5. сан̃чариттасиккха̄падаван̣н̣ана̄

296. пан̃чаме пан̣д̣итасса бха̄во пан̣д̣иччам̣, н̃а̄н̣ассетам̣ адхивачанам̣. гатиманта̄ти н̃а̄н̣агатийа̄ саманна̄гата̄. пан̣д̣ита̄ти имина̄ сабха̄ван̃а̄н̣ена саманна̄гатата̄ вутта̄, бйатта̄ти имина̄ иттхикаттаббесу виса̄радапан̃н̃а̄йа. тена̄ха ‘‘упа̄йан̃н̃ӯ виса̄рада̄’’ти. медха̄винӣти т̣ха̄нуппаттипан̃н̃а̄сан̇кха̄та̄йа тасмим̣ тасмим̣ аттхакичче упат̣т̣хите т̣ха̄насо тан̇кхан̣е ева уппаджджанапан̃н̃а̄йа саманна̄гата̄. тена̄ха ‘‘дит̣т̣хам̣ дит̣т̣хам̣ каротӣ’’ти. чхека̄ти йа̄губхаттасампа̄дана̄дӣсу нипун̣а̄. ут̣т̣ха̄навӣрийасампанна̄ти ка̄йикена вӣрийена саманна̄гата̄, йатха̄ ан̃н̃а̄ кусӣта̄ нисиннат̣т̣ха̄не нисинна̄ва хонти, т̣хитат̣т̣ха̄не т̣хита̄ва, евам̣ ахутва̄ виппха̄рикена читтена саббакиччам̣ ниппха̄детӣти вуттам̣ хоти. кума̄рика̄йа̄ти нимиттаттхе бхуммам̣, хетумхи ва̄ каран̣авачанам̣. тена̄ха ‘‘кума̄рика̄йа ка̄ран̣а̄’’ти. а̄ваханам̣ а̄ва̄хо, париггахабха̄вена да̄рика̄йа ган̣ха̄панам̣, татха̄ да̄панам̣ вива̄хо. тена̄ха ‘‘да̄ракасса̄’’тиа̄ди.

297-298. бхаттапа̄чанам̣ сандха̄йа рандха̄панам̣ вуттам̣, йасса кассачи па̄чанам̣ сандха̄йа пача̄панам̣ вуттам̣. дут̣т̣хум̣ кулам̣ гата̄ дуггата̄ти имаматтхам̣ дассенто ‘‘йаттха ва̄ гата̄’’тиа̄дима̄ха. а̄харан̣ам̣ а̄ха̄ро. на упа̄хат̣анти на диннам̣. кайо гахан̣ам̣, виккайо да̄нам̣. тадубхайам̣ сан̇ган̣хитва̄ ‘‘воха̄ро’’ти вуттам̣. ман̣д̣итапаса̄дхитоти еттха ба̄хирупакаран̣ена алан̇каран̣ам̣ ман̣д̣анам̣, аджджхаттика̄нам̣ кеса̄дӣнам̣йева сан̣т̣хапанам̣ паса̄дханам̣.

300. ‘‘аббхутам̣ ка̄тум̣ на ват̣т̣атӣ’’ти имина̄ дуккат̣ам̣ хотӣти дӣпети. ‘‘пара̄джитена да̄табба’’нти вуттатта̄ аденто дхураниккхепена ка̄ретаббо. ачирака̄ле адхика̄ро етасса аттхӣти ачирака̄ла̄дхика̄рикам̣, сан̃чариттам̣. ‘‘ачирака̄ла̄ча̄рика’’нти ва̄ па̄т̣хо, ачирака̄ле а̄ча̄ро аджджха̄ча̄ро етасса̄ти ачирака̄ла̄ча̄рикам̣.

кин̃ча̄пи ехибхиккхӯпасампанна̄ чева саран̣агаманӯпасампанна̄ ча сан̃чаритта̄дипан̣н̣аттиваджджам̣ а̄паттим̣ а̄паджджанти, тесам̣ пана на саббака̄ликатта̄ те ваджджетва̄ саббака̄ла̄нурӯпам̣ тантим̣ т̣хапенто бхагава̄ идха̄пи н̃аттичатуттхенева каммена упасампаннам̣ бхиккхум̣ дассетум̣ ‘‘татра йва̄йам̣ бхиккху…пе… айам̣ имасмим̣ аттхе адхиппето бхиккхӯ’’ти падабха̄джанам̣ а̄ха, на пана несам̣ сан̃чаритта̄диа̄паджджане абхаббабха̄вато. кхӣн̣а̄сава̄пи хи аппассута̄ кин̃ча̄пи локаваджджам̣ на̄паджджанти, пан̣н̣аттийам̣ пана аковидатта̄ виха̄рака̄рам̣ кут̣ика̄рам̣ саха̄га̄рам̣ сахасеййанти еварӯпа̄ ка̄йадва̄ре а̄паттийо а̄паджджанти, сан̃чариттам̣ падасодхаммам̣ уттаричхаппан̃чава̄чам̣ бхӯта̄рочананти еварӯпа̄ вачӣдва̄ре а̄паттийо а̄паджджанти, упаниккхиттаса̄дийанавасена манодва̄ре рӯпийапат̣иггахан̣а̄паттим̣ а̄паджджанти.

