1. суккависсат̣т̣хисиккха̄падаван̣н̣ана̄

ида̄ни па̄ра̄джикасам̣ван̣н̣ана̄саманантара̄ йа̄ терасака̄дисам̣ван̣н̣ана̄ сама̄раддха̄, тасса̄пи –

ана̄кула̄ асандеха̄, парипун̣н̣авиниччхайа̄;

аттхабйан̃джанасампанна̄, хоти са̄раттхадӣпанӣ.

терасакасса̄ти тераса сиккха̄пада̄ни парима̄н̣а̄ни асса кан̣д̣асса̄ти терасакам̣, тасса терасакасса кан̣д̣асса̄ти аттхо.

234. анабхиратоти ан̃н̃аттха гихибха̄вам̣ паттхайама̄но вуччати, идха пана ка̄мара̄гавасена уккан̣т̣хитата̄йа виккхиттачиттата̄йа саманна̄гато адхиппетоти а̄ха виккхиттачиттотиа̄ди.

236-237. сан̃четаника̄ти еттха сам̣-саддо виджджама̄наттхата̄йа са̄ттхакоти дассенто а̄ха сам̣виджджати четана̄ асса̄ти. таттха четана̄ти вӣтиккамавасаппаватта̄ пуббабха̄гачетана̄. асса̄ти суккависсат̣т̣хийа̄. имасмим̣ викаппе ика-саддасса висум̣ аттхо наттхӣти а̄ха сан̃четана̄ва сан̃четаника̄ти. ида̄ни сам̣-саддасса аттхам̣ анапеккхитва̄ ика-саддова ассаттхиаттхам̣ пака̄сетӣти дассенто сан̃четана̄ ва̄ асса̄ аттхӣти сан̃четаника̄ти дутийавикаппама̄ха. сам̣виджджати четана̄ асса̄ти падабха̄джане ваттаббе бйан̃джане а̄дарам̣ акатва̄ джа̄нантотиа̄ди вуттам̣. упаккама̄мӣти джа̄нантоти мочанаттхам̣ упаккама̄мӣти джа̄нанто.

а̄сайабхедатоти питта̄диа̄сайабхедато. буддхапаччекабуддха̄нампи хи ран̃н̃опи чаккаваттисса питтасемхапуббалохита̄сайесу чатӯсу ан̃н̃атаро а̄сайо хотийева, мандапан̃н̃а̄нам̣ пана чатта̄ропи а̄сайа̄ хонти. дха̄туна̄наттатоти патхавӣдха̄туа̄дӣнам̣ чатуннам̣ дха̄тӯнам̣, чаккха̄дӣнам̣ ва̄ ат̣т̣ха̄расаннам̣ дха̄тӯнам̣, расасон̣ита̄дӣнам̣ ва̄ дха̄тӯнам̣ на̄наттато.

ваттхисӣсанти ваттхипут̣асса аббхантаре маттхакапассам̣. ‘‘ра̄га…пе… асакконто’’ти ра̄гапарийут̣т̣ха̄нам̣ сандха̄йа вуттам̣. ра̄джа̄ пана ‘‘самбхавасса сакалака̄йо т̣ха̄на’’нти сутапуббатта̄ вӣмам̣санаттхам̣ евамака̄сӣти ваданти. дакасотанти муттамаггам̣, ан̇гаджа̄таппадесанти вуттам̣ хоти. дакасоторохан̣ато пат̣т̣ха̄йа пана упа̄диннато винимуттата̄йа самбхаве утусамут̣т̣ха̄намева рӯпам̣ авасиссати, сесам̣ тисамут̣т̣ха̄нам̣ наттхӣти ведитаббам̣. а̄подха̄туйа̄ санта̄навасена паваттама̄на̄йа аваттха̄висесо самбхаво, со чатусамут̣т̣ха̄нико ат̣т̣хакатха̄йам̣ чатусамут̣т̣ха̄никесу самбхавасса вуттатта̄. со пана сол̣асавассака̄ле уппаджджати, тасса ра̄гавасена т̣ха̄на̄ча̄ванам̣ хотӣти ваданти, тасма̄ йам̣ вуттам̣ катха̄ваттхуат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘суккависсат̣т̣хи на̄ма ра̄гасамут̣т̣ха̄на̄ хотӣ’’ти, там̣ самбхавасса т̣ха̄на̄ча̄ванам̣ сандха̄йа вуттанти ведитаббам̣, на пана самбхаво читтасамут̣т̣ха̄нойева̄ти дӣпетум̣, тенева таттха виссат̣т̣хиггахан̣ам̣ катам̣. ‘‘кхӣн̣а̄сава̄нам̣ пана брахма̄нан̃ча самбхаво наттхӣ’’ти а̄чарийадхаммапа̄латтхерена вуттам̣, тасма̄ йам̣ вуттам̣ катха̄ваттхуат̣т̣хакатха̄йам̣ (катха̄. ат̣т̣ха. 307) ‘‘та̄сам̣ девата̄нам̣ суккависсат̣т̣хи на̄ма наттхӣ’’ти, тампи т̣ха̄на̄ча̄ванам̣ сандха̄йа вуттанти гахетаббам̣, на пана девата̄нам̣ саббасо самбхавасса абха̄вам̣ сандха̄йа. чханнампи пана ка̄ма̄вачарадевата̄нам̣ ка̄ма̄ па̄катика̄йева. манусса̄ вийа хи те двайам̣двайасама̄паттивасенева метхунам̣ пат̣исеванти, кевалам̣ пана ниссанда̄бха̄во тесам̣ ваттаббо. тан̇кхан̣икапарил̣а̄хавӯпасама̄вахам̣ сампхассасукхамева хи тесам̣ ка̄макиччам̣. кечи пана ‘‘ча̄тумаха̄ра̄джиката̄ватим̣са̄нам̣йева двайам̣двайасама̄паттийа̄ ка̄макиччам̣ иджджхати, йа̄ма̄нам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ а̄лин̇ганаматтена, тусита̄нам̣ хаттха̄масанаматтена, нимма̄наратӣнам̣ хаситаматтена, параниммитавасаваттӣнам̣ олокитаматтена ка̄макиччам̣ иджджхатӣ’’ти ваданти, там̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣ пат̣иккхиттам̣ та̄дисасса ка̄месу вираджджанасса тесу абха̄вато ка̄ма̄нан̃ча уттаруттари пан̣ӣтатарапан̣ӣтатамабха̄вато.

