3. анийатакан̣д̣ам̣
1. пат̣хамаанийатасиккха̄падаван̣н̣ана̄
443. путтасаддена са̄ман̃н̃аниддесато екасесанайена ва̄ путтӣпи гахита̄ти а̄ха ‘‘бахӯ дхӣтаро ча̄’’ти. да̄наппада̄несӯти кхуддакесу чева махантесу ча да̄несу. чхан̣ам̣ на̄ма аттано гехе каттаббаман̇галанти а̄ха ‘‘а̄ва̄хавива̄хаман̇гала̄дӣсӯ’’ти. еттха а̄ди-саддена пхаггун̣ама̄са̄дӣсу уттарапхаггун̣а̄диабхилаккхитадивасесу сапариджана̄нам̣ манусса̄нам̣ ман̇галакаран̣ампи сан̇ган̣ха̄ти. антаруссавесӯти махуссавасса антарантара̄ паваттитауссавесу. а̄са̄л̣хӣпава̄ран̣анаккхатта̄дӣсӯти еттха наккхаттасаддо паччекам̣ йоджетаббо. таттха а̄са̄л̣хӣнаккхаттанти вассӯпагаманапӯджа̄дивасам̣ сандха̄йа вуттам̣, пава̄ран̣анаккхаттанти пава̄ран̣апӯджа̄дивасам̣ сандха̄йа. а̄ди-саддена йасмим̣ наккхатте га̄манигамава̄сино тайо сатта ва̄ дивасе наккхаттагхосанам̣ катва̄ йатха̄вибхавам̣ алан̇катапат̣ийатта̄ бхоге парибхун̃джанта̄ наккхаттакӣл̣ам̣ кӣл̣анти, тампи сан̇ган̣ха̄ти. имепи да̄рака̄ти аттано да̄раке сандха̄йа ваданти. таданантаранти бхиккхӯнам̣ бходжана̄нантарам̣.
444-445. там̣ камманти там̣ аджджха̄ча̄ракаммам̣. бхиккху нисиннети еттха бхиккхӯти бхумматтхе паччаттавачанам̣, бхуммавачанасса ва̄ лопам̣ катва̄ ниддесоти а̄ха ‘‘бхиккхумхи нисинне’’ти. па̄л̣ийам̣ ‘‘сотасса рахо’’ти идам̣ аттхуддха̄равасена вуттам̣, ‘‘пат̣иччханне а̄сане’’ти пана вачанато ‘‘сакка̄ хоти метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исевиту’’нти ча вуттатта̄ чаккхусса рахо идха̄дхиппетоти дассетум̣ ‘‘кин̃ча̄пӣ’’тиа̄ди вуттам̣. париччхедо ведитабботи рахо нисаджджа̄паттийа̄ париччхедо ваваттха̄нам̣ ведитаббам̣. ида̄ни чаккхусса рахенева а̄паттим̣ париччхиндитва̄ дассенто ‘‘сачепи хӣ’’тиа̄дима̄ха. пихитакава̄т̣асса̄ти имина̄ пат̣иччханнабха̄вато чаккхусса рахосаббха̄вам̣ дассети. апихитакава̄т̣асса̄ти имина̄ аппат̣иччханнабха̄вам̣ дассети. аппат̣иччханне ча дутийасиккха̄паде а̄гатанайена сотасса рахавасенапи париччхедо ведитабботи а̄ха ‘‘антодва̄дасахаттхепи ока̄се’’ти. ‘‘антодва̄дасахаттхе’’ти хи идам̣ сотасса раха̄бха̄вам̣ сандха̄йа вуттам̣. йади хи чаккхуссева раха̄бха̄вам̣ сандха̄йа вадеййа, ‘‘антодва̄дасахаттхе’’ти на вадеййа аппат̣иччханне тато дӯратаре нисиннепи чаккхусса раха̄самбхавато. йасма̄ нисӣдитва̄ нидда̄йанто капимиддхапарето кан̃чи ка̄лам̣ чаккхӯни уммӣлети, кан̃чи ка̄лам̣ нимӣлети, на ча маха̄ниддам̣ оккамати, тасма̄ ‘‘нидда̄йантопи ана̄паттим̣ каротӣ’’ти вуттам̣. нипаджджитва̄ нидда̄йанто пана та̄дисо на хотӣти а̄ха ‘‘нипаджджитва̄ нидда̄йанто на каротӣ’’ти, ана̄паттим̣ на каротӣти аттхо.
