана̄патти йутта̄ дассетунти адхиппа̄йо. кечи пана ‘‘пама̄н̣амева ват̣т̣атӣти идам̣ саллекхадассанаттхам̣ вутта’’нти ваданти.

йасма̄ панидам̣…пе… на вуттанти еттха̄йамадхиппа̄йо – ‘‘ан̃н̃ассаттха̄йа̄’’ти вуччама̄не ан̃н̃есам̣ аттха̄йа пама̄н̣ам̣ атиккамитва̄пи ган̣хитум̣ ват̣т̣атӣти а̄паджджати, тан̃ча ан̃н̃ассаттха̄йа вин̃н̃а̄панаваттхусмим̣ пан̃н̃аттатта̄ ваттхуна̄ сам̣сандийама̄нам̣ на самети. на хи йам̣ ваттхум̣ нисса̄йа сиккха̄падам̣ пан̃н̃аттам̣, тасмим̣йева ана̄паттивачанам̣ йуттанти. ган̣т̣хипадесу пана тӣсупи ‘‘имасса сиккха̄падасса аттано са̄дийанапат̣ибаддхата̄васена паваттатта̄ ‘ан̃н̃ассаттха̄йа̄’ти ваттум̣ ока̄сойева наттхи, тасма̄ на вутта’’нти катхитам̣. идха ‘‘ан̃н̃ассаттха̄йа̄’’ти авуттатта̄ ан̃н̃есам̣ аттха̄йа н̃а̄такапава̄ритесу адхикам̣ вин̃н̃а̄пентасса а̄паттӣти че? на, таттха пуримасиккха̄паденева ана̄паттисиддхито. татуттарита̄, аччхинна̄дика̄ран̣ата̄, ан̃н̃а̄такавин̃н̃атти, та̄йа ча пат̣ила̄бхоти има̄неттха чатта̄ри ан̇га̄ни.

татуттарисиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

8. пат̣хамаупаккхат̣асиккха̄падаван̣н̣ана̄

527. ат̣т̣хаме апи маййа̄ти па̄т̣хепи сойеваттхо. аййа̄ти пана бахувачанена а̄мантанам̣ катам̣.

528-529. ападисса̄ти ‘‘иттханна̄масса бхиккхуно дасса̄мӣ’’ти евам̣ ападиситва̄. паччайам̣ катва̄ти ка̄ран̣ам̣ катва̄. уддисса̄ти еттха йо катта̄ти ‘‘уддисса̄’’ти имина̄ вуттауддисанакирийа̄йа йо катта̄. чӣварам̣ чета̄пенти париваттенти етена̄ти чӣварачета̄паннам̣. на-ка̄ра̄гамам̣ катва̄ чӣварачета̄паннанти вуттам̣, ‘‘чӣварачета̄пана’’нтипи пат̣ханти. пачуравоха̄равасена̄ти йебхуййавоха̄равасена. йебхуййавасена хи гхараса̄микам̣ дат̣т̣хука̄ма̄ тасса гхарам̣ гаччхантӣти татхева бахулам̣ воха̄ро. бйан̃джанаматтамева̄ти аттхо нетаббо наттхӣти адхиппа̄йо.

531. самакепи пана ана̄паттӣти йадаггханакам̣ со да̄тука̄мо хоти, тадаггханаке ана̄патти мӯлам̣ вад̣д̣хетва̄ адхикавидха̄нам̣ ана̄паннатта̄. еттха ча ‘‘да̄тука̄момхӣ’’ти аттано сантике авуттепи да̄тука̄матам̣ сутва̄ йадаггханакам̣ со да̄тука̄мо хоти, тадаггханакам̣ а̄хара̄петум̣ ват̣т̣ати. аггхавад̣д̣ханакан̃хи идам̣ сиккха̄паданти еттха аггхавад̣д̣ханам̣ етасса аттхӣти аггхавад̣д̣ханакам̣, аггхавад̣д̣ханам̣ сандха̄йа идам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃аттанти адхиппа̄йо. чӣварам̣ дехӣти сан̇гха̄т̣иа̄дӣсу йам̣кин̃чи чӣварам̣ сандха̄йа вадати. чӣваре бхиййокамйата̄, ан̃н̃а̄такавин̃н̃атти, та̄йа ча пат̣ила̄бхоти има̄неттха тӣн̣и ан̇га̄ни.

пат̣хамаупаккхат̣асиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

532. дутийаупаккхат̣е ваттаббам̣ наттхи.

