2. сан̇гха̄дисесакан̣д̣ам̣

1. суккависсат̣т̣хисиккха̄падаван̣н̣ана̄

ида̄ни па̄ра̄джикасам̣ван̣н̣ана̄саманантара̄ йа̄ терасака̄дисам̣ван̣н̣ана̄ сама̄раддха̄, тасса̄пи –

ана̄кула̄ асандеха̄, парипун̣н̣авиниччхайа̄;

аттхабйан̃джанасампанна̄, хоти са̄раттхадӣпанӣ.

терасакасса̄ти тераса сиккха̄пада̄ни парима̄н̣а̄ни асса кан̣д̣асса̄ти терасакам̣, тасса терасакасса кан̣д̣асса̄ти аттхо.

234. анабхиратоти ан̃н̃аттха гихибха̄вам̣ паттхайама̄но вуччати, идха пана ка̄мара̄гавасена уккан̣т̣хитата̄йа виккхиттачиттата̄йа саманна̄гато адхиппетоти а̄ха виккхиттачиттотиа̄ди.

236-237. сан̃четаника̄ти еттха сам̣-саддо виджджама̄наттхата̄йа са̄ттхакоти дассенто а̄ха сам̣виджджати четана̄ асса̄ти. таттха четана̄ти вӣтиккамавасаппаватта̄ пуббабха̄гачетана̄. асса̄ти суккависсат̣т̣хийа̄. имасмим̣ викаппе ика-саддасса висум̣ аттхо наттхӣти а̄ха сан̃четана̄ва сан̃четаника̄ти. ида̄ни сам̣-саддасса аттхам̣ анапеккхитва̄ ика-саддова ассаттхиаттхам̣ пака̄сетӣти дассенто сан̃четана̄ ва̄ асса̄ аттхӣти сан̃четаника̄ти дутийавикаппама̄ха. сам̣виджджати четана̄ асса̄ти падабха̄джане ваттаббе бйан̃джане а̄дарам̣ акатва̄ джа̄нантотиа̄ди вуттам̣. упаккама̄мӣти джа̄нантоти мочанаттхам̣ упаккама̄мӣти джа̄нанто.

а̄сайабхедатоти питта̄диа̄сайабхедато. буддхапаччекабуддха̄нампи хи ран̃н̃опи чаккаваттисса питтасемхапуббалохита̄сайесу чатӯсу ан̃н̃атаро а̄сайо хотийева, мандапан̃н̃а̄нам̣ пана чатта̄ропи а̄сайа̄ хонти. дха̄туна̄наттатоти патхавӣдха̄туа̄дӣнам̣ чатуннам̣ дха̄тӯнам̣, чаккха̄дӣнам̣ ва̄ ат̣т̣ха̄расаннам̣ дха̄тӯнам̣, расасон̣ита̄дӣнам̣ ва̄ дха̄тӯнам̣ на̄наттато.

ваттхисӣсанти ваттхипут̣асса аббхантаре маттхакапассам̣. ‘‘ра̄га…пе… асакконто’’ти ра̄гапарийут̣т̣ха̄нам̣ сандха̄йа вуттам̣. ра̄джа̄ пана ‘‘самбхавасса сакалака̄йо т̣ха̄на’’нти сутапуббатта̄ вӣмам̣санаттхам̣ евамака̄сӣти ваданти. дакасотанти муттамаггам̣, ан̇гаджа̄таппадесанти вуттам̣ хоти. дакасоторохан̣ато пат̣т̣ха̄йа пана упа̄диннато винимуттата̄йа самбхаве утусамут̣т̣ха̄намева рӯпам̣ авасиссати, сесам̣ тисамут̣т̣ха̄нам̣ наттхӣти ведитаббам̣. а̄подха̄туйа̄ санта̄навасена паваттама̄на̄йа аваттха̄висесо самбхаво, со чатусамут̣т̣ха̄нико ат̣т̣хакатха̄йам̣ чатусамут̣т̣ха̄никесу самбхавасса вуттатта̄. со пана сол̣асавассака̄ле уппаджджати, тасса ра̄гавасена т̣ха̄на̄ча̄ванам̣ хотӣти ваданти, тасма̄ йам̣ вуттам̣ катха̄ваттхуат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘суккависсат̣т̣хи на̄ма ра̄гасамут̣т̣ха̄на̄ хотӣ’’ти, там̣ самбхавасса т̣ха̄на̄ча̄ванам̣ сандха̄йа вуттанти ведитаббам̣, на пана самбхаво читтасамут̣т̣ха̄нойева̄ти дӣпетум̣, тенева таттха виссат̣т̣хиггахан̣ам̣ катам̣. ‘‘кхӣн̣а̄сава̄нам̣ пана брахма̄нан̃ча самбхаво наттхӣ’’ти а̄чарийадхаммапа̄латтхерена вуттам̣, тасма̄ йам̣ вуттам̣ катха̄ваттхуат̣т̣хакатха̄йам̣ (катха̄. ат̣т̣ха. 307) ‘‘та̄сам̣ девата̄нам̣ суккависсат̣т̣хи на̄ма наттхӣ’’ти, тампи т̣ха̄на̄ча̄ванам̣ сандха̄йа вуттанти гахетаббам̣, на пана девата̄нам̣ саббасо самбхавасса абха̄вам̣ сандха̄йа. чханнампи пана ка̄ма̄вачарадевата̄нам̣ ка̄ма̄ па̄катика̄йева. манусса̄ вийа хи те двайам̣двайасама̄паттивасенева метхунам̣ пат̣исеванти, кевалам̣ пана ниссанда̄бха̄во тесам̣ ваттаббо. тан̇кхан̣икапарил̣а̄хавӯпасама̄вахам̣ сампхассасукхамева хи тесам̣ ка̄макиччам̣. кечи пана ‘‘ча̄тумаха̄ра̄джиката̄ватим̣са̄нам̣йева двайам̣двайасама̄паттийа̄ ка̄макиччам̣ иджджхати, йа̄ма̄нам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ а̄лин̇ганаматтена, тусита̄нам̣ хаттха̄масанаматтена, нимма̄наратӣнам̣ хаситаматтена, параниммитавасаваттӣнам̣ олокитаматтена ка̄макиччам̣ иджджхатӣ’’ти ваданти, там̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣ пат̣иккхиттам̣ та̄дисасса ка̄месу вираджджанасса тесу абха̄вато ка̄ма̄нан̃ча уттаруттари пан̣ӣтатарапан̣ӣтатамабха̄вато.

татхева̄ти ‘‘мочанасса̄дена нимитте упаккамато’’тиа̄дим̣ атидисати. ‘‘виссат̣т̣хӣти т̣ха̄нато ча̄вана̄ вуччатӣ’’ти вуттатта̄ дакасотам̣ отин̣н̣аматтети касма̄ вуттанти а̄ха дакасоторохан̣ан̃четтха̄тиа̄ди. еттха̄ти тӣсупи ва̄десу. адхива̄сетва̄ти нимитте упаккамитва̄ пуна виппат̣иса̄ре уппанне адхива̄сетва̄. антара̄ нива̄ретунти т̣ха̄нато чутам̣ дакасотам̣ отаритум̣ адатва̄ антара̄ нива̄ретум̣. тена̄ха – т̣ха̄на̄ чутан̃хи авассам̣ дакасотам̣ отаратӣти. т̣ха̄на̄ча̄ванаматтенева̄ти дакасотам̣ анотин̣н̣епӣти адхиппа̄йо. еттха ча ‘‘сакало ка̄йо т̣ха̄на’’нти ва̄де т̣ха̄на̄ча̄ванам̣ вадантена сакаласарӣрато чутассапи дакасоторохан̣ато пуббе аппаматтакасса антара̄л̣асса самбхавато вуттам̣. сакаласарӣре ва̄ тасмим̣ тасмим̣ падесе т̣хитасса т̣ха̄на̄ чутам̣ сандха̄йа ‘‘т̣ха̄на̄ча̄ванаматтенева̄’’ти вуттам̣. нимитте упаккамантассева̄ти мочанасса̄дена упаккамантасса. хаттхапарикамма̄дӣсу сатипи мочанасса̄де нимитте упаккама̄бха̄вато наттхи а̄паттӣти а̄ха ‘‘хаттапарикамма…пе… ана̄паттӣ’’ти. айам̣ сабба̄чарийаса̄дха̄ран̣авиниччхайоти ‘‘дакасоторохан̣ан̃четтха̄’’тиа̄дина̄ вутто тин̣н̣ампи а̄чарийа̄нам̣ са̄дха̄ран̣о виниччхайо.

кхобхакаран̣апаччайо на̄ма висабха̄габхесаджджасена̄сана̄ха̄ра̄дипаччайо. аттхака̄мата̄йа ва̄ анаттхака̄мата̄йа ва̄ти пасанна̄ аттхака̄мата̄йа, куддха̄ анаттхака̄мата̄йа. аттха̄йа ва̄ анаттха̄йа ва̄ти сабха̄вато бхавитабба̄йа аттха̄йа ва̄ анаттха̄йа ва̄. упасам̣харантӣти аттано дева̄нубха̄вена упаненти. бодхисаттама̄та̄ вийа путтапат̣ила̄бханимиттанти тада̄ кира пуре пун̣н̣ама̄йа саттамадивасато пат̣т̣ха̄йа вигатасура̄па̄нам̣ ма̄ла̄гандха̄дивибхӯтисампаннам̣ наккхаттакӣл̣ам̣ анубхавама̄на̄ бодхисаттама̄та̄ саттаме дивасе па̄това ут̣т̣ха̄йа гандходакена нха̄йитва̄ сабба̄лан̇ка̄равибхӯсита̄ варабходжанам̣ бхун̃джитва̄ упосатхан̇га̄ни адхит̣т̣ха̄йа сиригаббхам̣ пависитва̄ сирисайане нипанна̄ ниддам̣ оккамама̄на̄ имам̣ супинам̣ аддаса – чатта̄ро кира нам̣ маха̄ра̄джа̄но сайаненева саддхим̣ уккхипитва̄ анотаттадахам̣ нетва̄ нха̄петва̄ диббаваттхам̣ нива̄сетва̄ диббагандхехи вилимпетва̄ диббапуппха̄ни пил̣андхитва̄ тато авидӯре раджатапаббато, тасса анто канакавима̄нам̣ аттхи, тасмим̣ па̄чӣнато сӣсам̣ катва̄ нипаджджа̄песум̣. атха бодхисатто сетаварава̄ран̣о хутва̄ тато авидӯре еко суван̣н̣апаббато, таттха чаритва̄ тато оруйха раджатапаббатам̣ абхирухитва̄ канакавима̄нам̣ пависитва̄ ма̄тарам̣ падаккхин̣ам̣ катва̄ даккхин̣апассам̣ пха̄летва̄ куччхим̣ павит̣т̣хасадисо ахоси. имам̣ супинам̣ сандха̄йа етам̣ вуттам̣ ‘‘бодхисаттама̄та̄ вийа путтапат̣ила̄бханимитта’’нти.

пан̃ча маха̄супинети (а. ни. ат̣т̣ха. 3.5.196) махантехи пурисехи пасситаббато маханта̄нан̃ча аттха̄нам̣ нимиттабха̄вато маха̄супине. те пана пан̃ча маха̄супине нева локийамаха̄джано пассати, на маха̄ра̄джа̄но, на чаккаваттира̄джа̄но, на аггаса̄вака̄, на паччекабуддха̄, на самма̄самбуддха̄, еко саббан̃н̃убодхисаттойева пассати. тена вуттам̣ ‘‘бодхисатто вийа пан̃ча маха̄супине’’ти. амха̄кан̃ча пана бодхисатто када̄ те супине пассӣти? ‘‘све буддхо бхависса̄мӣ’’ти ча̄туддасийам̣ паккхасса раттивибха̄йанака̄ле пасси. ка̄лавасена хи дива̄ дит̣т̣хо супино на самети, татха̄ пат̣хамайа̄ме маджджхимайа̄ме ча. паччхимайа̄ме балавапаччӯсе пана аситапӣтаса̄йите самма̄парин̣а̄магате ка̄йасмим̣ оджа̄йа патит̣т̣хита̄йа арун̣е уггаччхама̄не дит̣т̣хасупино самети. ит̣т̣ханимиттам̣ супинам̣ пассанто ит̣т̣хам̣ пат̣илабхати, анит̣т̣ханимиттам̣ пассанто анит̣т̣хам̣, тасма̄ бодхисаттопи супинам̣ пассанто раттивибха̄йанака̄ле пасси.

ке пана те пан̃ча маха̄супина̄ти? татха̄гатасса арахато самма̄самбуддхасса пуббева самбодха̄ анабхисамбуддхасса бодхисаттассева сато пан̃ча маха̄супина̄ па̄турахесум̣ (а. ни. 5.196) – айам̣ маха̄патхавӣ маха̄сайанам̣ ахоси, химава̄ паббатара̄джа̄ бимбоханам̣ ахоси, пураттхиме самудде ва̄махаттхо охито ахоси, паччхиме самудде даккхин̣ахаттхо охито ахоси, даккхин̣асамудде убхо па̄да̄ охита̄ ахесум̣, айам̣ пат̣хамо маха̄супино па̄турахоси.

пуна чапарам̣ даббатин̣асан̇кха̄та̄ тирийа̄ на̄ма тин̣аджа̄ти нан̇галаматтена раттадан̣д̣ена на̄бхито уггантва̄ тасса пассантассева видаттхиматтам̣ ратанаматтам̣ бйа̄маматтам̣ йат̣т̣химаттам̣ га̄вутаматтам̣ ад̣д̣хайоджанаматтам̣ йоджанаматтанти евам̣ уггантва̄ анекайоджанасахассам̣ набхам̣ а̄хачча т̣хита̄ ахоси, айам̣ дутийо маха̄супино па̄турахоси.

пуна чапарам̣ сета̄ кимӣ кан̣хасӣса̄ па̄дехи уссаккитва̄ йа̄ва джа̄н̣уман̣д̣ала̄ пат̣иччха̄десум̣, айам̣ татийо маха̄супино па̄турахоси.

пуна чапарам̣ чатта̄ро сакун̣а̄ на̄на̄ван̣н̣а̄ чатӯхи диса̄хи а̄гантва̄ па̄дамӯле нипатитва̄ саббасета̄ сампаджджим̣су, айам̣ чатуттхо маха̄супино па̄турахоси.

пуна чапарам̣ бодхисатто махато мӣл̣хапаббатасса упарӯпари чан̇камати алиппама̄но мӣл̣хена, айам̣ пан̃чамо маха̄супино па̄турахоси. име пан̃ча маха̄супина̄.

таттха пат̣хамо ануттара̄йа самма̄самбодхийа̄ пуббанимиттам̣, дутийо арийасса ат̣т̣хан̇гикасса маггасса девамануссесу суппака̄ситабха̄васса пуббанимиттам̣, татийо бахӯнам̣ ода̄тавасана̄нам̣ гихӣнам̣ бхагавантам̣ упасан̇камитва̄ саран̣агаманасса пуббанимиттам̣, чатуттхо кхаттийа̄дӣнам̣ чатуннам̣ ван̣н̣а̄нам̣ татха̄гатаппаведите дхаммавинайе ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджитва̄ ануттаравимуттисаччхикирийа̄йа пуббанимиттам̣, пан̃чамо чатуннам̣ паччайа̄нам̣ ла̄бхита̄йа тесу ча анупалиттабха̄васса пуббанимиттам̣.

апича йам̣ со чаккава̄л̣амаха̄патхавим̣ сирисайанабхӯтам̣ аддаса, там̣ буддхабха̄васса пуббанимиттам̣. йам̣ химавантам̣ паббатара̄джа̄нам̣ бимбоханам̣ аддаса, там̣ саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣абимбоханасса пуббанимиттам̣. йам̣ чатта̄ро хаттхапа̄де самуддасса упарӯпарибха̄гена гантва̄ чаккава̄л̣аматтхаке т̣хите аддаса, там̣ дхаммачаккасса аппат̣иваттийабха̄ве пуббанимиттам̣. йам̣ атта̄нам̣ утта̄накам̣ нипаннам̣ аддаса, там̣ тӣсу бхавесу авакуджджа̄нам̣ сатта̄нам̣ утта̄намукхабха̄васса пуббанимиттам̣. йам̣ аккхӣни уммӣлетва̄ пассанто вийа ахоси, там̣ диббачаккхупат̣ила̄бхасса пуббанимиттам̣. йам̣ йа̄ва бхавагга̄ ека̄локам̣ ахоси, там̣ ана̄варан̣ан̃а̄н̣асса пуббанимиттам̣. сесам̣ вуттанайамева. ити там̣там̣висеса̄дхигаманимиттабхӯте пан̃ча маха̄супине пасси. тена вуттам̣ ‘‘бодхисатто вийа пан̃ча маха̄супине’’ти.

косалара̄джа̄ вийа сол̣аса супинети –

‘‘усабха̄ руккха̄ га̄вийо гава̄ ча,

ассо кам̣со син̇га̄лӣ ча кумбхо;

поккхаран̣ӣ ча апа̄качанданам̣,

ла̄бӯни сӣданти сила̄ плаванти.

‘‘ман̣д̣ӯкийо кан̣хасаппе гиланти,

ка̄кам̣ суван̣н̣а̄ парива̄райанти;

таса̄ вака̄ ел̣ака̄нам̣ бхайа̄ хӣ’’ти. (джа̄. 1.1.77) –

име сол̣аса супине пассанто косалара̄джа̄ вийа.

