4. пат̣хамасена̄санасиккха̄падаван̣н̣ана̄

108-110. чатуттхе химавассена̄ти химамева вуттам̣. апан̃н̃а̄тети аппатӣте, аппасиддхети аттхо. ‘‘ман̣д̣апе ва̄ руккхамӯле ва̄ти вачанато виват̣ан̇ган̣епи никкхипитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти тӣсупи ган̣т̣хипадесу вуттам̣. гочараппасута̄ти гочарат̣т̣ха̄нам̣ пат̣ипанна̄. ‘‘ат̣т̣ха ма̄се’’ти имина̄ васса̄нам̣ ча̄тума̄сам̣ чепи дево на вассати, пат̣иккхиттамева̄ти а̄ха ‘‘ат̣т̣ха ма̄сети вачанато…пе… никкхипитум̣ на ват̣т̣атийева̄’’ти. таттха чатта̄ро ма̄сети васса̄насса чатта̄ро ма̄се. авассикасан̇кетети имина̄ анун̃н̃а̄тепи ат̣т̣ха ма̄се йаттха хеманте дево вассати, таттха апарепи чатта̄ро ма̄са̄ пат̣иккхитта̄ти а̄ха ‘‘авассикасан̇кетети вачанато’’тиа̄ди. имина̄ имам̣ дӣпети ‘‘йасмим̣ десе хеманте дево вассати, таттха ат̣т̣ха ма̄се пат̣иккхипитва̄ чатта̄ро ма̄са̄ анун̃н̃а̄та̄. йаттха пана васса̄нейева вассати, таттха чатта̄ро ма̄се пат̣иккхипитва̄ ат̣т̣ха ма̄са̄ анун̃н̃а̄та̄’’ти.

имина̄ва найена маджджхимападесе йаттха хеманте химавассам̣ вассати, таттха̄пи ат̣т̣хева ма̄са̄ пат̣иккхитта̄ти ведитабба̄. тасма̄ васса̄нака̄ле пакатиаджджхока̄се овассакаман̣д̣апе руккхамӯле ча сантхаритум̣ на ват̣т̣ати, хемантака̄ле пакатиаджджхока̄се овассакаман̣д̣апа̄дӣсупи ват̣т̣ати. тан̃ча кхо йаттха химавассена сена̄санам̣ на темати, гимхака̄лепи пакатиаджджхока̄са̄дӣсу ват̣т̣атийева, тан̃ча кхо ака̄ламегха̄дассане, ка̄ка̄дӣнам̣ нибаддхава̄саруккхамӯле пана када̄чипи на ват̣т̣атӣти еваметтха виниччхайо ведитаббо.

иман̃ча пана аттхависесам̣ гахетва̄ бхагавата̄ пат̣хамамева сиккха̄падам̣ пан̃н̃аттанти висум̣ анупан̃н̃атти на вутта̄. тенева хи ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йам̣ (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. пат̣хамасена̄санасиккха̄падаван̣н̣ана̄) вуттам̣ ‘‘ити йаттха ча йада̄ ча сантхаритум̣ на ват̣т̣ати, там̣ саббамидха аджджхока̄сасан̇кхамева гата’’нти. атха ва̄ ависесена аджджхока̄се сантхаран̣асантхара̄пана̄ни пат̣иккхипитва̄ ‘‘ӣдисе ка̄ле ӣдисе ча падесе т̣хапетха̄’’ти ануджа̄нанаматтенева аланти на сиккха̄паде висум̣ анупан̃н̃атти уддхат̣а̄ти ведитабба̄. парива̄ре (пари. 65-67) пана имассева сиккха̄падасса анурӯпавасена пан̃н̃аттатта̄ ‘‘ека̄ анупан̃н̃аттӣ’’ти вуттам̣.

навава̄йимо сӣгхам̣ на нассатӣти а̄ха ‘‘навава̄йимо ва̄’’ти. онаддхакоти чаммена онаддхо. уккат̣т̣хааббхока̄сикоти идам̣ тасса паривитаккадассанаматтам̣, уккат̣т̣хааббхока̄сикасса пана чӣваракут̣и на ват̣т̣атӣти наттхи. ка̄йа̄нугатикатта̄ти бхиккхуно таттхева саннихитабха̄вам̣ сандха̄йа вуттам̣. имина̄ ча тасмим̣йева ка̄ле ана̄патти вутта̄, чӣваракут̣ито никкхамитва̄ пана ан̃н̃аттха гаччхантасса пин̣д̣а̄йа пависантассапи а̄паттийева. ‘‘йасма̄ пана да̄йакехи да̄нака̄лейева сахассаггханакампи камбалам̣ ‘па̄дапун̃чханим̣ катва̄ парибхун̃джатха̄’ти диннам̣ татхева парибхун̃джитум̣ ват̣т̣ати, тасма̄ ‘имам̣ ман̃чапӣт̣ха̄дисена̄санам̣ аббхока̄сепи йатха̄сукхам̣ парибхун̃джатха̄’ти да̄йакехи диннам̣ че, саббасмимпи ка̄ле аббхока̄се никкхипитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти ваданти. песетва̄ гантаббанти еттха ‘‘йо бхиккху имам̣ т̣ха̄нам̣ а̄гантва̄ васати, тасса детха̄’’ти ватва̄ песетаббам̣.