301. сан̃чаран̣ам̣ сан̃чаро, со етасса аттхӣти сан̃чарӣ, тасса бха̄во сан̃чариттам̣. тена̄ха ‘‘сан̃чаран̣абха̄ва’’нти, иттхипуриса̄нам̣ антаре сан̃чаран̣абха̄ванти аттхо. джа̄йаттане джа̄раттанети ча нимиттаттхе бхуммам̣, джа̄йабха̄ваттхам̣ джа̄рабха̄ваттханти вуттам̣ хоти. джа̄йабха̄вети бхарийабха̄ва̄йа. джа̄рабха̄вети са̄микабха̄ва̄йа. кин̃ча̄пи имасса падабха̄джане ‘‘джа̄рӣ бхависсасӣ’’ти иттхилин̇гавасена падабха̄джанам̣ вуттам̣, джа̄раттанети пана ниддесасса убхайалин̇гаса̄дха̄ран̣атта̄ пурисалин̇гавасенапи йоджетва̄ аттхам̣ дассенто ‘‘иттхийа̄ матим̣ пурисасса а̄роченто джа̄раттане а̄рочетӣ’’тиа̄дима̄ха. еттха хи ‘‘джа̄ро бхависсасӣ’’ти иттхийа̄ матим̣ пурисасса а̄роченто джа̄раттане а̄рочети на̄ма. па̄л̣ийам̣ пана иттхилин̇гавасенева йоджана̄ ката̄, тадануса̄рена пурисалин̇гавасенапи сакка̄ йоджетунти.

ида̄ни па̄л̣ийам̣ вуттанайенапи аттхам̣ дассенто ‘‘апича̄’’тиа̄дима̄ха. пати бхависсасӣти вуттамеваттхам̣ ‘‘са̄мико бхависсасӣ’’ти парийа̄йавачанена висесетва̄ дассети. идан̃ча джа̄раттанети ниддесасса убхайалин̇гаса̄дха̄ран̣атта̄ вуттам̣. мухуттика̄ бхависсасӣти аса̄микам̣ сандха̄йа вуттам̣, джа̄рӣ бхависсасӣти саса̄микам̣ сандха̄йа. антамасо тан̇кхан̣ика̄йапӣти идам̣ нидассанаматтанти а̄ха ‘‘етеневупа̄йена̄’’тиа̄ди.

303. серивиха̄ранти саччхандача̄рам̣. аттано васанти аттано а̄н̣ам̣. готтанти готамаготта̄дикам̣ готтам̣. дхаммоти пан̣д̣аран̇гапарибба̄джака̄дӣнам̣, тесам̣ тесам̣ ва̄ кула̄нам̣ дхаммо. готтавантесу готтасаддо, дхаммача̄рӣсу ча дхаммасаддо ваттатӣти а̄ха ‘‘саготтехӣ’’тиа̄ди. таттха саготтехӣти сама̄наготтехи, екавам̣саджа̄техӣти аттхо. сахадхаммикехӣти екасса саттхуса̄сане сахачаритаббадхаммехи, сама̄накуладхаммехи ва̄. тенева̄ха ‘‘екам̣ саттха̄ра’’нтиа̄ди. таттха ‘‘екам̣ саттха̄рам̣ уддисса паббаджитехӣ’’ти имина̄ пан̣д̣аран̇гапарибба̄джака̄дайо вутта̄, екаган̣апарийа̄паннехӣти ма̄ла̄ка̄ра̄диекаган̣апарийа̄паннехи.