1. екадивасам̣ кира косалара̄джа̄ раттим̣ ниддӯпагато паччхимайа̄ме сол̣аса супине пасси (джа̄. ат̣т̣ха. 1.1.маха̄супинаджа̄такаван̣н̣ана̄). таттха чатта̄ро ан̃джанаван̣н̣а̄ ка̄л̣аусабха̄ ‘‘йуджджхисса̄ма̄’’ти чатӯхи диса̄хи ра̄джан̇ган̣ам̣ а̄гантва̄ ‘‘усабхайуддхам̣ пассисса̄ма̄’’ти маха̄джане саннипатите йуджджхана̄ка̄рам̣ дассетва̄ надитва̄ гаджджитва̄ айуджджхитва̄ва пат̣икканта̄. имам̣ пат̣хамам̣ супинам̣ аддаса.

2. кхуддака̄ руккха̄ чева гаччха̄ ча патхавим̣ бхиндитва̄ видаттхиматтампи ратанаматтампи ануггантва̄ва пуппханти чева пхаланти ча. имам̣ дутийам̣ аддаса.

3. га̄вийо тадахуджа̄та̄нам̣ ваччха̄нам̣ кхӣрам̣ пивантийо аддаса. айам̣ татийо супино.

4. дхурава̄хе а̄рохапарин̣а̄хасампанне маха̄гон̣е йугапарампара̄йа айоджетва̄ тарун̣е годамме дхуре йодженте аддаса, те дхурам̣ вахитум̣ асакконта̄ чхад̣д̣етва̄ ат̣т̣хам̣су, сакат̣а̄ни наппаваттим̣су. айам̣ чатуттхо супино.

5. екам̣ убхатомукхам̣ ассам̣ аддаса, тасса убхосу пассесу йавасӣсам̣ денти, со двӣхипи мукхехи кха̄дати. айам̣ пан̃чамо супино.

6. маха̄джано сатасахассаггханакам̣ суван̣н̣апа̄тим̣ саммаджджитва̄ ‘‘идха пасса̄вам̣ карохӣ’’ти екасса джарасин̇га̄ласса упана̄меси, там̣ таттха пасса̄вам̣ каронтам̣ аддаса. айам̣ чхат̣т̣хо супино.

7. еко пурисо раджджум̣ ват̣т̣етва̄ па̄дамӯле никкхипати, тена нисиннапӣт̣хасса хет̣т̣ха̄ сайита̄ чха̄тасин̇га̄лӣ тасса аджа̄нантассева там̣ кха̄дати. имам̣ саттамам̣ супинам̣ аддаса.

8. ра̄джадва̄ре бахӯхи туччхакумбхехи парива̄ретва̄ т̣хапитам̣ екам̣ махантам̣ пӯритакумбхам̣ аддаса, чатта̄ропи пана ван̣н̣а̄ чатӯхи диса̄хи чатӯхи анудиса̄хи ча гхат̣ехи удакам̣ а̄харитва̄ пӯритакумбхамева пӯренти, пӯритапӯритам̣ удакам̣ уттаритва̄ пала̄йати, тепи пунаппунам̣ таттхева удакам̣ а̄син̃чанти, туччхакумбхе олокента̄пи наттхи. айам̣ ат̣т̣хамо супино.

9. екам̣ пан̃чападумасан̃чханнам̣ гамбхӣрам̣ саббатотиттхам̣ поккхаран̣им̣ аддаса, самантато двипадачатуппада̄ отаритва̄ таттха па̄нӣйам̣ пиванти, тасса̄ маджджхе гамбхӣрат̣т̣ха̄не удакам̣ а̄вилам̣, тӣраппадесе двипадачатуппада̄нам̣ аккаманат̣т̣ха̄не аччхам̣ виппасаннам̣ ана̄вилам̣. айам̣ навамо супино.

10. екисса̄йева ча кумбхийа̄ паччама̄нам̣ оданам̣ апа̄кам̣ аддаса, ‘‘апа̄ка’’нти вича̄ретва̄ вибхаджитва̄ т̣хапитам̣ вийа тӣха̄ка̄рехи паччама̄нам̣ екасмим̣ пассе атикилинно хоти, екасмим̣ уттан̣д̣уло, екасмим̣ супаккоти. айам̣ дасамо супино.

11. сатасахассаггханакам̣ чанданаса̄рам̣ пӯтитаккена виккин̣анте аддаса. айам̣ ека̄дасамо супино.

12. туччхала̄бӯни удаке сӣданта̄ни аддаса. айам̣ два̄дасамо супино.

13. махантамаханта̄ кӯт̣а̄га̄раппама̄н̣а̄ гханасила̄ на̄ва̄ вийа удаке плавама̄на̄ аддаса. айам̣ терасамо супино.

14. кхуддакамадхукапуппхаппама̄н̣а̄ ман̣д̣ӯкийо маханте кан̣хасаппе вегена анубандхитва̄ уппалана̄л̣е вийа чхиндитва̄ мам̣сам̣ кха̄дитва̄ гилантийо аддаса. айам̣ чуддасамо супино.

15. дасахи асаддхаммехи саманна̄гатам̣ га̄магочарам̣ ка̄кам̣ кан̃чанаван̣н̣аван̣н̣ата̄йа ‘‘суван̣н̣а̄’’ти ладдхана̄ме суван̣н̣ара̄джахам̣се парива̄ренте аддаса. айам̣ паннарасамо супино.

16. пуббе дӣпино ел̣аке кха̄данти, те пана ел̣аке дӣпино анубандхитва̄ мура̄мура̄ти кха̄данте аддаса, атхан̃н̃е таса̄ вака̄ ел̣аке дӯратова дисва̄ тасита̄ та̄саппатта̄ хутва̄ ел̣ака̄нам̣ бхайа̄ пала̄йитва̄ гумбагахана̄ни пависитва̄ нилӣйим̣су. айам̣ сол̣асамо супино.

1. таттха адхаммика̄нам̣ ра̄джӯнам̣ адхаммика̄нан̃ча манусса̄нам̣ ка̄ле локе випариваттама̄не кусале осанне акусале уссанне локасса парихӣнака̄ле дево на самма̄ вассиссати, мегхапа̄да̄ чхиджджиссанти, сасса̄ни мила̄йиссанти, дуббхиккхам̣ бхависсати, васситука̄ма̄ вийа чатӯхи диса̄хи мегха̄ ут̣т̣хахитва̄ иттхика̄хи а̄тапе паттхат̣а̄нам̣ вӣхиа̄дӣнам̣ теманабхайена анто павеситака̄ле пурисесу куда̄лапит̣аке а̄да̄йа а̄л̣ибандханаттха̄йа никкхантесу вассана̄ка̄рам̣ дассетва̄ гаджджитва̄ виджджулата̄ ниччха̄ретва̄ усабха̄ вийа айуджджхитва̄ авасситва̄ва пала̄йиссанти. айам̣ пат̣хамасса випа̄ко.

2. локасса парихӣнака̄ле манусса̄нам̣ паритта̄йукака̄ле сатта̄ тиббара̄га̄ бхависсанти, асампаттавайа̄ва кума̄рийо пурисантарам̣ гантва̄ утунийо чева габбхинийо ча хутва̄ путтадхӣта̄хи вад̣д̣хиссанти. кхуддакаруккха̄нам̣ пуппхам̣ вийа хи та̄сам̣ утунибха̄во, пхалам̣ вийа ча путтадхӣтаро бхависсанти. айам̣ дутийасса випа̄ко.

3. манусса̄нам̣ джет̣т̣ха̄пача̄йикакаммасса нат̣т̣хака̄ле сатта̄ ма̄та̄питӯсу ва̄ сассусасуресу ва̄ ладжджам̣ анупат̣т̣хапетва̄ сайамева кут̣умбам̣ сам̣видаханта̄ва гха̄саччха̄данаматтампи махаллака̄нам̣ да̄тука̄ма̄ дассанти, ада̄тука̄ма̄ на дассанти, махаллака̄ ана̄тха̄ хутва̄ асайам̣васӣ да̄раке а̄ра̄дхетва̄ джӣвиссанти тадахуджа̄та̄нам̣ ваччха̄нам̣ кхӣрам̣ пивантийо маха̄га̄вийо вийа. айам̣ татийасса випа̄ко.

4. адхаммикара̄джӯнам̣ ка̄ле адхаммикара̄джа̄но пан̣д̣ита̄нам̣ павен̣икусала̄нам̣ камманиттхаран̣асаматтха̄нам̣ маха̄матта̄нам̣ йасам̣ на дассанти, дхаммасабха̄йам̣ виниччхайат̣т̣ха̄непи пан̣д̣ите воха̄ракусале махаллаке амачче на т̣хапессанти. таббипарӣта̄нам̣ пана тарун̣атарун̣а̄нам̣ йасам̣ дассанти, татха̄рӯпе ева ча виниччхайат̣т̣ха̄не т̣хапессанти, те ра̄джакамма̄ни чева йутта̄йуттан̃ча аджа̄нанта̄ нева там̣ йасам̣ уккхипитум̣ саккхиссанти, на ра̄джакамма̄ни ниттхаритум̣, те асакконта̄ каммадхурам̣ чхад̣д̣ессанти, махаллака̄пи пан̣д̣ита̄ амачча̄ йасам̣ алабханта̄ кичча̄ни ниттхаритум̣ саматтха̄пи ‘‘ким̣ амха̄кам̣ етехи, майам̣ ба̄хирака̄ джа̄та̄, аббхантарика̄ тарун̣ада̄рака̄ джа̄ниссантӣ’’ти уппанна̄ни камма̄ни на кариссанти, евам̣ саббатха̄пи тесам̣ ра̄джӯнам̣ ха̄нийева бхависсати, дхурам̣ вахитум̣ асаматтха̄нам̣ ваччхадамма̄нам̣ дхуре йоджитака̄ло вийа, дхурава̄ха̄нан̃ча маха̄гон̣а̄нам̣ йугапарампара̄йа айоджитака̄ло вийа бхависсати. айам̣ чатуттхасса випа̄ко.

5. адхаммикара̄джака̄лейева адхаммикаба̄лара̄джа̄но адхаммике лоламануссе виниччхайе т̣хапессанти, те па̄папун̃н̃есу ана̄дара̄ ба̄ла̄ сабха̄йам̣ нисӣдитва̄ виниччхайам̣ дента̄ убхиннампи аттхапаччаттхика̄нам̣ хаттхато лан̃джам̣ гахетва̄ кха̄диссанти ассо вийа двӣхи мукхехи йавасӣсам̣. айам̣ пан̃чамасса випа̄ко.

6. адхаммика̄йева виджа̄тира̄джа̄но джа̄тисампанна̄нам̣ кулапутта̄нам̣ а̄сан̇ка̄йа йасам̣ на дассанти, акулӣне вад̣д̣хессанти, евам̣ маха̄кула̄ни дуггата̄ни бхависсанти, ла̄макакула̄ни иссара̄ни. те ча кулӣна̄ пуриса̄ джӣвитум̣ асакконта̄ ‘‘име нисса̄йа джӣвисса̄ма̄’’ти акулӣна̄нам̣ дхӣтаро дассанти, ити та̄сам̣ куладхӣта̄нам̣ акулӣнехи саддхим̣ сам̣ва̄со джарасин̇га̄ласса суван̣н̣апа̄тийам̣ пасса̄вакаран̣асадисо бхависсати. айам̣ чхат̣т̣хасса випа̄ко.

7. гаччханте гаччханте ка̄ле иттхийо пурисалола̄ сура̄лола̄ алан̇ка̄ралола̄ висикха̄лола̄ а̄мисалола̄ бхависсанти дуссӣла̄ дура̄ча̄ра̄. та̄ са̄микехи касигораккха̄дӣни камма̄ни катва̄ киччхена касирена самбхатам̣ дханам̣ джа̄рехи саддхим̣ сурам̣ пивантийо ма̄ла̄гандхавилепанам̣ дха̄райама̄на̄ антогехе ачча̄йикампи киччам̣ анолокетва̄ гехапариккхепасса упарибха̄генапи чхиддат̣т̣ха̄нехипи джа̄ре упадха̄райама̄на̄ све вапитаббайуттакам̣ бӣджампи кот̣т̣етва̄ йа̄губхаттакхаджджака̄ни саджджетва̄ кха̄дама̄на̄ вилумписсанти хет̣т̣ха̄пӣт̣хаканипаннакачха̄такасин̇га̄лӣ вийа ват̣т̣етва̄ ват̣т̣етва̄ па̄дамӯле никкхиттараджджум̣. айам̣ саттамасса випа̄ко.

8. гаччханте гаччханте ка̄ле локо париха̄йиссати, рат̣т̣хам̣ нироджам̣ бхависсати, ра̄джа̄но дуггата̄ капан̣а̄ бхависсанти. йо иссаро бхависсати, тасса бхан̣д̣а̄га̄ре сатасахассаматта̄ каха̄пан̣а̄ бхависсанти, те евам̣ дуггата̄ саббе джанападе аттано каммам̣ ка̄райиссанти, упаддута̄ манусса̄ саке камманте чхад̣д̣етва̄ ра̄джӯнам̣йева аттха̄йа пуббан̣н̣а̄паран̣н̣а̄ни вапанта̄ раккханта̄ ла̄йанта̄ мадданта̄ павесента̄ уччхукхетта̄ни каронта̄ йанта̄ни ва̄хента̄ пха̄н̣ита̄дӣни пачанта̄ пуппха̄ра̄ме пхала̄ра̄ме ча каронта̄ таттха таттха ниппханна̄ни пуппхапхала̄дӣни а̄харитва̄ ран̃н̃о кот̣т̣ха̄га̄рамева пӯрессанти, аттано гехесу туччхакот̣т̣хе олокента̄пи на бхависсанти, туччхатуччхакумбхе анолокетва̄ пӯритакумбхапӯран̣асадисамева бхависсати. айам̣ ат̣т̣хамасса випа̄ко.

9. гаччханте гаччханте ка̄ле ра̄джа̄но адхаммика̄ бхависсанти, чханда̄дивасена агатим̣ гаччханта̄ раджджам̣ ка̄рессанти, дхаммена виниччхайам̣ на̄ма на дассанти, лан̃джавиттака̄ бхависсанти дханалола̄, рат̣т̣хава̄сикесу тесам̣ кхантиметта̄нуддайам̣ на̄ма на бхависсати, каккхал̣а̄ пхаруса̄ уччхуйанте уччхуган̣т̣хика̄ вийа мануссе пӣл̣ента̄ на̄наппака̄рам̣ балим̣ уппа̄детва̄ дханам̣ ган̣хиссанти, манусса̄ балипӣл̣ита̄ кин̃чи да̄тум̣ асакконта̄ га̄манигама̄дайо чхад̣д̣етва̄ паччантам̣ гантва̄ ва̄сам̣ каппессанти, маджджхимаджанападо сун̃н̃о бхависсати, паччанто гханава̄со сеййатха̄пи поккхаран̣ийа̄ маджджхе удакам̣ а̄вилам̣ парийанте виппасаннам̣. айам̣ навамасса випа̄ко.

10. гаччханте гаччханте ка̄ле ра̄джа̄но адхаммика̄ бхависсанти, тесу адхаммикесу ра̄джайутта̄пи бра̄хман̣агахапатика̄пи негамаджа̄напада̄пӣти саман̣абра̄хман̣е упа̄да̄йа саббе манусса̄ адхаммика̄ бхависсанти, тато тесам̣ а̄раккхадевата̄ балипат̣игга̄хикадевата̄ руккхадевата̄ а̄ка̄сат̣т̣хакадевата̄ти евам̣ девата̄пи адхаммика̄ бхависсанти, адхаммикара̄джӯнам̣ радждже ва̄та̄ висама̄ кхара̄ ва̄йиссанти, те а̄ка̄сат̣т̣хакавима̄на̄ни кампессанти, тесу кампитесу девата̄ купита̄ девам̣ васситум̣ на дассанти, вассама̄нопи сакаларат̣т̣хе екаппаха̄ренева на вассиссати, вассама̄нопи саббаттха касикаммасса ва̄ ваппакаммасса ва̄ упака̄ро хутва̄ на вассиссати. йатха̄ ча рат̣т̣хе, евам̣ джанападепи га̄мепи екатал̣а̄кассарепи екаппаха̄ренева на вассиссати, тал̣а̄касса упарибха̄ге вассанто хет̣т̣ха̄бха̄ге на вассиссати, хет̣т̣ха̄ вассанто упари на вассиссати, екасмим̣ бха̄ге сассам̣ ативассена нассиссати, екасмим̣ авассанто мила̄йиссати, екасмим̣ самма̄ вассама̄но сампа̄дессати, евам̣ екасса ран̃н̃о радждже вутта̄ сасса̄ типпака̄ра̄ бхависсанти екакумбхийа̄ одано вийа. айам̣ дасамасса випа̄ко.

11. гаччханте гаччханте ка̄ле са̄сане париха̄йанте паччайалола̄ аладжджика̄ бахӯ бхиккхӯ бхависсанти, те бхагавата̄ паччайалолуппам̣ нимматхетва̄ катхитадхаммадесанам̣ чӣвара̄дичатупаччайахету паресам̣ десессанти, паччайехи муччхитва̄ нираттхакапаккхе т̣хита̄ нибба̄на̄бхимукхам̣ катва̄ десетум̣ на саккхиссанти, кевалам̣ ‘‘падабйан̃джанасампаттин̃чева мадхурасаддан̃ча сутва̄ махаггха̄ни чӣвара̄ни дассанти’’иччевам̣ десессанти. апаре антаравӣтхичатуккара̄джадва̄ра̄дӣсу нисӣдитва̄ каха̄пан̣аад̣д̣хакаха̄пан̣апа̄дама̄сакарӯпа̄дӣнипи нисса̄йа десессанти. ити бхагавата̄ нибба̄наггханакам̣ катва̄ деситам̣ дхаммам̣ чатупаччайаттха̄йа чева каха̄пан̣аад̣д̣хакаха̄пан̣а̄диаттха̄йа ча виккин̣итва̄ десента̄ сатасахассаггханакам̣ чанданаса̄рам̣ пӯтитаккена виккин̣анта̄ вийа бхависсанти. айам̣ ека̄дасамасса випа̄ко.

