12. саттасатикаккхандхако

дасаваттхукатха̄ван̣н̣ана̄

446. саттасатикаккхандхаке бхиккхаггена̄ти бхиккхуган̣ана̄йа. махӣти химам̣.

447. авиджджа̄нивута̄ти авиджджа̄нӣваран̣ена нивута̄ пат̣иччханна̄. авиддасӯти ан̃н̃а̄н̣ино. упаккилеса̄ вутта̄ти тесам̣ саман̣абра̄хман̣а̄нам̣ ете сура̄па̄на̄дайо упаккилеса̄ти вутта̄. неттийа̄ тан̣ха̄йа сахита̄ санеттика̄.

450-1. ахоган̇готи тасса паббатасса на̄мам̣. пат̣икаччева гаччхеййанти йаттха нам̣ адхикаран̣ам̣ вӯпасамитум̣ бхиккхӯ саннипатиссанти, таттха̄хам̣ пат̣хамамева гаччхеййам̣. самбха̄весунти сампа̄пун̣им̣су.

452. алон̣иканти лон̣арахитам̣ бхаттам̣, бйан̃джанам̣ ва̄. а̄сута̄ти саббасамбха̄расаджджита̄, ‘‘асутта̄’’ти ва̄ па̄т̣хо.

453. уджджавим̣сӯти на̄ва̄йа пат̣исотам̣ гаччхим̣су. па̄чӣнака̄ти пураттхимадиса̄йа джа̄татта̄ ваджджипуттаке сандха̄йа вуттам̣. па̄веййака̄ти па̄веййадесава̄сино.

454. нану твам̣, а̄вусо, вуд̣д̣хоти нану твам̣ тхеро ниссайамутто, касма̄ там̣ тхеро пан̣а̄месӣти бхедавачанам̣ ваданти. гаруниссайам̣ ган̣ха̄ма̄ти ниссайамутта̄пи майам̣ екам̣ самбха̄ванӣйагарум̣ ниссайабхӯтам̣ гахетва̄ва васисса̄ма̄ти адхиппа̄йо.

455. мӯла̄да̄йака̄ти пат̣хамам̣ дасаваттхӯнам̣ да̄йака̄, а̄ва̄сика̄ти аттхо. патхабйа̄ сан̇гхаттхероти локе саббабхиккхӯнам̣ тада̄ упасампада̄йа вуд̣д̣хо. сун̃н̃ата̄виха̄рена̄ти сун̃н̃ата̄мукхена адхигатапхаласама̄паттим̣ сандха̄йа вадати.

457. суттавибхан̇гети падабха̄джанӣйе. идан̃ча ‘‘йо пана бхиккху саннидхика̄ракам̣ кха̄данӣйам̣ ва̄ бходжанӣйам̣ ва̄’’ти (па̄чи. 253) сутте йа̄вака̄ликассева пара̄мат̣т̣хатта̄ син̇гӣлон̣асса йа̄ваджӣвикасса саннидхикатасса а̄мисена саддхим̣ парибхоге па̄читтийам̣ вибхан̇ганайенева сиджджхатӣти вуттам̣, там̣ пана па̄читтийам̣ вибхан̇ге а̄гатабха̄вам̣ са̄дхетум̣ ‘‘катхам̣ суттавибхан̇ге’’тиа̄ди вуттам̣. таттха хи лон̣аметтха саннидхикатам̣, на кха̄данӣйам̣ бходжанӣйанти лон̣амиссабходжане ваджджипуттака̄ анаваджджасан̃н̃ино ахесум̣. татха̄сан̃н̃ӣнампи несам̣ а̄паттидассанаттхам̣ ‘‘саннидхика̄ре асаннидхика̄расан̃н̃ӣ’’ти идам̣ суттавибхан̇гам̣ уддхат̣анти ведитаббам̣.

тена саддхинти пурепат̣иггахиталон̣ена саддхим̣. дуккат̣енеттха бхавитаббанти ‘‘йа̄вака̄ликена, бхиккхаве, йа̄ваджӣвикам̣ пат̣иггахита’’нти аватва̄ ‘‘тадахупат̣иггахита’’нти вачанаса̄маттхийато пурепат̣иггахитам̣ йа̄ваджӣвикам̣ йа̄вака̄ликена саддхим̣ самбхиннарасам̣ ка̄лепи на каппатӣти сиджджхати, таттха дуккат̣ена бхавитаббанти адхиппа̄йо. дуккат̣енапи на бхавитаббанти йади хи саннидхика̄рапаччайа̄ дуккат̣ам̣ ман̃н̃атха, йа̄ваджӣвикасса лон̣асса саннидхидоса̄бха̄ва̄ дуккат̣ена на бхавитаббам̣, атха а̄мисена самбхиннарасасса тасса а̄мисагатикатта̄ дуккат̣ам̣ ма̄ ман̃н̃атха. тада̄ ча хи па̄читтийенева бхавитаббам̣ а̄мисаттупагаманатоти адхиппа̄йо. на хи еттха йа̄ваджӣвикантиа̄дина̄пи дуккат̣а̄бха̄вам̣ саматтхети.

