1. пат̣хамакатхинасиккха̄падаван̣н̣ана̄

459. самита̄вина̄ти самитапа̄пена. готамаке четийети готамайаккхасса четийат̣т̣ха̄не катавиха̄ро вуччати. парибхун̃джитум̣ анун̃н̃а̄там̣ хотӣти бхагавата̄ гахапатичӣваре анун̃н̃а̄те бахӯни чӣвара̄ни лабхитва̄ бхан̣д̣икам̣ катва̄ сӣсепи кхандхепи кат̣ийа̄пи т̣хапетва̄ а̄гаччханте бхиккхӯ дисва̄ чӣваре сӣмам̣ бандхантена тичӣварам̣ парибхогаттха̄йа анун̃н̃а̄там̣, на пана адхит̣т̣ха̄навасена. наха̄йанти еттха̄ти наха̄нам̣, наха̄натиттхам̣.

460. еко кира бра̄хман̣о чинтеси ‘‘буддхаратанасса ча сан̇гхаратанасса ча пӯджа̄ пан̃н̃а̄йати, катхам̣ ну кхо дхаммаратанам̣ пӯджитам̣ на̄ма хотӣ’’ти. со бхагавантам̣ упасан̇камитва̄ етаматтхам̣ пуччхи. бхагава̄ а̄ха ‘‘сачепи бра̄хман̣а дхаммаратанам̣ пӯджетука̄мо, екам̣ бахуссутам̣ пӯджехӣ’’ти. бахуссутам̣ бханте а̄чиккхатха̄ти. бхиккхусан̇гхам̣ пуччха̄ти. со бхиккхӯ упасан̇камитва̄ ‘‘бахуссутам̣ бханте а̄чиккхатха̄’’ти а̄ха. а̄нандаттхеро бра̄хман̣а̄ти. бра̄хман̣о тхерам̣ сахассаггханакена чӣварена пӯджеси. тена вуттам̣ ‘‘пат̣ила̄бхавасена уппанна’’нти. уппанна-саддо ниппханнапарийа̄йопи хотӣти там̣ пат̣иккхипанто а̄ха ‘‘но ниппхаттивасена̄’’ти. пат̣хамамева хи там̣ тантава̄йакаммена ниппханнам̣.

тхерасса сантике упаджджхам̣ га̄ха̄петва̄ сайам̣ анусса̄ванакаммам̣ каротӣти еттха са̄рипуттаттхеропи татхева каротӣти дат̣т̣хаббам̣. евам̣ екамекена аттано паттачӣварам̣ датва̄ пабба̄джетва̄ упаджджхам̣ ган̣ха̄пита̄ни пан̃ча пан̃ча бхиккхусата̄ни ахесум̣. а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ ативийа мама̄йатӣти а̄нандаттхеро та̄ва мама̄йату акхӣн̣а̄савабха̄вато, са̄рипуттаттхеро катханти? на идам̣ мама̄йанам̣ гехасситапемавасена, атха кхо гун̣асамбха̄вана̄васена̄ти на̄йам̣ досо. навамам̣ ва̄ дивасам̣ дасамам̣ ва̄ти бхумматтхе упайогавачанам̣, наваме ва̄ дасаме ва̄ дивасети аттхо. саче бхавеййа̄ти саче кассачи евам̣ сийа̄. вуттасадисамева̄ти еттха ‘‘вуттадивасамева̄’’типи пат̣ханти. дха̄ретунти еттха ‘‘а̄ха̄’’ти па̄т̣хасесо дат̣т̣хаббо.

462-463. нит̣т̣хитачӣварасминти бхуммавачанасса лопам̣ катва̄ ниддесоти а̄ха ‘‘нит̣т̣хите чӣварасми’’нти, чӣварасса каран̣апалибодхе упаччхиннети вуттам̣ хоти. па̄сапат̣т̣аган̣т̣хикапат̣т̣апарийоса̄нам̣ йам̣ кин̃чи ка̄таббам̣, там̣ катва̄ти йоджетаббам̣. сӯчийа̄ пат̣иса̄мананти идам̣ сӯчикаммасса самма̄ паринит̣т̣хитабха̄вадассанаттхам̣ вуттам̣, сӯчикамманит̣т̣ха̄намеветтха пама̄н̣ам̣. етесампӣти винат̣т̣ха̄дим̣ пара̄масати.