12. адхаммикара̄джака̄ле локе випариваттантейева ра̄джа̄но джа̄тисампанна̄нам̣ кулапутта̄нам̣ йасам̣ на дассанти, акулӣна̄нан̃н̃ева дассанти, те иссара̄ бхависсанти, итаре далидда̄. ра̄джасаммукхепи ра̄джадва̄репи амаччасаммукхепи виниччхайат̣т̣ха̄непи туччхала̄бусадиса̄нам̣ акулӣна̄нам̣йева катха̄ осӣдитва̄ т̣хита̄ вийа ниччала̄ суппатит̣т̣хита̄ бхависсати, сан̇гхасаннипа̄тепи сан̇гхакаммаган̣акаммат̣т̣ха̄несу чева паттачӣварапаривен̣а̄дивиниччхайат̣т̣ха̄несу ча дуссӣла̄нам̣ па̄папуггала̄нам̣йева катха̄ ниййа̄ника̄ бхависсати, на ладжджибхиккхӯнанти евам̣ саббатха̄пи туччхала̄бӯнам̣ сӣданака̄ло вийа бхависсати. айам̣ два̄дасамасса випа̄ко.

13. та̄дисейева ка̄ле адхаммикара̄джа̄но акулӣна̄нам̣ йасам̣ дассанти, те иссара̄ бхависсанти, кулӣна̄ дуггата̄. тесу на кечи га̄равам̣ кариссанти, итаресуйева кариссанти, ра̄джасаммукхе ва̄ амаччасаммукхе ва̄ виниччхайат̣т̣ха̄не ва̄ виниччхайакусала̄нам̣ гханасила̄садиса̄нам̣ кулапутта̄нам̣ катха̄ на ога̄хитва̄ патит̣т̣хахиссати. тесу катхентесу ‘‘ким̣ име катхентӣ’’ти итаре париха̄самева кариссанти, бхиккхусаннипа̄тепи вуттаппака̄ресу т̣ха̄несу нева песале бхиккхӯ гарука̄таббе ман̃н̃иссанти, на̄пи несам̣ катха̄ парийога̄хитва̄ патит̣т̣хахиссати, сила̄нам̣ плавака̄ло вийа бхависсати. айам̣ терасамасса випа̄ко.

14. локе париха̄йантейева манусса̄ тиббара̄га̄диджа̄тика̄ килеса̄нуваттака̄ хутва̄ тарун̣атарун̣а̄нам̣ аттано бхарийа̄нам̣ васе ваттиссанти, гехе да̄сакаммакара̄дайопи гомахим̣са̄дайопи хиран̃н̃асуван̣н̣ампи саббам̣ та̄сам̣йева а̄йаттам̣ бхависсати, ‘‘асукахиран̃н̃асуван̣н̣ам̣ ва̄ париччхеда̄диджа̄там̣ ва̄ каха’’нти вутте ‘‘йаттха ва̄ таттха ва̄ хоту, ким̣ туйхимина̄ бйа̄па̄рена, твам̣ майхам̣ гхаре сантам̣ ва̄ асантам̣ ва̄ джа̄нитука̄мо джа̄то’’ти ватва̄ на̄наппака̄рехи аккоситва̄ мукхасаттӣхи кот̣т̣етва̄ да̄сачет̣акам̣ вийа васе катва̄ аттано иссарийам̣ паваттессанти, евам̣ мадхукапуппхаппама̄н̣аман̣д̣ӯкапотика̄нам̣ а̄сӣвисе кан̣хасаппе гиланака̄ло вийа бхависсати. айам̣ чуддасамасса випа̄ко.

15. дуббалара̄джака̄ле ра̄джа̄но хаттхисиппа̄дӣсу акусала̄ йуддхесу ависа̄рада̄ бхависсанти, те аттано ра̄джа̄дхипаччам̣ а̄сан̇кама̄на̄ сама̄наджа̄тика̄нам̣ кулапутта̄нам̣ иссарийам̣ адатва̄ аттано па̄дамӯликанха̄пакакаппака̄дӣнам̣ дассанти, джа̄тиготтасампанна̄ кулапутта̄ ра̄джакуле патит̣т̣хам̣ алабхама̄на̄ джӣвикам̣ каппетум̣ асаматтха̄ хутва̄ иссарийат̣т̣ха̄не джа̄тиготтахӣне акулӣне упат̣т̣хаханта̄ вичариссанти, суван̣н̣ара̄джахам̣сехи ка̄касса парива̄ритака̄ло вийа бхависсати. айам̣ паннарасамасса випа̄ко.

16. адхаммикара̄джака̄лейева ча акулӣна̄ва ра̄джаваллабха̄ иссара̄ бхависсанти, кулӣна̄ аппан̃н̃а̄та̄ дуггата̄. те ра̄джаваллабха̄ ра̄джа̄нам̣ аттано катхам̣ га̄ха̄петва̄ виниччхайат̣т̣ха̄на̄дӣсу балаванто хутва̄ дуббала̄нам̣ павен̣иа̄гата̄ни кхеттаваттхуа̄дӣни ‘‘амха̄кам̣ сантака̄ни ета̄нӣ’’ти абхийун̃джитва̄ те ‘‘на тумха̄кам̣, амха̄ка’’нти а̄гантва̄ виниччхайат̣т̣ха̄на̄дӣсу виваданте ветталата̄дӣхи паха̄ра̄петва̄ гӣва̄йам̣ гахетва̄ апакад̣д̣ха̄петва̄ ‘‘аттано пама̄н̣ам̣ на джа̄на̄тха, амхехи саддхим̣ вивадатха, ида̄ни во ран̃н̃о катхетва̄ хаттхапа̄даччхеда̄дӣни ка̄ресса̄ма̄’’ти сантаджджессанти, те тесам̣ бхайена аттано сантака̄ни кхеттаваттхӯни ‘‘тумха̄кам̣йева та̄ни, ган̣хатха̄’’ти ниййа̄тетва̄ аттано геха̄ни пависитва̄ бхӣта̄ нипаджджиссанти. па̄пабхиккхӯпи песале бхиккхӯ йатха̄ручи вихет̣хессанти, песала̄ бхиккхӯ пат̣исаран̣ам̣ алабхама̄на̄ аран̃н̃ам̣ пависитва̄ гаханат̣т̣ха̄несу нилӣйиссанти, евам̣ хӣнаджаччехи чева па̄пабхиккхӯхи ча упаддута̄нам̣ джа̄тимантакулапутта̄нан̃чева песалабхиккхӯнан̃ча ел̣ака̄нам̣ бхайена тасавака̄нам̣ пала̄йанака̄ло вийа бхависсати. айам̣ сол̣асамасса випа̄ко. евам̣ тасса тасса аттхасса пуббанимиттабхӯте сол̣аса супине пасси. тена вуттам̣ – ‘‘косалара̄джа̄ вийа сол̣аса супине’’ти. еттха ча пуббанимиттато аттано аттха̄наттханимиттам̣ супинам̣ пассанто аттано камма̄нубха̄вена пассати, косалара̄джа̄ вийа локасса аттха̄наттханимиттам̣ супинам̣ пассанто пана саббасаттаса̄дха̄ран̣акамма̄нубха̄вена пассатӣти ведитаббам̣.

куддха̄ хи девата̄ти на̄гамаха̄виха̄ре маха̄тхерасса куддха̄ девата̄ вийа. рохан̣е кира на̄гамаха̄виха̄ре маха̄тхеро бхиккхусан̇гхам̣ анапалокетва̄ва екам̣ на̄гаруккхам̣ чхинда̄песи. руккхе адхиваттха̄ девата̄ тхерасса куддха̄ пат̣хамамева нам̣ саччасупинена палобхетва̄ паччха̄ ‘‘ито те саттадивасаматтхаке упат̣т̣ха̄ко ра̄джа̄ мариссатӣ’’ти супине а̄рочеси. тхеро там̣ катхам̣ а̄харитва̄ ра̄джородха̄нам̣ а̄чиккхи. та̄ екаппаха̄ренева маха̄виравам̣ виравим̣су. ра̄джа̄ ‘‘ким̣ ета’’нти пуччхи. та̄ ‘евам̣ тхерена вутта’’нти а̄рочайим̣су. ра̄джа̄ дивасе ган̣а̄петва̄ сатта̄хе вӣтиватте тхерасса хаттхапа̄де чхинда̄песи. екантасаччамева хотӣти пхаласса саччабха̄вато вуттам̣, дассанам̣ пана випаллаттхамева. тенева пахӣнавипалла̄са̄ пуббанимиттабхӯтампи супинам̣ на пассанти, двӣхи тӣхи ва̄ ка̄ран̣ехи када̄чи супинам̣ пассантӣти а̄ха ‘‘сам̣саггабхедато’’ти. ‘‘асеккха̄ на пассанти пахӣнавипалла̄сатта̄’’ти вачанато чатуннампи ка̄ран̣а̄нам̣ випалла̄со ева мӯлака̄ран̣анти дат̣т̣хаббам̣.

танти супинака̄ле паваттам̣ бхаван̇гачиттам̣. рӯпанимитта̄диа̄рамман̣анти камманимиттагатинимиттато ан̃н̃ам̣ рӯпанимитта̄диа̄рамман̣ам̣ на хоти. ӣдиса̄нӣти паччаккхато анубхӯтапуббапарикаппитарӯпа̄диа̄рамман̣а̄ни чева ра̄га̄дисампайутта̄ни ча. саббоха̄рикачиттена̄ти пакатичиттена. двӣхи антехи муттоти кусала̄кусаласан̇кха̄техи двӣхи антехи мутто. а̄ваджджанатада̄рамман̣аккхан̣ети идам̣ йа̄ва тада̄рамман̣уппатти, та̄ва паваттам̣ читтава̄рам̣ сандха̄йа вуттам̣. ‘‘супиненева дит̣т̣хам̣ вийа ме, сутам̣ вийа мети катханака̄ле пана абйа̄катойева а̄ваджджанаматтассева уппаджджанато’’ти ваданти. евам̣ вадантехи пан̃чадва̄ре дутийамогхава̄ре вийа манодва̄репи а̄ваджджанам̣ дваттиккхаттум̣ уппаджджитва̄ джаванат̣т̣ха̄не т̣хатва̄ бхаван̇гам̣ отаратӣти адхиппетанти дат̣т̣хаббам̣ екачиттаккхан̣икасса а̄ваджджанасса уппаттийам̣ ‘‘дит̣т̣хам̣ вийа ме, сутам̣ вийа ме’’ти каппана̄йа асамбхавато.

еттха ча ‘‘супинантепи тада̄рамман̣авачанато паччуппаннавасена ва̄ атӣтавасена ва̄ сабха̄вадхамма̄пи супинанте а̄рамман̣ам̣ хонтӣ’’ти ваданти. ‘‘йадипи супинанте вибхӯтам̣ хутва̄ упат̣т̣хите рӯпа̄диваттхумхи тада̄рамман̣ам̣ вуттам̣, татха̄пи супинанте упат̣т̣хитанимиттасса парикаппавасена гахетаббата̄йа дуббалабха̄вато дуббалаваттхукатта̄ти вутта’’нти тӣсупи ган̣т̣хипадесу вуттам̣. кечи пана ‘‘караджака̄йасса нирусса̄хасантабха̄ваппаттито таннисситам̣ хадайаваттху на суппасаннам̣ хоти, тато танниссита̄пи читтуппатти на суппасанна̄ асуппасаннават̣т̣инисситадӣпаппабха̄ вийа, тасма̄ дуббалаваттхукатта̄ти еттха дуббалахадайаваттхукатта̄’’ти аттхам̣ ваданти, вӣмам̣ситва̄ йуттатарам̣ гахетаббам̣.

супинантачетана̄ти манодва̄рикаджаванавасена паватта̄ супинанте четана̄. супинан̃хи пассанто манодва̄рикенева джаванена пассати, на пан̃чадва̄рикена. пат̣ибуджджханто ча манодва̄рикенева пат̣ибуджджхати, на пан̃чадва̄рикена. нидда̄йантасса хи маха̄ват̣т̣им̣ джа̄летва̄ дӣпе чаккхусамӣпам̣ упанӣте пат̣хамам̣ чаккхудва̄рикам̣ а̄ваджджанам̣ бхаван̇гам̣ на а̄ват̣т̣ети, манодва̄рикамева а̄ват̣т̣ети, атха джаванам̣ джавитва̄ бхаван̇гам̣ отарати. дутийава̄ре чаккхудва̄рикам̣ а̄ваджджанам̣ бхаван̇гам̣ а̄ват̣т̣ети, тато чаккхувин̃н̃а̄н̣а̄дӣни джаванапарийоса̄на̄ни паваттанти, таданантарам̣ бхаван̇гам̣ паваттати. татийава̄ре манодва̄рикаа̄ваджджанена бхаван̇ге а̄ват̣т̣ите манодва̄рикаджаванам̣ джавати, тена читтена ‘‘ким̣ айам̣ имасмим̣ т̣ха̄не а̄локо’’ти джа̄на̄ти. татха̄ нидда̄йантасса кан̣н̣асамӣпе тӯрийесу паггахитесу гха̄насамӣпе сугандхесу ва̄ дуггандхесу ва̄ пуппхесу упанӣтесу мукхе саппимхи ва̄ пха̄н̣ите ва̄ паккхитте пит̣т̣хийам̣ па̄н̣ина̄ паха̄ре динне пат̣хамам̣ сотадва̄рика̄дӣни а̄ваджджана̄ни бхаван̇гам̣ на а̄ват̣т̣енти, манодва̄рикамева а̄ват̣т̣ети, атха джаванам̣ джавитва̄ бхаван̇гам̣ отарати. дутийава̄ре сотадва̄рика̄дӣни а̄ваджджана̄ни бхаван̇гам̣ а̄ват̣т̣енти, тато сотагха̄надживха̄ка̄йавин̃н̃а̄н̣а̄дӣни джаванапарийоса̄на̄ни паваттанти, таданантарам̣ бхаван̇гам̣ паваттати. татийава̄ре манодва̄рикаа̄ваджджанена бхаван̇ге а̄ват̣т̣ите манодва̄рикаджаванам̣ джавати, тена читтена н̃атва̄ ‘‘ким̣ айам̣ имасмим̣ т̣ха̄не саддо, сан̇кхасаддо бхерисаддо’’ти ва̄ ‘‘ким̣ айам̣ имасмим̣ т̣ха̄не гандхо, мӯлагандхо са̄рагандхо’’ти ва̄ ‘‘ким̣ идам̣ майхам̣ мукхе паккхиттам̣, саппи пха̄н̣ита’’нти ва̄ ‘‘кенамхи пит̣т̣хийам̣ пахат̣о, атитхаддхо ме паха̄ро’’ти ва̄ ватта̄ хоти, евам̣ манодва̄рикаджаваненева пат̣ибуджджхати, на пан̃чадва̄рикена. супинампи тенева пассати, на пан̃чадва̄рикена.

асса̄ти асса а̄паттиника̄йасса. нану ча айуттойам̣ ниддесо ‘‘сан̇гхо а̄димхи чева сесе ча иччхитаббо асса̄’’ти. на хи а̄паттиника̄йасса а̄димхи чева сесе ча сан̇гхо иччхито, кин̃чарахи вут̣т̣ха̄насса̄ти имам̣ чоданам̣ манаси саннидха̄йа йатха̄ на вируджджхати, татха̄ адхиппа̄йам̣ виваранто ‘‘ким̣ вуттам̣ хотӣ’’тиа̄дима̄ха. а̄паттито вут̣т̣ха̄насса а̄димхи чева сесе ча иччхито сан̇гхо а̄паттийа̄ва иччхито на̄ма хотӣти айаметтха адхиппа̄йо. а̄паттивут̣т̣ха̄нанти а̄паттито вут̣т̣ха̄нам̣, ана̄паттикабха̄вӯпагамананти аттхо. вачанака̄ран̣анти ‘‘сан̇гха̄дисесо’’ти евам̣ вачане ка̄ран̣ам̣. самуда̄йе нирул̣хо ника̄йа-саддо тадекадесе паваттама̄нопи та̄йа ева рул̣хийа̄ паваттатӣти а̄ха рул̣ӣсаддена̄ти. атха ва̄ кин̃чи нимиттам̣ гахетва̄ сатипи ан̃н̃асмим̣ там̣нимиттайутте кисмин̃чидева висайе саммутийа̄ чирака̄лата̄васена нимиттавирахепи паваттанирул̣хо рул̣хӣ на̄ма. йатха̄ махийам̣ сетӣти махим̣со, гаччхатӣти готи, евам̣ ника̄йа-саддассапи рул̣хибха̄во ведитаббо. екасмимпи висит̣т̣хе сатипи са̄ман̃н̃а̄ вийа самуда̄йе паваттавоха̄ро авайавепи паваттатӣти а̄ха авайаве самӯхавоха̄рена ва̄ти. навамасса адхиппа̄йасса̄ти вӣмам̣са̄дхиппа̄йасса.

238-239. лома̄ етесам̣ сантӣти ломаса̄, бахулома̄ти вуттам̣ хоти. арого бхависса̄мӣти ра̄гапарил̣а̄хавӯпасамато нирого бхависса̄ми. мочанена̄ти мочанаттха̄йа упаккамакаран̣ена. упаккамакаран̣ан̃хеттха мочананти адхиппетам̣ мочети етена̄ти катва̄. бӣджам̣ бхависсатӣти чол̣аггахан̣а̄дикаммам̣ сандха̄йа вуттам̣.

