13. куладӯсакасиккха̄падаван̣н̣ана̄
431. терасаме кӣт̣а̄гирӣти тасса нигамасса на̄мам̣. тан̃хи сандха̄йа парато ‘‘на ассаджипунаббасукехи бхиккхӯхи кӣт̣а̄гирисмим̣ ваттхабба’’нти вуттам̣. тена пана йогато со джанападопи ‘‘кӣт̣а̄гири’’иччева сан̇кхйам̣ гатоти а̄ха ‘‘евам̣на̄маке джанападе’’ти. а̄ва̄се нийутта̄ а̄ва̄сика̄, нибаддхава̄сино. те акатам̣ сена̄санам̣ каронти, джин̣н̣ам̣ пат̣исан̇кхаронти, кате иссара̄ хонти. тена̄ха ‘‘со йесам̣ а̄йатто…пе… те а̄ва̄сика̄’’ти. нива̄со нива̄саматтам̣ етесам̣ аттхӣти нева̄сика̄ти а̄ха ‘‘йе пана кевала’’нтиа̄ди. тети ассаджипунаббасука̄. чха джана̄ти пан̣д̣уко лохитако меттийо бхӯмаджако ассаджи пунаббасукоти име чха джана̄. самма̄ти а̄лапанавачанаметам̣. а̄йамукхабхӯта̄ти а̄йасса мукхабхӯта̄. дхурат̣т̣ха̄нети са̄ваттхийа̄ авидӯре т̣ха̄не. васса̄не хеманте ча̄ти двӣсу утӯсу вассанато ‘‘двӣхи мегхехӣ’’ти вуттам̣. дийад̣д̣хабхиккхусахассато ган̣а̄чарийа̄нам̣ чханнам̣ джана̄нам̣ адхикатта̄ ‘‘самадхика’’нти вуттам̣, са̄дхиканти аттхо. ма-ка̄ро падасандхивасена а̄гато. акатаваттхунти акатапуббам̣ абхинававаттхум̣.
кан̣ика̄ра̄дайо пуппхаруккха̄, джа̄тисумана̄дайо пуппхагаччха̄. кот̣т̣ананти сайам̣ чхинданам̣. кот̣т̣а̄пананти ‘‘имам̣ чхинда бхинда̄’’ти ан̃н̃ехи чхеда̄панам̣. а̄л̣ийа̄ бандхананти йатха̄ гаччхамӯле удакам̣ сантит̣т̣хати, татха̄ самантато бандханам̣. удакасса̄ти акаппийаудакасса. каппийаудакасин̃чананти имина̄ва син̃ча̄панампи сан̇гахитанти дат̣т̣хаббам̣. нану ‘‘удакасса сечанам̣ сеча̄пана’’нти имина̄ва са̄ман̃н̃ато каппийа̄каппийаудакасин̃чана̄дим̣ сакка̄ сан̇гахетум̣, тасма̄ каппийаудакасин̃чана̄ди касма̄ висум̣ вуттанти? ‘‘а̄ра̄ма̄диаттхам̣ ропите акаппийавоха̄ресупи каппийаудакасин̃чана̄ди ват̣т̣атӣ’’ти ваккхама̄натта̄ идха̄пи вибха̄гам̣ катва̄ каппийаудакасин̃чана̄ди висум̣ дасситам̣. хаттхамукхапа̄дадховананха̄нодакасин̃чананти имина̄пи пака̄рантарена каппийаудакасин̃чанамева дассети. ‘‘акаппийавоха̄ро’’ти кот̣т̣анакхан̣ана̄дивасена сайам̣ каран̣ассапи катхам̣ сан̇гахоти? акаппийанти вохарӣйатӣти акаппийавоха̄роти акаппийабхӯтам̣ каран̣ака̄ра̄пана̄ди саббамева сан̇гахитам̣, на пана акаппийавачанаматтанти дат̣т̣хаббам̣. каппийавоха̄репи есева найо. суккхама̄тика̄йа уджукаран̣анти имина̄ пура̄н̣апан̣н̣а̄дихаран̣ампи сан̇гахитанти дат̣т̣хаббам̣. куда̄ла̄дӣни бхӯмийам̣ т̣хапетва̄ т̣ха̄нато хаттхена гахетва̄ т̣ха̄намева па̄кат̣атаранти ‘‘обха̄со’’ти вуттам̣.
маха̄паччарива̄дамхи патит̣т̣хапетука̄мо паччха̄ вадати. ванаттха̄йа̄ти идам̣ кечи ‘‘вататтха̄йа̄’’ти пат̣ханти, тесам̣ ватиаттха̄йа̄ти аттхо. акаппийавоха̄репи екаччам̣ ват̣т̣атӣти дассетум̣ ‘‘на кевалан̃ча сеса’’нтиа̄дима̄ха. йам̣ кин̃чи ма̄тиканти суккхама̄тикам̣ ва̄ асуккхама̄тикам̣ ва̄. ‘‘каппийаудакам̣ син̃читу’’нти имина̄ ‘‘каппийаудакам̣ син̃чатха̄ти ваттумпи ват̣т̣атӣ’’ти дассети. сайам̣ ропетумпи ват̣т̣атӣти имина̄ ‘‘ропехӣти ваттум̣ ват̣т̣атӣ’’типи сиддхам̣. ан̃н̃аттха̄йа ва̄ каронтасса̄ти ваттхупӯджа̄диаттхам̣ каронтасса. касма̄ на ана̄паттӣти ваттхупӯджанаттха̄йа гантхана̄дӣсу касма̄ на ана̄патти. ана̄паттийева̄ти пат̣ивачанам̣ датва̄ ида̄ни тамева ана̄паттибха̄вам̣ дассетум̣ ‘‘йатха̄хӣ’’тиа̄ди вуттам̣. таттха̄ти а̄ра̄ма̄диаттха̄йа руккхаропане. татха̄ ваттхупӯджанаттха̄йапи ана̄паттийева̄ти ратанаттайапӯджанаттха̄йапи каппийавоха̄рена парийа̄йа̄дӣхи ча гантха̄пане ана̄паттийева̄ти аттхо.