татхева̄ти ‘‘мочанасса̄дена нимитте упаккамато’’тиа̄дим̣ атидисати. ‘‘виссат̣т̣хӣти т̣ха̄нато ча̄вана̄ вуччатӣ’’ти вуттатта̄ дакасотам̣ отин̣н̣аматтети касма̄ вуттанти а̄ха дакасоторохан̣ан̃четтха̄тиа̄ди. еттха̄ти тӣсупи ва̄десу. адхива̄сетва̄ти нимитте упаккамитва̄ пуна виппат̣иса̄ре уппанне адхива̄сетва̄. антара̄ нива̄ретунти т̣ха̄нато чутам̣ дакасотам̣ отаритум̣ адатва̄ антара̄ нива̄ретум̣. тена̄ха – т̣ха̄на̄ чутан̃хи авассам̣ дакасотам̣ отаратӣти. т̣ха̄на̄ча̄ванаматтенева̄ти дакасотам̣ анотин̣н̣епӣти адхиппа̄йо. еттха ча ‘‘сакало ка̄йо т̣ха̄на’’нти ва̄де т̣ха̄на̄ча̄ванам̣ вадантена сакаласарӣрато чутассапи дакасоторохан̣ато пуббе аппаматтакасса антара̄л̣асса самбхавато вуттам̣. сакаласарӣре ва̄ тасмим̣ тасмим̣ падесе т̣хитасса т̣ха̄на̄ чутам̣ сандха̄йа ‘‘т̣ха̄на̄ча̄ванаматтенева̄’’ти вуттам̣. нимитте упаккамантассева̄ти мочанасса̄дена упаккамантасса. хаттхапарикамма̄дӣсу сатипи мочанасса̄де нимитте упаккама̄бха̄вато наттхи а̄паттӣти а̄ха ‘‘хаттапарикамма…пе… ана̄паттӣ’’ти. айам̣ сабба̄чарийаса̄дха̄ран̣авиниччхайоти ‘‘дакасоторохан̣ан̃четтха̄’’тиа̄дина̄ вутто тин̣н̣ампи а̄чарийа̄нам̣ са̄дха̄ран̣о виниччхайо.

кхобхакаран̣апаччайо на̄ма висабха̄габхесаджджасена̄сана̄ха̄ра̄дипаччайо. аттхака̄мата̄йа ва̄ анаттхака̄мата̄йа ва̄ти пасанна̄ аттхака̄мата̄йа, куддха̄ анаттхака̄мата̄йа. аттха̄йа ва̄ анаттха̄йа ва̄ти сабха̄вато бхавитабба̄йа аттха̄йа ва̄ анаттха̄йа ва̄. упасам̣харантӣти аттано дева̄нубха̄вена упаненти. бодхисаттама̄та̄ вийа путтапат̣ила̄бханимиттанти тада̄ кира пуре пун̣н̣ама̄йа саттамадивасато пат̣т̣ха̄йа вигатасура̄па̄нам̣ ма̄ла̄гандха̄дивибхӯтисампаннам̣ наккхаттакӣл̣ам̣ анубхавама̄на̄ бодхисаттама̄та̄ саттаме дивасе па̄това ут̣т̣ха̄йа гандходакена нха̄йитва̄ сабба̄лан̇ка̄равибхӯсита̄ варабходжанам̣ бхун̃джитва̄ упосатхан̇га̄ни адхит̣т̣ха̄йа сиригаббхам̣ пависитва̄ сирисайане нипанна̄ ниддам̣ оккамама̄на̄ имам̣ супинам̣ аддаса – чатта̄ро кира нам̣ маха̄ра̄джа̄но сайаненева саддхим̣ уккхипитва̄ анотаттадахам̣ нетва̄ нха̄петва̄ диббаваттхам̣ нива̄сетва̄ диббагандхехи вилимпетва̄ диббапуппха̄ни пил̣андхитва̄ тато авидӯре раджатапаббато, тасса анто канакавима̄нам̣ аттхи, тасмим̣ па̄чӣнато сӣсам̣ катва̄ нипаджджа̄песум̣. атха бодхисатто сетаварава̄ран̣о хутва̄ тато авидӯре еко суван̣н̣апаббато, таттха чаритва̄ тато оруйха раджатапаббатам̣ абхирухитва̄ канакавима̄нам̣ пависитва̄ ма̄тарам̣ падаккхин̣ам̣ катва̄ даккхин̣апассам̣ пха̄летва̄ куччхим̣ павит̣т̣хасадисо ахоси. имам̣ супинам̣ сандха̄йа етам̣ вуттам̣ ‘‘бодхисаттама̄та̄ вийа путтапат̣ила̄бханимитта’’нти.

пан̃ча маха̄супинети (а. ни. ат̣т̣ха. 3.5.196) махантехи пурисехи пасситаббато маханта̄нан̃ча аттха̄нам̣ нимиттабха̄вато маха̄супине. те пана пан̃ча маха̄супине нева локийамаха̄джано пассати, на маха̄ра̄джа̄но, на чаккаваттира̄джа̄но, на аггаса̄вака̄, на паччекабуддха̄, на самма̄самбуддха̄, еко саббан̃н̃убодхисаттойева пассати. тена вуттам̣ ‘‘бодхисатто вийа пан̃ча маха̄супине’’ти. амха̄кан̃ча пана бодхисатто када̄ те супине пассӣти? ‘‘све буддхо бхависса̄мӣ’’ти ча̄туддасийам̣ паккхасса раттивибха̄йанака̄ле пасси. ка̄лавасена хи дива̄ дит̣т̣хо супино на самети, татха̄ пат̣хамайа̄ме маджджхимайа̄ме ча. паччхимайа̄ме балавапаччӯсе пана аситапӣтаса̄йите самма̄парин̣а̄магате ка̄йасмим̣ оджа̄йа патит̣т̣хита̄йа арун̣е уггаччхама̄не дит̣т̣хасупино самети. ит̣т̣ханимиттам̣ супинам̣ пассанто ит̣т̣хам̣ пат̣илабхати, анит̣т̣ханимиттам̣ пассанто анит̣т̣хам̣, тасма̄ бодхисаттопи супинам̣ пассанто раттивибха̄йанака̄ле пасси.

ке пана те пан̃ча маха̄супина̄ти? татха̄гатасса арахато самма̄самбуддхасса пуббева самбодха̄ анабхисамбуддхасса бодхисаттассева сато пан̃ча маха̄супина̄ па̄турахесум̣ (а. ни. 5.196) – айам̣ маха̄патхавӣ маха̄сайанам̣ ахоси, химава̄ паббатара̄джа̄ бимбоханам̣ ахоси, пураттхиме самудде ва̄махаттхо охито ахоси, паччхиме самудде даккхин̣ахаттхо охито ахоси, даккхин̣асамудде убхо па̄да̄ охита̄ ахесум̣, айам̣ пат̣хамо маха̄супино па̄турахоси.

пуна чапарам̣ даббатин̣асан̇кха̄та̄ тирийа̄ на̄ма тин̣аджа̄ти нан̇галаматтена раттадан̣д̣ена на̄бхито уггантва̄ тасса пассантассева видаттхиматтам̣ ратанаматтам̣ бйа̄маматтам̣ йат̣т̣химаттам̣ га̄вутаматтам̣ ад̣д̣хайоджанаматтам̣ йоджанаматтанти евам̣ уггантва̄ анекайоджанасахассам̣ набхам̣ а̄хачча т̣хита̄ ахоси, айам̣ дутийо маха̄супино па̄турахоси.

пуна чапарам̣ сета̄ кимӣ кан̣хасӣса̄ па̄дехи уссаккитва̄ йа̄ва джа̄н̣уман̣д̣ала̄ пат̣иччха̄десум̣, айам̣ татийо маха̄супино па̄турахоси.

пуна чапарам̣ чатта̄ро сакун̣а̄ на̄на̄ван̣н̣а̄ чатӯхи диса̄хи а̄гантва̄ па̄дамӯле нипатитва̄ саббасета̄ сампаджджим̣су, айам̣ чатуттхо маха̄супино па̄турахоси.

пуна чапарам̣ бодхисатто махато мӣл̣хапаббатасса упарӯпари чан̇камати алиппама̄но мӣл̣хена, айам̣ пан̃чамо маха̄супино па̄турахоси. име пан̃ча маха̄супина̄.