240. две а̄паттисахасса̄нӣти кхан̣д̣ачакка̄дибхедам̣ ана̄маситва̄ вуттам̣, иччхантена пана кхан̣д̣ачакка̄дибхеденапи а̄паттиган̣ана̄ ка̄табба̄. миссакачакканти убхатовад̣д̣ханакам̣ сандха̄йа вуттам̣. еттха ча нӣлан̃ча пӣтакан̃ча̄тиа̄дина̄ екаккхан̣е анекаван̣н̣а̄нам̣ мочана̄дхиппа̄йавачанам̣ йатха̄дхиппа̄йена мочанам̣ бхавату ва̄ ма̄ ва̄, имина̄пи адхиппа̄йена упаккамитва̄ мочентасса а̄патти хотӣти дассанаттхам̣. на хи екасмим̣ кхан̣е нӣла̄дӣнам̣ саббесампи мутти самбхавати. ан̃н̃ам̣ вадатӣти аттано досам̣ уджум̣ ваттум̣ асакконто пуна пут̣т̣хо ан̃н̃ам̣ бхан̣ати.

мочанасса̄доти мочанасса пуббабха̄ге паваттаасса̄до. тенева ‘‘мочетум̣ асса̄до мочанасса̄до’’ти вуттам̣. гехасситапеманти еттха геха-саддена гехе т̣хита̄ ма̄тубхагинӣа̄дайо аджджхаттикан̃а̄така̄ гахита̄. тесу ма̄тупема̄дивасена уппанно синехо гехасситапемам̣, ан̃н̃аттха пана гехасситапеманти пан̃чака̄магун̣икара̄го вуччати. сампайуттаасса̄дасӣсена̄ти ра̄гасампайуттасукхаведана̄мукхена. екена падена̄ти гехасситапема-падена.

татхева̄ти мочанасса̄дачетана̄йа ева. пуббабха̄ге мочанасса̄давасена катаппайогам̣ авиджахитва̄ва сайитатта̄ ‘‘саче пана…пе… сан̇гха̄дисесо’’ти вуттам̣. пуна суддхачитте уппанне тасса пайогасса пат̣иппассаддхатта̄ ‘‘суддхачитто…пе… ана̄паттӣ’’ти вуттам̣. джагганаттха̄йа̄ти дхованаттха̄йа. анока̄санти ан̇гаджа̄таппадесам̣.

263-264. гехасситака̄мавитакканти пан̃чака̄магун̣асаннисситам̣ ка̄мавитаккам̣. ваттхим̣ дал̣хам̣ гахетва̄ти ан̇гаджа̄тасса агге пасса̄ваниггаманат̣т̣ха̄не чаммам̣ дал̣хам̣ гахетва̄. нимитте упаккама̄бха̄вато ‘‘мочанасса̄да̄дхиппа̄йассапи мутте ана̄паттӣ’’ти вуттам̣.

265. ‘‘ехи ме твам̣, а̄вусо, са̄ман̣ера̄ти а̄н̣аттийа̄ ан̃н̃ена катопи пайого аттана̄ва като на̄ма хотӣти катва̄ а̄патти вутта̄. йади пана ана̄н̣атто сайамева кароти, ан̇гапа̄рипӯрийа̄ абха̄вато ана̄паттӣ’’ти ваданти. суттаса̄ман̣ераваттхусмим̣ асучимхи муттепи ан̇гаджа̄тасса гахан̣апаччайа̄ дуккат̣ам̣ вуттам̣, на пана муттапаччайа̄.

266. ка̄йаттхамбханаваттхусмим̣ чаланавасена йатха̄ ан̇гаджа̄тепи упаккамо самбхавати, татха̄пи виджамбхитатта̄ а̄патти вутта̄. ‘‘паччхато ва̄’’ти вачанато убхосу пассесу кат̣ийам̣ ӯруппадесопи гахитойева̄ти дат̣т̣хаббам̣, тасма̄ убхосупи пассесу т̣хатва̄ имасмим̣ ока̄се нимиттанти упаниджджха̄йантассапи а̄паттийева. ‘‘ан̇гаджа̄та’’нти вачанато нимиттанти пасса̄вамаггова вутто. уммӣлананимӣланавасена пана на ка̄ретабботи уммӣлананимӣланаппайогавасаена а̄паттибхедо на ка̄ретабботи аттхо. анекаккхаттумпи уммӣлетва̄ нимӣлетва̄ упаниджджха̄йантасса екамева дуккат̣анти вуттам̣ хоти. аккхӣни авиппхандетва̄ абхимукхам̣ сампаттасса ма̄туга̄масса нимиттолоканепи а̄паттийева̄ти дат̣т̣хаббам̣. ‘‘да̄рудхӣталикалепачитта̄нам̣ ан̇гаджа̄тупаниджджха̄непи дуккат̣а’’нти ваданти.

267. пуппха̄валӣти кӣл̣а̄висесасса̄дхивачанам̣. там̣ кӣл̣анта̄ надӣа̄дӣсу чхиннатат̣ам̣ удакена чиккхаллам̣ катва̄ таттха убхо па̄де паса̄ретва̄ нисинна̄ папатанти. ‘‘пуппха̄валийа’’нтипи па̄т̣хо. павесентасса̄ти двикаммакатта̄ ва̄ликам̣ ан̇гаджа̄танти убхайаттха̄пи упайогавачанам̣ катам̣. ва̄ликанти ва̄лика̄йа̄ти аттхо. четана̄, упаккамо, муччананти има̄неттха тӣн̣и ан̇га̄ни ведитабба̄ни.

суккависсат̣т̣хисиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

2. ка̄йасам̣саггасиккха̄падаван̣н̣ана̄

269. дутийе йесу виват̣есу андхака̄ро хоти, та̄ни виварантоти бра̄хман̣ийа̄ саддхим̣ ка̄йасам̣саггам̣ сама̄паджджитука̄мо евамака̄си. тена катассапи виппака̄расса аттани кататта̄ ‘‘аттано виппака̄ра’’нти вуттам̣. ул̣а̄раттата̄ти ул̣а̄рачиттата̄, пан̣ӣта̄дхимуттата̄ти вуттам̣ хоти.

270. отин̣н̣оти идам̣ каммаса̄дханам̣ каттуса̄дханам̣ ва̄ хотӣти тадубхайавасена аттхам̣ дассенто ‘‘йаккха̄дӣхи вийа сатта̄’’тиа̄дима̄ха. асамапеккхитва̄ти йатха̄сабха̄вам̣ анупапариккхитва̄, йатха̄ те ратиджанака̄ рӯпа̄дайо висайа̄ аниччадуккха̄субха̄натта̄ка̄рена аваттхита̄, татха̄ апасситва̄ти вуттам̣ хоти.

271. сан̃н̃амавеланти сӣламарийа̄дам̣. а̄ча̄роти а̄чаран̣ам̣ хаттхагахан̣а̄дикирийа̄. асса̄ти ‘‘ка̄йасам̣саггам̣ сама̄паджджеййа̄’’ти падасса.

273. етесам̣ пада̄нам̣ васена̄ти а̄масана̄дипада̄нам̣ васена. ито чито ча…пе… сан̃чопетӣти аттано хаттхам̣ ва̄ ка̄йам̣ ва̄ тирийам̣ ито чито ча сан̃ча̄рети. ‘‘ка̄йато амочетва̄ва̄ти вачанато маттхакато пат̣т̣ха̄йа хаттхам̣ ота̄рентасса ка̄йато мочетва̄ ниваттхаса̄т̣акӯпари омасантасса тхуллаччайам̣, са̄т̣акато ота̄ретва̄ джан̇гхато пат̣т̣ха̄йа ка̄йам̣ омасантасса пуна сан̇гха̄дисесо’’ти ваданти.

два̄дасасупи а̄масана̄диппайогесу екекасмим̣ пайоге ка̄йато амочите екека̄ва а̄патти хотӣти а̄ха ‘‘мӯлаггахан̣амева пама̄н̣а’’нти. идан̃ча екена хаттхена ка̄йам̣ гахетва̄ итарена хаттхена ка̄йапара̄масанам̣ сандха̄йа вуттам̣. екена пана хаттхена ка̄йапат̣ибаддхам̣ гахетва̄ итарена таттха таттха ка̄йам̣ пара̄масато пайогаган̣ана̄йа а̄патти. айам̣ пана сан̇гха̄дисесо на кевалам̣ ваттхувасенева, апича сан̃н̃а̄васенапӣти а̄ха ‘‘иттхийа̄ иттхисан̃н̃исса сан̇гха̄дисесо’’ти. па̄л̣ийам̣ тираччха̄нагато ча хотӣти еттха тираччха̄нагатиттхийа̄ тираччха̄нагатапурисасса ча гахан̣ам̣ ведитаббам̣.

самаса̄ра̄готи ка̄йасам̣саггара̄гена екасадисара̄го. пуриманайенева̄ти раджджуваттха̄дӣхи париккхипитва̄ гахан̣е вуттанайена. пуна пуриманайенева̄ти самаса̄ра̄го вутто. анантаранайенева̄ти ка̄йапат̣ибаддхаа̄масананайена. вен̣иггахан̣ена лома̄нампи сан̇гахитатта̄ лома̄нам̣ пхусанепи сан̇гха̄дисесо вутто. ида̄ни вуттамеваттхам̣ пака̄сетука̄мо ‘‘упа̄диннакена хӣ’’тиа̄дима̄ха.

йатха̄ниддит̣т̣ханиддесети йатха̄вуттака̄йасам̣сагганиддесе. тена̄ти тена йатха̄вуттака̄ран̣ена. сан̃н̃а̄йа вира̄гитамхӣти сан̃н̃а̄йа вираддха̄йа. лин̇габйаттайена ‘‘вира̄гитамхӣ’’ти вуттам̣. имам̣ на̄ма ваттхунти имасмим̣ сиккха̄паде а̄гатам̣ сандха̄йа вадати. ан̃н̃ампи йам̣ кин̃чи ваттхум̣ сандха̄йа вадатӣтипи кечи. са̄раттанти ка̄йасам̣саггара̄гена са̄раттам̣. вираттанти ка̄йасам̣саггара̄гарахитам̣ ма̄тубхагинӣа̄дим̣ сандха̄йа вадати. ‘‘вираттам̣ ган̣хисса̄мӣ’’ти вираттам̣ ган̣хи, дуккат̣анти ма̄тупема̄дивасена гахан̣е дуккат̣ам̣ вуттам̣.

има̄йа па̄л̣ийа̄ саметӣти самбандхо. катхам̣ саметӣти че? йади хи ‘‘иттхийа̄ ка̄йапат̣ибаддхам̣ ган̣хисса̄мӣ’’ти читте уппанне иттхисан̃н̃а̄ вира̄гита̄ бхавеййа, ка̄йапат̣ибаддхаггахан̣е тхуллаччайам̣ вадантена бхагавата̄ ‘‘иттхӣ ча хоти иттхисан̃н̃ӣ ча̄’’ти на ваттаббам̣ сийа̄, вуттан̃ча, тасма̄ ‘‘иттхийа̄ ка̄йапат̣ибаддхам̣ ган̣хисса̄мӣ’’ти ка̄йам̣ ган̣хантасса иттхисан̃н̃а̄ вира̄гита̄ на̄ма на хотӣти ‘‘ка̄йапат̣ибаддхам̣ ган̣хисса̄мӣти ка̄йам̣ ган̣ханто йатха̄ваттхукамева а̄паджджатӣ’’ти маха̄суматтхерена вуттава̄до има̄йа па̄л̣ийа̄ самети. йо панеттха ‘‘сатипи иттхисан̃н̃а̄йа ка̄йапат̣ибаддхам̣ ган̣хантасса гахан̣асамайе ‘ка̄йапат̣ибаддхам̣ ган̣хисса̄мӣ’ти сан̃н̃ам̣ т̣хапетва̄ ‘иттхим̣ ган̣ха̄мӣ’ти сан̃н̃а̄йа абха̄вато ваттхусан̃н̃а̄нам̣ бхиннатта̄ айутта’’нти вадеййа, со пуччхитаббо ‘‘ким̣ ка̄йапат̣ибаддхам̣ ваттха̄дим̣ ган̣ханто иттхийа̄ ра̄гена ган̣ха̄ти, уда̄ху ваттха̄дӣсу ра̄гена̄’’ти. йади ‘‘ваттха̄дӣсу ра̄гена ган̣ха̄тӣ’’ти вадеййа, иттхийа̄ ка̄йапат̣ибаддхам̣ ахутва̄ ан̃н̃аттха т̣хитам̣ ваттха̄дим̣ ган̣хантассапи тхуллаччайам̣ сийа̄, тасма̄ иттхӣ иттхисан̃н̃а̄ са̄раттабха̄во гахан̣ан̃ча̄ти ан̇гапа̄рипӯрисаббха̄вато маха̄суматтхерава̄дова йуттава̄до. ат̣т̣хакатха̄виниччхайехи ча саметӣти еттха̄пи айамадхиппа̄йо – йади сан̃н̃а̄вира̄гена вира̄гитам̣ на̄ма сийа̄, ‘‘самбахула̄ иттхийо ба̄ха̄хи париккхипитва̄ ган̣ха̄мӣ’’ти евам̣сан̃н̃исса ‘‘маджджхагатиттхийо ка̄йапат̣ибаддхена ган̣ха̄мӣ’’ти еварӯпа̄йа сан̃н̃а̄йа абха̄вато маджджхагата̄нам̣ васена тхуллаччайам̣ на сийа̄, евам̣ сантепи ат̣т̣хакатха̄йа тхуллаччайасса вуттатта̄ сан̃н̃а̄вира̄гена вира̄гитам̣ на̄ма на хотӣти айаматтхо сиддхойева̄ти. нӣлена дувин̃н̃еййасабха̄вато ка̄л̣иттхӣ вутта̄.

279. севана̄дхиппа̄йоти пхассасукхасевана̄дхиппа̄йо. иттхийа̄ ка̄йена бхиккхусса ка̄йапат̣ибаддха̄масанава̄репи пхассам̣ пат̣ивиджа̄на̄тӣти идам̣ аттано ка̄йапат̣ибаддха̄масанепи ка̄йасамбандхасабха̄вато вуттам̣. еттха̄ти ниссаггийена ниссаггийава̄ре. моккха̄дхиппа̄йоти еттха пат̣хамам̣ ка̄йасам̣саггара̄ге сатипи паччха̄ моккха̄дхиппа̄йасса ана̄патти.

281. па̄рипантхика̄ти вилумпаника̄, антара̄йика̄ти вуттам̣ хоти. надӣсотена вуйхама̄нам̣ ма̄таранти уккат̣т̣хапариччхедадассанаттхам̣ вуттам̣, ан̃н̃а̄супи пана иттхӣсу ка̄рун̃н̃а̄дхиппа̄йена ма̄тари вуттанайена пат̣ипаджджантасса неваттхи досоти ваданти. ‘‘ма̄тара’’нти вуттатта̄ ан̃н̃а̄сам̣ на ват̣т̣атӣти ваданта̄пи аттхи. тин̣ан̣д̣упаканти хирӣвера̄димӯлехи катачумбат̣акам̣. та̄лапан̣н̣амуддиканти та̄лапан̣н̣ехи катаан̇гулимуддикам̣. париваттетва̄ти аттано нива̄санапа̄рупанабха̄вато апанетва̄, чӣвараттха̄йа апана̄метва̄ти вуттам̣ хоти. чӣвараттха̄йа па̄дамӯле т̣хапети, ват̣т̣атӣти идам̣ нидассанаматтам̣, паччаттхаран̣авита̄на̄диаттхампи ват̣т̣атийева, пӯджа̄диаттхам̣ та̄вака̄ликампи гахетум̣ ват̣т̣ати.

иттхисан̣т̣ха̄нена катанти еттха хет̣т̣химапариччхедато па̄ра̄джикаваттхубхӯтатираччха̄нагатиттхӣнампи ана̄ма̄сабха̄вато та̄дисам̣ иттхисан̣т̣ха̄нена катам̣ тираччха̄нагатарӯпампи ана̄ма̄санти дат̣т̣хаббам̣. ‘‘бхиккхунӣхи пат̣има̄рӯпам̣ а̄маситум̣ ват̣т̣атӣ’’ти ваданти а̄чарийа̄. иттхирӯпа̄ни дассетва̄ катам̣ ваттхан̃ча паччаттхаран̣ан̃ча бхиттин̃ча иттхирӯпам̣ ана̄маситва̄ ган̣хитум̣ ват̣т̣ати. бхиндитва̄ти еттха хаттхена аггахетва̄ва кеначидева дан̣д̣а̄дина̄ бхиндитаббам̣. еттха ча ‘‘ана̄ма̄сампи хаттхена апара̄маситва̄ дан̣д̣а̄дина̄ кеначи бхиндитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти идха вуттатта̄ ‘‘пам̣сукӯлам̣ ган̣хантена ма̄туга̄масарӣрепи саттха̄дӣхи ван̣ам̣ катва̄ гахетабба’’нти вуттатта̄ ча гахитаман̣д̣ӯкасаппиним̣ дан̣д̣а̄дӣхи ниппӣл̣етва̄ ман̣д̣ӯкам̣ виссаджджа̄петум̣ ват̣т̣ати.

маггам̣ адхит̣т̣ха̄йа̄ти магге гаччха̄мӣти евам̣ маггасан̃н̃ӣ хутва̄ти аттхо. кӣл̣антена̄ти идам̣ гихисантакам̣ сандха̄йа вуттам̣, бхиккхусантакам̣ пана йена кеначи адхиппа̄йена ана̄маситаббамева дурупачин̣н̣абха̄вато. та̄лапанаса̄дӣнӣти четтха а̄ди-саддена на̄л̣икералабуджатипусаала̄букумбхан̣д̣апуссапхалаел̣а̄лукапхала̄нам̣ сан̇гахо дат̣т̣хаббо. ‘‘йатха̄вуттапхала̄нам̣йева четтха кӣл̣а̄дхиппа̄йена а̄масанам̣ на ват̣т̣атӣ’’ти вуттатта̄ па̄са̄н̣асаккхара̄дӣни кӣл̣а̄дхиппа̄йенапи а̄маситум̣ ват̣т̣ати.