катхине ча уббхатасминти йам̣ сан̇гхасса катхинам̣ аттхатам̣, тасмим̣ катхине ча уббхатети аттхо. дутийасса палибодхасса абха̄вам̣ дассетӣти а̄ва̄сапалибодхасса абха̄вам̣ дассети. еттха ча ‘‘нит̣т̣хитачӣварасмим̣ уббхатасмим̣ катхине’’ти имехи двӣхи падехи двиннам̣ палибодха̄нам̣ абха̄вадассанена аттхатакатхинасса пан̃чама̄саббхантаре йа̄ва чӣварапалибодхо а̄ва̄сапалибодхо ча на упаччхиджджати, та̄ва анадхит̣т̣хитам̣ авикаппитам̣ атирекачӣварам̣ даса̄хато парампи т̣хапетум̣ ват̣т̣атӣти дӣпети. аттхатакатхинасса хи йа̄ва катхинасса уббха̄ра̄ ана̄мантача̄ро асама̄да̄нача̄ро йа̄вадаттхачӣварам̣ ган̣абходжанам̣ йо ча таттха чӣваруппа̄доти име пан̃ча̄нисам̣са̄ лаббханти. паккаманам̣ анто асса̄ти паккаманантика̄. евам̣ сеса̄пи ведитабба̄. виттха̄ро панеттха а̄гатат̣т̣ха̄нейева а̄ви бхависсати.

кхоманти кхомасуттехи ва̄йитам̣ кхомапат̣ачӣварам̣, татха̄ сеса̄ни. са̄н̣анти са̄н̣ава̄касуттехи катачӣварам̣. бхан̇ганти кхомасутта̄дӣни сабба̄ни екачча̄ни ва̄ миссетва̄ катачӣварам̣. бхан̇гампи ва̄камайамева̄ти кечи. дукӯлам̣ пат̣т̣ун̣н̣ам̣ сома̄рапат̣ам̣ чӣнапат̣ам̣ иддхиджам̣ девадиннанти има̄ни пана чха чӣвара̄ни етесам̣йева анулома̄нӣти висум̣ на вутта̄ни. дукӯлан̃хи са̄н̣асса ануломам̣ ва̄камайатта̄. пат̣т̣ун̣н̣адесе сан̃джа̄таваттхам̣ пат̣т̣ун̣н̣ам̣. ‘‘пат̣т̣ун̣н̣акосеййависесо’’ти хи абхидха̄накосе вуттам̣. сома̄радесе чӣнадесе ча джа̄таваттха̄ни сома̄рачӣнапат̣а̄ни. пат̣т̣ун̣н̣а̄дӣни тӣн̣и косеййасса анулома̄ни па̄н̣акехи катасуттамайатта̄. иддхиджам̣ ехибхиккхӯнам̣ пун̃н̃иддхийа̄ ниббаттачӣварам̣, там̣ кхома̄дӣнам̣ ан̃н̃атарам̣ хотӣти тесам̣ ева ануломам̣. девата̄хи диннам̣ чӣварам̣ девадиннам̣, там̣ каппаруккхе ниббаттам̣ джа̄линийа̄ девакан̃н̃а̄йа ануруддхаттхерасса диннаваттхасадисам̣, тампи кхома̄дӣнам̣йева ануломам̣ хоти тесу ан̃н̃атарабха̄вато.

маджджхимасса пурисасса видаттхим̣ сандха̄йа ‘‘две видаттхийо’’тиа̄ди вуттам̣. имина̄ дӣгхато вад̣д̣хакӣхаттхаппама̄н̣ам̣ виттха̄рато тато упад̣д̣хаппама̄н̣ам̣ викаппанупаганти дассети. татха̄ хи ‘‘сугатавидаттхи на̄ма ида̄ни маджджхимасса пурисасса тиссо видаттхийо, вад̣д̣хакӣхаттхена дийад̣д̣хо хаттхо хотӣ’’ти кут̣ика̄расиккха̄падат̣т̣хакатха̄йам̣ (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.348-349) вуттам̣, тасма̄ сугатан̇гулена два̄дасан̇гулам̣ вад̣д̣хакӣхаттхена дийад̣д̣хо хаттхоти сиддхам̣. еван̃ча катва̄ сугатан̇гулена ат̣т̣хан̇гулам̣ вад̣д̣хакӣхаттхаппама̄н̣анти идам̣ а̄гатамева̄ти.

там̣ атикка̄майатоти еттха танти чӣварам̣ ка̄лам̣ ва̄ пара̄масати. тасса йо арун̣оти тасса чӣваруппа̄дадивасасса йо атикканто арун̣о. чӣваруппа̄дадивасена саддхинти чӣваруппа̄дадивасасса атиккантаарун̣ена саддхинти аттхо. дивасасаддена хи там̣дивасаниссито арун̣о вутто. бандхитва̄ти раджджуа̄дӣхи бандхитва̄. вет̣хетва̄ти ваттха̄дӣти вет̣хетва̄.