саса̄мика̄ са̄раккха̄. йасса̄ гамане ран̃н̃а̄ дан̣д̣о т̣хапито, са̄ сапаридан̣д̣а̄. паччхима̄нам̣ двиннанти са̄раккхасапаридан̣д̣а̄нам̣ миччха̄ча̄ро хоти та̄сам̣ саса̄микабха̄вато. на итара̄санти итара̄сам̣ ма̄тураккхита̄дӣнам̣ ат̣т̣ханнам̣ пурисантарагамане наттхи миччха̄ча̄ро та̄сам̣ аса̄микабха̄вато. йа̄ хи са̄микасса сантакам̣ пхассам̣ тхенетва̄ паресам̣ абхиратим̣ уппа̄денти, та̄сам̣ миччха̄ча̄ро, на ча ма̄та̄дайо та̄сам̣ пхассе иссара̄. ма̄та̄дайо хи на аттана̄ пхасса̄нубхаванаттхам̣ та̄ раккханти, кевалам̣ ана̄ча̄рам̣ ниседхента̄ пурисантарагаманам̣ та̄сам̣ ва̄ренти. пурисасса пана ета̄су ат̣т̣хасупи хотийева миччха̄ча̄ро ма̄та̄дӣхи йатха̄ пурисена саддхим̣ сам̣ва̄сам̣ на каппети, татха̄ раккхитатта̄ паресам̣ раккхитагопитам̣ пхассам̣ тхенетва̄ пхут̣т̣хабха̄вато.

дханена кӣта̄ти бхарийабха̄ваттхам̣ дханена кӣта̄. тена̄ха ‘‘йасма̄ пана̄’’тиа̄ди. бхогена̄ти бхогахету. бхогаттхан̃хи васантӣ ‘‘бхогава̄синӣ’’ти вуччати. лабхитва̄ти йо нам̣ ва̄сети, тасса хаттхато лабхитва̄. удакапаттам̣ а̄маситва̄ гахита̄ одапаттакинӣ. тена̄ха ‘‘убхинна’’нтиа̄ди. дхаджена а̄хат̣а̄ти еттха дхаджайогато сена̄ва дхаджасаддена вутта̄, усситаддхаджа̄йа сена̄йа а̄хат̣а̄ти вуттам̣ хоти. тена̄ха ‘‘усситаддхаджа̄йа̄’’тиа̄ди.

305. бахиддха̄ вимат̣т̣хам̣ на̄ма хотӣти ан̃н̃аттха а̄рочитам̣ на̄ма хоти. там̣ кирийам̣ сампа̄дессатӣти тасса̄ а̄рочетва̄ там̣ киччам̣ сампа̄дету ва̄ ма̄ ва̄, там̣кирийа̄сампа̄дане йогйатам̣ сандха̄йа вуттам̣. да̄ракам̣ да̄рикан̃ча аджа̄на̄петва̄ тесам̣ ма̄та̄питуа̄дӣхи ма̄та̄питуа̄дӣнам̣йева сантикам̣ са̄сане песитепи харан̣авӣмам̣санапачча̄харан̣асан̇кха̄та̄йа тиван̇гасампаттийа̄ сан̇гха̄дисесо хотийева̄ти дат̣т̣хаббам̣. йам̣ уддисса са̄санам̣ песитам̣, там̣йева сандха̄йа тасса̄ ма̄туа̄дӣнам̣ а̄рочите ваттхуно екатта̄ ма̄туа̄дайопи кхеттамева̄ти кхеттамева отин̣н̣абха̄вам̣ дассетум̣ ‘‘буддхам̣ паччаккха̄мӣ’’тиа̄ди уда̄хат̣ам̣. имина̄ саметӣти еттха̄йамадхиппа̄йо – йатха̄ сайам̣ ана̄рочетва̄ ан̃н̃ена антева̄сиа̄дина̄ а̄роча̄пентасса висан̇кето наттхи, евам̣ тасса̄ сайам̣ ана̄рочетва̄ а̄рочанаттхам̣ ма̄туа̄дӣнам̣ вадантассапи наттхи висан̇кетоти. гхарам̣ найатӣти гхаран̣ӣ. мӯлат̣т̣ха̄нан̃ча васена̄ти еттха пурисасса ма̄туа̄дайо са̄санапесане мӯлабхӯтатта̄ ‘‘мӯлат̣т̣ха̄’’ти вуччанти. ма̄тураккхита̄йа ма̄та̄ бхиккхум̣ пахин̣атӣти еттха аттано ва̄ дхӣту сантикам̣ ‘‘иттханна̄масса бхарийа̄ хотӯ’’ти бхиккхум̣ пахин̣ати, пурисасса ва̄ сантикам̣ ‘‘мама дхӣта̄ иттханна̄масса бхарийа̄ хотӯ’’ти пахин̣атӣти гахетаббам̣. еса найо сесесупи. пуббе вуттанайатта̄ти пат̣хамасан̇гха̄дисесе вуттанайатта̄.