мутта̄ти хаттхикумбхаджа̄дика̄ ат̣т̣хавидха̄ мутта̄. татха̄ хи хаттхикумбхам̣, вара̄хада̄т̣хам̣, бхуджан̇гасӣсам̣, вала̄хакам̣, вел̣у, маччхасиро, сан̇кхо, сиппӣти ат̣т̣ха мутта̄йонийо. таттха хаттхикумбхаджа̄ пӣтаван̣н̣а̄ пабха̄вихӣна̄. вара̄хада̄т̣хаджа̄ вара̄хада̄т̣хаван̣н̣а̄ва. бхуджан̇гасӣсаджа̄ нӣла̄диван̣н̣а̄ сувисуддха̄ ват̣т̣ала̄. вала̄хакаджа̄ а̄бха̄сӯра̄ дуббибха̄гарӯпа̄ раттибха̄ге андхака̄рам̣ виддхамантийо тит̣т̣ханти, девӯпабхога̄ ева ча хонти. вел̣уджа̄ каракапхаласама̄наван̣н̣а̄ на а̄бха̄сӯра̄, те ча вел̣ӯ амануссагочаре ева падесе джа̄йанти. маччхасираджа̄ па̄т̣хӣнапит̣т̣хисамаа̄наван̣н̣а̄ ват̣т̣ала̄ лагхаво ча хонти пабха̄вихӣна̄ ча, те ча маччха̄ самуддамаджджхейева джа̄йанти. сан̇кхаджа̄ сан̇кхаудараччхавиван̣н̣а̄ колапхалаппама̄н̣а̄пи хонти пабха̄вихӣна̄ва. сиппиджа̄ пабха̄висесайутта̄ хонти на̄на̄сан̣т̣ха̄на̄. евам̣ джа̄тито ат̣т̣хавидха̄су мутта̄су йа̄ маччхасан̇кхасиппиджа̄, та̄ са̄муддика̄. бхуджан̇гаджа̄пи ка̄чи са̄муддика̄ хонти, итара̄ аса̄муддика̄. йасма̄ бахулам̣ са̄муддика̄ва мутта̄ локе диссанти, таттха̄пи саппиджа̄ва, итара̄ када̄чи ка̄чи, тасма̄ саммохавиноданийам̣ ‘‘мутта̄ти са̄муддика̄ мутта̄’’ти вуттам̣.

ман̣ӣти т̣хапетва̄ вел̣урийа̄дике сесо джотираса̄дибхедо саббопи ман̣и. вел̣урийоти вам̣саван̣н̣аман̣и. сан̇кхоти са̄муддикасан̇кхо. сила̄ти ка̄л̣асила̄пан̣д̣усила̄сетасила̄дибхеда̄ сабба̄пи сила̄. раджатанти каха̄пан̣а̄дикам̣ вутта̄васесам̣ ратанасамматам̣. джа̄тарӯпанти суван̣н̣ам̣. лохитан̇коти раттаман̣и. маса̄рагалланти кабараман̣и. бхан̣д̣амӯлаттха̄йа̄ти паттачӣвара̄дибхан̣д̣амӯлаттха̄йа. кут̣т̣харогасса̄ти нидассанаматтам̣, та̄йа вӯпасаметаббасса йасса кассачи рогассаттха̄йапи ват̣т̣атийева. ‘‘бхесаджджаттхан̃ча адхит̣т̣ха̄йева мутта̄ ват̣т̣атӣ’’ти тӣсупи ган̣т̣хипадесу вуттам̣. а̄карамуттоти а̄карато муттаматто. ‘‘бхан̣д̣амӯлаттха̄йа сампат̣иччхитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти имина̄ ча а̄маситумпи ват̣т̣атӣти дассети. пачитва̄ катоти ка̄чака̄рехи пачитва̄ като.

дхотавиддхо ча ратанамиссоти алан̇ка̄раттхам̣ кан̃чаналата̄дим̣ дассетва̄ като ратанакхачито дхотавиддхо ана̄ма̄со. дхотавиддхо ча ратанамиссо ча̄ти висум̣ ва̄ падам̣ самбандхитаббам̣. па̄нӣйасан̇кхоти имина̄ ча сан̇кхена катапа̄нӣйабха̄джанапидха̄на̄дисаман̣апариккха̄ропи а̄маситум̣ ват̣т̣атӣти сиддхам̣. сесанти ратанамиссам̣ т̣хапетва̄ авасесам̣. муггаван̣н̣ам̣йева ратанасаммиссам̣ каронти, на ан̃н̃анти а̄ха ‘‘муггаван̣н̣а̄ва̄’’ти, муггаван̣н̣а̄ ратанамисса̄ва на ват̣т̣атӣти вуттам̣ хоти. сеса̄ти ратанасаммиссам̣ т̣хапетва̄ авасеса̄ муггаван̣н̣а̄ нӣласила̄.

бӣджато пат̣т̣ха̄йа̄ти дха̄тупа̄са̄н̣ато пат̣т̣ха̄йа. суван̣н̣ачетийанти дха̄тукаран̣д̣акам̣. пат̣иккхипӣти ‘‘дха̄тут̣т̣хапанаттха̄йа ган̣хатха̄’’ти аватва̄ ‘‘тумха̄кам̣ ган̣хатха̄’’ти песитатта̄ пат̣иккхипи. суван̣н̣абуббул̣аканти суван̣н̣ата̄ракам̣. ‘‘кел̣а̄пайитунти ито чито ча сан̃ча̄рантехи а̄маситум̣ ват̣т̣атӣ’’ти маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣. качаварамева харитум̣ ват̣т̣атӣти четийагопака̄ ва̄ бхиккхӯ хонту ан̃н̃е ва̄, хаттхенапи пун̃чхитва̄ качаварам̣ апанетум̣ ват̣т̣ати, малампи памаджджитум̣ ват̣т̣атийева.

а̄ракӯт̣алоханти киттималохам̣. тӣн̣и хи киттималоха̄ни кам̣салохам̣, ват̣т̣алохам̣, а̄ракӯт̣анти. таттха типутамбе миссетва̄ катам̣ кам̣салохам̣, сӣсатамбе миссетва̄ катам̣ ват̣т̣алохам̣, пакатирасатамбе миссетва̄ катам̣ а̄ракӯт̣ам̣. тенева там̣каран̣ена ниббаттатта̄ ‘‘киттималоха’’нти вуччати. ‘‘джа̄тарӯпагатикамева̄ти вуттатта̄ а̄ракӯт̣ам̣ суван̣н̣асадисамева а̄маситум̣ на ват̣т̣ати, ан̃н̃ам̣ пана ват̣т̣атӣ’’ти тӣсупи ган̣т̣хипадесу вуттам̣. кечи пана ‘‘а̄ракӯт̣ам̣ ана̄маситаббато джа̄тарӯпагатикамева̄ти вуттам̣, тасма̄ убхайампи джа̄тарӯпам̣ вийа а̄маситум̣ на ват̣т̣атӣ’’ти ваданти. пат̣хамам̣ вуттойева ча аттхо ган̣т̣хипадака̄рехи адхиппето. пат̣иджаггитум̣ ват̣т̣атӣти сена̄санапат̣ибаддхатта̄ вуттам̣.

са̄мика̄нам̣ песетаббанти са̄мика̄нам̣ са̄санам̣ песетаббам̣. бхиндитва̄ти хаттхена аггахетва̄ ан̃н̃ена йена кеначи бхиндитва̄. бхерисан̇гха̄т̣оти сан̇гхат̣итачаммабхерӣ. вӣн̣а̄сан̇гха̄т̣оти сан̇гхат̣итачаммавӣн̣а̄. чаммавинаддха̄нам̣ бхеривӣн̣а̄наметам̣ адхивачанам̣. туччхапоккхаранти авинаддхачаммам̣ бхерипоккхарам̣ вӣн̣а̄поккхаран̃ча. а̄ропитачамманти бхериа̄дӣнам̣ винаддханаттха̄йа мукхават̣т̣ийам̣ а̄ропитачаммам̣ тато уддхаритва̄ висум̣ т̣хапитачамман̃ча. онахитум̣ ва̄ти бхерипоккхара̄дӣни чаммам̣ а̄ропетва̄ винандхитум̣. онаха̄петум̣ ва̄ти татхева ан̃н̃ехи винандха̄петум̣. па̄ра̄джикаппахонакака̄лети акутхитака̄ле.

282. сан̇кама̄ди бхӯмигатикатта̄ на ка̄йапат̣ибаддхат̣т̣ха̄нийанти дуккат̣ам̣ вуттам̣. екападикасан̇камоти кхуддакасету. сакат̣амаггасан̇камоти сакат̣амаггабхӯто маха̄сету. т̣ха̄на̄ ча̄летунти раджджум̣ т̣ха̄на̄ ча̄летум̣. пат̣иччха̄детабба̄ти апанетабба̄. манусситтхӣ, иттхисан̃н̃ита̄, ка̄йасам̣саггара̄го, тена ра̄гена ва̄йа̄мо, хаттхагга̄ха̄дисама̄паджджананти има̄неттха пан̃ча ан̇га̄ни.

ка̄йасам̣саггасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

3. дут̣т̣хуллава̄ча̄сиккха̄падаван̣н̣ана̄

283. татийе уттарападалопена чхиннаоттаппа̄ ‘‘чхинника̄’’ти вутта̄ти а̄ха ‘‘чхинника̄ти чхиннаотаппа̄’’ти.

285. йатха̄ йува̄ йуватинти етена обха̄сане нира̄сан̇кабха̄вам̣ дассети. метхунупасан̃хита̄хӣти идам̣ дут̣т̣хуллава̄ча̄йа сикха̄ппатталаккхан̣адассанам̣. иттхилаккхан̣ена̄ти вуттаматтхам̣ виваритум̣ ‘‘субхалаккхан̣ена̄’’ти вуттам̣. на та̄ва сӣсам̣ етӣти ‘‘иттхилаккхан̣ена саманна̄гата̄сӣ’’тиа̄дина̄ ван̣н̣абхан̣анам̣ сан̇гха̄дисеса̄паттиджанакам̣ хутва̄ маттхакам̣ на па̄пун̣а̄ти. ван̣н̣абхан̣анан̃хи йена̄ка̄рена бхан̣антасса сан̇гха̄дисесо хоти, тена̄ка̄рена бхан̣антасса сикха̄ппаттам̣ на̄ма хоти. ‘‘иттхилаккхан̣ена саманна̄гата̄сӣтиа̄дикам̣ пана дут̣т̣хуллава̄часса̄дара̄гавасена бхан̣антасса дуккат̣а’’нти ган̣т̣хипадесу вуттам̣.

ека̄дасахи падехи агхат̣ите сӣсам̣ на етӣти ‘‘анимитта̄сӣ’’тиа̄дӣхи ека̄дасахи падехи агхат̣ите аван̣н̣абхан̣анам̣ сӣсам̣ на ети, аван̣н̣абхан̣анам̣ на̄ма на хотӣти вуттам̣ хоти. гхат̣итепӣти ека̄дасахи падехи аван̣н̣абхан̣ане гхат̣итепи. имехи тӣхи гхат̣итейева сан̇гха̄дисесоти ‘‘сикхаран̣ӣ’’тиа̄дӣхи тӣхийева падехи аван̣н̣абхан̣ане гхат̣итейева сан̇гха̄дисесо пасса̄вамаггасса нийатавачанатта̄ аччол̣а̄рикатта̄ ча. анимитта̄сӣтиа̄дӣхи пана ат̣т̣хахи падехи гхат̣ите кевалам̣ аван̣н̣абхан̣анамева сампаджджати, на сан̇гха̄дисесо, тасма̄ та̄ни тхуллаччайаваттхӯнӣти кечи. аккосанаматтатта̄ дуккат̣аваттхӯнӣти апаре. парибба̄джика̄ваттхусмим̣ вийа тхуллаччайамеветтха йуттатарам̣ диссати. кун̃чикапан̣а̄лиматтанти кун̃чика̄чхиддаматтам̣.

286-287. гарука̄паттинти бхиккхунийа̄ ка̄йасам̣сагге па̄ра̄джика̄паттим̣ сандха̄йа вадати. хасанто хасантоти сабха̄вадассанаттхам̣ вуттам̣. ахасантопи ва̄часса̄дара̄гена пунаппунам̣ вадати, а̄паттийева. ка̄йачиттатоти хаттхамудда̄йа обха̄сантасса ка̄йачиттато самут̣т̣ха̄ти.

288. тасма̄ дуккат̣анти аппат̣ивиджа̄нанахету дуккат̣ам̣, пат̣ивиджа̄нантийа̄ пана акхеттападатта̄ тхуллаччайена бхавитаббам̣. тенева парибба̄джика̄ваттхусмим̣ пат̣ивиджа̄нантийа̄ тхуллаччайам̣ ваккхати.

289. асаддхаммам̣ сандха̄йа̄ха̄ти ‘‘ва̄пита’’нти имасса бӣджаниккхепавачанатта̄ вуттам̣. сам̣сӣдатӣти вахати паваттати. атха ва̄ сам̣сӣдатӣти сам̣сӣдиссати. манусситтхӣ, иттхисан̃н̃ита̄, дут̣т̣хуллава̄часса̄дара̄го, тена ра̄гена обха̄санам̣, тан̇кхан̣авиджа̄нананти има̄неттха пан̃ча ан̇га̄ни.

дут̣т̣хуллава̄ча̄сиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

4. аттака̄мапа̄ричарийасиккха̄падаван̣н̣ана̄

290. чатуттхе чӣваранти нива̄сана̄ди йам̣ кин̃чи чӣварам̣. пин̣д̣апа̄танти йо кочи а̄ха̄ро. со хи пин̣д̣олйена бхиккхуно патте патанато таттха таттха ладдхабхиккха̄нам̣ пин̣д̣а̄нам̣ па̄то саннипа̄тоти ва̄ пин̣д̣апа̄тоти вуччати. сена̄сананти сайанан̃ча а̄санан̃ча. йаттха хи виха̄ра̄дике сети нипаджджати а̄сати нисӣдати, там̣ сена̄санам̣. пати ети етасма̄ти паччайоти а̄ха ‘‘патикаран̣ат̣т̣хена паччайо’’ти. рогасса патиайанат̣т̣хена ва̄ паччайо, паччанӣкагаманат̣т̣хена̄ти аттхо, вӯпасаманаттхена̄ти вуттам̣ хоти. дха̄туккхобхалаккхан̣асса хи там̣хетукадуккхаведана̄лаккхан̣асса ва̄ рогасса пат̣ипаккхабха̄во патиайанат̣т̣хо. йасса кассачӣти саппиа̄дӣсу йасса кассачи. саппа̄йасса̄ти хитасса вика̄равӯпасамена̄ти адхиппа̄йо. бхисаккасса каммам̣ тена видха̄таббато, тена̄ха ‘‘анун̃н̃а̄татта̄’’ти. нагарапариккха̄рехӣти нагарам̣ парива̄ретва̄ раккхан̣акехи. а̄ва̄т̣апариккхепо парикха̄ удда̄по па̄ка̄ро есика̄ палигхо па̄ка̄раматтхакаман̣д̣аланти сатта нагарапариккха̄ра̄ти ваданти. сетапариккха̄роти сувисуддхасӣла̄лан̇ка̄ро. арийамагго хи идха ‘‘ратхо’’ти адхиппето. тасса ча самма̄ва̄ча̄дайо алан̇ка̄рат̣т̣хена ‘‘париккха̄ро’’ти вутта̄. чаккавӣрийоти вӣрийачакко. джӣвитапариккха̄ра̄ти джӣвитасса паваттика̄ран̣а̄ни. самуда̄нетабба̄ти самма̄ уддхам̣ уддхам̣ а̄нетабба̄ парийеситабба̄. парива̄ропи хоти антара̄йа̄нам̣ парито ва̄ран̣ато, тена̄ха – ‘‘джӣвита…пе… раккхан̣ато’’ти. таттха антаранти виварам̣, ока̄соти аттхо. раккхан̣атоти верика̄нам̣ антарам̣ адатва̄ аттано са̄мӣнам̣ парива̄ретва̄ т̣хитасевака̄ вийа раккхан̣ато. асса̄ти джӣвитасса. ка̄ран̣абха̄ватоти чираппаваттийа̄ ка̄ран̣абха̄вато. раса̄йанабхӯтан̃хи бхесаджджам̣ сучирампи ка̄лам̣ джӣвитам̣ паваттетийева.

291. упача̄рети йаттха т̣хито вин̃н̃а̄петум̣ саккоти, та̄дисе. ка̄мо чева хету ча па̄ричарийа̄ ча аттхо. сесам̣ бйан̃джанантиа̄дӣсу па̄л̣ийам̣ ‘‘аттака̄ма’’нти падам̣ уддхаритва̄ аттано ка̄мам̣, аттано хетум̣, аттано адхиппа̄йам̣, аттано па̄ричарийанти чатта̄ро аттха̄ падабха̄джане вутта̄. тесу пат̣хаме аттхавикаппе ка̄мо ча хету ча па̄ричарийа̄ ча аттхо, сесам̣ адхиппа̄йападамекам̣ бйан̃джанам̣ пат̣хамавиггахе тадаттхасса асамбхавабха̄вато нираттхакатта̄. дутийе пана аттхавикаппе адхиппа̄йо ча па̄ричарийа̄ ча аттхо, ка̄мо ча хету ча̄ти сесам̣ пададвайам̣ бйан̃джанам̣ тесам̣ таттха аттха̄бха̄ватоти евам̣ чатта̄ри пада̄ни двиннам̣ виггаха̄нам̣ васена йоджита̄нӣти кечи ваданти. ган̣т̣хипаде ча айамеваттхо вутто. чӯл̣амаджджхимамаха̄ган̣т̣хипадесу пана ‘‘пат̣хамасмим̣ аттхавикаппе ка̄мо ча хету ча па̄ричарийа̄ ча адхиппа̄йаттхо, сесам̣ метхунадхаммасан̇кха̄тена ка̄мена̄тиа̄ди виггахава̄кйам̣ аккхаравиваран̣аматтато бйан̃джанаматтам̣. дутийе аттхавикаппе адхиппа̄йо ча па̄ричарийа̄ ча адхиппа̄йаттхо, сесам̣ аттана̄ ка̄мита̄ иччхита̄тиа̄ди виггахава̄кйам̣ аккхаравиваран̣аматтато бйан̃джанаматта’’нти еваматтхо вутто. ‘‘бйан̃джане а̄дарам̣ акатва̄’’ти вачанато айамеваттхо идха йуттатароти вин̃н̃а̄йати. бйан̃джане а̄дарам̣ акатва̄ти имина̄ хи ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттавиггахавасена бйан̃джане а̄дарам̣ акатва̄ти айаматтхо дӣпито.