па̄л̣ийам̣ ра̄джагахе суттавибхан̇гетиа̄дӣсу саббаттха сутте ча вибхан̇ге ча̄ти аттхо гахетаббо. тасса тасса вика̄лабходжана̄дино суттепи пат̣иккхиттатта̄ винайасса атисаран̣ам̣ атиккамо винайа̄тиса̄ро. ‘‘нисӣданам̣ на̄ма садасам̣ вуччатӣти а̄гата’’нти идам̣ вибхан̇ге ча а̄гатадассанаттхам̣ вуттам̣. там̣ пама̄н̣ам̣ каронтасса̄ти сугатавидаттхийа̄ видаттхиттайаппама̄н̣ам̣ каронтасса, даса̄йа пана видаттхидвайаппама̄н̣ам̣ катам̣. адасакампи нисӣданам̣ ват̣т̣ати ева̄ти адхиппа̄йо. сесамидха хет̣т̣ха̄ саббаттха сувин̃н̃еййамева.

дасаваттхукатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

саттасатикаккхандхакаван̣н̣ана̄найо нит̣т̣хито.

ити самантапа̄са̄дика̄йа винайат̣т̣хакатха̄йа вимативиноданийам̣

чӯл̣аваггаван̣н̣ана̄найо нит̣т̣хито.

намо тасса бхагавато арахато самма̄самбуддхасса

парива̄раван̣н̣ана̄

маха̄вагго

пан̃н̃аттива̄раван̣н̣ана̄

1. висуддхапарива̄расса сӣлаккхандха̄дидхаммаккхандхасарӣрасса бхагавато винайапарийаттиса̄сане кхандхака̄нам̣ анантарам̣ парива̄роти йо винайо сан̇гахам̣ сама̄рул̣хо, тасса да̄ни анутта̄наттхаван̣н̣анам̣ карисса̄мӣти йоджана̄.

самантачаккхуна̄ти саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ена. ативисуддхена мам̣сачаккхуна̄ти раттиндивам̣ саманта̄ йоджанаппама̄н̣е атисукхума̄нипи рӯпа̄ни пассанато ативийа парисуддхена паса̄дачаккхуна̄. ‘‘аттхи таттха пан̃н̃аттӣ’’тиа̄дӣсу аттхи ну кхо таттха пан̃н̃аттӣтиа̄дина̄ аттхо гахетабботи а̄ха ‘‘таттха пан̃н̃атти…пе… кена̄бхатанти пуччха̄’’ти.

2. пуччха̄виссаджджанети пуччха̄йа виссаджджане. винӣтакатха̄ти винӣтаваттхукатха̄, айамева ва̄ па̄т̣хо.

дван̇гикена екена самут̣т̣ха̄нена̄ти ан̇гадвайасамуда̄йабхӯтена екена. ан̇гадвайавимуттасса самут̣т̣ха̄насса абха̄вепи тесу екенан̇гена вина̄ айам̣ а̄патти на хотӣти дассанаттхамева ‘‘екена самут̣т̣ха̄нена̄’’ти вуттам̣. ида̄ни тесу двӣсу ан̇гесу падха̄нан̇гам̣ дассетума̄ха ‘‘еттха хи читтам̣ ан̇гам̣ хотӣ’’тиа̄ди. йасма̄ пана маггенамаггаппат̣ипаттисан̇кха̄та̄йа ка̄йавин̃н̃аттийа̄ севаначиттенева самбхаве сати айам̣ там̣ ан̇гадвайам̣ упа̄да̄йа бхагавата̄ пан̃н̃атта̄ а̄паттисаммути хоти, на̄сати. тасма̄ там̣ читтам̣ ка̄йавин̃н̃аттисан̇кха̄тасса ка̄йасса ан̇гам̣ ка̄ран̣ам̣ хоти, на а̄паттийа̄. тасса пана там̣самут̣т̣хитака̄йо ева ан̇гам̣ абйавахитака̄ран̣ам̣, читтам̣ пана ка̄ран̣ака̄ран̣анти адхиппа̄йо. евам̣ упарипи саббаттха читтан̇гайуттасамут̣т̣ха̄несу адхиппа̄йо ведитаббо. ‘‘екена самут̣т̣ха̄нена самут̣т̣ха̄тӣ’’тиа̄дипарива̄равачаненева а̄паттийа̄ акусала̄дипараматтхасабха̄вата̄ па̄л̣иат̣т̣хакатха̄су парийа̄йатова вутта̄, саммутисабха̄ва̄ ева а̄паттӣти сиджджхати самут̣т̣ха̄насамут̣т̣хита̄нам̣ бхедасиддхитоти гахетаббам̣. имаматтхам̣ сандха̄йа̄ти а̄панна̄йа па̄ра̄джика̄паттийа̄ кехичипи саматхехи ана̄паттибха̄ва̄па̄данасса асаккун̣еййаттасан̇кха̄таматтхам̣ сандха̄йа.