10. ра̄джасиккха̄падаван̣н̣ана̄

537-539. ра̄джасиккха̄паде пана ‘‘аджджан̣хо’’ти па̄т̣хе ‘‘аджджун̣хо’’типи пат̣ханти. бхоготи бхун̃джитаббо. йам̣ вуттам̣ ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘имина̄ чӣварачета̄паннена чӣварам̣ чета̄петва̄ иттханна̄мам̣ бхиккхум̣ чӣварена аччха̄дехӣти идам̣ а̄гаманасуддхим̣ дассетум̣ вуттам̣. саче хи ‘идам̣ иттханна̄масса бхиккхуно дехӣ’ти песеййа, а̄гаманасса асуддхатта̄ акаппийаваттхум̣ а̄раббха бхиккхуна̄ каппийака̄ракопи ниддиситаббо на бхавеййа̄’’ти, таттха а̄гаманасса суддхийа̄ ва̄ асуддхийа̄ ва̄ висесаппайоджанам̣ на диссати. сатипи хи а̄гаманасса асуддхабха̄ве дӯто аттано кусалата̄йа каппийавоха̄рена вадати, ‘‘каппийака̄рако на ниддиситаббо’’ти идам̣ наттхи, на ча дӯтена каппийавоха̄равасена вутте да̄йакена идам̣ катхам̣ песитанти ӣдисӣ вича̄ран̣а̄ упалаббхати, авича̄ретва̄ ча там̣ на сакка̄ джа̄нитум̣, йади пана а̄гаманасса асуддхатта̄ каппийака̄рако ниддиситаббо на бхавеййа, чӣвара̄нам̣ аттха̄йа дӯтасса хаттхе акаппийаваттхусмим̣ песите саббаттха да̄йакена катхам̣ песитанти пуччхитва̄ва каппийака̄рако ниддиситаббо бхавеййа. тасма̄ асатипи а̄гаманасуддхийам̣ саче со дӯто аттано кусалата̄йа каппийавоха̄равасена вадати, дӯтассева вачанам̣ гахетаббам̣. йади хи а̄гаманасуддхийеветтха пама̄н̣ам̣, мӯласа̄микена каппийавоха̄равасена песитасса дӯтасса акаппийавоха̄равасена вадатопи каппийака̄рако ниддиситаббо бхавеййа, тасма̄ саббаттха дӯтавачанамева пама̄н̣анти гахетаббам̣.

имина̄ чӣварачета̄паннена̄тиа̄дина̄ пана имаматтхам̣ дассети – каппийа васена а̄гатампи чӣварамӯлам̣ ӣдисена дӯтавачанена акаппийам̣ хоти, тасма̄ там̣ пат̣иккхипитаббанти. тенева̄ха – ‘‘тена бхиккхуна̄ со дӯто евамасса вачанӣйо’’тиа̄ди. суван̣н̣ам̣, раджатам̣, каха̄пан̣о, ма̄сакоти има̄ни хи чатта̄ри ниссаггийаваттхӯни, мутта̄, ман̣и, вел̣урийо, сан̇кхо, сила̄, пава̄л̣ам̣, лохитан̇ко, маса̄рагаллам̣, сатта дхан̃н̃а̄ни, да̄сида̄сам̣, кхеттам̣, ваттху, пуппха̄ра̄мапхала̄ра̄ма̄дайоти има̄ни дуккат̣аваттхӯни ча аттано ва̄ четийасан̇гхаган̣апуггала̄нам̣ ва̄ аттха̄йа сампат̣иччхитум̣ на ват̣т̣анти, тасма̄ там̣ са̄дитум̣ на ват̣т̣атӣти дассанаттхам̣ ‘‘на кхо майам̣, а̄вусо, чӣварачета̄паннам̣ пат̣игган̣ха̄ма̄’’ти вуттам̣, ‘‘чӣваран̃ча кхо майам̣ пат̣игган̣ха̄ма̄’’ти идам̣ пана атта̄нам̣ уддисса а̄бхататта̄ ваттум̣ ват̣т̣ати, тасма̄ вуттам̣. ‘‘веййа̄ваччакаро ниддиситаббо’’ти идам̣ ‘‘аттхи пана̄йасмато кочи веййа̄ваччакаро’’ти каппийавачанена вуттатта̄ анун̃н̃а̄там̣. саче пана дӯто ‘‘ко имам̣ ган̣ха̄тӣ’’ти ва̄ ‘‘касса демӣ’’ти ва̄ вадати, на ниддиситаббо. ‘‘а̄ра̄мико ва̄ упа̄сако ва̄’’ти идам̣ са̄руппата̄йа вуттам̣, т̣хапетва̄ пана пан̃ча сахадхаммике йо кочи каппийака̄рако ват̣т̣ати. ‘‘есо кхо, а̄вусо, бхиккхӯнам̣ веййа̄ваччакаро’’ти идам̣ бхиккхусса каппийавачанадассанаттхам̣ вуттам̣. евамева хи ваттаббам̣, ‘‘етасса дехӣ’’тиа̄ди на ваттаббам̣. со ва̄ чета̄пессати ва̄ти еттха еко ва̄-саддо падапӯран̣о, ‘‘сан̃н̃атто со майа̄’’тиа̄ди пана дӯтена евам̣ а̄рочитейева там̣ чодетум̣ ват̣т̣ати, нева̄сса хаттхе датва̄ гатаматтака̄ран̣ена̄ти дассанаттхам̣ вуттам̣.