‘‘татха̄ ваттхупӯджанаттха̄йа̄’’ти хи са̄ман̃н̃ато вуттепи ‘‘йатха̄ хи таттха каппийавоха̄рена парийа̄йа̄дӣхи ча̄’’ти вуттатта̄ каппийавоха̄ра̄дӣхи гантха̄пане ева ана̄патти вин̃н̃а̄йати, на сайам̣ гантхане, тенева паро сайам̣ гантханампи касма̄ на ват̣т̣атӣти чоденто ‘‘нану ча̄’’тиа̄дима̄ха. йатха̄ а̄ра̄ма̄диаттхам̣ каппийапатхавийам̣ сайам̣ ропетумпи ват̣т̣ати, татха̄ ваттхупӯджанаттха̄йа сайам̣ гантханепи касма̄ на ват̣т̣атӣти чодакасса адхиппа̄йо. вуттантиа̄ди а̄чарийасса париха̄ро. атха ‘‘на пана маха̄ат̣т̣хакатха̄йа’’нти касма̄ вадати. маха̄паччариа̄дӣсу вуттампи хи пама̄н̣амева̄ти на̄йам̣ виродхо, маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ авуттампи таттхева вуттена сам̣сандитва̄ пама̄н̣амева̄ти патит̣т̣ха̄петум̣ вуттатта̄. там̣ катханти ман̃н̃еййа̄сӣти самбандхо. маха̄ат̣т̣хакатха̄йан̃ча каппийаудакасечанам̣ вуттам̣, там̣ катханти еттха̄йамадхиппа̄йо. кин̃ча̄пи маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ а̄ра̄ма̄диаттха̄йа каппийапатхавийам̣ сайам̣ ропанам̣ на вуттам̣, каппийаудакасса пана сайам̣ син̃чанам̣ вуттамева, тасма̄ йатха̄ а̄ра̄ма̄диаттха̄йа каппийаудакам̣ сайам̣ син̃читумпи ват̣т̣ати, татха̄ ваттхупӯджанаттха̄йа сайам̣ гантханампи касма̄ на ват̣т̣атӣти. тампи на вируджджхатӣти йадетам̣ а̄ра̄ма̄диаттха̄йа сайам̣ ропанам̣ каппийаудакасин̃чанан̃ча вуттам̣, тампи на вируджджхати. катхам̣ там̣ на вируджджхатӣти а̄ха ‘‘татрахӣ’’тиа̄ди. етам̣ вуттанти ма̄ла̄ваччхам̣ ропентипи ропа̄пентипи син̃чантипи син̃ча̄пентипӣти етам̣ вуттам̣. ан̃н̃атра пана парийа̄йо аттхӣти ‘‘ма̄ла̄ваччхам̣ ропентипи ропа̄пентипи син̃чантипи син̃ча̄пентипӣ’’ти куласан̇гахаттха̄йа ропанасин̃чанам̣ сандха̄йа вуттатта̄ тато ан̃н̃атра а̄ра̄ма̄диаттха̄йа ма̄ла̄ваччхаропане парийа̄йо аттхи. таттха парийа̄йам̣ идха ча парийа̄йа̄бха̄вам̣ н̃атва̄ти таттха ‘‘ма̄ла̄ваччхам̣ ропентӣ’’тиа̄дӣсу ‘‘ма̄ла̄ваччха’’нти висесавачанасаббха̄вато парийа̄йам̣, идха ‘‘гантхентӣ’’тиа̄дӣсу татха̄видхависесавачана̄бха̄вато парийа̄йа̄бха̄ван̃ча н̃атва̄.
нану ча йатха̄ ‘‘гантхентӣ’’ти са̄ман̃н̃ато вуттатта̄ парийа̄йо на лаббхатӣти йасса кассачи аттха̄йа сайам̣ гантханам̣ на ват̣т̣ати, евам̣ ‘‘гантха̄пентӣ’’ти са̄ман̃н̃ато вуттатта̄ парийа̄йена гантха̄панампи на ват̣т̣атӣти а̄паджджати. еван̃ча сати парато ‘‘евам̣ джа̄на, евам̣ кате собхеййа, йатха̄ ета̄ни пуппха̄ни на викирийанти, татха̄ карохӣтиа̄дина̄ каппийавачанена ка̄ретум̣ ват̣т̣атӣ’’ти идам̣ вируджджхатӣти? на вируджджхати, парийа̄йена хи ка̄ра̄панам̣ гантха̄панамева на хоти, тасма̄ йатха̄вуттанайена парийа̄йато ка̄ра̄панам̣ ват̣т̣ати. саббам̣ вуттанайенева ведитаббанти хет̣т̣ха̄ вуттам̣ виниччхайамева сан̇кхепато нигамети. харан̣а̄дӣсу касма̄ ана̄паттӣти ваттхупӯджанаттха̄йа харан̣а̄дӣсу касма̄ ана̄патти. кулиттхиа̄дӣнам̣ аттха̄йа харан̣атоти кулиттхиа̄дӣнам̣ харан̣асса таттха вуттатта̄ти адхиппа̄йо. тенева̄ха ‘‘харан̣а̄дхика̄ре хӣ’’тиа̄ди. ма̄ланти пуппхада̄мам̣. ман̃джарӣ вийа̄ти кусумаман̃джарӣ вийа. ха̄расадисанти мутта̄ха̄расадисам̣.