вала̄хака̄нам̣ анут̣т̣хитабха̄вам̣ саллаккхетва̄ти имина̄ ча гимха̄непи мегхе ут̣т̣хите ман̃чапӣт̣ха̄дим̣ йам̣кин̃чи сена̄санам̣ аджджхока̄се никкхипитум̣ на ват̣т̣атӣти дӣпитанти ведитаббам̣. ‘‘па̄дат̣т̣ха̄на̄бхимукха̄ти нисӣданта̄нам̣ па̄дапатанат̣т̣ха̄на̄бхимукха’’нти кечи. ‘‘саммаджджантасса па̄дат̣т̣ха̄на̄бхимукха’’нти апаре. ‘‘бахи ва̄лука̄йа агамананимиттам̣ па̄дат̣т̣ха̄на̄бхимукха̄ ва̄лика̄ харитабба̄ти вутта’’нти еке. качаварам̣ хаттхехи гахетва̄ бахи чхат̣т̣етаббанти имина̄ качаварам̣ чхад̣д̣есса̄мӣти ва̄лика̄ на чхад̣д̣етабба̄ти дӣпети.

111. анто сам̣вет̣хетва̄ баддханти еракапатта̄дӣхи вен̣им̣ катва̄ та̄йа вен̣ийа̄ убхосу пассесу виттхатат̣т̣ха̄несу бахум̣ вет̣хетва̄ тато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва маджджхат̣т̣ха̄нам̣, та̄ва анто а̄кад̣д̣ханавасена вет̣хетва̄ маджджхе сан̇кхипитва̄ тирийам̣ таттха таттха бандхитва̄ катам̣. каппам̣ лабхитва̄ти гаччха̄ти вуттавачанена каппам̣ лабхитва̄. тхерасса хи а̄н̣аттийа̄ гаччхантасса ана̄патти. пуриманайенева̄ти ‘‘нисӣдитва̄ сайам̣ гаччханто’’тиа̄дина̄ пуббе вуттанайенева. ан̃н̃аттха гаччхатӣти там̣ маггам̣ атиккамитва̄ ан̃н̃аттха гаччхати. лед̣д̣упа̄тупача̄рато бахи т̣хитатта̄ ‘‘па̄дуддха̄рена ка̄ретаббо’’ти вуттам̣, ан̃н̃аттха гаччхантасса пат̣хамапа̄дуддха̄ре дуккат̣ам̣, дутийапа̄дуддха̄ре па̄читтийанти аттхо. па̄катикам̣ акатва̄ти аппат̣иса̄метва̄. антарасаннипа̄тети антарантара̄ саннипа̄те.

а̄ва̄сика̄нам̣йева палибодхоти еттха а̄гантукехи а̄гантва̄ кин̃чи аватва̄ таттха нисиннепи а̄ва̄сика̄нам̣йева палибодхоти адхиппа̄йо. маха̄паччарива̄де пана ‘‘ан̃н̃есу а̄гантва̄ нисиннесӯ’’ти идам̣ амха̄канти ватва̄ ва̄ аватва̄ ва̄ нисиннесӯти адхиппа̄йо. маха̄ат̣т̣хакатха̄ва̄де ‘‘а̄паттӣ’’ти па̄читтийамева вуттам̣. маха̄паччарийам̣ пана сантхаран̣асантхара̄пане сати па̄читтийена бхавитаббанти ана̄н̣аттийа̄ пан̃н̃аттатта̄ дуккат̣ам̣ вуттам̣. ‘‘идам̣ усса̄ракасса, идам̣ дхаммакатхикасса̄’’ти висум̣ пан̃н̃аттатта̄ ана̄н̣аттийа̄ пан̃н̃аттепи па̄читтийенева бхавитаббанти адхиппа̄йена ‘‘тасмим̣ а̄гантва̄ нисинне тасса палибодхо’’ти вуттам̣. кечи пана ваданти ‘‘ана̄н̣аттийа̄ пан̃н̃аттепи дхаммакатхикасса анут̣т̣ха̄панӣйатта̄ па̄читтийена бхавитаббам̣, а̄гантукасса пана паччха̄ а̄гатехи вуд̣д̣хатарехи ут̣т̣ха̄петаббатта̄ дуккат̣ам̣ вутта’’нти.