338. еттова паккаматӣти пуна а̄гантва̄ а̄н̣а̄пакасса ана̄рочетва̄ татойева паккамати. ан̃н̃ена каран̣ӣйена̄ти гаманахетувисуддхидассанаттхам̣ вуттам̣. тенева пана каран̣ӣйена гантва̄пи кин̃чи ана̄роченто на вӣмам̣сати на̄ма. анабхинандитва̄ти идам̣ татха̄ пат̣ипаджджама̄нам̣ сандха̄йа вуттам̣, сатипи абхинандане са̄санам̣ ана̄роченто пана на вӣмам̣сати на̄ма. татийападе вуттанайена̄ти ‘‘со тасса̄ вачанам̣ анабхинандитва̄’’тиа̄дина̄ вуттанайена. ваттхуган̣ана̄йа̄ти самбахула̄нам̣ иттхипуриса̄нам̣ самабха̄ве сати двиннам̣ двиннам̣ иттхипурисаваттхӯнам̣ ган̣ана̄йа. саче пана екато адхика̄ хонти, адхика̄нам̣ ган̣ана̄йа а̄паттибхедо ведитаббо.

339-340. па̄л̣ийам̣ чатуттхава̄ре асатипи ‘‘гаччханто на сампа̄дети, а̄гаччханто висам̣ва̄дети, ана̄паттӣ’’ти идам̣ аттхато а̄паннамева̄ти катва̄ вуттам̣ ‘‘чатуттхе ана̄паттӣ’’ти. ка̄рука̄нанти вад̣д̣хакӣа̄дӣнам̣. таччхакаайока̄ратантава̄йараджаканха̄питака̄ пан̃ча ка̄раво ‘‘ка̄рука̄’’ти вуччанти. еварӯпена…пе… ана̄паттӣти та̄дисам̣ гихивеййа̄ваччампи на хотӣти катва̄ вуттам̣.

ка̄йато самут̣т̣ха̄тӣти пан̣н̣аттим̣ ва̄ алам̣вачанӣйабха̄вам̣ ва̄ аджа̄нантасса ка̄йато самут̣т̣ха̄ти. ва̄чато самут̣т̣ха̄тӣти еттха̄пи есева найо. ка̄йава̄чато самут̣т̣ха̄тӣти пан̣н̣аттим̣ джа̄нитва̄ алам̣вачанӣйабха̄вам̣ аджа̄нантассапи ка̄йава̄чато самут̣т̣ха̄тӣти ведитаббам̣. алам̣вачанӣйа̄ хонтӣти десача̄риттавасена пан̣н̣ада̄на̄дина̄ париччатта̄ хонти. пан̣н̣аттим̣ пана джа̄нитва̄ти еттха алам̣вачанӣйабха̄вам̣ ва̄ти ча дат̣т̣хаббам̣. тенева ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йам̣ (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. сан̃чариттасиккха̄падаван̣н̣ана̄) ‘‘тадубхайам̣ пана джа̄нитва̄ етехева тӣхи найехи сама̄паджджантасса та̄нева тӣн̣и тадубхайаджа̄наначиттена сачиттака̄ни хонтӣ’’ти вуттам̣. тасма̄ пан̣н̣аттиджа̄наначиттена̄ти еттха̄пи тадубхайаджа̄нанам̣ ваттаббам̣. бхиккхум̣ аджа̄на̄петва̄ аттано адхиппа̄йам̣ пан̣н̣е ликхитва̄ диннам̣ харантассапи а̄патти хоти, имасса сиккха̄падасса ачиттакатта̄ти на гахетаббам̣. па̄л̣ийам̣ пана ‘‘а̄рочетӣ’’ти вуттатта̄ ат̣т̣хакатха̄йан̃ча таттха таттха а̄рочанассева дасситатта̄ ка̄йена ва̄ ва̄ча̄йа ва̄ а̄рочентассева а̄патти хотӣти гахетаббам̣.

341. дут̣т̣хулла̄дӣсупӣти а̄ди-саддена сан̃чариттампи сан̇ган̣ха̄ти. еттха пана кин̃ча̄пи иттхӣ на̄ма манусситтхӣ, на йаккхӣ, на петӣ, на тираччха̄нагата̄, пурисо на̄ма мануссапурисо, на йаккхотиа̄ди на вуттам̣, татха̄пи мануссаджа̄тика̄ва иттхипуриса̄ идха адхиппета̄. тасма̄ йесу сан̃чариттам̣ сама̄паджджати, тесам̣ мануссаджа̄тиката̄, на на̄лам̣вачанӣйата̄, пат̣игган̣ханавӣмам̣санапачча̄харан̣а̄нӣти има̄неттха пан̃чан̇га̄ни.

сан̃чариттасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.