па̄читтийан̃чева дуккат̣ан̃ча̄ти патхавӣкхан̣анапаччайа̄ па̄читтийам̣, куласан̇гахапаччайа̄ дуккат̣ам̣. акаппийавоха̄рена̄ти ‘‘идам̣ кхан̣а, идам̣ ропехӣ’’тиа̄диакаппийавоха̄рена. дуккат̣амева̄ти куласан̇гахапаччайа̄ дуккат̣ам̣. убхайаттха̄ти каппийа̄каппийапатхавийам̣. саббаттха̄ти куласан̇гахапарибхогаа̄ра̄ма̄диаттха̄йа ропите. дуккат̣ампӣти на кевалам̣ па̄читтийамева. каппийена̄ти каппийена удакена. тесам̣йева двиннанти куладӯсанапарибхога̄нам̣. дуккат̣анти куласан̇гахаттха̄йа сайам̣ син̃чане каппийавоха̄рена акаппийавоха̄рена ва̄ син̃ча̄пане ча дуккат̣ам̣, парибхогаттха̄йа пана сайам̣ син̃чане акаппийавоха̄рена син̃ча̄пане ча дуккат̣ам̣. а̄паттибахулата̄ ведитабба̄ти еттха сайам̣ син̃чане дха̄ра̄паччхедаган̣ана̄йа а̄паттиган̣ана̄ ведитабба̄. син̃ча̄пане пана пунаппунам̣ а̄н̣а̄пентасса ва̄ча̄йа ва̄ча̄йа а̄патти, саким̣ а̄н̣аттасса бахӯнам̣ син̃чанепи ека̄ва.
дуккат̣апа̄читтийа̄нӣти куласан̇гахапаччайа̄ дуккат̣ам̣, бхӯтага̄мапа̄табйата̄йа па̄читтийам̣. ан̃н̃аттха̄ти ваттхупӯджа̄диаттха̄йа очинане. саким̣ а̄н̣аттоти акаппийавоха̄рена а̄н̣атто. па̄читтийамева̄ти акаппийавачанена а̄н̣аттатта̄ па̄читтийам̣. каппийавачанена пана ваттхупӯджа̄диаттха̄йа очина̄пентасса ана̄паттийева.
гантханена ниббаттам̣ гантимам̣. еса найо сесесупи. на ват̣т̣атӣти куласан̇гахаттха̄йа ваттхупӯджа̄диаттха̄йа ва̄ вуттанайена каронтасса ча ка̄ра̄пентасса ча дуккат̣анти аттхо. пуриманайенева̄ти ‘‘бхиккхусса ва̄’’тиа̄дина̄ вуттанайена. дхамма̄санавита̄не баддхакан̣т̣акесу пуппха̄ни виджджхитва̄ т̣хапентӣти самбандхо. упарӯпари виджджхитва̄ чхаттасадисам̣ катва̄ а̄вун̣анато ‘‘чхатта̄тичхаттам̣ вийа̄’’ти вуттам̣. ‘‘кадаликкхандхамхӣ’’тиа̄дина̄ вуттам̣ саббамева сандха̄йа ‘‘там̣ атиол̣а̄рикамева̄’’ти вуттам̣, сайам̣ каронтасса акаппийавачаненева ка̄ра̄пентасса ча дуккат̣амева̄ти аттхо. пуппхавиджджханаттханти вуттатта̄ пуппха̄ни виджджхитум̣йева кан̣т̣акам̣ бандхитум̣ на ват̣т̣ати, пуппхада̄ма̄дибандханаттхам̣ пана ват̣т̣ати. кан̣т̣акампи бандхитум̣ на ват̣т̣атӣти ча идам̣ ат̣т̣хакатха̄чарийаппама̄н̣ена гахетаббам̣. павесетум̣ на ват̣т̣атӣти вуттатта̄ пуппхаччхидде апавесетва̄ упарӯпари т̣хапетум̣ ват̣т̣ати. джа̄ламайам̣ вита̄нам̣ джа̄лавита̄нам̣. на̄гадантакампи саччхиддакам̣йева гахетаббам̣. пуппхапат̣иччхакам̣ дан̣д̣а̄дӣхи катапуппха̄дха̄ран̣ам̣, тампи саччхиддамева идха вуттам̣. асокапин̣д̣ийа̄ти асокапуппхаман̃джарика̄йа. ‘‘дхаммараджджу на̄ма четийам̣ ва̄ бодхим̣ ва̄ пуппхапавесанаттхам̣ а̄виджджхитва̄ баддхараджджӯ’’ти маха̄ган̣т̣хипаде маджджхимаган̣т̣хипаде ча вуттам̣, тасма̄ татха̄баддха̄йа раджджуйа̄ четийасса ча антаре пуппха̄ни павесетум̣ ват̣т̣атӣти вин̃н̃а̄йати. ган̣т̣хипаде пана ‘‘дхаммараджджунти ситхилам̣ ват̣т̣икам̣ раджджум̣ катва̄ бодхим̣ ва̄ четийам̣ ва̄ париккхипитва̄ дхамма̄сане ва̄ ламбитва̄ таттха пуппха̄ни павесентӣ’’ти вуттам̣, тасма̄ ситхилават̣т̣ика̄йа раджджуйа̄ антарепи пуппха̄ни павесетум̣ ват̣т̣атӣти вин̃н̃а̄йати, вӣмам̣ситва̄ йуттатарам̣ гахетаббам̣. убхайаттха̄пи панеттха неваттхи виродхоти амха̄кам̣ кханти.