ида̄ни йатха̄вуттамеваттхам̣ падабха̄джанена сам̣сандитва̄ дассетум̣ ‘‘аттано ка̄мам̣ аттано хетум̣ аттано па̄ричарийанти хи вутте джа̄ниссанти пан̣д̣ита̄’’тиа̄ди а̄раддхам̣. идам̣ вуттам̣ хоти – ‘‘аттано хету’’нти вутте аттано аттха̄йа̄ти айаматтхо вин̃н̃а̄йати. ‘‘аттано ка̄мам̣ аттано па̄ричарийа’’нти ча вутте ка̄мена па̄ричарийа̄ти айаматтхо вин̃н̃а̄йати. тасма̄ аттано ка̄мам̣ аттано хетум̣ аттано па̄ричарийанти имехи тӣхи падехи аттано аттха̄йа ка̄мена па̄ричарийа̄ аттака̄мапа̄ричарийа̄ти айаматтхавикаппо вуттоти вин̃н̃ӯ джа̄ниссанти. ‘‘аттано адхиппа̄йа’’нти вутте пана адхиппа̄йасаддасса ка̄митасаддена сама̄наттхабха̄вато аттано па̄ричарийанти имасса ча убхайавиггахаса̄ман̃н̃ато аттано иччхитака̄митат̣т̣хена аттака̄мапа̄ричарийа̄ти айаматтхавикаппо двӣхи падехи дасситоти вин̃н̃ӯ джа̄ниссантӣти.

етадагганти еса̄ агга̄. дут̣т̣хуллава̄ча̄сиккха̄паде кин̃ча̄пи метхунайа̄чанам̣ а̄гатам̣, татха̄пи там̣ дут̣т̣хуллава̄часса̄дара̄гавасена вуттам̣, идха пана аттано метхунасса̄дара̄гавасена̄ти айам̣ висесо. винӣтаваттхӯсу ‘‘тена хи бхагини аггада̄нам̣ дехӣ’’ти идам̣ аттано аттха̄йа вуттанти ведитаббам̣. манусситтхӣ, иттхисан̃н̃ита̄, аттака̄мапа̄ричарийа̄йа ра̄го, тена ра̄гена ван̣н̣абхан̣анам̣, тан̇кхан̣авиджа̄нананти има̄неттха пан̃ча ан̇га̄ни.

аттака̄мапа̄ричарийасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

5. сан̃чариттасиккха̄падаван̣н̣ана̄

296. пан̃чаме пан̣д̣итасса бха̄во пан̣д̣иччам̣, н̃а̄н̣ассетам̣ адхивачанам̣. гатиманта̄ти н̃а̄н̣агатийа̄ саманна̄гата̄. пан̣д̣ита̄ти имина̄ сабха̄ван̃а̄н̣ена саманна̄гатата̄ вутта̄, бйатта̄ти имина̄ иттхикаттаббесу виса̄радапан̃н̃а̄йа. тена̄ха ‘‘упа̄йан̃н̃ӯ виса̄рада̄’’ти. медха̄винӣти т̣ха̄нуппаттипан̃н̃а̄сан̇кха̄та̄йа тасмим̣ тасмим̣ аттхакичче упат̣т̣хите т̣ха̄насо тан̇кхан̣е ева уппаджджанапан̃н̃а̄йа саманна̄гата̄. тена̄ха ‘‘дит̣т̣хам̣ дит̣т̣хам̣ каротӣ’’ти. чхека̄ти йа̄губхаттасампа̄дана̄дӣсу нипун̣а̄. ут̣т̣ха̄навӣрийасампанна̄ти ка̄йикена вӣрийена саманна̄гата̄, йатха̄ ан̃н̃а̄ кусӣта̄ нисиннат̣т̣ха̄не нисинна̄ва хонти, т̣хитат̣т̣ха̄не т̣хита̄ва, евам̣ ахутва̄ виппха̄рикена читтена саббакиччам̣ ниппха̄детӣти вуттам̣ хоти. кума̄рика̄йа̄ти нимиттаттхе бхуммам̣, хетумхи ва̄ каран̣авачанам̣. тена̄ха ‘‘кума̄рика̄йа ка̄ран̣а̄’’ти. а̄ваханам̣ а̄ва̄хо, париггахабха̄вена да̄рика̄йа ган̣ха̄панам̣, татха̄ да̄панам̣ вива̄хо. тена̄ха ‘‘да̄ракасса̄’’тиа̄ди.

297-298. бхаттапа̄чанам̣ сандха̄йа рандха̄панам̣ вуттам̣, йасса кассачи па̄чанам̣ сандха̄йа пача̄панам̣ вуттам̣. дут̣т̣хум̣ кулам̣ гата̄ дуггата̄ти имаматтхам̣ дассенто ‘‘йаттха ва̄ гата̄’’тиа̄дима̄ха. а̄харан̣ам̣ а̄ха̄ро. на упа̄хат̣анти на диннам̣. кайо гахан̣ам̣, виккайо да̄нам̣. тадубхайам̣ сан̇ган̣хитва̄ ‘‘воха̄ро’’ти вуттам̣. ман̣д̣итапаса̄дхитоти еттха ба̄хирупакаран̣ена алан̇каран̣ам̣ ман̣д̣анам̣, аджджхаттика̄нам̣ кеса̄дӣнам̣йева сан̣т̣хапанам̣ паса̄дханам̣.

300. ‘‘аббхутам̣ ка̄тум̣ на ват̣т̣атӣ’’ти имина̄ дуккат̣ам̣ хотӣти дӣпети. ‘‘пара̄джитена да̄табба’’нти вуттатта̄ аденто дхураниккхепена ка̄ретаббо. ачирака̄ле адхика̄ро етасса аттхӣти ачирака̄ла̄дхика̄рикам̣, сан̃чариттам̣. ‘‘ачирака̄ла̄ча̄рика’’нти ва̄ па̄т̣хо, ачирака̄ле а̄ча̄ро аджджха̄ча̄ро етасса̄ти ачирака̄ла̄ча̄рикам̣.

кин̃ча̄пи ехибхиккхӯпасампанна̄ чева саран̣агаманӯпасампанна̄ ча сан̃чаритта̄дипан̣н̣аттиваджджам̣ а̄паттим̣ а̄паджджанти, тесам̣ пана на саббака̄ликатта̄ те ваджджетва̄ саббака̄ла̄нурӯпам̣ тантим̣ т̣хапенто бхагава̄ идха̄пи н̃аттичатуттхенева каммена упасампаннам̣ бхиккхум̣ дассетум̣ ‘‘татра йва̄йам̣ бхиккху…пе… айам̣ имасмим̣ аттхе адхиппето бхиккхӯ’’ти падабха̄джанам̣ а̄ха, на пана несам̣ сан̃чаритта̄диа̄паджджане абхаббабха̄вато. кхӣн̣а̄сава̄пи хи аппассута̄ кин̃ча̄пи локаваджджам̣ на̄паджджанти, пан̣н̣аттийам̣ пана аковидатта̄ виха̄рака̄рам̣ кут̣ика̄рам̣ саха̄га̄рам̣ сахасеййанти еварӯпа̄ ка̄йадва̄ре а̄паттийо а̄паджджанти, сан̃чариттам̣ падасодхаммам̣ уттаричхаппан̃чава̄чам̣ бхӯта̄рочананти еварӯпа̄ вачӣдва̄ре а̄паттийо а̄паджджанти, упаниккхиттаса̄дийанавасена манодва̄ре рӯпийапат̣иггахан̣а̄паттим̣ а̄паджджанти.

301. сан̃чаран̣ам̣ сан̃чаро, со етасса аттхӣти сан̃чарӣ, тасса бха̄во сан̃чариттам̣. тена̄ха ‘‘сан̃чаран̣абха̄ва’’нти, иттхипуриса̄нам̣ антаре сан̃чаран̣абха̄ванти аттхо. джа̄йаттане джа̄раттанети ча нимиттаттхе бхуммам̣, джа̄йабха̄ваттхам̣ джа̄рабха̄ваттханти вуттам̣ хоти. джа̄йабха̄вети бхарийабха̄ва̄йа. джа̄рабха̄вети са̄микабха̄ва̄йа. кин̃ча̄пи имасса падабха̄джане ‘‘джа̄рӣ бхависсасӣ’’ти иттхилин̇гавасена падабха̄джанам̣ вуттам̣, джа̄раттанети пана ниддесасса убхайалин̇гаса̄дха̄ран̣атта̄ пурисалин̇гавасенапи йоджетва̄ аттхам̣ дассенто ‘‘иттхийа̄ матим̣ пурисасса а̄роченто джа̄раттане а̄рочетӣ’’тиа̄дима̄ха. еттха хи ‘‘джа̄ро бхависсасӣ’’ти иттхийа̄ матим̣ пурисасса а̄роченто джа̄раттане а̄рочети на̄ма. па̄л̣ийам̣ пана иттхилин̇гавасенева йоджана̄ ката̄, тадануса̄рена пурисалин̇гавасенапи сакка̄ йоджетунти.

ида̄ни па̄л̣ийам̣ вуттанайенапи аттхам̣ дассенто ‘‘апича̄’’тиа̄дима̄ха. пати бхависсасӣти вуттамеваттхам̣ ‘‘са̄мико бхависсасӣ’’ти парийа̄йавачанена висесетва̄ дассети. идан̃ча джа̄раттанети ниддесасса убхайалин̇гаса̄дха̄ран̣атта̄ вуттам̣. мухуттика̄ бхависсасӣти аса̄микам̣ сандха̄йа вуттам̣, джа̄рӣ бхависсасӣти саса̄микам̣ сандха̄йа. антамасо тан̇кхан̣ика̄йапӣти идам̣ нидассанаматтанти а̄ха ‘‘етеневупа̄йена̄’’тиа̄ди.

303. серивиха̄ранти саччхандача̄рам̣. аттано васанти аттано а̄н̣ам̣. готтанти готамаготта̄дикам̣ готтам̣. дхаммоти пан̣д̣аран̇гапарибба̄джака̄дӣнам̣, тесам̣ тесам̣ ва̄ кула̄нам̣ дхаммо. готтавантесу готтасаддо, дхаммача̄рӣсу ча дхаммасаддо ваттатӣти а̄ха ‘‘саготтехӣ’’тиа̄ди. таттха саготтехӣти сама̄наготтехи, екавам̣саджа̄техӣти аттхо. сахадхаммикехӣти екасса саттхуса̄сане сахачаритаббадхаммехи, сама̄накуладхаммехи ва̄. тенева̄ха ‘‘екам̣ саттха̄ра’’нтиа̄ди. таттха ‘‘екам̣ саттха̄рам̣ уддисса паббаджитехӣ’’ти имина̄ пан̣д̣аран̇гапарибба̄джака̄дайо вутта̄, екаган̣апарийа̄паннехӣти ма̄ла̄ка̄ра̄диекаган̣апарийа̄паннехи.

саса̄мика̄ са̄раккха̄. йасса̄ гамане ран̃н̃а̄ дан̣д̣о т̣хапито, са̄ сапаридан̣д̣а̄. паччхима̄нам̣ двиннанти са̄раккхасапаридан̣д̣а̄нам̣ миччха̄ча̄ро хоти та̄сам̣ саса̄микабха̄вато. на итара̄санти итара̄сам̣ ма̄тураккхита̄дӣнам̣ ат̣т̣ханнам̣ пурисантарагамане наттхи миччха̄ча̄ро та̄сам̣ аса̄микабха̄вато. йа̄ хи са̄микасса сантакам̣ пхассам̣ тхенетва̄ паресам̣ абхиратим̣ уппа̄денти, та̄сам̣ миччха̄ча̄ро, на ча ма̄та̄дайо та̄сам̣ пхассе иссара̄. ма̄та̄дайо хи на аттана̄ пхасса̄нубхаванаттхам̣ та̄ раккханти, кевалам̣ ана̄ча̄рам̣ ниседхента̄ пурисантарагаманам̣ та̄сам̣ ва̄ренти. пурисасса пана ета̄су ат̣т̣хасупи хотийева миччха̄ча̄ро ма̄та̄дӣхи йатха̄ пурисена саддхим̣ сам̣ва̄сам̣ на каппети, татха̄ раккхитатта̄ паресам̣ раккхитагопитам̣ пхассам̣ тхенетва̄ пхут̣т̣хабха̄вато.

дханена кӣта̄ти бхарийабха̄ваттхам̣ дханена кӣта̄. тена̄ха ‘‘йасма̄ пана̄’’тиа̄ди. бхогена̄ти бхогахету. бхогаттхан̃хи васантӣ ‘‘бхогава̄синӣ’’ти вуччати. лабхитва̄ти йо нам̣ ва̄сети, тасса хаттхато лабхитва̄. удакапаттам̣ а̄маситва̄ гахита̄ одапаттакинӣ. тена̄ха ‘‘убхинна’’нтиа̄ди. дхаджена а̄хат̣а̄ти еттха дхаджайогато сена̄ва дхаджасаддена вутта̄, усситаддхаджа̄йа сена̄йа а̄хат̣а̄ти вуттам̣ хоти. тена̄ха ‘‘усситаддхаджа̄йа̄’’тиа̄ди.

305. бахиддха̄ вимат̣т̣хам̣ на̄ма хотӣти ан̃н̃аттха а̄рочитам̣ на̄ма хоти. там̣ кирийам̣ сампа̄дессатӣти тасса̄ а̄рочетва̄ там̣ киччам̣ сампа̄дету ва̄ ма̄ ва̄, там̣кирийа̄сампа̄дане йогйатам̣ сандха̄йа вуттам̣. да̄ракам̣ да̄рикан̃ча аджа̄на̄петва̄ тесам̣ ма̄та̄питуа̄дӣхи ма̄та̄питуа̄дӣнам̣йева сантикам̣ са̄сане песитепи харан̣авӣмам̣санапачча̄харан̣асан̇кха̄та̄йа тиван̇гасампаттийа̄ сан̇гха̄дисесо хотийева̄ти дат̣т̣хаббам̣. йам̣ уддисса са̄санам̣ песитам̣, там̣йева сандха̄йа тасса̄ ма̄туа̄дӣнам̣ а̄рочите ваттхуно екатта̄ ма̄туа̄дайопи кхеттамева̄ти кхеттамева отин̣н̣абха̄вам̣ дассетум̣ ‘‘буддхам̣ паччаккха̄мӣ’’тиа̄ди уда̄хат̣ам̣. имина̄ саметӣти еттха̄йамадхиппа̄йо – йатха̄ сайам̣ ана̄рочетва̄ ан̃н̃ена антева̄сиа̄дина̄ а̄роча̄пентасса висан̇кето наттхи, евам̣ тасса̄ сайам̣ ана̄рочетва̄ а̄рочанаттхам̣ ма̄туа̄дӣнам̣ вадантассапи наттхи висан̇кетоти. гхарам̣ найатӣти гхаран̣ӣ. мӯлат̣т̣ха̄нан̃ча васена̄ти еттха пурисасса ма̄туа̄дайо са̄санапесане мӯлабхӯтатта̄ ‘‘мӯлат̣т̣ха̄’’ти вуччанти. ма̄тураккхита̄йа ма̄та̄ бхиккхум̣ пахин̣атӣти еттха аттано ва̄ дхӣту сантикам̣ ‘‘иттханна̄масса бхарийа̄ хотӯ’’ти бхиккхум̣ пахин̣ати, пурисасса ва̄ сантикам̣ ‘‘мама дхӣта̄ иттханна̄масса бхарийа̄ хотӯ’’ти пахин̣атӣти гахетаббам̣. еса найо сесесупи. пуббе вуттанайатта̄ти пат̣хамасан̇гха̄дисесе вуттанайатта̄.

338. еттова паккаматӣти пуна а̄гантва̄ а̄н̣а̄пакасса ана̄рочетва̄ татойева паккамати. ан̃н̃ена каран̣ӣйена̄ти гаманахетувисуддхидассанаттхам̣ вуттам̣. тенева пана каран̣ӣйена гантва̄пи кин̃чи ана̄роченто на вӣмам̣сати на̄ма. анабхинандитва̄ти идам̣ татха̄ пат̣ипаджджама̄нам̣ сандха̄йа вуттам̣, сатипи абхинандане са̄санам̣ ана̄роченто пана на вӣмам̣сати на̄ма. татийападе вуттанайена̄ти ‘‘со тасса̄ вачанам̣ анабхинандитва̄’’тиа̄дина̄ вуттанайена. ваттхуган̣ана̄йа̄ти самбахула̄нам̣ иттхипуриса̄нам̣ самабха̄ве сати двиннам̣ двиннам̣ иттхипурисаваттхӯнам̣ ган̣ана̄йа. саче пана екато адхика̄ хонти, адхика̄нам̣ ган̣ана̄йа а̄паттибхедо ведитаббо.