3. пора̄н̣акехи маха̄тхерехӣти сан̇гӣтиттайато паччха̄ поттхакасан̇гӣтика̄ракехи чхал̣абхин̃н̃а̄паасамбхида̄дигун̣асамуджджалехи маха̄тхерехи. чатуттхасан̇гӣтисадиса̄ хи поттхака̄рохасан̇гӣти.

188. маха̄вибхан̇гети бхиккхувибхан̇ге. сол̣аса ва̄ра̄ дассита̄ти йехи ва̄рехи а̄дибхӯтехи упалаккхитатта̄ айам̣ сакалопи парива̄ро сол̣асапарива̄роти вохарӣйати, те сандха̄йа вадати.

пан̃н̃аттива̄раван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

самут̣т̣ха̄насӣсаван̣н̣ана̄

257. па̄л̣ийам̣ нибба̄нан̃чева пан̃н̃аттӣти еттха йасма̄ сан̇кхатадхамме упа̄да̄йа пан̃н̃атта̄ саммутисаччабхӯта̄ пуггала̄дипан̃н̃атти параматтхато авиджджама̄натта̄ уппаттивина̄сайуттаваттхудхамманийатена аниччадуккхалаккхан̣адвайена йутта̄ти ваттум̣ айутта̄, ка̄ракаведака̄дирӯпена пана парикаппитена аттасабха̄вена вирахитатта̄ ‘‘анатта̄’’ти ваттум̣ йутта̄. тасма̄ айам̣ пан̃н̃аттипи асан̇кхататтаса̄ман̃н̃ато ваттхубхӯтена нибба̄нена саха ‘‘анатта̄ ити ниччхайа̄’’ти вутта̄. авиджджама̄на̄пи хи саммути кеначи паччайена акататта̄ асан̇кхата̄ ева̄ти.

карун̣а̄сӣталаттам̣, пан̃н̃а̄пабха̄ситаттан̃ча бхагавато дассетум̣ ‘‘буддхачанде, буддха̄дичче’’ти етам̣ убхайам̣ вуттам̣. ха̄йати етена̄ти ха̄ни, дуккхасса ха̄ни дуккхаха̄ни, саббадуккха̄панӯданака̄ран̣анти аттхо. пит̣аке тӣн̣и десайӣти йасма̄ ан̃н̃епи маха̄вӣра̄ самма̄самбуддха̄ саддхаммам̣ десайанти, тасма̄ ан̇гӣрасо пит̣ака̄ни тӣн̣и десайӣти йоджана̄. маха̄гун̣анти маха̄нисам̣сам̣. евам̣ нӣйати саддхаммоти йади винайапарийатти апарихӣна̄ тит̣т̣хати, евам̣ сати пат̣ипаттипат̣иведхасаддхаммопи нӣйати паваттӣйати, на париха̄йатӣти аттхо.

винайапарийатти пана катхам̣ тит̣т̣хатӣти а̄ха ‘‘убхато ча̄’’тиа̄ди. парива̄рена гантхита̄ тит̣т̣хатӣти йоджетаббам̣. тассева парива̄расса̄ти тасмим̣ ева парива̄ре. самут̣т̣ха̄нам̣ нийато катанти екаччам̣ самут̣т̣ха̄нена нийатам̣ катам̣. тасмим̣ парива̄ре кин̃чи сиккха̄падам̣ нийатасамут̣т̣ха̄нам̣ ан̃н̃ехи аса̄дха̄ран̣ам̣, там̣ пака̄ситанти аттхо.

