чӯл̣асан̇га̄мам̣
анувиджджакасса пат̣ипаттиван̣н̣ана̄
365. татра хӣти тасмим̣ саннипа̄те. аттапаччаттхика̄ти ладжджипесаласса чодакапа̄пагарахӣпуггаласса анаттхака̄ма̄ верӣпуггала̄. са̄санапаччаттхика̄ти аттано ана̄ча̄ра̄нугун̣ам̣ буддхавачанам̣ пака̄сенто тан̣ха̄гатика̄, дит̣т̣хигатика̄ ча. аджджхога̄хетва̄ти аладжджиабхибхаванавасена сан̇гхамаджджхам̣ пависитва̄. со сан̇га̄ма̄вачароти со чодако сан̇га̄ма̄вачаро на̄ма. дит̣т̣хасутамутампи ра̄джакатха̄диканти дит̣т̣хасутавасенева ра̄джачора̄дикатхам̣, мутавасенапи анна̄дикатхан̃ча акатхентена̄ти йоджетаббам̣. каппийа̄каппийаниссита̄ ва̄тиа̄дӣсу рӯпа̄рӯпапат̣иччхедападена сакалаабхидхамматтхапит̣акаттам̣ дассети. саматха̄ча̄ра̄дӣхи пат̣исам̣йуттанти сакаласуттантапит̣акаттам̣. таттха саматха̄ча̄ро на̄ма саматхабха̄вана̄ккамо. татха̄ випассана̄ча̄ро. т̣ха̄нанисаджджаватта̄диниссита̄ти сан̇гхамаджджха̄дӣсу гаручиттӣка̄рам̣ паччупат̣т̣хапетва̄ т̣ха̄на̄диккаманиссита̄ чева чуддасамаха̄ватта̄диваттаниссита̄ ча, а̄ди-саддена аппиччхата̄диниссита̄ ча̄ти аттхо. пан̃хе уппаннети кеначи уппанне пан̃хе пуччхите. идан̃ча упалаккхан̣аматтам̣, йам̣ кин̃чи упат̣т̣хитам̣ дхаммам̣ бха̄сассӯти адхиппа̄йо.
кулападесо на̄ма кхаттийа̄диджа̄тийампи ка̄сикара̄джакула̄дикулависесо. етамева̄ха ‘‘кулападесо кхаттийакула̄дивасенева ведитаббо’’ти. саннипа̄таман̣д̣алети аттано анувиджджама̄наппака̄рам̣ сан̇гхасса н̃а̄панаттхам̣ ут̣т̣ха̄йа сан̇гхасаннипа̄тамаджджхе ито чито ча паресам̣ мукхам̣ олокентена на чаритаббам̣. йатха̄нисинненева дхаммавинайа̄нугун̣ам̣ виниччхайам̣ йатха̄ саббе сун̣анти, татха̄ ваттаббанти аттхо.
па̄л̣ийам̣ ачан̣д̣икатена̄ти акатачан̣д̣абха̄вена, апхарусена̄ти аттхо. ‘‘хита̄нукампина̄’’ти етена метта̄пуббабха̄го вутто. ‘‘ка̄рун̣икена бхавитабба’’нти имина̄ аппана̄ппаттакарун̣а̄ вутта̄. ‘‘хитапарисаккина̄’’ти имина̄ карун̣а̄пуббабха̄го. тена̄ха ‘‘карун̣а̄ ча карун̣а̄пуббабха̄го ча упат̣т̣ха̄петабботи айам̣ пададвайепи адхиппа̄йо’’ти. ладжджийа̄ти ладжджинӣ.
ануйогаваттам̣ катха̄петва̄ти ‘‘ка̄лена ваккха̄мӣ’’тиа̄дина̄ (пари. 362) вуттаваттам̣. ануйун̃джана̄ча̄раккаменева ануйун̃джанам̣ ануйогаваттам̣ на̄ма, там̣ катха̄петва̄ тенева камена ануйун̃джа̄петва̄ти аттхо. уджумаддавена̄ти еттха аджджха̄харитаббападам̣ дассети ‘‘упачаритаббо’’ти. ‘‘дхаммесу ча пуггалесу ча̄’’ти идам̣ ‘‘маджджхаттена бхавитабба’’нти пакатена самбандхитаббанти а̄ха ‘‘дхаммесу ча пуггалесу ча…пе… маджджхаттоти ведитаббо’’ти. йан̃хи йаттха каттхачи каттаббам̣, там̣ таттха атиккаманто маджджхатто на̄ма на хоти, дхаммесу ча га̄раво каттаббо. пуггалесу пана метта̄бха̄вена паккхапа̄тага̄раво. тасма̄ имам̣ видхим̣ анатиккантова тесу маджджхаттоти ведитаббо.