ета̄ни хи вачана̄ни…пе… на ваттабботи еттха ‘‘евам̣ ваданто пат̣иккхиттасса кататта̄ ваттабхеде дуккат̣ам̣ а̄паджджати, чодана̄ пана хотийева̄’’ти маха̄ган̣т̣хипаде маджджхимаган̣т̣хипаде ча вуттам̣. уддит̣т̣хачодана̄париччхедам̣ дассетва̄ти ‘‘дутийампи ваттаббо’’тиа̄дина̄ дассетва̄. пуччхийама̄ноти еттха пуччхийама̄нена̄ти аттхо гахетабботи а̄ха ‘‘каран̣аттхе паччаттавачана’’нти. а̄гатака̄ран̣ам̣ бхан̃джатӣти а̄гатака̄ран̣ам̣ вина̄сети.

еттха кечи ваданти ‘‘а̄гатака̄ран̣ам̣ на̄ма чӣвараггахан̣ам̣, там̣ бхан̃джатӣти вуттатта̄ пуна там̣ чӣварам̣ йена кеначи а̄ка̄рена гахетум̣ на ват̣т̣атӣ’’ти. кечи пана ‘‘а̄гатака̄ран̣ам̣ на̄ма ка̄йава̄ча̄хи чодана̄, там̣ бхан̃джатӣти вуттатта̄ пуна там̣ йена кеначи а̄ка̄рена чодетум̣ на лабхати. саче сайамева дети, мӯласа̄мико ва̄ да̄пети, гахетум̣ ват̣т̣атӣ’’ти ваданти. апаре пана ‘‘а̄гатака̄ран̣ам̣ на̄ма т̣ха̄нам̣, там̣ бхан̃джатӣти вуттатта̄ йатха̄ ‘аттхо ме, а̄вусо, чӣварена̄’ти ека̄йа чодана̄йа две т̣ха̄на̄ни бхан̃джати, евамидха̄пи саче а̄сане нисӣдати, ека̄йа нисаджджа̄йа две т̣ха̄на̄ни бхан̃джати. а̄мисам̣ че пат̣игган̣ха̄ти, екена пат̣иггахан̣ена две т̣ха̄на̄ни бхан̃джати. дхаммам̣ че бха̄сати, дхаммадесана̄сиккха̄паде вуттапариччхеда̄йа ека̄йа ва̄ча̄йа две т̣ха̄на̄ни бхан̃джатӣ’’ти ваданти. имесам̣ пана саббесампи ва̄дам̣ ‘‘айутта’’нти пат̣иккхипитва̄ тӣсупи ган̣т̣хипадесу идам̣ вуттам̣ ‘‘а̄гатака̄ран̣ам̣ на̄ма т̣ха̄намева, тасма̄ ‘на каттабба’нти ва̄ритасса кататта̄ нисаджджа̄дӣсу катесу чхасу т̣ха̄несу екам̣ т̣ха̄нам̣ бхан̃джатӣ’’ти.