вачанӣйоти сан̇гхам̣ апеккхитва̄ вуттам̣. ан̃н̃атха̄пи ваттаббанти еттха ‘‘йа̄йа ка̄йачи бха̄са̄йа падапат̣ипа̄т̣ийа̄ аватва̄пи аттхаматте вутте ват̣т̣атӣ’’ти ваданти. тена̄ти а̄паттим̣ пат̣игган̣хантена. пат̣игга̄хакена ‘‘пассасӣ’’ти вутте десакена ваттаббавачанам̣ дассети ‘‘а̄ма пасса̄мӣ’’ти. пуна пат̣игга̄хакена ваттаббавачанама̄ха ‘‘а̄йатим̣ сам̣вареййа̄сӣ’’ти. евам̣ вутте пуна десакена ваттаббавачанам̣ ‘‘са̄дху сут̣т̣ху сам̣варисса̄мӣ’’ти. имина̄ аттано а̄йатим̣ сам̣варе патит̣т̣хитабха̄вам̣ дассети. двӣсу пана самбахула̄су ва̄ти двӣсу самбахула̄су ва̄ а̄паттӣсу пуриманайенева вачанабхедо ведитаббо. н̃аттийам̣ а̄паттим̣ сарати виваратӣти еттха две а̄паттийоти ва̄ самбахула̄ а̄паттийоти ва̄ ваттаббанти адхиппа̄йо. чӣварада̄непӣти ниссат̣т̣хачӣварасса да̄непи. ваттхувасена̄ти чӣвараган̣ана̄йа. ган̣асса вутта̄ па̄л̣ийеветтха па̄л̣ӣти двӣсу има̄хам̣ а̄йасманта̄нам̣ ниссаджджа̄мӣти вачане висеса̄бха̄вато вуттам̣. евам̣…пе… ваттум̣ ват̣т̣атӣти ватва̄ таттха ка̄ран̣ама̄ха ‘‘ито гарукатара̄нӣ’’тиа̄ди. таттха итоти ито ниссат̣т̣хачӣварада̄нато. н̃аттикаммато н̃аттидутийакаммам̣ гарукатаранти а̄ха ‘‘ито гарукатара̄нӣ’’ти. има̄хам̣ чӣваранти еттха ‘‘имам̣ чӣвара’’нтипи пат̣ханти.

468. на идха сан̃н̃а̄ раккхатӣти идам̣ вематикам̣ анатиккантасан̃н̃ан̃ча сандха̄йа вуттам̣. йопи евам̣сан̃н̃ӣ, тассапӣти на кевалам̣ атикканте атиккантасан̃н̃исса, атха кхо вематикасса анатиккантасан̃н̃иссапӣти аттхо. ‘‘на идха сан̃н̃а̄ раккхатӣ’’тиа̄дина̄ вуттаматтхам̣ сесаттикепи атидисати. еса найо саббаттха̄ти еса найо авинат̣т̣ха̄дӣсупӣти ан̃н̃есам̣ чӣваресу упачика̄дӣхи кха̄йитесу ‘‘майхампи чӣварам̣ кха̄йита’’нти евам̣сан̃н̃ӣ хотӣтиа̄дина̄ йоджетаббанти дассети. анат̣т̣хато авилуттасса висесама̄ха ‘‘пасайха̄ваха̄равасена̄’’ти. тхеййа̄ваха̄равасена гахитан̃хи нат̣т̣ханти адхиппетам̣, пасайха̄ваха̄равасена гахитам̣ вилуттанти. ана̄патти ан̃н̃ена катам̣ пат̣илабхитва̄ парибхун̃джатӣти идам̣ нисӣданасантхатам̣ сандха̄йа вуттам̣. йам̣ йена хи пура̄н̣асантхатасса са̄манта̄ сугатавидаттхим̣ ана̄дийитва̄ ан̃н̃ам̣ навам̣ нисӣданасантхатам̣ катам̣, тасса там̣ ниссаггийам̣ хоти. тасма̄ ‘‘ана̄патти ан̃н̃ена катам̣ пат̣илабхитва̄ парибхун̃джатӣ’’ти идам̣ парасса ниссаггийам̣ апарасса парибхун̃джитум̣ ват̣т̣атӣти имаматтхам̣ са̄дхети. парибхогам̣ сандха̄йа вуттанти анатикканте атиккантасан̃н̃исса вематикасса ча парибхун̃джантассева дуккат̣ам̣, на пана апарибхун̃джитва̄ т̣хапентасса̄ти адхиппа̄йо.