самбхедам̣ нида̄нан̃чан̃н̃анти самбхедо сиккха̄пада̄нам̣ ан̃н̃аман̃н̃асамут̣т̣ха̄нена сам̣кин̣н̣ата̄, нида̄нан̃ча пан̃н̃аттит̣т̣ха̄нам̣, ан̃н̃ам̣ пуггала̄диваттха̄ди ча. сутте диссанти упарӣти хет̣т̣ха̄ вутте, упари ваккхама̄не ча парива̄расутте ева диссанти. йасма̄ ча евам̣, тасма̄ сакаласа̄сана̄дха̄расса винайасса т̣хитихетубхӯтам̣ парива̄рам̣ сиккхети, еваметтха йоджана̄ дат̣т̣хабба̄.

самбхиннасамут̣т̣ха̄на̄нӣти ан̃н̃ехи са̄дха̄ран̣асамут̣т̣ха̄на̄ни. а̄димхи та̄ва пуриманайети саббапат̣хаме пан̃н̃аттива̄ре а̄гатанайам̣ сандха̄йа вадати, таттха пана пан̃н̃аттива̄ре ‘‘пат̣хамам̣ па̄ра̄джикам̣ каттха пан̃н̃аттанти, веса̄лийам̣ пан̃н̃атта’’нтиа̄дина̄ (пари. 1) нида̄нампи диссати ева. паратоти а̄гатабха̄вам̣ пана сандха̄йа парато а̄гате сутте диссатӣти ведитаббанти вуттам̣. тасса̄ти убхатовибхан̇гапарийа̄паннасса сиккха̄падасса.

258. анийата̄ пат̣хамика̄ти а̄паттим̣ апеккхитва̄ва иттхилин̇гам̣ катам̣, пат̣хама̄нийатам̣ сиккха̄паданти аттхо. па̄л̣ийам̣ на̄нубандхе паваттининти вут̣т̣ха̄питам̣ паваттиним̣ ананубандханасиккха̄падам̣.

260. ел̣акаломасиккха̄падаваттхусмим̣ ‘‘бхиккхунийо ел̣акалома̄ни дховантийо раджантийо виджат̣ентийо рин̃чанти уддесам̣ парипуччха’’нти (па̄ра̄. 576) а̄гататта̄ имам̣ рин̃чанти-падам̣ гахетва̄ сиккха̄падам̣ упалаккхитанти дассенто ‘‘вибхан̇ге ‘рин̃чанти уддеса’нти а̄гатам̣ ел̣акаломадхова̄панасиккха̄пада’’нти а̄ха.

вассикаса̄т̣икасиккха̄паданти асамайе вассикаса̄т̣икапарийесанасиккха̄падам̣ (па̄ра̄. 626 а̄дайо). ратанасиккха̄паданти ратанам̣ ва̄ ратанасамматам̣ ва̄ пат̣иса̄манасиккха̄падам̣ (па̄чи. 502 а̄дайо).

265. па̄л̣ийам̣ буддхан̃а̄н̣ена̄ти пат̣ивиддхасаббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ена.

267. ‘‘на десенти татха̄гата̄’’ти етена чхаттапа̄н̣исса дхаммадесана̄пат̣иккхепам̣ дассети.

269. акатанти ан̃н̃ехи амиссӣкатам̣, нийатасамут̣т̣ха̄нанти аттхо. акатанти ва̄ пуббе ана̄гатам̣, абхинаванти аттхо.

270. самут̣т̣ха̄нан̃хи сан̇кхепанти еттха сан̇кхипанти сан̇гайханти садисасамут̣т̣ха̄на̄ни еттха̄ти сан̇кхепо, самут̣т̣ха̄насӣсам̣. нети винети ка̄йавачӣдуччаританти нетти, винайапа̄л̣и, са̄ ева дхаммоти неттидхаммоти а̄ха ‘‘винайапа̄л̣идхаммасса̄’’ти.

самут̣т̣ха̄насӣсаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

антарапеййа̄лам̣

катипуччха̄ва̄раван̣н̣ана̄

271. кати а̄паттийоти па̄ра̄джика̄дӣсу пан̃часу а̄паттӣсу метхуна̄динна̄да̄на̄диантогадхабхедам̣ апеккхитва̄ джа̄тивасена екаттам̣ а̄ропетва̄ пуччха̄ ката̄. кати а̄паттиккхандха̄ти антогадхабхедам̣ апеккхитва̄ паччекам̣ ра̄сат̣т̣хена̄ти еттакамеветтха бхедо. винӣта̄нийева винӣтаваттхӯнӣти а̄паттито вираман̣а̄ни ева авиппат̣иса̄рапа̄моджджа̄дидхамма̄нам̣ ка̄ран̣атта̄ ваттхӯнӣти винӣтаваттхӯни, та̄ни еттха аттхато виратиа̄дианаваджджадхамма̄ ева. верам̣ ман̣атӣти верахетутта̄ ‘‘вера’’нти ладдхана̄мам̣ ра̄га̄диакусалапаккхам̣ вина̄сети.