татра татра т̣ха̄не тит̣т̣хатӣти идам̣ чодакасса т̣хитат̣т̣ха̄нато апаккамма татра татра уддисса т̣ха̄нам̣йева сандха̄йа вуттам̣. ‘‘са̄мам̣ ва̄ гантаббам̣, дӯто ва̄ па̄хетаббо’’ти идам̣ сабха̄вато чодетум̣ аниччхантенапи ка̄таббамева̄ти ваданти. мукхам̣ виваритва̄ сайамева каппийака̄ракаттам̣ упагатоти мукхавеват̣икакаппийака̄рако. авича̄ретука̄мата̄йа̄ти имасмим̣ паккхе ‘‘наттхамха̄кам̣ каппийака̄рако’’ти идам̣ ‘‘та̄дисам̣ каронто каппийака̄рако наттхӣ’’ти имина̄ адхиппа̄йена вуттам̣.

‘‘мен̣д̣акасиккха̄паде вуттанайена пат̣ипаджджитабба’’нти ватва̄ ида̄ни там̣ мен̣д̣акасиккха̄падам̣ дассенто ‘‘вуттан̃хета’’нтиа̄дима̄ха. идамева хи ‘‘санти, бхиккхаве, саддха̄ пасанна̄’’тиа̄дивачанам̣ бхесаджджаккхандхаке мен̣д̣акаваттхусмим̣ (маха̄ва. 299) вуттатта̄ ‘‘мен̣д̣акасиккха̄пада’’нти вуттам̣. таттха хи мен̣д̣акена на̄ма сет̣т̣хина̄ –

‘‘санти, бханте, магга̄ канта̄ра̄ апподака̄ аппабхаккха̄, на сукара̄ апа̄тхеййена гантум̣, са̄дху, бханте, бхагава̄ бхиккхӯнам̣ па̄тхеййам̣ ануджа̄на̄тӯ’’ти –

йа̄читена бхагавата̄ –

‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, па̄тхеййам̣ парийеситум̣. тан̣д̣уло тан̣д̣улаттхикена, мугго муггаттхикена, ма̄со ма̄саттхикена, лон̣ам̣ лон̣аттхикена, гул̣о гул̣аттхикена, телам̣ телаттхикена, саппи саппиттхикена̄’’ти –

ватва̄ идам̣ вуттам̣ –

‘‘санти, бхиккхаве, манусса̄ саддха̄ пасанна̄, те каппийака̄рака̄нам̣ хаттхе хиран̃н̃ам̣ упаниккхипанти ‘имина̄ аййасса йам̣ каппийам̣, там̣ детха̄’ти. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, йам̣ тато каппийам̣, там̣ са̄дитум̣, на твева̄хам̣ бхиккхаве кеначи парийа̄йена джа̄тарӯпараджатам̣ са̄дитаббам̣ парийеситаббанти вада̄мӣ’’ти.

хиран̃н̃ам̣ упаниккхипантӣти еттха̄пи бхиккхусса а̄рочанам̣ аттхийева̄ти гахетаббам̣. ан̃н̃атха̄ аниддит̣т̣хакаппийака̄ракаттам̣ бхаджатӣти на чодетаббо сийа̄. йади мӯлам̣ сандха̄йа чодети, там̣ са̄дитамева сийа̄ти а̄ха ‘‘мӯлам̣ аса̄дийантена̄’’ти.

‘‘ан̃н̃а̄такааппава̄ритесу вийа пат̣ипаджджитаббанти идам̣ аттана̄ чодана̄т̣ха̄нан̃ча на ка̄таббанти дассанаттхам̣ вуттам̣. ан̃н̃ам̣ пана каппийака̄ракам̣ песетва̄ локача̄риттавасена ануйун̃джитва̄пи каппийаваттхум̣ а̄хара̄петум̣ ват̣т̣ати атта̄нам̣ уддисса никкхиттасса аттано сантакатта̄’’ти кечи ваданти, там̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘ан̃н̃а̄такааппава̄ритесу вийа пат̣ипаджджитаббам̣. саче сайамева чӣварам̣ а̄нетва̄ денти, гахетаббам̣. но че, кин̃чи на ваттабба̄’’ти дал̣хам̣ катва̄ вуттатта̄ на гахетаббанти амха̄кам̣ кханти. на хи ан̃н̃а̄такааппава̄ритам̣ сайам̣ авин̃н̃а̄петва̄ ан̃н̃ена вин̃н̃а̄петум̣ ват̣т̣ати, на ча йаттха ан̃н̃ам̣ песетва̄ а̄хара̄петум̣ ват̣т̣ати, таттха сайам̣ гантва̄ на а̄хара̄петаббанти сакка̄ ваттхум̣. йади четтха ан̃н̃ена а̄хара̄петум̣ ват̣т̣ати, ‘‘ан̃н̃а̄такааппава̄ритесу вийа пат̣ипаджджитабба’’нтиа̄дивачанамева нираттхакам̣ сийа̄. ‘‘дӯтена̄’’ти имасса бйабхича̄рам̣ дассети ‘‘сайам̣ а̄харитва̄пӣ’’ти. дадантесӯти имина̄ самбандхо. пин̣д̣апа̄та̄дӣнам̣ аттха̄йа̄ти имина̄ пана ‘‘чӣварачета̄панна’’нти имасса бйабхича̄рам̣ дассети. ‘‘есева найо’’ти вуттатта̄ пин̣д̣апа̄та̄дӣнам̣ аттха̄йа диннепи т̣ха̄начодана̄ди саббам̣ хет̣т̣ха̄ вуттанайенева ка̄таббам̣.