маттхакада̄манти дхамма̄сана̄диматтхаке ламбакада̄мам̣. пуппхехи вет̣хентӣти пуппхада̄мена вет̣хенти. тесам̣йева̄ти уппала̄дӣнам̣йева. ва̄кена ва̄ дан̣д̣акена ва̄ти висум̣ аччхиннена пуппхасахитенева ва̄кена ва̄ дан̣д̣акена ва̄. кхандхе т̣хапитака̄са̄васса̄ти кхандхе т̣хапитасан̇гха̄т̣им̣ сандха̄йа вуттам̣. тан̃хи татха̄ бандхитум̣ сакка̄ бхавеййа. имина̄ва ан̃н̃ампи та̄дисам̣ ка̄са̄вам̣ ва̄ ваттхам̣ ва̄ вуттанайена бандхитва̄ таттха пуппха̄ни паккхипитум̣ ват̣т̣атӣти сиддхам̣. ам̣сабхан̣д̣икам̣ пасиббаке паккхиттасадисатта̄ вет̣химам̣ на̄ма на джа̄там̣, тасма̄ ситхилабандхасса антарантара̄ паккхипитум̣ ват̣т̣атӣти ваданти.
пуппхапат̣е ча дат̣т̣хаббанти пуппхапат̣ам̣ каронтасса дӣгхато пуппхада̄масса харан̣апачча̄харан̣авасена пӯран̣ам̣ сандха̄йа вуттам̣. тирийато харан̣ам̣ пана ва̄йимам̣ на̄ма хоти, на пӯримам̣. пуримат̣т̣ха̄нам̣ атикка̄метӣти еттха ‘‘апхуса̄петва̄пи атикка̄ментасса а̄паттийева̄’’ти тӣсупи ган̣т̣хипадесу вуттам̣. ‘‘пуримат̣т̣ха̄нам̣ атикка̄метӣ’’ти ависесена вуттатта̄ там̣ йуттам̣. кечи пана ‘‘ан̃н̃аман̃н̃ам̣ апхуса̄петва̄ анекаккхаттум̣ париккхипитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти вадантӣти вуттам̣, таттха ка̄ран̣ам̣ на диссати. бандхитум̣ ват̣т̣атӣти пуппхарахита̄йа суттакот̣ийа̄ ва̄какот̣ийа̄ ва̄ бандхитум̣ ват̣т̣ати. екава̄рам̣ харитва̄ ва̄ париккхипитва̄ ва̄ти идам̣ пуббе вуттачетийа̄дипариккхепам̣ пуппхапат̣акаран̣ан̃ча сандха̄йа вуттам̣, тасма̄ четийам̣ ва̄ бодхим̣ ва̄ париккхипантена екава̄рам̣ париккхипитва̄ пуримат̣т̣ха̄нам̣ сампатте ан̃н̃асса да̄таббам̣, тенапи екава̄рам̣ париккхипитва̄ татхева ка̄таббам̣. пуппхапат̣ам̣ каронтена ча екава̄рам̣ харитва̄ ан̃н̃асса да̄таббам̣, тенапи татхева ка̄таббам̣. сачепи двейева бхиккхӯ убхосу пассесу т̣хатва̄ парийа̄йена харанти, ват̣т̣атийева̄ти ваданти.