469. тичӣварам̣ адхит̣т̣ха̄тунти на̄мам̣ ватва̄ адхит̣т̣ха̄тум̣. на викаппетунти на̄мам̣ ватва̄ на викаппетум̣. еса найо саббаттха. тасма̄ тичӣвара̄дӣни адхит̣т̣хахантена ‘‘имам̣ сан̇гха̄т̣им̣ адхит̣т̣ха̄мӣ’’тиа̄дина̄ на̄мам̣ ватва̄ адхит̣т̣ха̄таббам̣. викаппентена пана ‘‘имам̣ сан̇гха̄т̣и’’нтиа̄дина̄ тасса тасса чӣварасса на̄мам̣ аггахетва̄ва ‘‘имам̣ чӣварам̣ туйхам̣ викаппемӣ’’ти викаппетаббам̣. тичӣварам̣ ва̄ хоту ан̃н̃ам̣ ва̄, йади там̣ там̣ на̄мам̣ гахетва̄ викаппети, авикаппитам̣ хоти, атирекачӣварат̣т̣ха̄нейева тит̣т̣хати. тато парам̣ викаппетунти ‘‘чатума̄сато парам̣ викаппетва̄ парибхун̃джитум̣ анун̃н̃а̄та’’нти тӣсупи ган̣т̣хипадесу вуттам̣. кечи пана ‘‘тато парам̣ викаппетва̄ йа̄ва а̄га̄мисам̣ваччхаре васса̄нам̣ ча̄тума̄сам̣, та̄ва т̣хапетум̣ анун̃н̃а̄та’’нтипи ваданти. ‘‘тато парам̣ викаппетум̣ ануджа̄на̄мӣти етта̄вата̄ вассикаса̄т̣икам̣ кан̣д̣уппат̣иччха̄дин̃ча там̣ там̣ на̄мам̣ гахетва̄ викаппетум̣ анун̃н̃а̄танти еваматтхо на гахетаббо тато парам̣ вассикаса̄т̣ика̄дина̄массева абха̄вато. тасма̄ тато парам̣ викаппентенапи на̄мам̣ гахетва̄ на викаппетаббам̣. убхиннампи тато парам̣ викаппетва̄ парибхогасса анун̃н̃а̄татта̄ татха̄ викаппитам̣ ан̃н̃ана̄мена адхит̣т̣хахитва̄ парибхун̃джитабба’’нти тӣсупи ган̣т̣хипадесу вуттам̣.

паччуддхара̄мӣти т̣хапеми, париччаджа̄мӣти ва̄ аттхо. имам̣ сан̇гха̄т̣им̣ адхит̣т̣ха̄мӣти еттха ‘‘имам̣ чӣварам̣ сан̇гха̄т̣им̣ адхит̣т̣ха̄мӣти евампи ваттум̣ ват̣т̣атӣ’’ти ган̣т̣хипадесу вуттам̣, тампи ‘‘имам̣ чӣварам̣ париккха̄рачол̣ам̣ адхит̣т̣ха̄мӣ’’ти имина̄ самети. ка̄йавика̄рам̣ каронтена̄ти хаттхена чӣварам̣ пара̄масантена ва̄ ча̄лентена ва̄. дувидханти саммукхапараммукхабхедесу дувидхам̣. хаттхапа̄сети идам̣ два̄дасахаттхам̣ сандха̄йа вуттам̣, тасма̄ два̄дасахаттхаббхантаре т̣хитам̣ ‘‘има’’нти ватва̄ адхит̣т̣ха̄таббам̣. тато парам̣ ‘‘ета’’нти ватва̄ адхит̣т̣ха̄таббанти кечи ваданти. ган̣т̣хипадесу панеттха на кин̃чи вуттам̣. па̄л̣ийам̣ ат̣т̣хакатха̄йан̃ча саббаттха ‘‘хаттхапа̄со’’ти ад̣д̣хатеййахаттхо вуччати, тасма̄ идха висесавикаппана̄йа ка̄ран̣ам̣ гавеситаббам̣. са̄мантавиха̄ро на̄ма йаттха тадахева гантва̄ ниваттитум̣ сакка̄. ‘‘са̄мантавиха̄ре’’ти идам̣ десана̄сӣсаматтам̣, тасма̄ т̣хапитат̣т̣ха̄нам̣ саллаккхетва̄ дӯре т̣хитампи адхит̣т̣ха̄таббанти ваданти. т̣хапитат̣т̣ха̄нам̣ саллаккхетва̄ти ча идам̣ т̣хапитат̣т̣ха̄насаллаккхан̣ам̣ ануччхавиканти катва̄ вуттам̣, чӣварасаллаккхан̣амеветтха пама̄н̣ам̣.

адхит̣т̣хахитва̄ т̣хапитаваттхехӣти париккха̄рачол̣ана̄мена адхит̣т̣хахитва̄ т̣хапитаваттхехи. адхит̣т̣ха̄нато пуббе сан̇гха̄т̣иа̄дивоха̄расса абха̄вато ‘‘имам̣ паччуддхара̄мӣ’’ти париккха̄рачол̣асса висум̣ паччуддха̄равидхим̣ дассети. париккха̄рачол̣ана̄мена пана адхит̣т̣хитатта̄ ‘‘имам̣ париккха̄рачол̣ам̣ паччуддхара̄мӣ’’ти вуттепи неваттхи досоти вин̃н̃а̄йати. паччуддхаритва̄ пуна адхит̣т̣ха̄табба̄нӣти идан̃ча сан̇гха̄т̣иа̄дичӣварана̄мена адхит̣т̣хахитва̄ парибхун̃джитука̄мам̣ сандха̄йа вуттам̣. париккха̄рачол̣ана̄менева адхит̣т̣хахитва̄ парибхун̃джантасса пана пуббекатаадхит̣т̣ха̄намева адхит̣т̣ха̄нам̣. адхит̣т̣ха̄накиччам̣ наттхӣти имина̄ каппабиндуда̄накиччампи наттхӣти дассети. мут̣т̣хипан̃чака̄дитичӣвараппама̄н̣айуттам̣ сандха̄йа ‘‘тичӣварам̣ пана̄’’тиа̄ди вуттам̣. париккха̄рачол̣ам̣ адхит̣т̣ха̄тунти париккха̄рачол̣ам̣ катва̄ адхит̣т̣ха̄тум̣. баддхасӣма̄йам̣ авиппава̄сасӣма̄саммутисаббха̄вато чӣваравиппава̄сепи неваттхи досоти на таттха дуппариха̄рата̄ти а̄ха ‘‘абаддхасӣма̄йам̣ дуппариха̄ра’’нти.