таттха пат̣хамо ануттара̄йа самма̄самбодхийа̄ пуббанимиттам̣, дутийо арийасса ат̣т̣хан̇гикасса маггасса девамануссесу суппака̄ситабха̄васса пуббанимиттам̣, татийо бахӯнам̣ ода̄тавасана̄нам̣ гихӣнам̣ бхагавантам̣ упасан̇камитва̄ саран̣агаманасса пуббанимиттам̣, чатуттхо кхаттийа̄дӣнам̣ чатуннам̣ ван̣н̣а̄нам̣ татха̄гатаппаведите дхаммавинайе ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджитва̄ ануттаравимуттисаччхикирийа̄йа пуббанимиттам̣, пан̃чамо чатуннам̣ паччайа̄нам̣ ла̄бхита̄йа тесу ча анупалиттабха̄васса пуббанимиттам̣.

апича йам̣ со чаккава̄л̣амаха̄патхавим̣ сирисайанабхӯтам̣ аддаса, там̣ буддхабха̄васса пуббанимиттам̣. йам̣ химавантам̣ паббатара̄джа̄нам̣ бимбоханам̣ аддаса, там̣ саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣абимбоханасса пуббанимиттам̣. йам̣ чатта̄ро хаттхапа̄де самуддасса упарӯпарибха̄гена гантва̄ чаккава̄л̣аматтхаке т̣хите аддаса, там̣ дхаммачаккасса аппат̣иваттийабха̄ве пуббанимиттам̣. йам̣ атта̄нам̣ утта̄накам̣ нипаннам̣ аддаса, там̣ тӣсу бхавесу авакуджджа̄нам̣ сатта̄нам̣ утта̄намукхабха̄васса пуббанимиттам̣. йам̣ аккхӣни уммӣлетва̄ пассанто вийа ахоси, там̣ диббачаккхупат̣ила̄бхасса пуббанимиттам̣. йам̣ йа̄ва бхавагга̄ ека̄локам̣ ахоси, там̣ ана̄варан̣ан̃а̄н̣асса пуббанимиттам̣. сесам̣ вуттанайамева. ити там̣там̣висеса̄дхигаманимиттабхӯте пан̃ча маха̄супине пасси. тена вуттам̣ ‘‘бодхисатто вийа пан̃ча маха̄супине’’ти.

косалара̄джа̄ вийа сол̣аса супинети –

‘‘усабха̄ руккха̄ га̄вийо гава̄ ча,

ассо кам̣со син̇га̄лӣ ча кумбхо;

поккхаран̣ӣ ча апа̄качанданам̣,

ла̄бӯни сӣданти сила̄ плаванти.

‘‘ман̣д̣ӯкийо кан̣хасаппе гиланти,

ка̄кам̣ суван̣н̣а̄ парива̄райанти;

таса̄ вака̄ ел̣ака̄нам̣ бхайа̄ хӣ’’ти. (джа̄. 1.1.77) –

име сол̣аса супине пассанто косалара̄джа̄ вийа.

1. екадивасам̣ кира косалара̄джа̄ раттим̣ ниддӯпагато паччхимайа̄ме сол̣аса супине пасси (джа̄. ат̣т̣ха. 1.1.маха̄супинаджа̄такаван̣н̣ана̄). таттха чатта̄ро ан̃джанаван̣н̣а̄ ка̄л̣аусабха̄ ‘‘йуджджхисса̄ма̄’’ти чатӯхи диса̄хи ра̄джан̇ган̣ам̣ а̄гантва̄ ‘‘усабхайуддхам̣ пассисса̄ма̄’’ти маха̄джане саннипатите йуджджхана̄ка̄рам̣ дассетва̄ надитва̄ гаджджитва̄ айуджджхитва̄ва пат̣икканта̄. имам̣ пат̣хамам̣ супинам̣ аддаса.

2. кхуддака̄ руккха̄ чева гаччха̄ ча патхавим̣ бхиндитва̄ видаттхиматтампи ратанаматтампи ануггантва̄ва пуппханти чева пхаланти ча. имам̣ дутийам̣ аддаса.

3. га̄вийо тадахуджа̄та̄нам̣ ваччха̄нам̣ кхӣрам̣ пивантийо аддаса. айам̣ татийо супино.

4. дхурава̄хе а̄рохапарин̣а̄хасампанне маха̄гон̣е йугапарампара̄йа айоджетва̄ тарун̣е годамме дхуре йодженте аддаса, те дхурам̣ вахитум̣ асакконта̄ чхад̣д̣етва̄ ат̣т̣хам̣су, сакат̣а̄ни наппаваттим̣су. айам̣ чатуттхо супино.

5. екам̣ убхатомукхам̣ ассам̣ аддаса, тасса убхосу пассесу йавасӣсам̣ денти, со двӣхипи мукхехи кха̄дати. айам̣ пан̃чамо супино.

6. маха̄джано сатасахассаггханакам̣ суван̣н̣апа̄тим̣ саммаджджитва̄ ‘‘идха пасса̄вам̣ карохӣ’’ти екасса джарасин̇га̄ласса упана̄меси, там̣ таттха пасса̄вам̣ каронтам̣ аддаса. айам̣ чхат̣т̣хо супино.

7. еко пурисо раджджум̣ ват̣т̣етва̄ па̄дамӯле никкхипати, тена нисиннапӣт̣хасса хет̣т̣ха̄ сайита̄ чха̄тасин̇га̄лӣ тасса аджа̄нантассева там̣ кха̄дати. имам̣ саттамам̣ супинам̣ аддаса.

8. ра̄джадва̄ре бахӯхи туччхакумбхехи парива̄ретва̄ т̣хапитам̣ екам̣ махантам̣ пӯритакумбхам̣ аддаса, чатта̄ропи пана ван̣н̣а̄ чатӯхи диса̄хи чатӯхи анудиса̄хи ча гхат̣ехи удакам̣ а̄харитва̄ пӯритакумбхамева пӯренти, пӯритапӯритам̣ удакам̣ уттаритва̄ пала̄йати, тепи пунаппунам̣ таттхева удакам̣ а̄син̃чанти, туччхакумбхе олокента̄пи наттхи. айам̣ ат̣т̣хамо супино.

9. екам̣ пан̃чападумасан̃чханнам̣ гамбхӣрам̣ саббатотиттхам̣ поккхаран̣им̣ аддаса, самантато двипадачатуппада̄ отаритва̄ таттха па̄нӣйам̣ пиванти, тасса̄ маджджхе гамбхӣрат̣т̣ха̄не удакам̣ а̄вилам̣, тӣраппадесе двипадачатуппада̄нам̣ аккаманат̣т̣ха̄не аччхам̣ виппасаннам̣ ана̄вилам̣. айам̣ навамо супино.

10. екисса̄йева ча кумбхийа̄ паччама̄нам̣ оданам̣ апа̄кам̣ аддаса, ‘‘апа̄ка’’нти вича̄ретва̄ вибхаджитва̄ т̣хапитам̣ вийа тӣха̄ка̄рехи паччама̄нам̣ екасмим̣ пассе атикилинно хоти, екасмим̣ уттан̣д̣уло, екасмим̣ супаккоти. айам̣ дасамо супино.

11. сатасахассаггханакам̣ чанданаса̄рам̣ пӯтитаккена виккин̣анте аддаса. айам̣ ека̄дасамо супино.

12. туччхала̄бӯни удаке сӣданта̄ни аддаса. айам̣ два̄дасамо супино.

13. махантамаханта̄ кӯт̣а̄га̄раппама̄н̣а̄ гханасила̄ на̄ва̄ вийа удаке плавама̄на̄ аддаса. айам̣ терасамо супино.