пӯританти дӣгхато паса̄ран̣авасена пӯритам̣. ва̄йитум̣ на лабхатӣти дӣгхато паса̄рите тирийато харан̣ам̣ ва̄йанам̣ на̄ма хотӣти екава̄рампи пуппхагун̣ам̣ тирийато харитум̣ на ват̣т̣ати. пуппха̄ни т̣хапентена̄ти агантхита̄ни па̄катикапуппха̄ни т̣хапентена. пуппхада̄мам̣ пана пӯджанаттха̄йа бхӯмийам̣ т̣хапентена пхуса̄петва̄ ва̄ апхуса̄петва̄ ва̄ дигун̣ам̣ катва̄ т̣хапетум̣ на ват̣т̣атӣти ваданти. гхат̣икада̄маоламбакоти анте гхат̣ика̄ка̄райутто йамакада̄маоламбако. екекам̣ пана да̄мам̣ никкхантасуттакот̣ийа̄ва бандхитва̄ оламбитум̣ ват̣т̣ати, пуппхада̄мадвайам̣ сан̇гхат̣итука̄менапи никкхантасуттакот̣ийа̄ва суттакот̣им̣ сан̇гхат̣итум̣ ват̣т̣ати. ад̣д̣хачанда̄ка̄рена ма̄ла̄гун̣апариккхепоти ад̣д̣хачанда̄ка̄рена ма̄ла̄гун̣асса пунаппунам̣ харан̣апачча̄харан̣авасена пӯретва̄ париккхипанам̣. тенева там̣ пӯриме павит̣т̣хам̣, тасма̄ етампи ад̣д̣хачанда̄ка̄рам̣ пунаппунам̣ харан̣апачча̄харан̣авасена пӯритам̣ на ват̣т̣ати. екава̄рам̣ пана ад̣д̣хачанда̄ка̄рена ма̄ла̄гун̣ам̣ харитум̣ ват̣т̣атӣти ваданти. пуппхада̄макаран̣анти еттха суттакот̣ийам̣ гахетва̄пи екато ка̄тум̣ на ват̣т̣атӣти ваданти. ген̣д̣укакхарапаттада̄ма̄нам̣ пат̣иккхиттатта̄ чела̄дӣхи катада̄мампи на ват̣т̣ати акаппийа̄нуломатта̄ти ваданти.
‘‘ла̄сийана̄т̣акам̣ на̄т̣ентӣ’’ти ватва̄ тамева парийа̄йантарена дассетум̣ ‘‘речакам̣ дентӣ’’ти вуттам̣, абхинайам̣ дассентӣти аттхо, аттано адхиппа̄йам̣ пака̄сетва̄ ‘‘евам̣ наччитабба’’нти пат̣хамам̣ ут̣т̣хахитва̄ наччана̄ка̄рам̣ дассентӣти вуттам̣ хоти. кечи пана ‘‘мукхе ан̇гулийо паккхипитва̄ саддам̣ каронта̄ чаккамива атта̄нам̣ бхамайама̄на̄ речакам̣ денти на̄ма̄’’ти ваданти. екека̄йа пантийа̄ ат̣т̣ха ат̣т̣ха пада̄ни асса̄ти ат̣т̣хападам̣. ‘‘ат̣т̣ха̄пада’’нтипи пат̣ханти. дасападепи есева найо. пада̄нӣти ча са̄риа̄дӣнам̣ патит̣т̣ха̄нат̣т̣ха̄на̄ни. дасападам̣ на̄ма двӣхи пантӣхи вӣсатийа̄ падехи кӣл̣анаджӯтам̣. а̄ка̄сейева кӣл̣антӣти ‘‘айам̣ са̄рӣ асукападам̣ майа̄ нӣта̄, айам̣ асукапада’’нти кевалам̣ мукхенева ваданта̄ а̄ка̄сейева джӯтам̣ кӣл̣анти. джӯтапхалакети джӯтаман̣д̣але. па̄сакакӣл̣а̄йа кӣл̣антӣти па̄сакам̣ вуччати чхасу пассесу екекам̣ йа̄ва чхаккам̣ дассетва̄ катакӣл̣анам̣, там̣ вад̣д̣хетва̄ йатха̄ладдхаекака̄дивасена са̄рийо апанента̄ упанента̄ ча кӣл̣анти. гхат̣ена кӣл̣а̄ гхат̣ика̄ти еке.
ман̃джат̣т̣хийа̄ ва̄ти ман̃джат̣т̣хируккхаса̄рам̣ гахетва̄ паккакаса̄вам̣ сандха̄йа вадати. сала̄кахаттханти та̄лахӣра̄дӣнам̣ кала̄пассетам̣ адхивачанам̣. бахӯсу сала̄ка̄су висесарахитам̣ екам̣ сала̄кам̣ гахетва̄ та̄су паккхипитва̄ пуна там̣йева уддхаранта̄ сала̄кахаттхена кӣл̣антӣти кечи. пан̣н̣ена вам̣са̄ка̄рена ката̄ на̄л̣ика̄ пан̣н̣ана̄л̣ика̄. тенева̄ха ‘‘там̣ дхаманта̄’’ти. пуччхантасса мукха̄гатам̣ аккхарам̣ гахетва̄ нат̣т̣хамут̣т̣хила̄бха̄ла̄бха̄диджа̄нанакӣл̣а̄ аккхарика̄типи ваданти. хаттхисминти нимиттаттхе бхуммам̣, хаттхинимиттасиппети аттхо. ассасминтиа̄дӣсупи есева найо. ‘‘уссел̣енти аппхот̣ентӣ’’ти двиннам̣ пада̄нам̣ аттхо па̄кат̣ойева̄ти на вутто. таттха уссел̣ентӣти мукхена уссел̣анасаддам̣ памун̃чанти, махантам̣ катва̄ абйаттасаддам̣ паваттентӣти аттхо. ‘‘аджа̄нам̣ сан̃н̃ам̣ дента̄ аджапа̄лака̄ вийа мукхена ва̄там̣ ниччха̄рента̄ сукхумам̣ абйаттана̄дам̣ паваттентӣ’’типи ваданти. аппхот̣ентӣти бхуджахаттхасан̇гхат̣т̣анасаддам̣ паваттенти, ва̄махаттхам̣ уре т̣хапетва̄ даккхин̣ена па̄н̣ина̄ таттха та̄л̣анена саддам̣ каронтӣти аттхо. мукхад̣ин̣д̣иманти мукхабхерийа̄ етам̣ адхивачанам̣.