анатириттаппама̄н̣а̄ти сугатавидаттхийа̄ дӣгхасо чха видаттхийо тирийам̣ ад̣д̣хатеййавидаттхин̃ча анатиккантаппама̄н̣а̄ти аттхо. нану ча вассикаса̄т̣ика̄ васса̄на̄тиккамена, кан̣д̣уппат̣иччха̄ди а̄ба̄дхавӯпасамена адхит̣т̣ха̄нам̣ виджахати. тенева ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йам̣ (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. катхинасиккха̄падаван̣н̣ана̄) ‘‘вассикаса̄т̣ика̄ васса̄нама̄са̄тиккаменапи, кан̣д̣уппат̣иччха̄ди а̄ба̄дхавӯпасаменапи адхит̣т̣ха̄нам̣ виджахатӣ’’ти вуттам̣. тасма̄ ‘‘тато парам̣ паччуддхаритва̄ викаппетабба̄’’ти касма̄ вуттам̣. сати хи адхит̣т̣ха̄не паччуддха̄ро йуттоти? еттха та̄ва тӣсупи ган̣т̣хипадесу идам̣ вуттам̣ ‘‘паччуддхаритва̄ти идам̣ паччуддхаран̣ам̣ сандха̄йа на вуттам̣, паччуддхаритва̄ти пана вассикаса̄т̣икабха̄вато апанетва̄ти еваматтхо гахетаббо. тасма̄ хемантасса пат̣хамадивасато пат̣т̣ха̄йа антодаса̄хе вассикаса̄т̣икабха̄вато апанетва̄ викаппетабба̄ти имаматтхам̣ дассетум̣ ‘тато парам̣ паччуддхаритва̄ викаппетабба̄’ти вутта’’нти.

кечи пана ‘‘йатха̄ катхинама̄саббхантаре уппанначӣварам̣ катхинама̄са̄тиккаме ниссаггийам̣ хоти, евамайам̣ вассикаса̄т̣ика̄пи васса̄нама̄са̄тиккаме ниссаггийа̄ хоти, тасма̄ каттикапун̣н̣амадивасе паччуддхаритва̄ тато парам̣ хемантасса пат̣хамадивасе викаппетабба̄ти еваматтхо гахетаббо. паччуддхаритва̄ тато парам̣ викаппетабба̄ти падайоджана̄ ведитабба̄’’ти ча ваданти, там̣ на йуттам̣. катхинама̄се уппаннан̃хи чӣварам̣ атирекачӣварат̣т̣ха̄не т̣хитатта̄ аваса̄надивасе анадхит̣т̣хитам̣ катхинама̄са̄тиккаме ниссаггийам̣ хоти. айам̣ пана вассикаса̄т̣ика̄ адхит̣т̣хахитва̄ т̣хапитатта̄ на тена садиса̄ти васса̄на̄тиккаме катхам̣ ниссаггийа̄ хоти. анадхит̣т̣хитаавикаппитамева хи там̣там̣ка̄ла̄тиккаме ниссаггийам̣ хоти, тасма̄ хемантепи вассикаса̄т̣ика̄ даса̄хам̣ париха̄рам̣ лабхатийева. евам̣ кан̣д̣уппат̣иччха̄дипи а̄ба̄дхавӯпасамена адхит̣т̣ха̄нам̣ виджахати, тасма̄ тато парам̣ даса̄хам̣ париха̄рам̣ лабхати, даса̄хам̣ пана анатиккамитва̄ викаппетабба̄ти.