14. кхуддакамадхукапуппхаппама̄н̣а̄ ман̣д̣ӯкийо маханте кан̣хасаппе вегена анубандхитва̄ уппалана̄л̣е вийа чхиндитва̄ мам̣сам̣ кха̄дитва̄ гилантийо аддаса. айам̣ чуддасамо супино.

15. дасахи асаддхаммехи саманна̄гатам̣ га̄магочарам̣ ка̄кам̣ кан̃чанаван̣н̣аван̣н̣ата̄йа ‘‘суван̣н̣а̄’’ти ладдхана̄ме суван̣н̣ара̄джахам̣се парива̄ренте аддаса. айам̣ паннарасамо супино.

16. пуббе дӣпино ел̣аке кха̄данти, те пана ел̣аке дӣпино анубандхитва̄ мура̄мура̄ти кха̄данте аддаса, атхан̃н̃е таса̄ вака̄ ел̣аке дӯратова дисва̄ тасита̄ та̄саппатта̄ хутва̄ ел̣ака̄нам̣ бхайа̄ пала̄йитва̄ гумбагахана̄ни пависитва̄ нилӣйим̣су. айам̣ сол̣асамо супино.

1. таттха адхаммика̄нам̣ ра̄джӯнам̣ адхаммика̄нан̃ча манусса̄нам̣ ка̄ле локе випариваттама̄не кусале осанне акусале уссанне локасса парихӣнака̄ле дево на самма̄ вассиссати, мегхапа̄да̄ чхиджджиссанти, сасса̄ни мила̄йиссанти, дуббхиккхам̣ бхависсати, васситука̄ма̄ вийа чатӯхи диса̄хи мегха̄ ут̣т̣хахитва̄ иттхика̄хи а̄тапе паттхат̣а̄нам̣ вӣхиа̄дӣнам̣ теманабхайена анто павеситака̄ле пурисесу куда̄лапит̣аке а̄да̄йа а̄л̣ибандханаттха̄йа никкхантесу вассана̄ка̄рам̣ дассетва̄ гаджджитва̄ виджджулата̄ ниччха̄ретва̄ усабха̄ вийа айуджджхитва̄ авасситва̄ва пала̄йиссанти. айам̣ пат̣хамасса випа̄ко.

2. локасса парихӣнака̄ле манусса̄нам̣ паритта̄йукака̄ле сатта̄ тиббара̄га̄ бхависсанти, асампаттавайа̄ва кума̄рийо пурисантарам̣ гантва̄ утунийо чева габбхинийо ча хутва̄ путтадхӣта̄хи вад̣д̣хиссанти. кхуддакаруккха̄нам̣ пуппхам̣ вийа хи та̄сам̣ утунибха̄во, пхалам̣ вийа ча путтадхӣтаро бхависсанти. айам̣ дутийасса випа̄ко.

3. манусса̄нам̣ джет̣т̣ха̄пача̄йикакаммасса нат̣т̣хака̄ле сатта̄ ма̄та̄питӯсу ва̄ сассусасуресу ва̄ ладжджам̣ анупат̣т̣хапетва̄ сайамева кут̣умбам̣ сам̣видаханта̄ва гха̄саччха̄данаматтампи махаллака̄нам̣ да̄тука̄ма̄ дассанти, ада̄тука̄ма̄ на дассанти, махаллака̄ ана̄тха̄ хутва̄ асайам̣васӣ да̄раке а̄ра̄дхетва̄ джӣвиссанти тадахуджа̄та̄нам̣ ваччха̄нам̣ кхӣрам̣ пивантийо маха̄га̄вийо вийа. айам̣ татийасса випа̄ко.

4. адхаммикара̄джӯнам̣ ка̄ле адхаммикара̄джа̄но пан̣д̣ита̄нам̣ павен̣икусала̄нам̣ камманиттхаран̣асаматтха̄нам̣ маха̄матта̄нам̣ йасам̣ на дассанти, дхаммасабха̄йам̣ виниччхайат̣т̣ха̄непи пан̣д̣ите воха̄ракусале махаллаке амачче на т̣хапессанти. таббипарӣта̄нам̣ пана тарун̣атарун̣а̄нам̣ йасам̣ дассанти, татха̄рӯпе ева ча виниччхайат̣т̣ха̄не т̣хапессанти, те ра̄джакамма̄ни чева йутта̄йуттан̃ча аджа̄нанта̄ нева там̣ йасам̣ уккхипитум̣ саккхиссанти, на ра̄джакамма̄ни ниттхаритум̣, те асакконта̄ каммадхурам̣ чхад̣д̣ессанти, махаллака̄пи пан̣д̣ита̄ амачча̄ йасам̣ алабханта̄ кичча̄ни ниттхаритум̣ саматтха̄пи ‘‘ким̣ амха̄кам̣ етехи, майам̣ ба̄хирака̄ джа̄та̄, аббхантарика̄ тарун̣ада̄рака̄ джа̄ниссантӣ’’ти уппанна̄ни камма̄ни на кариссанти, евам̣ саббатха̄пи тесам̣ ра̄джӯнам̣ ха̄нийева бхависсати, дхурам̣ вахитум̣ асаматтха̄нам̣ ваччхадамма̄нам̣ дхуре йоджитака̄ло вийа, дхурава̄ха̄нан̃ча маха̄гон̣а̄нам̣ йугапарампара̄йа айоджитака̄ло вийа бхависсати. айам̣ чатуттхасса випа̄ко.

5. адхаммикара̄джака̄лейева адхаммикаба̄лара̄джа̄но адхаммике лоламануссе виниччхайе т̣хапессанти, те па̄папун̃н̃есу ана̄дара̄ ба̄ла̄ сабха̄йам̣ нисӣдитва̄ виниччхайам̣ дента̄ убхиннампи аттхапаччаттхика̄нам̣ хаттхато лан̃джам̣ гахетва̄ кха̄диссанти ассо вийа двӣхи мукхехи йавасӣсам̣. айам̣ пан̃чамасса випа̄ко.

6. адхаммика̄йева виджа̄тира̄джа̄но джа̄тисампанна̄нам̣ кулапутта̄нам̣ а̄сан̇ка̄йа йасам̣ на дассанти, акулӣне вад̣д̣хессанти, евам̣ маха̄кула̄ни дуггата̄ни бхависсанти, ла̄макакула̄ни иссара̄ни. те ча кулӣна̄ пуриса̄ джӣвитум̣ асакконта̄ ‘‘име нисса̄йа джӣвисса̄ма̄’’ти акулӣна̄нам̣ дхӣтаро дассанти, ити та̄сам̣ куладхӣта̄нам̣ акулӣнехи саддхим̣ сам̣ва̄со джарасин̇га̄ласса суван̣н̣апа̄тийам̣ пасса̄вакаран̣асадисо бхависсати. айам̣ чхат̣т̣хасса випа̄ко.