432. паса̄да̄вахена̄ти паса̄даджананакена. абхиккаманам̣ абхиккантанти а̄ха ‘‘гаманена̄’’ти. пат̣иккаманам̣ пат̣иккантам̣. ниваттанена̄ти ниваттиматтам̣ дассети. ниваттетва̄ пана гаманам̣ гаманамева. абхимукхам̣ локитам̣ а̄локитанти а̄ха ‘‘пурато дассанена̄’’ти. ито чито ча дассанена̄ти анудиса̄пеккханам̣ дассети. йам̣диса̄бхимукхо гаччхати тит̣т̣хати нисӣдати, тадабхимукхам̣ пеккханам̣ а̄локитам̣, таданугатадиса̄локанам̣ ‘‘вилокита’’нти хи вуччати. ан̃н̃а̄нипи хет̣т̣ха̄ упари паччхато пеккханавасена олокитауллокита̄палокита̄ни на̄ма хонти. та̄ни пана на саман̣аса̄руппа̄ни аппаса̄да̄ваха̄ни, теневеттха а̄локитавилокита̄нева гахита̄ни. тесанти сама̄се гун̣ӣбхӯта̄нипи пабба̄ни пара̄масати. ‘‘паббасан̇кочанена̄’’ти хи вуттатта̄ пабба̄ни таттха гун̣ӣбхӯта̄ни сан̇кочанасса падха̄натта̄. сатисампаджан̃н̃ехӣти са̄ттхаката̄дипаригга̄хика̄йа сатийа̄ татха̄паваттасампаджан̃н̃ена ча самантато пака̄рехи, пакат̣т̣хам̣ ва̄ сависесам̣ джа̄на̄тӣти сампаджа̄но, тасса бха̄во сампаджан̃н̃ам̣. татха̄паваттан̃а̄н̣ассетам̣ адхивачанам̣. абхисан̇кхататта̄ти самма̄ паваттитатта̄. хет̣т̣ха̄кхиттачаккхӯти кхандхам̣ ана̄метва̄ва адхокхиттачаккху. кхандхам̣ на̄метва̄ хи хет̣т̣ха̄валоканам̣ на саман̣аса̄руппам̣. ‘‘оккхиттачаккхӯ’’ти ча имина̄ йугаматтадассита̄ вутта̄.
бондоти лоло мандадха̄тукоти аттхо. бхакут̣им̣ катва̄ти бхамукабхедам̣ катва̄. са̄кхалйена йутта̄ти ‘‘таттха катамам̣ са̄кхалйам̣? йа̄ са̄ ва̄ча̄ нела̄ кан̣н̣асукха̄’’тиа̄дина̄ (дха. са. 1350) найена вуттаса̄кхалйена саманна̄гата̄, мудувачана̄ти аттхо. нела̄ти елам̣ вуччати досо, на̄сса̄ еланти нела̄, ниддоса̄ти аттхо. кан̣н̣асукха̄ти бйан̃джанамадхурата̄йа кан̣н̣а̄нам̣ сукха̄, сӯчина̄ виджджханам̣ вийа кан̣н̣асӯлам̣ на джанети. да̄нанибаддха̄нӣти нибаддхада̄на̄ни.
‘‘са̄рипуттамоггалла̄не а̄мантесӣ’’ти ватва̄ ‘‘гаччхатха тумхе са̄рипутта̄’’ти вачанато ‘‘са̄рипутта̄’’ти идам̣ екасесанайена вуттанти айаматтхо па̄кат̣ойева̄ти на вутто. ‘‘са̄рипутта̄’’ти хи идам̣ екасесанайена вуттам̣ вирӯпекасесассапи иччхитатта̄, теневеттха бахувачананиддесо катоти. саддхасса пасаннасса̄ти ратанаттайасса саддха̄йа саманна̄гатасса татойева ча пасаннасса, каммапхаласаддха̄йа ва̄ саманна̄гататта̄ саддхасса ратанаттайаппаса̄дабахулата̄йа пасаннасса.
433. а̄паттим̣ ропетабба̄ти куладӯсакакаммена а̄панна̄паттим̣ ропетабба̄. тасмим̣ виха̄рети бахига̄ме виха̄рам̣ сандха̄йа вуттам̣. антога̄ме виха̄ро пана ‘‘тасмим̣ га̄ме на васитабба’’нти имина̄ва сан̇гахито га̄маггахан̣енева гахитатта̄. ‘‘тасмим̣ виха̄ре’’ти вачанато тасса га̄масса са̄манта̄ ан̃н̃асмим̣ виха̄ре васитум̣ ват̣т̣ати. са̄мантага̄ме пин̣д̣а̄йа на чаритаббанти тасмим̣ виха̄ре ва̄сасса пат̣иккхиттатта̄ йади таттха васати, тена са̄мантага̄мепи пин̣д̣а̄йа на чаритаббанти адхиппа̄йо. тасмим̣ га̄ме пин̣д̣а̄йа на чаритаббанти йасмим̣ га̄ме куладӯсакакаммам̣ катам̣, тасмим̣ га̄ме на чаритаббам̣. йасмин̃хи га̄ме ва̄ нигаме ва̄ куладӯсакакаммам̣ катам̣, йасмин̃ча виха̄ре васати, нева тасмим̣ га̄ме ва̄ нигаме ва̄ чаритум̣ лаббхати, на виха̄ре васитум̣. са̄мантавиха̄ре васантена пана са̄мантага̄ме чаритум̣ ват̣т̣ати таттха ва̄сасса аппат̣иккхиттатта̄.