кечи пана ‘‘адхит̣т̣ха̄набхедалаккхан̣е авуттатта̄ вассикаса̄т̣ика̄ васса̄нама̄са̄тиккамепи, кан̣д̣уппат̣иччха̄ди а̄ба̄дхе вӯпасантепи адхит̣т̣ха̄нам̣ на виджахати, тасма̄ ‘тато парам̣ паччуддхаритва̄ викаппетабба̄’ти идам̣ вутта’’нти ваданти, там̣ ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йа на самети, самантапа̄са̄дика̄йа пана самети. татха̄ хи ‘‘вассикаса̄т̣ика̄ васса̄нама̄са̄тиккаменапи, кан̣д̣уппат̣иччха̄ди а̄ба̄дхавӯпасаменапи адхит̣т̣ха̄нам̣ виджахатӣ’’ти идам̣ самантапа̄са̄дика̄йам̣ наттхи, парива̄рат̣т̣хакатха̄йан̃ча ‘‘аттха̄патти хеманте а̄паджджати, но гимхе’’ти еттха идам̣ вуттам̣ ‘‘каттикапун̣н̣ама̄сийа̄ паччхиме па̄т̣ипададивасе викаппетва̄ т̣хапитам̣ вассикаса̄т̣икам̣ нива̄сенто хеманте а̄паджджати. курундийам̣ пана ‘каттикапун̣н̣амадивасе апаччуддхаритва̄ хеманте а̄паджджатӣ’ти вуттам̣, тампи сувуттам̣. ча̄тума̄сам̣ адхит̣т̣ха̄тум̣, тато парам̣ викаппетунти хи вутта’’нти (пари. ат̣т̣ха. 323).

таттха маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ нива̄санапаччайа̄ дуккат̣ам̣ вуттам̣, курундат̣т̣хакатха̄йам̣ пана апаччуддха̄рапаччайа̄. тасма̄ курундийам̣ вуттанайенева вассикаса̄т̣ика̄ васса̄нама̄са̄тиккамепи адхит̣т̣ха̄нам̣ на виджахатӣти пан̃н̃а̄йати. курундийан̃хи ‘‘васса̄нам̣ ча̄тума̄сам̣ адхит̣т̣ха̄тум̣, тато парам̣ викаппету’’нти вачанато йади каттикапун̣н̣ама̄йам̣ на паччуддхареййа, авиджахита̄дхит̣т̣ха̄на̄ вассикаса̄т̣ика̄ хемантам̣ сампатта̄ викаппанаккхетте адхит̣т̣ха̄насаббха̄вато дуккат̣ам̣ джанети, тасма̄ каттикапун̣н̣ама̄йам̣ ева паччуддхаритва̄ хеманте викаппетабба̄ти имина̄ адхиппа̄йена ‘‘каттикапун̣н̣амадивасе апаччуддхаритва̄ хеманте а̄паджджатӣ’’ти вуттам̣, тасма̄ вӣмам̣ситва̄ йуттатарам̣ гахетаббам̣.

наха̄наттха̄йа анун̃н̃а̄татта̄ ‘‘ван̣н̣абхедаматтаратта̄пи чеса̄ ват̣т̣атӣ’’ти вуттам̣. две пана на ват̣т̣антӣти двиннам̣ адхит̣т̣ха̄на̄бха̄вато вуттам̣. ‘‘саче васса̄не апара̄ вассикаса̄т̣ика̄ уппанна̄ хоти, пуримавассикаса̄т̣икам̣ паччуддхаритва̄ викаппетва̄ ча адхит̣т̣ха̄табба̄’’ти ваданти. пама̄н̣айуттанти дӣгхасо сугатавидаттхийа̄ две видаттхийо, виттха̄рато дийад̣д̣ха̄, даса̄ видаттхӣти имина̄ пама̄н̣ена йуттам̣. пама̄н̣ика̄ти сугатавидаттхийа̄ дӣгхасо чатассо видаттхийо, тирийам̣ две видаттхийоти евам̣ вуттаппама̄н̣айутта̄. паччуддхаритва̄ викаппетабба̄ти еттха йам̣ ваттаббам̣, там̣ хет̣т̣ха̄ вуттамева. ‘‘саким̣ адхит̣т̣хитам̣ адхит̣т̣хитамева хоти, пуна на паччуддхарӣйати ка̄лапариччхеда̄бха̄вато’’ти ваданти. апаре пана ‘‘екавачаненапи ват̣т̣атӣти дассанаттхам̣ ‘саким̣ адхит̣т̣хитам̣ адхит̣т̣хитамева̄’ти вутта’’нти ваданти. убхайаттха̄пи асса вачанасса идха вачане апуббам̣ пайоджанам̣ на диссати, тенева ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йам̣ имасмим̣ т̣ха̄не ‘‘саким̣ адхит̣т̣хитам̣ адхит̣т̣хитамева хотӣ’’ти идам̣ падам̣ на вуттам̣.