366. сам̣санданаттханти а̄патти ва̄ ана̄патти ва̄ти сам̣сайе джа̄те сам̣сандитва̄ ниччхайакаран̣аттхам̣ вуттанти адхиппа̄йо. аттхадассана̄йа̄ти са̄дхетаббасса а̄патта̄диупамеййаттхасса чодакачудитаке аттано пат̣ин̃н̃а̄йа ева сарӯпавибха̄ванаттхам̣. аттхо джа̄на̄панаттха̄йа̄ти евам̣ вибха̄вито аттхо чодакачудитакасан̇гха̄нам̣ н̃а̄панаттха̄йа ниджджха̄панаттха̄йа, сампат̣иччха̄панаттха̄йа̄ти аттхо. пуггаласса т̣хапанаттха̄йа̄ти чодакачудитаке аттано пат̣ин̃н̃а̄йа ева а̄паттийам̣, ана̄паттийам̣ ва̄ патит̣т̣ха̄панаттха̄йа. са̄ран̣аттха̄йа̄ти памут̣т̣хасара̄панаттха̄йа. савачанӣйакаран̣аттха̄йа̄ти досе са̄ритепи сампат̣иччхитва̄ пат̣икаммам̣ акаронтасса савачанӣйакаран̣аттха̄йа. ‘‘на те апаса̄детабба̄’’ти идам̣ адхиппетаттхадассанам̣. таттха ависам̣ва̄дакат̣т̣ха̄не т̣хита̄ ева на апаса̄детабба̄, на итарети дат̣т̣хаббам̣.
аппаччайапаринибба̄наттха̄йа̄ти а̄йатим̣ пат̣исандхийа̄ ака̄ран̣абхӯтапаринибба̄наттха̄йа. паринибба̄нан̃хи на̄ма кхӣн̣а̄сава̄нам̣ саббапаччхима̄ чутичиттакаммаджарӯпасан̇кха̄та̄ кхандха̄, те ча сабба̄ка̄рато самуччхинна̄нусайата̄йа пунаббхава̄йа анантара̄дипаччайа̄ на хонти ан̃н̃ехи ча тан̣ха̄дипаччайехи вирахитатта̄. тасма̄ ‘‘аппаччайапаринибба̄на’’нти вуччати. танти вимуттин̃а̄н̣адассанам̣. тенева̄ха ‘‘тасми’’нти. винайамантана̄ти винайавиниччхайо. сота̄вадха̄нанти сотасса одаханам̣, савананти аттхо. тена̄ха ‘‘йам̣ уппаджджати н̃а̄н̣а’’нти. йатха̄вутта̄йа винайасам̣вара̄дика̄ран̣апарампара̄йа вимуттийа̄ ева падха̄натта̄ са̄ пуна читтасса вимоккхоти уддхат̣оти а̄ха ‘‘арахаттапхаласан̇кха̄то вимоккхо’’ти. атха ва̄ йо йам̣ кин̃чи дхаммам̣ анупа̄дийитва̄ паринибба̄навасена читтасса читтасантатийа̄, таппат̣ибаддхакаммаджарӯпасантатийа̄ ча вимоккхо вимуччанам̣ апунаппаваттивасена вигамо, етадаттха̄йа етасса вигамассаттха̄йа ева̄ти евам̣ нигаманавасенапеттха аттхо ведитаббо.
367. ануйогаваттага̄тха̄су кусалена буддхимата̄ти самма̄самбуддхена. катанти ниббаттитам̣, пака̄ситанти аттхо. тенева̄тиа̄дӣсу тенева ката̄катасса аджа̄нанева пубба̄парам̣ аджа̄нанасса, ан̃н̃ассапи бхиккхуно йам̣ ката̄катам̣ хоти, тампи на джа̄на̄тӣти аттхо. аттано садиса̄йа̄ти йатха̄вуттехи досехи йуттата̄йа аттана̄ садиса̄йа.
анувиджджакасса пат̣ипаттиван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.