435. ат̣т̣ха̄раса ватта̄нӣти ‘‘на упасампа̄детаббам̣, на ниссайо да̄таббо, на са̄ман̣еро упат̣т̣ха̄петаббо, на бхиккхунова̄дакасаммути са̄дитабба̄, самматена бхиккхунийо на овадитабба̄, йа̄йа а̄паттийа̄ сан̇гхена пабба̄джанӣйакаммам̣ катам̣ хоти, на са̄ а̄патти а̄паджджитабба̄ ан̃н̃а̄ ва̄ та̄дисика̄ тато ва̄ па̄пит̣т̣хатара̄, каммам̣ на гарахитаббам̣, каммика̄ на гарахитабба̄, на пакататтасса бхиккхуно упосатхо т̣хапетаббо, на пава̄ран̣а̄ т̣хапетабба̄, на савачанӣйам̣ ка̄таббам̣, на анува̄до т̣хапетаббо, на ока̄со ка̄ретаббо, на чодетаббо, на са̄ретаббо, на бхиккхӯхи сампайоджетабба’’нти евама̄гата̄ни ат̣т̣ха̄раса ватта̄ни.
ассаджипунаббасукаппадха̄на̄ ассаджипунаббасука̄ти вутта̄ сахачаран̣ан̃а̄йена. ануломапат̣ипадам̣ аппат̣ипаджджаната̄йа̄ти йатха̄пан̃н̃аттасамма̄ваттасан̇кха̄там̣ ануломапат̣ипадам̣ аппат̣ипаджджаната̄йа, йена ваттена чин̣н̣ена сан̇гхо ануломико хоти, тасмим̣ аваттанатоти вуттам̣ хоти. на панналома̄ хонтӣти патиталома̄ на хонти, анукӯлавуттино на хонтӣти аттхо. ниттхаран̣амаггам̣ на пат̣ипаджджантӣти ануломаваттасан̇кха̄там̣ ниттхаран̣ӯпа̄йам̣ на пат̣ипаджджанти, йена ваттена чин̣н̣ена са̄паттикабха̄вато ниттин̣н̣а̄ хонти, тасмим̣ ниттхаран̣акаваттасмим̣ на ваттанти, а̄паттивут̣т̣ха̄наттхам̣ туритатурита̄ чхандаджа̄та̄ на хонтӣти вуттам̣ хоти. дасахи аккосаваттхӯхӣти джа̄тина̄маготтакаммасиппаа̄ба̄дхалин̇гакилесаа̄паттихӣнасан̇кха̄техидасахи аккосака̄ран̣ехи. чхандага̄мита̄ па̄пентӣтиа̄дӣсу йа-ка̄ро ‘‘сайам̣ абхин̃н̃а̄’’тиа̄дӣсу вийа луттаниддит̣т̣хоти а̄ха ‘‘чхандага̄мита̄йапи па̄пентӣ’’тиа̄ди. тесанти ассаджипунаббасука̄нам̣ ган̣апа̄моккха̄нам̣.
436-437. нигамасса апа̄кат̣атта̄ там̣ дассетум̣ ‘‘таттха̄’’тиа̄дима̄ха. парасантакам̣ дети, дуккат̣амева̄ти висса̄сагга̄хена парасантакам̣ гахетва̄ дентам̣ сандха̄йа вуттам̣. тан̃ча кхо ваттхупӯджанаттха̄йа̄ти ма̄та̄питӯнампи дентена ваттхупӯджанаттха̄йа ева да̄таббанти дассети. ‘‘ман̣д̣анаттха̄йа пана сивалин̇га̄дипӯджанаттха̄йа̄ти еттакамева вуттатта̄ имам̣ виккин̣итва̄ джӣвикампи каппессантӣти ма̄туа̄дӣнам̣ да̄тум̣ ват̣т̣атӣ’’ти ваданти. кассачипӣти н̃а̄такасса ан̃н̃а̄такасса ва̄ кассачипи. н̃а̄тиса̄ман̣ерехева̄ти ануччхавикатта̄ вуттам̣. сампатта̄нам̣ са̄ман̣ера̄нам̣ упад̣д̣хабха̄гам̣ да̄тум̣ ват̣т̣атӣти сан̇гхикасса ла̄бхасса упача̄расӣмагата̄нам̣ са̄ман̣ера̄нампи сантакатта̄ тесампи упад̣д̣хабха̄го лаббхатева̄ти катва̄ вуттам̣. чӯл̣аканти упад̣д̣хабха̄гатопи упад̣д̣хам̣. чатуттхабха̄гассетам̣ адхивачанам̣.