пат̣иладдхасота̄паттипхала̄ти антимапариччхедато арийаса̄викам̣ дассети. пат̣ивиддхачатусачча̄ти сота̄паттимаггена пат̣ивиддхачатусачча̄. тин̣н̣ам̣ дхамма̄нам̣ ан̃н̃атарена ка̄ретабботи нисаджджам̣ пат̣иджа̄нама̄насса тин̣н̣ам̣ дхамма̄нам̣ ан̃н̃атарасама̄його хотийева̄ти вуттам̣. па̄ра̄джикена пана сан̇гха̄дисесена ча па̄читтийена ча тена̄ка̄рена нисаджджам̣ пат̣иджа̄нама̄нова ка̄ретаббо. на аппат̣иджа̄нама̄ноти аладжджӣпи аппат̣иджа̄нама̄но а̄паттийа̄ на ка̄ретабботи ависесена вуттам̣. со хи йа̄ва на пат̣иджа̄на̄ти, та̄ва нева суддхо, на асуддхоти ва̄ ваттаббо, ватта̄нусандхина̄ пана ка̄ретаббо. вуттан̃хетам̣ –
‘‘пат̣ин̃н̃а̄ ладжджӣсу ката̄, аладжджӣсу евам̣ на виджджати;
бахумпи аладжджӣ бха̄сеййа, ватта̄нусандхитена ка̄райе’’ти. (пари. 359);
йена ва̄ са̄ саддхеййавачаса̄ упа̄сика̄ вадеййа, тена со бхиккху ка̄ретабботи еттха ‘‘пат̣иджа̄нама̄но’’ти авуттепи адхика̄ратта̄ ‘‘пат̣иджа̄нама̄нова тена со бхиккху ка̄ретаббо’’ти вуттам̣. татха̄рӯпа̄йа упа̄сика̄йа вачанена ан̃н̃атхатта̄бха̄вато дит̣т̣хам̣ на̄ма татха̄пи хоти, ан̃н̃атха̄пи хотӣти дассанена ан̃н̃атхаттасамбхавам̣ дассети. евам̣ махиддхика̄ на̄ма…пе… вада̄петха̄ти идам̣ ‘‘евам̣ махиддхика̄пи тумхе еварӯпе а̄сан̇канӣйе т̣ха̄не касма̄ анупапариккхитва̄ нисиннаттха, тумха̄дисехи на̄ма антарагхаре нисӣдантехи упапариккхитва̄ патирӯпе т̣ха̄не нисӣдитабба’’нти тхерам̣ оваданто а̄ха, на пана асаддаханто. тхеро аттано анупапариккхитва̄ анисиннабха̄вам̣ дассенто ‘‘антарагхарассевесо а̄вусо досо’’ти а̄ха. евамака̄синти аттано нигӯхитаббампи гун̣ам̣ пака̄сенто евам̣ вийа иддхипа̄т̣иха̄рийам̣ ака̄сим̣. раккхеййа̄си манти ‘‘ма̄ мам̣ ан̃н̃епи евам̣ джа̄нантӯ’’ти аттано гун̣ам̣ аджа̄на̄петука̄мо вадати.