пат̣иггахан̣епи парибхогепи а̄паттӣти пат̣иггахан̣е па̄читтийам̣, парибхоге дуккат̣ам̣. свева са̄паттикоти дуккат̣а̄паттим̣ сандха̄йа вадати. идан̃ча ат̣т̣хакатха̄пама̄н̣енева гахетаббам̣. ‘‘парасса ниддосабха̄вадассанаттхам̣ свева са̄паттико садосоти вуттам̣ хотӣ’’типи ваданти. ‘‘чодетӣти вуттатта̄ пана а̄паттийа̄ чодетӣти катва̄ свева са̄паттикоти идам̣ дуккат̣ам̣йева сандха̄йа ваттум̣ йутта’’нти тӣсупи ган̣т̣хипадесу вуттам̣. пат̣иггахан̣епи парибхогепи а̄паттийева̄ти дуккат̣амева сандха̄йа вуттам̣. тал̣а̄кассапи кхеттасан̇гахитатта̄ тасса пат̣иггахан̣епи а̄патти вутта̄. чатта̄ро паччайе сан̇гхо парибхун̃джатӯти детӣти еттха ‘‘бхиккхусан̇гхо чатта̄ро паччайе парибхун̃чату, тал̣а̄кам̣ даммӣ’’ти ва̄ ‘‘чатупаччайапарибхогаттхам̣ тал̣а̄кам̣ даммӣ’’ти ва̄ вадати, ват̣т̣атийева. ‘‘ито тал̣а̄като уппанне чатта̄ро паччайе даммӣ’’ти вутте пана ваттаббамева наттхи.

амха̄кам̣ екам̣ каппийака̄ракам̣ т̣хапетха̄ти вуттети идам̣ ӣдисам̣йева сандха̄йа вуттам̣. каппийаккамена сампат̣иччхитесу кхеттатал̣а̄ка̄дӣсу пана авуттепи каппийака̄ракам̣ т̣хапетум̣ лаббхатийева. йасма̄ парасантакам̣ на̄сетум̣ бхиккхӯнам̣ на ват̣т̣ати, тасма̄ ‘‘на сассака̄ле’’ти вуттам̣. ‘‘джанападасса са̄микоти имина̄ва йо там̣ джанападам̣ вича̄рети, тенапи аччхиндитва̄ диннам̣ ват̣т̣атийева̄’’ти ваданти. удакава̄хаканти удакама̄тикам̣. каппийавоха̄репӣти еттха ‘‘видха̄нам̣ ваккха̄ма̄’’ти па̄т̣хасесо. удакавасена̄ти удакапарибхогаттхам̣. суддхачитта̄нанти кевалам̣ удакапарибхогаттхамева̄ти адхиппа̄йо. аладжджина̄ ка̄ра̄пите ваттаббамева наттхӣти а̄ха ‘‘ладжджӣбхиккхуна̄’’ти. пакатибха̄го на̄ма имасмим̣ рат̣т̣хе чатуамбан̣аматтам̣. акат̣т̣хапуббам̣ навасассам̣ на̄ма. апариччхиннабха̄гети ‘‘еттаке бхӯмибха̄ге еттако бха̄го да̄таббо’’ти евам̣ апариччхиннабха̄ге.