7. гаччханте гаччханте ка̄ле иттхийо пурисалола̄ сура̄лола̄ алан̇ка̄ралола̄ висикха̄лола̄ а̄мисалола̄ бхависсанти дуссӣла̄ дура̄ча̄ра̄. та̄ са̄микехи касигораккха̄дӣни камма̄ни катва̄ киччхена касирена самбхатам̣ дханам̣ джа̄рехи саддхим̣ сурам̣ пивантийо ма̄ла̄гандхавилепанам̣ дха̄райама̄на̄ антогехе ачча̄йикампи киччам̣ анолокетва̄ гехапариккхепасса упарибха̄генапи чхиддат̣т̣ха̄нехипи джа̄ре упадха̄райама̄на̄ све вапитаббайуттакам̣ бӣджампи кот̣т̣етва̄ йа̄губхаттакхаджджака̄ни саджджетва̄ кха̄дама̄на̄ вилумписсанти хет̣т̣ха̄пӣт̣хаканипаннакачха̄такасин̇га̄лӣ вийа ват̣т̣етва̄ ват̣т̣етва̄ па̄дамӯле никкхиттараджджум̣. айам̣ саттамасса випа̄ко.

8. гаччханте гаччханте ка̄ле локо париха̄йиссати, рат̣т̣хам̣ нироджам̣ бхависсати, ра̄джа̄но дуггата̄ капан̣а̄ бхависсанти. йо иссаро бхависсати, тасса бхан̣д̣а̄га̄ре сатасахассаматта̄ каха̄пан̣а̄ бхависсанти, те евам̣ дуггата̄ саббе джанападе аттано каммам̣ ка̄райиссанти, упаддута̄ манусса̄ саке камманте чхад̣д̣етва̄ ра̄джӯнам̣йева аттха̄йа пуббан̣н̣а̄паран̣н̣а̄ни вапанта̄ раккханта̄ ла̄йанта̄ мадданта̄ павесента̄ уччхукхетта̄ни каронта̄ йанта̄ни ва̄хента̄ пха̄н̣ита̄дӣни пачанта̄ пуппха̄ра̄ме пхала̄ра̄ме ча каронта̄ таттха таттха ниппханна̄ни пуппхапхала̄дӣни а̄харитва̄ ран̃н̃о кот̣т̣ха̄га̄рамева пӯрессанти, аттано гехесу туччхакот̣т̣хе олокента̄пи на бхависсанти, туччхатуччхакумбхе анолокетва̄ пӯритакумбхапӯран̣асадисамева бхависсати. айам̣ ат̣т̣хамасса випа̄ко.

9. гаччханте гаччханте ка̄ле ра̄джа̄но адхаммика̄ бхависсанти, чханда̄дивасена агатим̣ гаччханта̄ раджджам̣ ка̄рессанти, дхаммена виниччхайам̣ на̄ма на дассанти, лан̃джавиттака̄ бхависсанти дханалола̄, рат̣т̣хава̄сикесу тесам̣ кхантиметта̄нуддайам̣ на̄ма на бхависсати, каккхал̣а̄ пхаруса̄ уччхуйанте уччхуган̣т̣хика̄ вийа мануссе пӣл̣ента̄ на̄наппака̄рам̣ балим̣ уппа̄детва̄ дханам̣ ган̣хиссанти, манусса̄ балипӣл̣ита̄ кин̃чи да̄тум̣ асакконта̄ га̄манигама̄дайо чхад̣д̣етва̄ паччантам̣ гантва̄ ва̄сам̣ каппессанти, маджджхимаджанападо сун̃н̃о бхависсати, паччанто гханава̄со сеййатха̄пи поккхаран̣ийа̄ маджджхе удакам̣ а̄вилам̣ парийанте виппасаннам̣. айам̣ навамасса випа̄ко.

10. гаччханте гаччханте ка̄ле ра̄джа̄но адхаммика̄ бхависсанти, тесу адхаммикесу ра̄джайутта̄пи бра̄хман̣агахапатика̄пи негамаджа̄напада̄пӣти саман̣абра̄хман̣е упа̄да̄йа саббе манусса̄ адхаммика̄ бхависсанти, тато тесам̣ а̄раккхадевата̄ балипат̣игга̄хикадевата̄ руккхадевата̄ а̄ка̄сат̣т̣хакадевата̄ти евам̣ девата̄пи адхаммика̄ бхависсанти, адхаммикара̄джӯнам̣ радждже ва̄та̄ висама̄ кхара̄ ва̄йиссанти, те а̄ка̄сат̣т̣хакавима̄на̄ни кампессанти, тесу кампитесу девата̄ купита̄ девам̣ васситум̣ на дассанти, вассама̄нопи сакаларат̣т̣хе екаппаха̄ренева на вассиссати, вассама̄нопи саббаттха касикаммасса ва̄ ваппакаммасса ва̄ упака̄ро хутва̄ на вассиссати. йатха̄ ча рат̣т̣хе, евам̣ джанападепи га̄мепи екатал̣а̄кассарепи екаппаха̄ренева на вассиссати, тал̣а̄касса упарибха̄ге вассанто хет̣т̣ха̄бха̄ге на вассиссати, хет̣т̣ха̄ вассанто упари на вассиссати, екасмим̣ бха̄ге сассам̣ ативассена нассиссати, екасмим̣ авассанто мила̄йиссати, екасмим̣ самма̄ вассама̄но сампа̄дессати, евам̣ екасса ран̃н̃о радждже вутта̄ сасса̄ типпака̄ра̄ бхависсанти екакумбхийа̄ одано вийа. айам̣ дасамасса випа̄ко.

11. гаччханте гаччханте ка̄ле са̄сане париха̄йанте паччайалола̄ аладжджика̄ бахӯ бхиккхӯ бхависсанти, те бхагавата̄ паччайалолуппам̣ нимматхетва̄ катхитадхаммадесанам̣ чӣвара̄дичатупаччайахету паресам̣ десессанти, паччайехи муччхитва̄ нираттхакапаккхе т̣хита̄ нибба̄на̄бхимукхам̣ катва̄ десетум̣ на саккхиссанти, кевалам̣ ‘‘падабйан̃джанасампаттин̃чева мадхурасаддан̃ча сутва̄ махаггха̄ни чӣвара̄ни дассанти’’иччевам̣ десессанти. апаре антаравӣтхичатуккара̄джадва̄ра̄дӣсу нисӣдитва̄ каха̄пан̣аад̣д̣хакаха̄пан̣апа̄дама̄сакарӯпа̄дӣнипи нисса̄йа десессанти. ити бхагавата̄ нибба̄наггханакам̣ катва̄ деситам̣ дхаммам̣ чатупаччайаттха̄йа чева каха̄пан̣аад̣д̣хакаха̄пан̣а̄диаттха̄йа ча виккин̣итва̄ десента̄ сатасахассаггханакам̣ чанданаса̄рам̣ пӯтитаккена виккин̣анта̄ вийа бхависсанти. айам̣ ека̄дасамасса випа̄ко.

12. адхаммикара̄джака̄ле локе випариваттантейева ра̄джа̄но джа̄тисампанна̄нам̣ кулапутта̄нам̣ йасам̣ на дассанти, акулӣна̄нан̃н̃ева дассанти, те иссара̄ бхависсанти, итаре далидда̄. ра̄джасаммукхепи ра̄джадва̄репи амаччасаммукхепи виниччхайат̣т̣ха̄непи туччхала̄бусадиса̄нам̣ акулӣна̄нам̣йева катха̄ осӣдитва̄ т̣хита̄ вийа ниччала̄ суппатит̣т̣хита̄ бхависсати, сан̇гхасаннипа̄тепи сан̇гхакаммаган̣акаммат̣т̣ха̄несу чева паттачӣварапаривен̣а̄дивиниччхайат̣т̣ха̄несу ча дуссӣла̄нам̣ па̄папуггала̄нам̣йева катха̄ ниййа̄ника̄ бхависсати, на ладжджибхиккхӯнанти евам̣ саббатха̄пи туччхала̄бӯнам̣ сӣданака̄ло вийа бхависсати. айам̣ два̄дасамасса випа̄ко.