446-451. ма̄туга̄масса метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исевантоти еттха ‘‘магге’’ти па̄т̣хасесо дат̣т̣хабботи а̄ха ‘‘ма̄туга̄масса магге’’ти. рахо нисаджджасса̄дасса асатипи метхунара̄габха̄ве таппат̣ибаддхакилесатта̄ вуттам̣ ‘‘метхунадхаммасаннисситакилесо вуччатӣ’’ти, тенева саннисситаггахан̣ам̣ катам̣. там̣ сандха̄йа агатепи асуддхачиттена гататта̄ ‘‘асса̄де уппанне па̄читтийа’’нти вуттам̣. рахасса̄до уппаджджати ана̄паттӣти суддхачиттена гантва̄ нисиннатта̄ читтуппа̄даматтенеттха а̄патти на хотӣти вуттам̣. айам̣ дхаммо анийатоти еттха тин̣н̣ам̣ а̄паттӣнам̣ йам̣ а̄паттим̣ ва̄ ваттхум̣ ва̄ пат̣иджа̄на̄ти, тасса васена ка̄ретаббата̄йа анийатоти айаматтхо па̄кат̣ойева̄ти на вутто. йам̣ а̄паттим̣ пат̣иджа̄на̄ти, тасса̄ васенеттха ан̇габхедо ведитаббо.
пат̣хамаанийатасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
2. дутийаанийатасиккха̄падаван̣н̣ана̄
452. ‘‘еко’’ти вуттатта̄ ‘‘нисаджджам̣ каппетум̣ пат̣иккхитта’’нти имина̄ самбандхо на гхат̣атӣти а̄ха ‘‘йам̣ еко…пе… самбандхо ведитаббо’’ти. етам̣ паччаттавачананти ‘‘еко’’ти идам̣ паччаттавачанам̣.
453. бахи париккхиттанти бахи па̄ка̄ра̄дина̄ париккхиттам̣. паривен̣ан̇ган̣анти паривен̣ама̄л̣акам̣ сандха̄йа вуттам̣. иттхӣпи пурисопӣти еттха пат̣хаме касма̄ иттхисатампи ана̄паттим̣ на кароти, идха ека̄пи касма̄ ана̄паттим̣ каротӣти? вуччате – пат̣хамасиккха̄падам̣ ‘‘сакка̄ хоти метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исевиту’’нти вуттатта̄ метхунадхаммавасена а̄гатам̣, на ча метхунасса ма̄туга̄мо дутийо хоти. иттхийо хи ан̃н̃аман̃н̃исса̄ ваджджам̣ пат̣иччха̄денти, тенева веса̄лийам̣ маха̄ване два̄рам̣ виваритва̄ нипанне бхиккхумхи самбахула̄ иттхийо йа̄вадаттхам̣ катва̄ паккамим̣су, тасма̄ таттха ‘‘иттхисатампи ана̄паттим̣ на каротӣ’’ти вуттам̣. идам̣ пана сиккха̄падам̣ дут̣т̣хуллава̄ча̄васена а̄гатам̣ ‘‘алан̃ча кхо хоти ма̄туга̄мам̣ дут̣т̣хулла̄хи ва̄ча̄хи обха̄ситу’’нти вуттатта̄. дут̣т̣хуллава̄чан̃ча сутва̄ ма̄туга̄мопи на пат̣иччха̄дети. тенева дут̣т̣хуллава̄ча̄сиккха̄паде йа̄ та̄ иттхийо хиримана̄, та̄ никкхамитва̄ бхиккхӯ уджджха̄песум̣, тасма̄ идха ‘‘иттхӣпи ана̄паттим̣ каротӣ’’ти вуттам̣. идха аппат̣иччханнатта̄ иттхӣпи ана̄паттим̣ кароти, таттха пат̣иччханнатта̄ иттхисатампи ана̄паттим̣ на каротӣти ча ваданти.