‘‘аттано сантакабха̄вато мочетва̄ т̣хапитам̣ сандха̄йа маха̄паччарийам̣ ана̄патти вутта̄’’ти ваданти. имина̄ бхесаджджам̣ чета̄песса̄ми, идам̣ ма̄туйа̄ дасса̄мӣти т̣хапентена адхит̣т̣ха̄таббам̣, идам̣ бхесаджджасса, идам̣ ма̄туйа̄ти виссаджджетва̄ сакасантакабха̄вато мочите адхит̣т̣ха̄накиччам̣ наттхӣти адхиппа̄йо. сена̄санапариккха̄раттха̄йа диннапаччаттхаран̣ети еттха ‘‘анива̄сетва̄ апа̄рупитва̄ ча кевалам̣ ман̃чапӣт̣хесуйева аттхаритва̄ парибхун̃джийама̄нам̣ паччаттхаран̣ам̣ аттано сантакампи анадхит̣т̣ха̄тум̣ ват̣т̣атӣ’’ти ваданти. хет̣т̣ха̄ пана ‘‘паччаттхаран̣ампи адхит̣т̣ха̄таббамева̄’’ти ависесена вуттатта̄ аттано сантакам̣ адхит̣т̣ха̄таббамева̄ти амха̄кам̣ кханти, вӣмам̣ситва̄ гахетаббам̣.

‘‘хӣна̄йа̄ваттанена̄ти сиккхам̣ аппаччаккха̄йа гихибха̄вӯпагаманена̄’’ти тӣсупи ган̣т̣хипадесу вуттам̣, там̣ йуттам̣ ан̃н̃асса да̄не вийа чӣваре нира̄лайабха̄венева париччаттатта̄. кечи пана ‘‘хӣна̄йа̄ваттанена̄ти бхиккхунийа̄ гихибха̄вӯпагаманена̄’’ти еваматтхам̣ гахетва̄ ‘‘бхиккху пана виббхамантопи йа̄ва сиккхам̣ на паччаккха̄ти, та̄ва бхиккхуйева̄ти адхит̣т̣ха̄нам̣ на виджахатӣ’’ти ваданти, там̣ на гахетаббам̣ ‘‘бхиккхунийа̄ хӣна̄йа̄ваттанена̄’’ти висесетва̄ авуттатта̄. бхиккхунийа̄ хи гихибха̄вӯпагамане адхит̣т̣ха̄навиджаханам̣ висум̣ ваттаббам̣ наттхи тасса̄ виббхаманенева ассаман̣ӣбха̄вато. сиккха̄паччаккха̄нена̄ти пана идам̣ саче бхиккхулин̇ге т̣хитова сиккхам̣ паччаккха̄ти, тасса ка̄йалаггампи чӣварам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ виджахатӣти дассанаттхам̣ вуттам̣. канит̣т̣хан̇гулинакхавасена̄ти хет̣т̣химапариччхедам̣ дассети. пама̄н̣ачӣварасса̄ти паччхимаппама̄н̣ам̣ сандха̄йа вуттам̣. две чӣвара̄ни па̄рупантасса̄ти антарагхараппавесанаттха̄йа суппат̣иччханнасиккха̄паде вуттанайена сан̇гха̄т̣им̣ уттара̄сан̇ган̃ча екато катва̄ па̄рупантасса. сан̇гхаритат̣т̣ха̄нети двӣсупи антесу сан̇гхаритат̣т̣ха̄не. еса найоти имина̄ пама̄н̣айуттесу йаттха каттхачи чхиддам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ виджахати, махантесу пана тато парена чхиддам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ на виджахатӣти айаматтхо дассито. саббесӯти тичӣвара̄дибхедесу саббачӣваресу.

ан̃н̃ам̣ паччхимаппама̄н̣ам̣ на̄ма наттхӣти сутте а̄гатам̣ наттхӣти адхиппа̄йо. ида̄ни тамева вибха̄ветум̣ ‘‘йан̃хӣ’’тиа̄ди вуттам̣. ‘‘там̣ атиккамайато чхеданакам̣ па̄читтийа’’нти вуттатта̄ а̄ха ‘‘тато уттари пат̣исиддхатта̄’’ти. там̣ на саметӣти париккха̄рачол̣асса викаппанупагапаччхимам̣ паччхимаппама̄н̣анти гахетва̄ итаресам̣ тичӣвара̄дӣнам̣ мут̣т̣хипан̃чака̄дибхедам̣ паччхимаппама̄н̣ам̣ сандха̄йа ‘‘еса найо’’тиа̄дивачанам̣ на самети та̄дисасса паччхимаппама̄н̣асса сутте абха̄ватоти адхиппа̄йо. андхакат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттавачанам̣ на саметӣти имина̄ва пат̣иккхепена викаппанупагапаччхимасса анто йаттха каттхачи чхиддам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ виджахатӣти айампи найо пат̣иккхиттойева̄ти дат̣т̣хаббам̣. тичӣваран̃хи т̣хапетва̄ сесачӣваресу чхиддена адхит̣т̣ха̄навиджаханам̣ на̄ма наттхи, тасма̄ адхит̣т̣хахитва̄ т̣хапитесу сесачӣваресу викаппанупагапаччхимам̣ аппахонтам̣ катва̄ кхан̣д̣а̄кхан̣д̣икам̣ чхиннесупи адхит̣т̣ха̄навиджаханам̣ наттхи. саче пана адхит̣т̣ха̄нато пуббейева та̄дисам̣ хоти, ачӣваратта̄ адхит̣т̣ха̄накиччам̣ наттхи. кхуддакам̣ чӣваранти мут̣т̣хипан̃чака̄дибхедаппама̄н̣ато анӯнамева кхуддакачӣварам̣. махантам̣ ва̄ кхуддакам̣ каротӣти еттха тин̣н̣ам̣ чӣвара̄нам̣ чатӯсу пассесу йасмим̣ падесе чхиддам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ на виджахати, тасмим̣ падесе самантато чхиндитва̄ кхуддакам̣ каронтасса адхит̣т̣ха̄нам̣ на виджахатӣти адхиппа̄йо.