13. та̄дисейева ка̄ле адхаммикара̄джа̄но акулӣна̄нам̣ йасам̣ дассанти, те иссара̄ бхависсанти, кулӣна̄ дуггата̄. тесу на кечи га̄равам̣ кариссанти, итаресуйева кариссанти, ра̄джасаммукхе ва̄ амаччасаммукхе ва̄ виниччхайат̣т̣ха̄не ва̄ виниччхайакусала̄нам̣ гханасила̄садиса̄нам̣ кулапутта̄нам̣ катха̄ на ога̄хитва̄ патит̣т̣хахиссати. тесу катхентесу ‘‘ким̣ име катхентӣ’’ти итаре париха̄самева кариссанти, бхиккхусаннипа̄тепи вуттаппака̄ресу т̣ха̄несу нева песале бхиккхӯ гарука̄таббе ман̃н̃иссанти, на̄пи несам̣ катха̄ парийога̄хитва̄ патит̣т̣хахиссати, сила̄нам̣ плавака̄ло вийа бхависсати. айам̣ терасамасса випа̄ко.

14. локе париха̄йантейева манусса̄ тиббара̄га̄диджа̄тика̄ килеса̄нуваттака̄ хутва̄ тарун̣атарун̣а̄нам̣ аттано бхарийа̄нам̣ васе ваттиссанти, гехе да̄сакаммакара̄дайопи гомахим̣са̄дайопи хиран̃н̃асуван̣н̣ампи саббам̣ та̄сам̣йева а̄йаттам̣ бхависсати, ‘‘асукахиран̃н̃асуван̣н̣ам̣ ва̄ париччхеда̄диджа̄там̣ ва̄ каха’’нти вутте ‘‘йаттха ва̄ таттха ва̄ хоту, ким̣ туйхимина̄ бйа̄па̄рена, твам̣ майхам̣ гхаре сантам̣ ва̄ асантам̣ ва̄ джа̄нитука̄мо джа̄то’’ти ватва̄ на̄наппака̄рехи аккоситва̄ мукхасаттӣхи кот̣т̣етва̄ да̄сачет̣акам̣ вийа васе катва̄ аттано иссарийам̣ паваттессанти, евам̣ мадхукапуппхаппама̄н̣аман̣д̣ӯкапотика̄нам̣ а̄сӣвисе кан̣хасаппе гиланака̄ло вийа бхависсати. айам̣ чуддасамасса випа̄ко.

15. дуббалара̄джака̄ле ра̄джа̄но хаттхисиппа̄дӣсу акусала̄ йуддхесу ависа̄рада̄ бхависсанти, те аттано ра̄джа̄дхипаччам̣ а̄сан̇кама̄на̄ сама̄наджа̄тика̄нам̣ кулапутта̄нам̣ иссарийам̣ адатва̄ аттано па̄дамӯликанха̄пакакаппака̄дӣнам̣ дассанти, джа̄тиготтасампанна̄ кулапутта̄ ра̄джакуле патит̣т̣хам̣ алабхама̄на̄ джӣвикам̣ каппетум̣ асаматтха̄ хутва̄ иссарийат̣т̣ха̄не джа̄тиготтахӣне акулӣне упат̣т̣хаханта̄ вичариссанти, суван̣н̣ара̄джахам̣сехи ка̄касса парива̄ритака̄ло вийа бхависсати. айам̣ паннарасамасса випа̄ко.

16. адхаммикара̄джака̄лейева ча акулӣна̄ва ра̄джаваллабха̄ иссара̄ бхависсанти, кулӣна̄ аппан̃н̃а̄та̄ дуггата̄. те ра̄джаваллабха̄ ра̄джа̄нам̣ аттано катхам̣ га̄ха̄петва̄ виниччхайат̣т̣ха̄на̄дӣсу балаванто хутва̄ дуббала̄нам̣ павен̣иа̄гата̄ни кхеттаваттхуа̄дӣни ‘‘амха̄кам̣ сантака̄ни ета̄нӣ’’ти абхийун̃джитва̄ те ‘‘на тумха̄кам̣, амха̄ка’’нти а̄гантва̄ виниччхайат̣т̣ха̄на̄дӣсу виваданте ветталата̄дӣхи паха̄ра̄петва̄ гӣва̄йам̣ гахетва̄ апакад̣д̣ха̄петва̄ ‘‘аттано пама̄н̣ам̣ на джа̄на̄тха, амхехи саддхим̣ вивадатха, ида̄ни во ран̃н̃о катхетва̄ хаттхапа̄даччхеда̄дӣни ка̄ресса̄ма̄’’ти сантаджджессанти, те тесам̣ бхайена аттано сантака̄ни кхеттаваттхӯни ‘‘тумха̄кам̣йева та̄ни, ган̣хатха̄’’ти ниййа̄тетва̄ аттано геха̄ни пависитва̄ бхӣта̄ нипаджджиссанти. па̄пабхиккхӯпи песале бхиккхӯ йатха̄ручи вихет̣хессанти, песала̄ бхиккхӯ пат̣исаран̣ам̣ алабхама̄на̄ аран̃н̃ам̣ пависитва̄ гаханат̣т̣ха̄несу нилӣйиссанти, евам̣ хӣнаджаччехи чева па̄пабхиккхӯхи ча упаддута̄нам̣ джа̄тимантакулапутта̄нан̃чева песалабхиккхӯнан̃ча ел̣ака̄нам̣ бхайена тасавака̄нам̣ пала̄йанака̄ло вийа бхависсати. айам̣ сол̣асамасса випа̄ко. евам̣ тасса тасса аттхасса пуббанимиттабхӯте сол̣аса супине пасси. тена вуттам̣ – ‘‘косалара̄джа̄ вийа сол̣аса супине’’ти. еттха ча пуббанимиттато аттано аттха̄наттханимиттам̣ супинам̣ пассанто аттано камма̄нубха̄вена пассати, косалара̄джа̄ вийа локасса аттха̄наттханимиттам̣ супинам̣ пассанто пана саббасаттаса̄дха̄ран̣акамма̄нубха̄вена пассатӣти ведитаббам̣.

куддха̄ хи девата̄ти на̄гамаха̄виха̄ре маха̄тхерасса куддха̄ девата̄ вийа. рохан̣е кира на̄гамаха̄виха̄ре маха̄тхеро бхиккхусан̇гхам̣ анапалокетва̄ва екам̣ на̄гаруккхам̣ чхинда̄песи. руккхе адхиваттха̄ девата̄ тхерасса куддха̄ пат̣хамамева нам̣ саччасупинена палобхетва̄ паччха̄ ‘‘ито те саттадивасаматтхаке упат̣т̣ха̄ко ра̄джа̄ мариссатӣ’’ти супине а̄рочеси. тхеро там̣ катхам̣ а̄харитва̄ ра̄джородха̄нам̣ а̄чиккхи. та̄ екаппаха̄ренева маха̄виравам̣ виравим̣су. ра̄джа̄ ‘‘ким̣ ета’’нти пуччхи. та̄ ‘евам̣ тхерена вутта’’нти а̄рочайим̣су. ра̄джа̄ дивасе ган̣а̄петва̄ сатта̄хе вӣтиватте тхерасса хаттхапа̄де чхинда̄песи. екантасаччамева хотӣти пхаласса саччабха̄вато вуттам̣, дассанам̣ пана випаллаттхамева. тенева пахӣнавипалла̄са̄ пуббанимиттабхӯтампи супинам̣ на пассанти, двӣхи тӣхи ва̄ ка̄ран̣ехи када̄чи супинам̣ пассантӣти а̄ха ‘‘сам̣саггабхедато’’ти. ‘‘асеккха̄ на пассанти пахӣнавипалла̄сатта̄’’ти вачанато чатуннампи ка̄ран̣а̄нам̣ випалла̄со ева мӯлака̄ран̣анти дат̣т̣хаббам̣.