раджджуйа̄ ва̄ дан̣д̣ена ва̄ти еттха ‘‘па̄дехипи минитум̣ на ват̣т̣атӣ’’ти ваданти. кхале ва̄ т̣хатва̄ раккхатӣти еттха пана тхенетва̄ ган̣ханте дисва̄ ‘‘ма̄ ган̣хатха̄’’ти нива̄ренто раккхати на̄ма. саче пана авича̄ретва̄ кевалам̣ тун̣хӣбхӯтова раккхан̣аттха̄йа олокенто тит̣т̣хати, ват̣т̣ати. сачепи тасмим̣ тун̣хӣбхӯте чорика̄йа харанти, ‘‘майам̣ бхиккхусан̇гхасса а̄рочесса̄ма̄’’ти евам̣ ваттум̣ ват̣т̣атӣти ваданти. нӣхара̄пети пат̣иса̄метӣти еттха̄пи ‘‘саче парийа̄йена вадати, ват̣т̣атӣ’’ти ваданти. апуббасса ануппа̄дитатта̄ ан̃н̃есам̣ ват̣т̣атӣти а̄ха ‘‘тассева там̣ акаппийа’’нти.

нану ча дуббича̄ритаматтена тассева там̣ акаппийам̣, на саббесам̣ рӯпийасам̣воха̄ре чатуттхапатто вийа. вуттан̃хи таттха (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.589) ‘‘йо пана рӯпийам̣ асампат̣иччхитва̄ ‘тхерасса паттам̣ кин̣итва̄ дехӣ’ти пахитакаппийака̄ракена саддхим̣ камма̄ракулам̣ гантва̄ паттам̣ дисва̄ ‘име каха̄пан̣е гахетва̄ имам̣ дехӣ’ти каха̄пан̣е да̄петва̄ гахито, айам̣ патто етассева бхиккхуно на ват̣т̣ати дуббича̄ритатта̄, ан̃н̃есам̣ пана ват̣т̣ати мӯласса асампат̣иччхитатта̄’’ти. тасма̄ йам̣ те а̄харанти, саббесам̣ акаппийам̣. касма̄? каха̄пан̣а̄нам̣ вича̄ритатта̄ти идам̣ касма̄ вуттанти? еттха кечи ваданти ‘‘каха̄пан̣е са̄дийитва̄ вича̄ритам̣ сандха̄йа евам̣ вутта’’нти. сан̇гхикатта̄ ча ниссаджджитум̣ на сакка̄, тасма̄ саббесам̣ на каппатӣти тесам̣ адхиппа̄йо. кечи пана ‘‘аса̄дийитва̄пи каха̄пан̣а̄нам̣ вича̄ритатта̄ рӯпийасам̣воха̄ро като хоти, сан̇гхикатта̄ ча ниссаджджитум̣ на сакка̄, тасма̄ саббесам̣ на каппатӣ’’ти ваданти. ган̣т̣хипадесу пана тӣсупи идам̣ вуттам̣ ‘‘чатуттхапатто гихисантака̄нам̣йева каха̄пан̣а̄нам̣ вича̄ритатта̄ ан̃н̃есам̣ каппати, идха пана сан̇гхика̄нам̣ вича̄ритатта̄ саббесам̣ на каппатӣ’’ти. саббесампи ва̄до тена тена парийа̄йена йуджджатийева.

чатуса̄ладва̄рети бходжанаса̄лам̣ сандха̄йа вуттам̣. парийа̄йена катхитатта̄ти ‘‘ган̣ха̄’’ти аватва̄ ‘‘сӣма̄ гата̄’’ти парийа̄йена катхитатта̄. пакатибхӯмикаран̣аттхам̣ ‘‘хет̣т̣ха̄ гахитам̣ пам̣су’’нтиа̄ди вуттам̣. да̄сам̣ даммӣти еттха ‘‘мануссам̣ даммӣти вутте ват̣т̣атӣ’’ти ваданти. куккут̣асӯкара̄…пе… ват̣т̣атӣти еттха куккут̣асӯкаресу дӣйама̄несу ‘‘имехи амха̄кам̣ аттхо наттхи, сукхам̣ джӣванту, аран̃н̃е виссаджджетха̄’’ти ваттум̣ ват̣т̣ати. ‘‘кхеттаваттхупат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хотӣ’’тиа̄дивачанато (дӣ. ни. 1.10, 194) кхетта̄дӣнам̣ пат̣иггахан̣е айам̣ саббо виниччхайо вутто. каппийака̄ракасса бхиккхуна̄ ниддит̣т̣хабха̄во, дӯтена аппитата̄, татуттари ва̄йа̄мо, тена ва̄йа̄мена пат̣ила̄бхоти има̄неттха чатта̄ри ан̇га̄ни.

ра̄джасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

нит̣т̣хито чӣваравагго пат̣хамо.