ка̄йасам̣саггавасена анандхо вутто, дут̣т̣хуллава̄ча̄васена абадхиро. антодва̄дасахаттхе ока̄сети сотасса раха̄бха̄во вутто, етена ‘‘сотасса рахо два̄дасахаттхена париччхиндитаббо’’ти дассети. тасма̄ два̄дасахаттхато бахи нисинно ана̄паттим̣ на кароти сатипи чаккхусса раха̄бха̄ве сотасса рахасаббха̄вато. имасмин̃хи сиккха̄паде аппат̣иччханнатта̄ сотасса рахойева адхиппето. па̄л̣ийам̣ пана ‘‘чаккхусса рахо’’ти аттхуддха̄равасена вуттам̣. кеначи пана ‘‘двепи раха̄ идха адхиппета̄’’ти вуттам̣, там̣ на гахетаббам̣. на хи аппат̣иччханне ока̄се чаккхусса рахо самбхавати два̄дасахаттхато бахи дассанависайе дӯратаре нисиннассапи дат̣т̣хум̣ саккун̣еййабха̄вато. нидда̄йантопӣти имина̄ ‘‘нипаджджитва̄ нидда̄йантопи гахитойева̄’’ти тӣсупи ган̣т̣хипадесу вуттам̣. ‘‘нипаджджитва̄ нидда̄йантепи сатипи чаккхусса рахе абадхиратта̄ сотасса рахо наттхӣ’’ти ган̣т̣хипадака̄ра̄нам̣ адхиппа̄йо. йатха̄ пана нипаджджитва̄ нидда̄йанто андхо вийа кин̃чи на пассатӣти чаккхусса рахо самбхавати, татха̄ бадхиро вийа кин̃чи саддам̣ на сун̣а̄тӣти сотасса рахопи самбхаватӣти сакка̄ ваттум̣. ат̣т̣хакатха̄йан̃ча т̣хито ва̄ нисинно ва̄ти еттакамева вуттам̣, пат̣хамасиккха̄паде вийа ‘‘нипаджджитва̄ нидда̄йантопи ана̄паттим̣ на каротӣ’’ти идам̣ пана на вуттам̣, тасма̄ вӣмам̣ситва̄ йатха̄ на вируджджхати, татха̄ гахетаббам̣.
сотасса рахассева идха̄дхиппетатта̄ ‘‘бадхиро пана чаккхума̄пӣ’’ти вуттам̣. андхасса аппат̣иччханнампи пат̣иччханнапаккхам̣ бхаджатӣти пат̣хамасиккха̄падасса висайатта̄ вуттам̣ ‘‘андхо ва̄ абадхиропи на каротӣ’’ти. йатхева хи таттха апихитакава̄т̣асса габбхасса анто самӣпепи т̣хито андхо ана̄паттим̣ на кароти, евамайампӣти дат̣т̣хаббам̣. убхайаттха̄пӣти двӣсупи анийатесу. йасма̄ двӣхи сиккха̄падехи уда̄йиттхерам̣ а̄раббха висум̣ пан̃н̃атта̄ ка̄чи а̄патти на̄ма наттхи, тасма̄ тасса тасса сиккха̄падасса а̄дикаммике сандха̄йа а̄дикаммика̄нам̣ ана̄патти вутта̄. упанандаттхера̄дайо хи рахо нисаджджа̄дӣнам̣ а̄дикаммика̄. бхагавата̄ пана пат̣хамам̣ пан̃н̃аттасиккха̄пада̄нийева гахетва̄ упанандаваттхусмим̣ анийатаккамо дассито. йади имехи сиккха̄падехи висум̣ пан̃н̃атта̄ а̄патти на̄ма наттхи, атха касма̄ бхагавата̄ анийатадвайам̣ пан̃н̃аттанти? еварӯпа̄йапи упа̄сика̄йа вуччама̄но пат̣иджа̄нама̄нойева а̄паттийа̄ ка̄ретаббо, на аппат̣иджа̄нама̄ноти дассентена бхагавата̄ йа̄йа ка̄йачи а̄паттийа̄ йена кеначи чодите пат̣ин̃н̃а̄такаран̣ам̣йева дал̣хам̣ катва̄ винайавиниччхайалаккхан̣ам̣ т̣хапитам̣. атха бхиккхунӣнам̣ анийатам̣ касма̄ на вуттанти? идамева лаккхан̣ам̣ саббаттха анугатанти на вуттам̣.
дутийаанийатасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
ити самантапа̄са̄дика̄йа винайат̣т̣хакатха̄йа са̄раттхадӣпанийам̣
анийатаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.