танти супинака̄ле паваттам̣ бхаван̇гачиттам̣. рӯпанимитта̄диа̄рамман̣анти камманимиттагатинимиттато ан̃н̃ам̣ рӯпанимитта̄диа̄рамман̣ам̣ на хоти. ӣдиса̄нӣти паччаккхато анубхӯтапуббапарикаппитарӯпа̄диа̄рамман̣а̄ни чева ра̄га̄дисампайутта̄ни ча. саббоха̄рикачиттена̄ти пакатичиттена. двӣхи антехи муттоти кусала̄кусаласан̇кха̄техи двӣхи антехи мутто. а̄ваджджанатада̄рамман̣аккхан̣ети идам̣ йа̄ва тада̄рамман̣уппатти, та̄ва паваттам̣ читтава̄рам̣ сандха̄йа вуттам̣. ‘‘супиненева дит̣т̣хам̣ вийа ме, сутам̣ вийа мети катханака̄ле пана абйа̄катойева а̄ваджджанаматтассева уппаджджанато’’ти ваданти. евам̣ вадантехи пан̃чадва̄ре дутийамогхава̄ре вийа манодва̄репи а̄ваджджанам̣ дваттиккхаттум̣ уппаджджитва̄ джаванат̣т̣ха̄не т̣хатва̄ бхаван̇гам̣ отаратӣти адхиппетанти дат̣т̣хаббам̣ екачиттаккхан̣икасса а̄ваджджанасса уппаттийам̣ ‘‘дит̣т̣хам̣ вийа ме, сутам̣ вийа ме’’ти каппана̄йа асамбхавато.

еттха ча ‘‘супинантепи тада̄рамман̣авачанато паччуппаннавасена ва̄ атӣтавасена ва̄ сабха̄вадхамма̄пи супинанте а̄рамман̣ам̣ хонтӣ’’ти ваданти. ‘‘йадипи супинанте вибхӯтам̣ хутва̄ упат̣т̣хите рӯпа̄диваттхумхи тада̄рамман̣ам̣ вуттам̣, татха̄пи супинанте упат̣т̣хитанимиттасса парикаппавасена гахетаббата̄йа дуббалабха̄вато дуббалаваттхукатта̄ти вутта’’нти тӣсупи ган̣т̣хипадесу вуттам̣. кечи пана ‘‘караджака̄йасса нирусса̄хасантабха̄ваппаттито таннисситам̣ хадайаваттху на суппасаннам̣ хоти, тато танниссита̄пи читтуппатти на суппасанна̄ асуппасаннават̣т̣инисситадӣпаппабха̄ вийа, тасма̄ дуббалаваттхукатта̄ти еттха дуббалахадайаваттхукатта̄’’ти аттхам̣ ваданти, вӣмам̣ситва̄ йуттатарам̣ гахетаббам̣.

супинантачетана̄ти манодва̄рикаджаванавасена паватта̄ супинанте четана̄. супинан̃хи пассанто манодва̄рикенева джаванена пассати, на пан̃чадва̄рикена. пат̣ибуджджханто ча манодва̄рикенева пат̣ибуджджхати, на пан̃чадва̄рикена. нидда̄йантасса хи маха̄ват̣т̣им̣ джа̄летва̄ дӣпе чаккхусамӣпам̣ упанӣте пат̣хамам̣ чаккхудва̄рикам̣ а̄ваджджанам̣ бхаван̇гам̣ на а̄ват̣т̣ети, манодва̄рикамева а̄ват̣т̣ети, атха джаванам̣ джавитва̄ бхаван̇гам̣ отарати. дутийава̄ре чаккхудва̄рикам̣ а̄ваджджанам̣ бхаван̇гам̣ а̄ват̣т̣ети, тато чаккхувин̃н̃а̄н̣а̄дӣни джаванапарийоса̄на̄ни паваттанти, таданантарам̣ бхаван̇гам̣ паваттати. татийава̄ре манодва̄рикаа̄ваджджанена бхаван̇ге а̄ват̣т̣ите манодва̄рикаджаванам̣ джавати, тена читтена ‘‘ким̣ айам̣ имасмим̣ т̣ха̄не а̄локо’’ти джа̄на̄ти. татха̄ нидда̄йантасса кан̣н̣асамӣпе тӯрийесу паггахитесу гха̄насамӣпе сугандхесу ва̄ дуггандхесу ва̄ пуппхесу упанӣтесу мукхе саппимхи ва̄ пха̄н̣ите ва̄ паккхитте пит̣т̣хийам̣ па̄н̣ина̄ паха̄ре динне пат̣хамам̣ сотадва̄рика̄дӣни а̄ваджджана̄ни бхаван̇гам̣ на а̄ват̣т̣енти, манодва̄рикамева а̄ват̣т̣ети, атха джаванам̣ джавитва̄ бхаван̇гам̣ отарати. дутийава̄ре сотадва̄рика̄дӣни а̄ваджджана̄ни бхаван̇гам̣ а̄ват̣т̣енти, тато сотагха̄надживха̄ка̄йавин̃н̃а̄н̣а̄дӣни джаванапарийоса̄на̄ни паваттанти, таданантарам̣ бхаван̇гам̣ паваттати. татийава̄ре манодва̄рикаа̄ваджджанена бхаван̇ге а̄ват̣т̣ите манодва̄рикаджаванам̣ джавати, тена читтена н̃атва̄ ‘‘ким̣ айам̣ имасмим̣ т̣ха̄не саддо, сан̇кхасаддо бхерисаддо’’ти ва̄ ‘‘ким̣ айам̣ имасмим̣ т̣ха̄не гандхо, мӯлагандхо са̄рагандхо’’ти ва̄ ‘‘ким̣ идам̣ майхам̣ мукхе паккхиттам̣, саппи пха̄н̣ита’’нти ва̄ ‘‘кенамхи пит̣т̣хийам̣ пахат̣о, атитхаддхо ме паха̄ро’’ти ва̄ ватта̄ хоти, евам̣ манодва̄рикаджаваненева пат̣ибуджджхати, на пан̃чадва̄рикена. супинампи тенева пассати, на пан̃чадва̄рикена.