‘‘са̄ман̣ера̄…пе… т̣хапентӣ’’ти идам̣ вассаггена абха̄джийам̣ сандха̄йа вуттам̣. таттха таттха̄ти магге ва̄ четийан̇ган̣е ва̄. да̄петум̣ на лабхантӣти са̄ман̣ерехи да̄петум̣ анануччхавикатта̄ вуттам̣. на хи там̣ пуппхада̄нам̣ на̄ма сийа̄. йади хи татха̄ а̄гата̄нам̣ тесам̣ да̄нам̣ пуппхада̄нам̣ бхавеййа, са̄ман̣ерехипи да̄тум̣ на лаббхеййа. сайамева̄ти са̄ман̣ера̄ сайамева. йа̄губхатта̄дӣни а̄да̄йа̄ти идам̣ бхиккхӯнам̣ аттха̄йа йа̄губхатта̄дисампа̄данам̣ сандха̄йа вуттатта̄ ‘‘на ват̣т̣атӣ’’ти ависесена вуттам̣.
вуттанайенева̄ти ма̄та̄питӯнам̣ та̄ва харитва̄пи хара̄петва̄пи паккоситва̄пи паккоса̄петва̄пи да̄тум̣ ват̣т̣ати, сесан̃а̄така̄нам̣ паккоса̄петва̄ва. ма̄та̄питӯнан̃ча хара̄пентена н̃а̄тиса̄ман̣ерехева хара̄петаббам̣, итаре пана йади сайамева иччханти, ват̣т̣атӣти имам̣ пуппхе вуттанайам̣ пхалепи атидисати, тасма̄ пхалампи ма̄та̄питӯнам̣ харан̣ахара̄пана̄дина̄ да̄тум̣ ват̣т̣ати, сесан̃а̄тӣнам̣ паккоса̄петва̄ва. ида̄ни ‘‘йо харитва̄ ва̄ хара̄петва̄ ва̄…пе… иссаравата̄йа дадато тхуллаччайа’’нти имам̣ пуппхе вуттанайам̣ пхалепи сан̇кхипитва̄ дассенто ‘‘куласан̇гахаттха̄йа пана̄’’тиа̄дима̄ха. кхӣн̣апариббайа̄нанти а̄гантуке сандха̄йа вуттам̣. пхалапариччхедена ва̄ти ‘‘еттака̄ни пхала̄ни да̄табба̄нӣ’’ти евам̣ пхалапариччхедена ва̄. руккхапариччхедена ва̄ти ‘‘имехи руккхехи да̄табба̄нӣ’’ти евам̣ руккхапариччхедена ва̄. париччхиннесупи руккхесу ‘‘идха пхала̄ни сундара̄ни, ито ган̣хатха̄’’ти вадантена куласан̇гахо като на̄ма хотӣти а̄ха ‘‘евам̣ пана на ваттабба’’нти.
руккхаччхаллӣти руккхаттачо. тесам̣ тесам̣ гихӣнам̣ га̄мантарадесантара̄дӣсу са̄санапат̣иса̄санахаран̣ам̣ джан̇гхапесаникам̣. тена̄ха ‘‘гихӣнам̣ дӯтеййам̣ са̄санахаран̣акамма’’нти. дӯтасса каммам̣ дӯтеййам̣. пат̣хамам̣ са̄санам̣ аггахетва̄пи…пе… паде паде дуккат̣анти идам̣ тасса са̄санам̣ а̄рочесса̄мӣти имина̄ адхиппа̄йена гаманам̣ сандха̄йа вуттам̣, тасса пана са̄санам̣ пат̣иккхипитва̄ сайамева ка̄рун̃н̃е т̣хито гантва̄ аттано патирӯпам̣ са̄санам̣ а̄рочети, ана̄патти. пуббе вуттаппака̄ранти ‘‘мама вачанена бхагавато па̄де вандатха̄’’тиа̄дина̄ вуттаппака̄рам̣ сиккха̄паде пат̣хамам̣ вуттам̣. паккамата̄йасма̄ти идам̣ пабба̄джанӣйакаммавасена вуттам̣. пуна паккамата̄йасма̄ти идам̣ пана пабба̄джанӣйакаммакатасса ваттавасена вуттам̣. пат̣хамасан̇гхабхедасадиса̄нева̄ти еттха ан̇гесупи йатха̄ таттха параккаманам̣, евам̣ идха чханда̄дӣхи па̄панам̣ дат̣т̣хаббам̣. сесам̣ та̄дисамева̄ти.
куладӯсакасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
нигаманаван̣н̣ана̄
442. пат̣хамам̣ а̄патти а̄паджджанам̣ етесанти пат̣хама̄паттика̄. таттака̄ни аха̄нӣти пат̣иччха̄дитадивасато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва а̄рочитадивасо, та̄ва дивасапаккхама̄сасам̣ваччхаравасена йаттако ка̄ло атикканто, таттакам̣ ка̄ланти аттхо. ака̄мена авасена̄ти еттха аппат̣икаммаката̄йа а̄паттийа̄ саггамоккха̄варан̣абха̄вато аниччхантенапи париваситаббанти адхиппа̄йо. авха̄табботи аббха̄накаммавасена паккоситаббо. те ча бхиккхӯ га̄райха̄ти еттха йе ӯнабха̄вам̣ н̃атва̄ аббхенти, те бхиккхӯ ча гарахитабба̄ са̄тиса̄ра̄ садоса̄, дуккат̣ам̣ а̄паджджантӣти айаматтхо па̄кат̣ойева̄ти на вутто. са̄мӣчӣти ваттам̣.
ити самантапа̄са̄дика̄йа винайат̣т̣хакатха̄йа са̄раттхадӣпанийам̣
терасакаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.