саммукха̄викаппана̄ параммукха̄викаппана̄ти еттха саммукхена викаппана̄ параммукхена викаппана̄ти еваматтхо гахетаббо. саннихита̄саннихитабха̄ванти а̄саннадӯрабха̄вам̣. а̄саннадӯрабха̄во ча адхит̣т̣ха̄не вуттанайенева ведитаббо. парибхога̄дайопи ват̣т̣антӣти еттха адхит̣т̣ха̄нассапи антогадхатта̄ саче сан̇гха̄т̣иа̄дина̄мена адхит̣т̣хахитва̄ парибхун̃джитука̄мо хоти, адхит̣т̣ха̄нам̣ ка̄таббам̣. но че, на ка̄таббам̣, викаппанамева пама̄н̣ам̣, тасма̄ атирекачӣварам̣ на̄ма на хоти. миттоти дал̣хамитто. сандит̣т̣хоти дит̣т̣хамитто на̄тидал̣хамитто. викаппитавикаппана̄ на̄меса̄ ват̣т̣атӣти адхит̣т̣хитаадхит̣т̣ха̄нам̣ вийа̄ти адхиппа̄йо ависесена вуттавачананти тичӣвара̄дим̣ адхит̣т̣хети, вассикаса̄т̣икам̣ кан̣д̣уппат̣иччха̄дин̃ча викаппетӣти аватва̄ саббачӣвара̄нам̣ ависесена викаппетӣти вуттавачанам̣. тичӣварасан̇кхепена̄ти тичӣваранӣха̄рена, сан̇гха̄т̣иа̄диадхит̣т̣ха̄навасена̄ти вуттам̣ хоти.

туйхам̣ демӣтиа̄дӣсу ‘‘тасмим̣ ка̄ле на ган̣хитука̄мопи саче на пат̣иккхипати, пуна ган̣хитука̄мата̄йа сати гахетум̣ ват̣т̣атӣ’’ти ваданти. иттханна̄масса̄ти параммукхе т̣хитам̣ сандха̄йа вадати. ‘‘туйхам̣ ган̣ха̄хӣ’’ти вутте ‘‘майхам̣ ган̣ха̄мӣ’’ти вадати, судиннам̣ суггахитан̃ча̄ти еттха ‘‘йатха̄ парато ‘тава сантакам̣ карохӣ’ти вутте дуддиннампи ‘са̄дху, бханте, майхам̣ ган̣ха̄мӣ’ти вачанена ‘суггахитам̣ хотӣ’ти вуттам̣, евамидха̄пи ‘туйхам̣ ган̣ха̄хӣ’ти вутте судиннатта̄ ‘майхам̣ ган̣ха̄мӣ’ти авуттепи ‘судиннамева̄’’’ти ваданти. ‘‘ган̣ха̄хӣти ча а̄н̣аттийа̄ гахан̣асса таппат̣ибаддхата̄каран̣авасена паваттатта̄ тада̄ ган̣ха̄мӣти читте ануппа̄дите паччха̄ гахетум̣ на лабхатӣ’’ти ваданти.

там̣ на йуджджатӣти винайакаммасса каран̣авасена гахетва̄ диннатта̄ вуттам̣. саче пана паро саччатойева висса̄сам̣ ган̣ха̄ти, пуна кеначи ка̄ран̣ена тена диннам̣ тасса на ват̣т̣атӣти наттхи. ниссаггийам̣ пана чӣварам̣ джа̄нитва̄ ва̄ аджа̄нитва̄ ва̄ ган̣хантам̣ ‘‘ма̄ ган̣ха̄хӣ’’ти нива̄ран̣аттхам̣ вуттам̣. ка̄йава̄ча̄хи каттаббаадхит̣т̣ха̄навикаппана̄нам̣ акататта̄ хотӣти а̄ха ‘‘ка̄йава̄ча̄то самут̣т̣ха̄тӣ’’ти. чӣварасса аттано сантаката̄, джа̄типпама̄н̣айуттата̄, чхиннапалибодхабха̄во, атирекачӣварата̄, даса̄ха̄тиккамоти има̄неттха пан̃ча ан̇га̄ни.

пат̣хамакатхинасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.