339-340. па̄л̣ийам̣ чатуттхава̄ре асатипи ‘‘гаччханто на сампа̄дети, а̄гаччханто висам̣ва̄дети, ана̄паттӣ’’ти идам̣ аттхато а̄паннамева̄ти катва̄ вуттам̣ ‘‘чатуттхе ана̄паттӣ’’ти. ка̄рука̄нанти вад̣д̣хакӣа̄дӣнам̣. таччхакаайока̄ратантава̄йараджаканха̄питака̄ пан̃ча ка̄раво ‘‘ка̄рука̄’’ти вуччанти. еварӯпена…пе… ана̄паттӣти та̄дисам̣ гихивеййа̄ваччампи на хотӣти катва̄ вуттам̣.

ка̄йато самут̣т̣ха̄тӣти пан̣н̣аттим̣ ва̄ алам̣вачанӣйабха̄вам̣ ва̄ аджа̄нантасса ка̄йато самут̣т̣ха̄ти. ва̄чато самут̣т̣ха̄тӣти еттха̄пи есева найо. ка̄йава̄чато самут̣т̣ха̄тӣти пан̣н̣аттим̣ джа̄нитва̄ алам̣вачанӣйабха̄вам̣ аджа̄нантассапи ка̄йава̄чато самут̣т̣ха̄тӣти ведитаббам̣. алам̣вачанӣйа̄ хонтӣти десача̄риттавасена пан̣н̣ада̄на̄дина̄ париччатта̄ хонти. пан̣н̣аттим̣ пана джа̄нитва̄ти еттха алам̣вачанӣйабха̄вам̣ ва̄ти ча дат̣т̣хаббам̣. тенева ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йам̣ (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. сан̃чариттасиккха̄падаван̣н̣ана̄) ‘‘тадубхайам̣ пана джа̄нитва̄ етехева тӣхи найехи сама̄паджджантасса та̄нева тӣн̣и тадубхайаджа̄наначиттена сачиттака̄ни хонтӣ’’ти вуттам̣. тасма̄ пан̣н̣аттиджа̄наначиттена̄ти еттха̄пи тадубхайаджа̄нанам̣ ваттаббам̣. бхиккхум̣ аджа̄на̄петва̄ аттано адхиппа̄йам̣ пан̣н̣е ликхитва̄ диннам̣ харантассапи а̄патти хоти, имасса сиккха̄падасса ачиттакатта̄ти на гахетаббам̣. па̄л̣ийам̣ пана ‘‘а̄рочетӣ’’ти вуттатта̄ ат̣т̣хакатха̄йан̃ча таттха таттха а̄рочанассева дасситатта̄ ка̄йена ва̄ ва̄ча̄йа ва̄ а̄рочентассева а̄патти хотӣти гахетаббам̣.

341. дут̣т̣хулла̄дӣсупӣти а̄ди-саддена сан̃чариттампи сан̇ган̣ха̄ти. еттха пана кин̃ча̄пи иттхӣ на̄ма манусситтхӣ, на йаккхӣ, на петӣ, на тираччха̄нагата̄, пурисо на̄ма мануссапурисо, на йаккхотиа̄ди на вуттам̣, татха̄пи мануссаджа̄тика̄ва иттхипуриса̄ идха адхиппета̄. тасма̄ йесу сан̃чариттам̣ сама̄паджджати, тесам̣ мануссаджа̄тиката̄, на на̄лам̣вачанӣйата̄, пат̣игган̣ханавӣмам̣санапачча̄харан̣а̄нӣти има̄неттха пан̃чан̇га̄ни.

сан̃чариттасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

6. кут̣ика̄расиккха̄падаван̣н̣ана̄

342. чхат̣т̣хе еттакена̄ти еттакена да̄руа̄дина̄. апариччхиннаппама̄н̣а̄йоти апариччхиннада̄руа̄диппама̄н̣а̄йо. мӯлаччхеджджа̄йа пурисам̣ йа̄читум̣ на ват̣т̣атӣти парасантакабха̄вато мочетва̄ аттанойева сантакам̣ катва̄ йа̄читум̣ на ват̣т̣ати. евам̣ мӯлаччхеджджа̄йа ан̃н̃а̄такааппава̄ритат̣т̣ха̄нато йа̄чантасса ан̃н̃а̄такавин̃н̃аттийа̄ дуккат̣ам̣. да̄сам̣ аттано аттха̄йа са̄дийантассапи дуккат̣амева ‘‘да̄сида̄сапат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хотӣ’’ти (дӣ. ни. 1.10, 194) вачанато. н̃а̄такапава̄ритат̣т̣ха̄нато пана да̄сам̣ мӯлаччхеджджа̄йа йа̄чантасса са̄дийанавасена дуккат̣ам̣. сакакаммам̣ на йа̄читабба̄ти па̄н̣а̄типа̄тасиккха̄падараккхан̣аттхам̣ вуттам̣. анийаметва̄пи на йа̄читабба̄ти манусса̄нам̣ ан̃н̃атха̄ га̄хассапи самбхавато вуттам̣, суддхачиттена пана хаттхакаммам̣ йа̄чантасса а̄патти на̄ма наттхи.

саббакаппийабха̄вадӣпанаттханти саббасо каппийабха̄вадӣпанаттхам̣. мӯлам̣ детха̄ти ваттум̣ ват̣т̣атӣти йасма̄ мӯлам̣ дасса̄ма̄ти техи пат̣хамам̣ вуттатта̄ вин̃н̃атти на хоти, йасма̄ ча мӯланти бхан̣итам̣ са̄ман̃н̃авачанато акаппийавачанам̣ на хоти, тасма̄ мӯлам̣ детха̄ти ваттум̣ ват̣т̣ати. анаджджха̄вуттхаканти апариггахитам̣. акаппийакаха̄пан̣а̄ди на да̄таббанти кин̃ча̄пи акаппийакаха̄пан̣а̄дим̣ аса̄дийантена каппийавоха̄рато да̄тум̣ ват̣т̣ати, татха̄пи са̄руппам̣ на хоти. манусса̄ ча етасса сантакам̣ кин̃чи аттхӣти вихет̣хетаббам̣ ман̃н̃антӣти акаппийакаха̄пан̣а̄дида̄нам̣ пат̣иккхиттам̣. татхева па̄четва̄ти хаттхакаммавасенева па̄четва̄. ‘‘ким̣, бханте’’ти еттакепи пуччхите йадаттха̄йа павит̣т̣хо, там̣ катхетум̣ ват̣т̣ати пуччхитапан̃хатта̄.

ваттанти ча̄риттам̣, а̄патти пана на хотӣти адхиппа̄йо. каппийам̣ ка̄ра̄петва̄ пат̣иггахетабба̄нӣти са̄кха̄йа лаггараджасмим̣ патте патитепи са̄кхам̣ чхиндитва̄ кха̄дитука̄мата̄йапи сати сукхапарибхогаттхам̣ вуттам̣. ‘‘надим̣ ва̄…пе… а̄хара̄’’ти ваттхум̣ ват̣т̣атӣти апариггахитатта̄ вуттам̣. гехато…пе… парибхун̃джитаббанти париггахитаудакатта̄ вин̃н̃аттийа̄ дуккат̣ам̣ хотӣти адхиппа̄йо. аладжджӣхи…пе… на ка̄ретаббанти идам̣ уттарибхан̇га̄дхика̄ратта̄ аджджхохаран̣ӣйам̣ сандха̄йа вуттам̣. ба̄хирапарибхогесу пана аладжджӣхипи хаттхакаммам̣ ка̄ретум̣ ват̣т̣атӣти.

гон̣ам̣ пана…пе… а̄хара̄петум̣ на ват̣т̣атӣти аттано аттха̄йа мӯлаччхеджджавасена а̄хара̄петум̣ на ват̣т̣ати. а̄хара̄пентасса дуккат̣анти ан̃н̃а̄такавин̃н̃аттийа̄ дуккат̣ам̣. аттано аттха̄йа са̄дийанепи дуккат̣амева ‘‘хаттхигава̄ссавал̣авапат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хотӣ’’ти (дӣ. ни. 1.10, 194) вуттатта̄. тенева̄ха ‘‘н̃а̄такапава̄ритат̣т̣ха̄натопи мӯлаччхеджджа̄йа йа̄читум̣ на ват̣т̣атӣ’’ти. раккхитва̄ти йатха̄ чора̄ на харанти, евам̣ раккхитва̄. джаггитва̄ти тин̣ада̄на̄дӣхи джаггитва̄. на сампат̣иччхитаббанти аттано аттха̄йа гон̣е са̄дийанасса пат̣иккхиттатта̄ вуттам̣.

сакат̣ам̣ детха̄ти…пе… ват̣т̣атӣти мӯлаччхеджджавасена сакат̣ам̣ детха̄ти ваттум̣ на ват̣т̣ати. та̄вака̄ликам̣ ват̣т̣атӣти та̄вака̄ликам̣ катва̄ саббаттха йа̄читум̣ ват̣т̣ати. валлиа̄дӣсу ча парапариггахитесу есева найоти йоджетаббам̣. гарубхан̣д̣аппахонакесуйева ча валлиа̄дӣсӯти еттха а̄ди-саддена вел̣умун̃джапаббаджатин̣аматтика̄нам̣ сан̇гахо дат̣т̣хаббо. йам̣ пана ваттхувасена аппам̣ хутва̄ аггхавасена махантам̣ харита̄лахин̇гулака̄ди, там̣ гарубхан̣д̣ам̣ аппахонтампи йа̄читум̣ на ват̣т̣атӣти ваданти.

са̄ти вин̃н̃аттим̣ пара̄масати. са̄ ча идха парикатха̄дина̄ йена кеначи адхиппа̄йавин̃н̃а̄панам̣ вин̃н̃аттӣти гахетабба̄. тена̄ха ‘‘саббена сабба’’нти, саббаппака̄рена̄ти аттхо. тена ‘‘парикатха̄дивасенапи вин̃н̃а̄панам̣ на ват̣т̣атӣ’’ти дӣпети. парикатхобха̄санимиттакаммампи хи чӣварапин̣д̣апа̄тесу двӣсу паччайесу на ват̣т̣ати. ида̄ни сена̄санапаччайе адхиппетам̣ вин̃н̃аттим̣ парикатха̄дӣхи висесетва̄ дассенто ‘‘а̄хара дехӣти вин̃н̃аттиматтамева на ват̣т̣атӣ’’ти а̄ха. парикатхобха̄санимиттакамма̄ни ват̣т̣антӣти еттха парикатха̄ на̄ма парийа̄йена катханам̣ бхиккхусан̇гхасса сена̄санам̣ самба̄дхантиа̄дивачанам̣. обха̄со на̄ма уджукамева акатхетва̄ йатха̄ адхиппа̄йо вибхӯто хоти, евам̣ обха̄санам̣, упа̄сака̄, тумхе кухим̣ васатха̄ти? па̄са̄де, бхантети. бхиккхӯнам̣ пана, упа̄сака̄, па̄са̄до на ват̣т̣атӣтиа̄дивачанам̣. нимиттакаммам̣ на̄ма паччайе уддисса йатха̄ адхиппа̄йо вин̃н̃а̄йати, евам̣ нимиттакаммам̣, сена̄санаттхам̣ бхӯмипарикамма̄дӣни каронтасса ‘‘ким̣, бханте, кароси, ко ка̄ра̄петӣ’’ти вутте ‘‘на кочӣ’’тиа̄дивачанам̣.

ида̄ни гила̄напаччайе вин̃н̃аттиа̄дикам̣ саббампи ват̣т̣атӣти дассенто а̄ха ‘‘гила̄напаччайе пана̄’’тиа̄ди. татха̄ уппаннам̣ пана бхесаджджам̣ роге вӯпасанте парибхун̃джитум̣ ват̣т̣ати, на ват̣т̣атӣти? таттха винайадхара̄ ‘‘бхагавата̄ рогасӣсена парибхогасса два̄рам̣ диннам̣, тасма̄ арогака̄лепи парибхун̃джитум̣ ват̣т̣ати, а̄патти на хотӣ’’ти ваданти. суттантика̄ пана ‘‘кин̃ча̄пи а̄патти на хоти, а̄джӣвам̣ пана копети, тасма̄ саллекхаппат̣ипаттийам̣ т̣хитасса на ват̣т̣ати, саллекхам̣ копетӣ’’ти ваданти. уккамантӣти апагаччханти.

344. ман̣и кан̣т̣хе асса̄ти ман̣икан̣т̣хо, ман̣ина̄ упалаккхито ва̄ кан̣т̣хо асса̄ти ман̣икан̣т̣хоти маджджхападалопӣсама̄со дат̣т̣хаббо. деваван̣н̣анти деваттабха̄вам̣. пасанна̄ка̄ранти пасаннехи ка̄таббакиччам̣, ка̄йавеййа̄ваччасан̇кха̄там̣ упат̣т̣ха̄нанти вуттам̣ хоти. ман̣ийа̄чана̄йа тасса ана̄гаманена аттано вад̣д̣хи хотӣти вуттам̣ ‘‘ман̣ина̄ ме аттхо’’ти, мантападанӣха̄рена ва̄ татха̄ вуттанти дат̣т̣хаббам̣.

345. ваттама̄насамӣпети ваттама̄насса самӣпе атӣте. евам̣ ваттум̣ лаббхатӣти ‘‘а̄гатосӣ’’ти ваттаббе ваттама̄насамӣпатта̄ ‘‘а̄гаччхасӣ’’ти евам̣ ваттама̄навоха̄рена ваттум̣ лаббхати. лаккхан̣ам̣ панеттха саддасаттха̄нуса̄рато ведитаббам̣. со ева найоти ‘‘а̄гатомхӣ’’ти ваттаббе ‘‘а̄гаччха̄мӣ’’ти айампи ваттама̄насамӣпе ваттама̄навоха̄роти дассети.

348-349. йасма̄ пана на сакка̄ кевалам̣ йа̄чана̄йа кин̃чи ка̄тум̣, тасма̄ ‘‘сайам̣ йа̄читакехи упакаран̣ехӣ’’ти адхиппа̄йаттхо вутто. уддхам̣мукхам̣ литта̄ уллитта̄, адхомукхам̣ литта̄ авалитта̄. йасма̄ пана уддхам̣мукхам̣ лимпанта̄ йебхуййена анто лимпанти, адхомукхам̣ лимпанта̄ ча бахи, тасма̄ вуттам̣ ‘‘уллитта̄ти антолитта̄, авалитта̄ти бахилитта̄’’ти. таттха уллитта̄ на̄ма т̣хапетва̄ тула̄пит̣т̣хасан̇гха̄тава̄тапа̄надхӯмачхидда̄дибхедам̣ алепока̄сам̣ авасесе лепока̄се кут̣т̣ехи саддхим̣ гхат̣етва̄ чхаданасса анто судха̄йа ва̄ маттика̄йа ва̄ литта̄. авалитта̄ на̄ма вуттанайенева чхаданасса бахи литта̄. уллитта̄валитта̄ на̄ма татхева чхаданасса анто ча бахи ча литта̄.

бйан̃джанам̣ саметӣти ‘‘ка̄райама̄нена̄’’ти хетукаттувасена уддит̣т̣хападасса ‘‘ка̄ра̄пентена̄’’ти хетукаттувасенева ниддесасса кататта̄ бйан̃джанам̣ самети. йади евам̣ ‘‘каронто ва̄ ка̄ра̄пенто ва̄’’ти касма̄ тасса падабха̄джанам̣ вуттанти а̄ха ‘‘йасма̄ пана̄’’тиа̄ди. ‘‘аттана̄ виппакатам̣ парехи парийоса̄петӣ’’тиа̄дивачанато ‘‘каронтенапи идха вуттанайенева пат̣ипаджджитабба’’нти вуттам̣. таттха идха вуттанайенева̄ти имасмим̣ сиккха̄паде вуттанайенева. убхопетети ка̄ракака̄ра̄пака̄. ка̄райама̄нена̄ти имина̄ва падена сан̇гахита̄ти катхам̣ сан̇гахита̄. на хи ка̄райама̄но каронто на̄ма хоти, евам̣ панеттха адхиппа̄йо ведитаббо – йасма̄ каронтенапи ка̄райама̄ненапи идха вуттанайенева пат̣ипаджджитаббам̣, тасма̄ ка̄райама̄нена евам̣ пат̣ипаджджитаббанти вутте пагева каронтена̄ти идам̣ аттхато а̄гатамева̄ти ‘‘ка̄райама̄нена̄’’ти бхагавата̄ вуттам̣. тато ‘‘ка̄райама̄нена̄’’ти вутте са̄маттхийато лаббхама̄нопи аттхо тенева сан̇гахито на̄ма хотӣти. бйан̃джанам̣ виломитам̣ бхавеййа̄ти йасма̄ ‘‘ка̄райама̄нена̄’’ти имасса ‘‘каронтена̄’’ти идам̣ парийа̄йавачанам̣ на хоти, тасма̄ каронтена ва̄ ка̄ра̄пентена ва̄ти падаттхавасена ниддесе кате бйан̃джанам̣ вируддхам̣ бхавеййа̄ти адхиппа̄йо. аттхаматтамева̄ти падаттхато са̄маттхийато ча лаббхама̄нам̣ аттхаматтамева.