112. бхӯмийам̣ аттхаритабба̄ти чимилика̄йа сати тасса̄ упари, асати суддхабхӯмийам̣ аттхаритабба̄. сӣхачамма̄дӣнам̣ парихаран̣ейева пат̣иккхепо ведитабботи имина̄ –

‘‘на, бхиккхаве, маха̄чамма̄ни дха̄ретабба̄ни сӣхачаммам̣ бйаггхачаммам̣ дӣпичаммам̣, йо дха̄реййа, а̄патти дуккат̣асса̄’’ти (маха̄ва. 255) –

евам̣ вутта̄йа кхандхакапа̄л̣ийа̄ адхиппа̄йам̣ вибха̄вети. идам̣ вуттам̣ хоти – ‘‘антопи ман̃че пан̃н̃атта̄ни хонти, бахипи ман̃че пан̃н̃атта̄ни хонтӣ’’ти имасмим̣ ваттхусмим̣ сиккха̄падасса пан̃н̃аттатта̄ ман̃чапӣт̣хесу аттхаритва̄ парибхогойева пат̣иккхитто, бхӯматтхаран̣авасена парибхого пана аппат̣иккхиттоти. йади евам̣ ‘‘парихаран̣ейева пат̣иккхепо’’ти идам̣ касма̄ вуттанти? йатха̄ ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, саббам̣ па̄са̄дапарибхога’’нти (чӯл̣ава. 320) вачанато пуггаликепи сена̄сане сена̄санапарибхогавасена нийамитам̣ суван̣н̣агхат̣а̄дикам̣ парибхун̃джитум̣ ват̣т̣ама̄нампи кевалам̣ аттано сантакам̣ катва̄ парибхун̃джитум̣ на ват̣т̣ати, евамидам̣ бхӯматтхаран̣авасена парибхун̃джийама̄нампи аттано сантакам̣ катва̄ там̣ там̣ виха̄рам̣ харитва̄ парибхун̃джитум̣ на ват̣т̣атӣти дассанаттхам̣ ‘‘парихаран̣ейева пат̣иккхепо ведитаббо’’ти вуттам̣. да̄румайапӣт̣ханти пхалакамайамева пӣт̣хам̣ вуттам̣. па̄дакатхаликанти адхотапа̄дат̣т̣хапанакам̣. аджджхока̄се раджанам̣ пачитва̄…пе… пат̣иса̄метаббанти еттха тхеве асати раджанакамме нит̣т̣хите пат̣иса̄метаббам̣.

113. ‘‘бхиккху ва̄ са̄ман̣еро ва̄ а̄ра̄мико ва̄ ладжджӣ хотӣти вуттатта̄ аладжджим̣ а̄пуччхитва̄ гантум̣ на ват̣т̣атӣ’’ти ваданти. ота̄пенто гаччхатӣти еттха ‘‘кин̃ча̄пи ‘еттакам̣ дӯрам̣ гантабба’нти париччхедо наттхи, татха̄пи лед̣д̣упа̄там̣ атиккамма на̄тидӯрам̣ гантабба’’нти ваданти. сесаметтха утта̄намева. ман̃ча̄дӣнам̣ сан̇гхиката̄, вутталаккхан̣е десе сантхаран̣ам̣ ва̄ сантхара̄панам̣ ва̄, апалибуддхата̄, а̄пада̄йа абха̄во, лед̣д̣упа̄та̄тиккамоти има̄ни панеттха пан̃ча ан̇га̄ни.

ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йам̣ (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. пат̣хамасена̄санасиккха̄падаван̣н̣ана̄) пана ана̄пуччхам̣ ва̄ гаччхеййа̄ти еттха ‘‘йо бхиккху ва̄ са̄ман̣еро ва̄ а̄ра̄мико ва̄ ладжджӣ хоти, аттано палибодхам̣ вийа ман̃н̃ати, татха̄рӯпам̣ ана̄пуччхитва̄ там̣ сена̄санам̣ тасса аниййа̄тетва̄ нирапеккхо гаччхати, тха̄мамаджджхимасса пурисасса лед̣д̣упа̄там̣ атиккамеййа, екена па̄дена лед̣д̣упа̄та̄тиккаме дуккат̣ам̣, дутийапа̄да̄тиккаме па̄читтийа’’нти ватва̄ ан̇гесупи нирапеккхата̄йа саддхим̣ чха ан̇га̄ни вутта̄ни. па̄л̣ийам̣ пана ат̣т̣хакатха̄йан̃ча ‘‘нирапеккхо гаччхатӣ’’ти айам̣ висесо на диссати. ‘‘ота̄пенто гаччхатӣ’’ти ча ота̄панависайе ева са̄пеккхагамане ана̄патти вутта̄. йади ан̃н̃аттха̄пи са̄пеккхагамане ана̄патти сийа̄, ‘‘ана̄патти са̄пеккхо гаччхатӣ’’ти ависесена ваттаббам̣ бхавеййа, тасма̄ вӣмам̣ситва̄ йуттатарам̣ гахетаббанти.

пат̣хамасена̄санасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.