асса̄ти асса а̄паттиника̄йасса. нану ча айуттойам̣ ниддесо ‘‘сан̇гхо а̄димхи чева сесе ча иччхитаббо асса̄’’ти. на хи а̄паттиника̄йасса а̄димхи чева сесе ча сан̇гхо иччхито, кин̃чарахи вут̣т̣ха̄насса̄ти имам̣ чоданам̣ манаси саннидха̄йа йатха̄ на вируджджхати, татха̄ адхиппа̄йам̣ виваранто ‘‘ким̣ вуттам̣ хотӣ’’тиа̄дима̄ха. а̄паттито вут̣т̣ха̄насса а̄димхи чева сесе ча иччхито сан̇гхо а̄паттийа̄ва иччхито на̄ма хотӣти айаметтха адхиппа̄йо. а̄паттивут̣т̣ха̄нанти а̄паттито вут̣т̣ха̄нам̣, ана̄паттикабха̄вӯпагамананти аттхо. вачанака̄ран̣анти ‘‘сан̇гха̄дисесо’’ти евам̣ вачане ка̄ран̣ам̣. самуда̄йе нирул̣хо ника̄йа-саддо тадекадесе паваттама̄нопи та̄йа ева рул̣хийа̄ паваттатӣти а̄ха рул̣ӣсаддена̄ти. атха ва̄ кин̃чи нимиттам̣ гахетва̄ сатипи ан̃н̃асмим̣ там̣нимиттайутте кисмин̃чидева висайе саммутийа̄ чирака̄лата̄васена нимиттавирахепи паваттанирул̣хо рул̣хӣ на̄ма. йатха̄ махийам̣ сетӣти махим̣со, гаччхатӣти готи, евам̣ ника̄йа-саддассапи рул̣хибха̄во ведитаббо. екасмимпи висит̣т̣хе сатипи са̄ман̃н̃а̄ вийа самуда̄йе паваттавоха̄ро авайавепи паваттатӣти а̄ха авайаве самӯхавоха̄рена ва̄ти. навамасса адхиппа̄йасса̄ти вӣмам̣са̄дхиппа̄йасса.

238-239. лома̄ етесам̣ сантӣти ломаса̄, бахулома̄ти вуттам̣ хоти. арого бхависса̄мӣти ра̄гапарил̣а̄хавӯпасамато нирого бхависса̄ми. мочанена̄ти мочанаттха̄йа упаккамакаран̣ена. упаккамакаран̣ан̃хеттха мочананти адхиппетам̣ мочети етена̄ти катва̄. бӣджам̣ бхависсатӣти чол̣аггахан̣а̄дикаммам̣ сандха̄йа вуттам̣.

240. две а̄паттисахасса̄нӣти кхан̣д̣ачакка̄дибхедам̣ ана̄маситва̄ вуттам̣, иччхантена пана кхан̣д̣ачакка̄дибхеденапи а̄паттиган̣ана̄ ка̄табба̄. миссакачакканти убхатовад̣д̣ханакам̣ сандха̄йа вуттам̣. еттха ча нӣлан̃ча пӣтакан̃ча̄тиа̄дина̄ екаккхан̣е анекаван̣н̣а̄нам̣ мочана̄дхиппа̄йавачанам̣ йатха̄дхиппа̄йена мочанам̣ бхавату ва̄ ма̄ ва̄, имина̄пи адхиппа̄йена упаккамитва̄ мочентасса а̄патти хотӣти дассанаттхам̣. на хи екасмим̣ кхан̣е нӣла̄дӣнам̣ саббесампи мутти самбхавати. ан̃н̃ам̣ вадатӣти аттано досам̣ уджум̣ ваттум̣ асакконто пуна пут̣т̣хо ан̃н̃ам̣ бхан̣ати.

мочанасса̄доти мочанасса пуббабха̄ге паваттаасса̄до. тенева ‘‘мочетум̣ асса̄до мочанасса̄до’’ти вуттам̣. гехасситапеманти еттха геха-саддена гехе т̣хита̄ ма̄тубхагинӣа̄дайо аджджхаттикан̃а̄така̄ гахита̄. тесу ма̄тупема̄дивасена уппанно синехо гехасситапемам̣, ан̃н̃аттха пана гехасситапеманти пан̃чака̄магун̣икара̄го вуччати. сампайуттаасса̄дасӣсена̄ти ра̄гасампайуттасукхаведана̄мукхена. екена падена̄ти гехасситапема-падена.

татхева̄ти мочанасса̄дачетана̄йа ева. пуббабха̄ге мочанасса̄давасена катаппайогам̣ авиджахитва̄ва сайитатта̄ ‘‘саче пана…пе… сан̇гха̄дисесо’’ти вуттам̣. пуна суддхачитте уппанне тасса пайогасса пат̣иппассаддхатта̄ ‘‘суддхачитто…пе… ана̄паттӣ’’ти вуттам̣. джагганаттха̄йа̄ти дхованаттха̄йа. анока̄санти ан̇гаджа̄таппадесам̣.

263-264. гехасситака̄мавитакканти пан̃чака̄магун̣асаннисситам̣ ка̄мавитаккам̣. ваттхим̣ дал̣хам̣ гахетва̄ти ан̇гаджа̄тасса агге пасса̄ваниггаманат̣т̣ха̄не чаммам̣ дал̣хам̣ гахетва̄. нимитте упаккама̄бха̄вато ‘‘мочанасса̄да̄дхиппа̄йассапи мутте ана̄паттӣ’’ти вуттам̣.

265. ‘‘ехи ме твам̣, а̄вусо, са̄ман̣ера̄ти а̄н̣аттийа̄ ан̃н̃ена катопи пайого аттана̄ва като на̄ма хотӣти катва̄ а̄патти вутта̄. йади пана ана̄н̣атто сайамева кароти, ан̇гапа̄рипӯрийа̄ абха̄вато ана̄паттӣ’’ти ваданти. суттаса̄ман̣ераваттхусмим̣ асучимхи муттепи ан̇гаджа̄тасса гахан̣апаччайа̄ дуккат̣ам̣ вуттам̣, на пана муттапаччайа̄.

266. ка̄йаттхамбханаваттхусмим̣ чаланавасена йатха̄ ан̇гаджа̄тепи упаккамо самбхавати, татха̄пи виджамбхитатта̄ а̄патти вутта̄. ‘‘паччхато ва̄’’ти вачанато убхосу пассесу кат̣ийам̣ ӯруппадесопи гахитойева̄ти дат̣т̣хаббам̣, тасма̄ убхосупи пассесу т̣хатва̄ имасмим̣ ока̄се нимиттанти упаниджджха̄йантассапи а̄паттийева. ‘‘ан̇гаджа̄та’’нти вачанато нимиттанти пасса̄вамаггова вутто. уммӣлананимӣланавасена пана на ка̄ретабботи уммӣлананимӣланаппайогавасаена а̄паттибхедо на ка̄ретабботи аттхо. анекаккхаттумпи уммӣлетва̄ нимӣлетва̄ упаниджджха̄йантасса екамева дуккат̣анти вуттам̣ хоти. аккхӣни авиппхандетва̄ абхимукхам̣ сампаттасса ма̄туга̄масса нимиттолоканепи а̄паттийева̄ти дат̣т̣хаббам̣. ‘‘да̄рудхӣталикалепачитта̄нам̣ ан̇гаджа̄тупаниджджха̄непи дуккат̣а’’нти ваданти.

267. пуппха̄валӣти кӣл̣а̄висесасса̄дхивачанам̣. там̣ кӣл̣анта̄ надӣа̄дӣсу чхиннатат̣ам̣ удакена чиккхаллам̣ катва̄ таттха убхо па̄де паса̄ретва̄ нисинна̄ папатанти. ‘‘пуппха̄валийа’’нтипи па̄т̣хо. павесентасса̄ти двикаммакатта̄ ва̄ликам̣ ан̇гаджа̄танти убхайаттха̄пи упайогавачанам̣ катам̣. ва̄ликанти ва̄лика̄йа̄ти аттхо. четана̄, упаккамо, муччананти има̄неттха тӣн̣и ан̇га̄ни ведитабба̄ни.

суккависсат̣т̣хисиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.