уддесоти уддиситаббо. аббоха̄риканти аппама̄н̣ам̣. ‘‘а̄йа̄мато ча виттха̄рато ча̄’’ти аватва̄ викаппаттхасса ва̄-саддасса вуттатта̄ екатобха̄гена вад̣д̣хитепи а̄паттийева̄ти дассенто ‘‘йо пана̄’’тиа̄дима̄ха. тихаттха̄ти вад̣д̣хакӣхаттхена тихаттха̄. пама̄н̣айутто ман̃чоти пакативидаттхийа̄ нававидаттхиппама̄н̣о ман̃чо. пама̄н̣ика̄ ка̄ретабба̄ти уккат̣т̣хаппама̄н̣ам̣ сандха̄йа вуттатта̄ уккат̣т̣хаппама̄н̣айутта̄ва кут̣и адеситаваттхука̄ на ват̣т̣ати, пама̄н̣ато пана ӯнатара̄ адеситаваттхука̄пи ват̣т̣атӣти кассачи сандехо сийа̄ти там̣ниваттанаттхам̣ ‘‘пама̄н̣ато ӯнатарампӣ’’тиа̄ди вуттам̣. таттха пама̄н̣ато ӯнатаранти па̄л̣ийам̣ вуттаппама̄н̣ато ӯнатарам̣. паччхимена пама̄н̣ена чатухаттхато ӯнатара̄ кут̣и на̄ма на хотӣти чатухаттхато пат̣т̣ха̄йа кут̣илаккхан̣аппаттам̣ кут̣им̣ дассетум̣ ‘‘чатухаттхам̣ пан̃чахаттхампӣ’’ти вуттам̣. калалалепоти кеначи силесена каталепо, тамбаматтика̄дикалалалепо ва̄. алепо ева̄ти аббоха̄рика̄йева̄ти адхиппа̄йо. пит̣т̣хасан̇гха̄т̣о два̄раба̄ха̄. олокетва̄пӣти апалокетва̄пи, апалоканакаммавасенапи ка̄тум̣ ват̣т̣атӣти адхиппа̄йо.

353. йатха̄ сӣха̄дӣнам̣ гочара̄йа паккаманта̄нам̣ нибаддхагаманамагго на ват̣т̣ати, евам̣ хаттхӣнампи нибаддхагаманамагго на ват̣т̣ати. етесанти сӣха̄дӣнам̣. ча̄рибхӯмӣти гочарабхӯми. на гахита̄ти на ва̄рита̄ти адхиппа̄йо. а̄рогйаттха̄йа̄ти нирупаддаваттха̄йа. сеса̄нӣти пуббан̣н̣аниссита̄дӣни. пуббан̣н̣анисситанти еттха пуббан̣н̣авируханат̣т̣ха̄нам̣ пуббан̣н̣а-саддена гахитам̣. тена̄ха – ‘‘саттаннам̣ дхан̃н̃а̄нам̣…пе… т̣хита’’нти. абхихананти еттха̄ти аббха̄гха̄там̣. ‘‘веригхара’’нти вуттамеваттхам̣ вибха̄ветум̣ ‘‘чора̄нам̣ ма̄ран̣аттха̄йа ката’’нти вуттам̣. дхаммагандхика̄ти хаттхапа̄да̄дичхинданагандхика̄.

а̄виджджитум̣ на сакка̄ хотӣти чхиндатат̣а̄дисамбхавато на сакка̄ хоти а̄виджджитум̣. па̄чинанти кут̣иваттхуса̄манта̄ чинитаббаадхит̣т̣ха̄нам̣. кин̃ча̄пи идха пуббапайогасахапайога̄нам̣ адинна̄да̄не вийа висесо наттхи, татха̄пи тесам̣ вибха̄гена дассанам̣ чхиндитва̄ пуна ка̄табба̄ти еттха кут̣ийа̄ бхеданапариччхедадассанаттхам̣ катам̣. тадаттха̄йа̄ти таччханаттха̄йа. евам̣ катанти адеситаваттхум̣ пама̄н̣а̄тиккантам̣ ва̄ катам̣. да̄руна̄ катам̣ кут̣т̣ам̣ еттха̄ти да̄рукут̣т̣ика̄, кут̣и. сила̄кут̣т̣икантиа̄дӣсупи есева найо. пан̣н̣аса̄ланти бахи пан̣н̣ехи чха̄детаббам̣ уллитта̄валиттам̣ кут̣имева вадати. тенева̄ха ‘‘сабхиттиччхаданам̣ лимписса̄мӣ’’ти.

антолепенева нит̣т̣ха̄петука̄мам̣ сандха̄йа ‘‘антолепе ва̄’’тиа̄ди вуттам̣. бахилепе ва̄ти еттха̄пи есева найо. тасмим̣ два̄рабаддхе ва̄ ва̄тапа̄не ва̄ т̣хапитети йоджетаббам̣. тассока̄санти тасса два̄рабаддхасса ва̄ ва̄тапа̄насса ва̄ ока̄сам̣. пуна вад̣д̣хетва̄ ва̄ти пуббева т̣хапитока̄сам̣ кхуддакам̣ че, бхеданена пуна вад̣д̣хетва̄. лепо на гхат̣ийатӣти пуббе динналепо два̄рабаддхена ва̄ ва̄тапа̄нена ва̄ саддхим̣ на гхат̣ийати, ека̄баддхам̣ хутва̄ на тит̣т̣хатӣти вуттам̣ хоти. танти два̄рабаддхам̣ ва̄ ва̄тапа̄нам̣ ва̄. пат̣хамамева сан̇гха̄дисесоти лепакиччасса нит̣т̣хитатта̄ два̄рабаддхам̣ ва̄ ва̄тапа̄нам̣ ва̄ т̣хапанато пуббейева сан̇гха̄дисесо. ат̣т̣хан̇гуламаттена аппаттаччхаданам̣ катва̄ти еттха евам̣ ме а̄патти на сийа̄ти бхиттийам̣ ва̄ чхадане ва̄ екан̇гуламаттампи ока̄сам̣ лепена агхат̣етва̄ т̣хапети, ват̣т̣атӣти ваданти. маттика̄кут̣т̣амева маттика̄лепасан̇кхйам̣ гаччхатӣти а̄ха – ‘‘саче маттика̄йа кут̣т̣ам̣ кароти, чхаданалепена саддхим̣ гхат̣ане а̄паттӣ’’ти. убхиннам̣ ана̄паттӣти пуримасса лепасса агхат̣итатта̄ дутийасса аттуддесиката̄самбхавато убхиннам̣ ана̄патти, тасма̄ вина̄пи ваттасӣсена тена ана̄н̣атто тасса каромӣти кароти, убхиннам̣ ана̄паттийева. саче тена а̄н̣атто кароти, мӯлат̣т̣хассева а̄патти.

354. чхаттим̣са чатукка̄ни на̄ма ‘‘бхиккху кут̣им̣ каротӣ’’тиа̄димхи пат̣хамава̄ре адеситаваттхукачатуккам̣ деситаваттхукачатуккам̣ пама̄н̣а̄тиккантачатуккам̣ пама̄н̣икачатуккам̣ адеситаваттхукаппама̄н̣а̄тиккантачатуккам̣ деситаваттхукаппама̄н̣икачатукканти чха чатукка̄ни, евам̣ сама̄дисатива̄ра̄дӣсупи пан̃часӯти чхаттим̣са. а̄паттибхедадассанаттхам̣ вутта̄нӣти ‘‘са̄рамбхе че бхиккху ваттхусмим̣ апариккамане’’ти ависесена ма̄тика̄йа вуттатта̄ са̄рамбхаапариккаманесупи сан̇гха̄дисесова сийа̄ти миччха̄га̄ханиваттанаттхам̣ са̄рамбхе апариккамане ча дуккат̣ам̣, адеситаваттхуката̄йа пама̄н̣а̄тиккантата̄йа ча сан̇гха̄дисесоти евам̣ а̄паттибхедадассанаттхам̣ вутта̄ни.

355-361. ‘‘двӣхи сан̇гха̄дисесехӣ’’ти ваттаббе вибхаттибйаттайена ча вачанабйаттайена ча двиннам̣ сан̇гха̄дисесена̄ти вуттанти а̄ха ‘‘двӣхи сан̇гха̄дисесехи…пе… аттхо ведитаббо’’ти. ‘‘ан̃н̃асса ва̄ да̄табба̄’’ти вуттатта̄ виппакатам̣ кут̣им̣ лабхитва̄ аттано аттха̄йа каронтассапи а̄дито пат̣т̣ха̄йа акататта̄ ана̄паттийева̄ти ваданти. апачинитабба̄ти виддхам̣сетабба̄. бхӯмисамам̣ катва̄ти кут̣иваттхусамам̣ катва̄.

364. на хеттха лепо гхат̣ийатӣти чхаданалепасса абха̄вато вуттам̣, висум̣йева анун̃н̃а̄татта̄ пана сачепи лен̣асса анто упарибха̄ге читтакамма̄дикаран̣аттхам̣ лепам̣ денти, ват̣т̣атийева. лепада̄навасена аката̄ ит̣т̣хака̄дигуха̄ гуха̄ на̄ма̄ти ган̣т̣хипадесу вуттам̣. тин̣ехи ва̄ пан̣н̣ехи ва̄ чха̄дитакут̣ика̄ва вутта̄ти ‘‘куккут̣аччхикагехам̣ ват̣т̣атӣ’’ти ватва̄ ‘‘чхаданам̣ дан̣д̣акехӣ’’тиа̄дина̄ пуна там̣ дассентехи тин̣апан̣н̣аччхадана̄ кут̣ика̄ва вутта̄. чхаданам̣ дан̣д̣акехи джа̄лабандхам̣ катва̄ти чхаданам̣ дӣгхато тирийато ча т̣хапитадан̣д̣акехи джа̄лам̣ вийа бандхитва̄. огумпхетва̄ти тин̣а̄дим̣ виддхам̣сетва̄. бхиттилепена саддхим̣ лепе гхат̣итети еттха уллитта̄валиттабха̄васса чхаданам̣ сандха̄йа вуттатта̄ сачепи бхиттилепена анаттхико хоти, чхаданалепе самантато бхиттийа̄ аппаматтакенапи гхат̣ите бхиттилепена вина̄пи а̄паттийева̄ти ваданти. упачика̄мочанаттхамева хет̣т̣ха̄ па̄са̄н̣акут̣т̣ам̣ катва̄ там̣ алимпитва̄ упари лимпати, лепо на гхат̣ийати на̄ма, ана̄паттийева̄ти имина̄ ат̣т̣хакатха̄вачанена там̣ на самети. таттха кечи ваданти ‘‘бхиттим̣ алимпитука̄мата̄йа абха̄вато чхаданалепе па̄са̄н̣акут̣т̣ена саддхим̣ гхат̣итепи таттха ана̄патти вутта̄’’ти, тампи на йуттам̣. ‘‘упачика̄мочанаттхамева̄’’ти хи вуттатта̄ па̄са̄н̣акут̣т̣е пуна лимпитука̄мата̄йа абха̄войева вин̃н̃а̄йати, тенева ‘‘там̣ алимпитва̄’’ти вуттам̣. тасма̄ ‘‘уллитта̄дибха̄во…пе… чхаданамева сандха̄йа вутто’’ти идам̣ сатипи бхиттилепе чхаданалепена вина̄ а̄патти на хотӣти чхаданалепасса падха̄набха̄вадассанаттхам̣ вуттам̣, на пана бхиттилепена вина̄пи а̄патти хотӣти дассанаттханти ваданти, идамева четтха йуттатаранти амха̄кам̣ кханти. еттха̄ти тин̣акут̣ика̄йа.

еттха ча тин̣акут̣ика̄йа ева саббатха̄ ана̄паттибха̄васса дассанам̣ парива̄рапа̄л̣им̣ а̄нетва̄ тин̣акут̣ика̄йа са̄рамбха̄дипаччайа̄пи ана̄паттибха̄во сукхена сакка̄ са̄дхетунти катам̣. тин̣акут̣ика̄йа ча саббатха̄ ана̄паттибха̄ве са̄дхите тенева найена лен̣агуха̄дӣсупи са̄рамбха̄дипаччайа̄пи ана̄паттибха̄во сакка̄ вин̃н̃а̄тунти. тенева ‘‘йам̣ пана̄’’тиа̄ди вуттам̣. татха̄ хи тин̣акут̣ика̄йа са̄рамбха̄дипаччайа̄пи ана̄паттибха̄ве са̄дхите тенева найена ан̃н̃ассаттха̄йа каронтассапи са̄рамбха̄дипаччайа̄пи ана̄паттибха̄во аттхато дасситойева хоти. еван̃ча сати бхиккху сама̄диситва̄ паккамати ‘‘кут̣им̣ ме каротха̄’’ти, сама̄дисати ча деситаваттхука̄ ча хоту ана̄рамбха̄ ча сапариккамана̄ ча̄ти, тасса кут̣им̣ каронти адеситаваттхукам̣ са̄рамбхам̣ апариккаманам̣. ‘‘а̄патти ка̄рука̄нам̣ тин̣н̣ам̣ дуккат̣а̄на’’нти па̄л̣ийам̣ ан̃н̃ассаттха̄йа каронтассапи са̄рамбха̄дипаччайа̄пи дуккат̣ам̣ касма̄ вуттанти имам̣ чоданам̣ манаси нидха̄йа ‘‘йам̣ пана…пе… акаран̣апаччайа̄ вутта’’нти идам̣ вуттам̣. айан̃хеттха адхиппа̄йо – ан̃н̃ассаттха̄йа каронтассапи са̄рамбха̄дипаччайа̄пи ана̄паттийева. ‘‘а̄патти ка̄рука̄нам̣ тин̣н̣ам̣ дуккат̣а̄на’’нти идам̣ пана ан̃н̃ассаттха̄йа каронтасса на са̄рамбха̄дипаччайа̄ а̄паттидассанаттхам̣ вуттам̣, кин̃чарахи йатха̄сама̄дит̣т̣ха̄йа акаран̣апаччайа̄ а̄паттидассанаттханти. йасма̄ бахӯсу поттхакесу сатасодхитасаммате ча пура̄н̣апоттхаке айамева па̄т̣хаккамо диссати, тасма̄ йатха̄дит̣т̣хапа̄т̣ха̄нуккаменеветтха аттхо пака̄сито. каттхачи поттхаке пана ‘‘кут̣илаккхан̣аппаттампи кут̣им̣…пе… ана̄паттӣ’’ти имасса̄нантарам̣ ‘‘йам̣ пана̄’’тиа̄дипа̄т̣хам̣ ликханти, еван̃ча сати таттха адхиппа̄йо па̄кат̣ойева. ана̄паттӣти ватва̄ти упосатха̄га̄ран̃ча бхависсати, ахан̃ча васисса̄мӣтиа̄дӣсу ва̄са̄га̄раттха̄йа ева анийамитатта̄ ана̄паттӣти ватва̄.

пама̄н̣а̄тиккантакут̣икаран̣алаккхан̣а̄ кирийа̄йева, адеситаваттхумӯлика̄йапи а̄паттийа̄ ан̇гам̣ хоти пама̄н̣а̄тиккантамӯлика̄йапи, тадубхайам̣ екато катва̄ ‘‘кирийа̄кирийато’’ти вуттам̣. ваттхум̣ адеса̄петва̄ пама̄н̣айуттам̣ кут̣им̣ каронтассапи ваттхум̣ деса̄петва̄ акирийа̄йа кут̣икаран̣акирийа̄йа ча самут̣т̣ха̄нато кирийа̄кирийатова самут̣т̣ха̄тӣти ведитаббам̣. ачиттаканти пан̣н̣аттиаджа̄наначиттена ачиттакам̣. уллитта̄дӣнам̣ ан̃н̃атарата̄, хет̣т̣химаппама̄н̣асамбхаво, адеситаваттхута̄, пама̄н̣а̄тиккантата̄, аттуддесиката̄, ва̄са̄га̄рата̄, лепагхат̣т̣ана̄ти има̄неттха чха ва̄ сатта ва̄ ан̇га̄ни.

кут̣ика̄расиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

7. виха̄рака̄расиккха̄падаван̣н̣ана̄

365. саттаме евам̣на̄маке нагарети косамбӣна̄маке. тасса кира нагарасса а̄ра̄мапоккхаран̣ӣа̄дӣсу тесу тесу т̣ха̄несу косамбаруккха̄ва уссанна̄ ахесум̣, тасма̄ косамбӣти сан̇кхйам̣ агама̄си. кусумбасса на̄ма исино ассамато авидӯре ма̄питатта̄ти еке. идам̣ вуттам̣ хоти – кусумбасса исино нива̄сабхӯми косамбӣ, тасса ча авидӯре бхаватта̄ нагарам̣ косамбӣти сан̇кхйам̣ гатанти. гхоситана̄макена кира сет̣т̣хина̄ со ка̄ритоти еттха ко гхоситасет̣т̣хи, катхан̃ча̄нена со а̄ра̄мо ка̄ритоти? пуббе кира аддиларат̣т̣хам̣ на̄ма ахоси. тато котӯхалако на̄ма далиддо чха̄такабхайена сапуттада̄ро субхиккхам̣ рат̣т̣хам̣ гаччханто путтам̣ вахитум̣ асакконто чхад̣д̣етва̄ агама̄си. ма̄та̄ ниваттитва̄ там̣ гахетва̄ гата̄. те екам̣ гопа̄лакага̄мам̣ пависим̣су. гопа̄лака̄нан̃ча тада̄ бахупа̄йа̄со пат̣ийатто хоти, тато па̄йа̄сам̣ лабхитва̄ бхун̃джим̣су. атха со пурисо бахутарам̣ па̄йа̄сам̣ бхутто джӣра̄петум̣ асакконто раттибха̄ге ка̄лам̣ катва̄ таттхева сунакхийа̄ куччхисмим̣ пат̣исандхим̣ гахетва̄ куккуро джа̄то, со гопа̄лакасса пийо ахоси. гопа̄лако ча паччекабуддхам̣ упат̣т̣ха̄ти. паччекабуддхопи бхаттакиччака̄ле куккурасса екам̣ пин̣д̣ам̣ дети. со паччекабуддхе синехам̣ уппа̄детва̄ гопа̄лакена саддхим̣ пан̣н̣аса̄лампи гаччхати, гопа̄лаке асаннихите бхаттавела̄йам̣ сайамева гантва̄ ка̄ла̄рочанаттхам̣ пан̣н̣аса̄ладва̄ре бхуссати, антара̄маггепи чан̣д̣амиге дисва̄ бхусситва̄ пала̄пети. со паччекабуддхе мудукена читтена ка̄лам̣ катва̄ девалоке ниббатти. татра̄сса ‘‘гхосакадевапутто’’твева на̄мам̣ ахоси.