дхаммассаванаггам̣ бхиндитва̄ гаччхатӣти бахӯсу екато нисӣдитва̄ дхаммам̣ сун̣антесу там̣ дхаммассаванасама̄гамам̣ копетва̄ ут̣т̣ха̄йа гаччхати. ана̄дарова̄ти тусситаббат̣т̣ха̄не тут̣т̣хим̣, сам̣виджитаббат̣т̣ха̄не сам̣веган̃ча апаведенто ева. ка̄йапа̄габбхийанти уннативасена паваттанака̄йа̄на̄ча̄рам̣.

274. метта̄йа самбхӯтам̣ меттам̣, ка̄йакаммам̣. убхайехипӣти навакехи, тхерехи ча. пийам̣ каротӣти там̣ пуггалам̣ пемат̣т̣ха̄нам̣ кароти, кесанти а̄ха ‘‘сабрахмача̄рӣна’’нти.

пуггалам̣ пат̣ивибхаджитва̄ бхун̃джатӣти пакатена самбандхо. тамева пуггалапат̣ивибха̄гам̣ дассетум̣ ‘‘асукасса̄’’тиа̄ди вуттам̣.

бхуджиссабха̄вакаран̣атоти тан̣ха̄да̄сабйато мочетва̄ саматхавипассана̄су серивиха̄рита̄каран̣атоти аттхо. ниййа̄тӣти паваттати. самма̄дуккхаккхайа̄йа сам̣ваттатӣти аттхо.

катипуччха̄ва̄раван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

чхаа̄паттисамут̣т̣ха̄нава̄раван̣н̣ана̄

276. пат̣хамена а̄паттисамут̣т̣ха̄нена̄ти кевалам̣ ка̄йена. па̄ра̄джика̄паттийа̄ екантасачиттакасамут̣т̣ха̄натта̄ ‘‘на хӣти ваттабба’’нти вуттам̣. сан̇гха̄дисеса̄дӣнам̣ дуккат̣апарийоса̄на̄нам̣ пан̃чаннам̣ ачиттака̄нампи самбхавато ‘‘сийа̄’’ти вуттам̣, а̄паджджанам̣ сийа̄ бхавеййа̄ти аттхо. хӣнуккат̣т̣хехи джа̄тиа̄дӣхи омасане ева дуббха̄ситасса пан̃н̃аттатта̄ са̄ екантава̄ча̄читтасамут̣т̣ха̄на̄ ева̄ти.

дутийасамут̣т̣ха̄нанайе ва̄ча̄йа ева сама̄паджджитаббапа̄т̣идесанӣйасса абха̄ва̄ ‘‘на хӣ’’ти вуттам̣.

татийе пана воса̄сама̄нарӯпам̣ бхиккхуним̣ ка̄йава̄ча̄хи анапаса̄данапаччайа̄ па̄т̣идесанӣйасамбхавато ‘‘сийа̄’’ти вуттам̣.

омасане па̄читтийасса адинна̄да̄насамут̣т̣ха̄наттепи таппаччайа̄ пан̃н̃аттасса дуббха̄ситасса пан̃чаменева самуппаттӣти дассетум̣ чатуттхава̄ре ‘‘дуббха̄ситам̣ а̄паджджеййа̄ти на хӣти ваттабба’’нти ватва̄ пан̃чамава̄ре ‘‘сийа̄ти ваттабба’’нти вуттам̣. ка̄йавика̄ренева омасантасса панеттха дуббха̄ситабха̄вепи ка̄йакӣл̣а̄бха̄ва̄бха̄вато дуккат̣амева̄ти дат̣т̣хаббам̣.

чхат̣т̣хава̄ре пана виджджама̄нопи ка̄йо дуббха̄ситасса ан̇гам̣ на хоти, пан̃чамасамут̣т̣ха̄не ева чхат̣т̣хампи пависатӣти дассетум̣ ‘‘на хӣ’’ти пат̣иккхиттам̣, на пана таттха саббатха̄ дуббха̄ситена ана̄паттӣти дассетум̣. на хи давакамйата̄йа ка̄йава̄ча̄хи омасантасса дуббха̄сита̄патти на самбхавати. йан̃хи пан̃чаменева сама̄паджджати, там̣ чхат̣т̣хенапи сама̄паджджати ева дхаммадесана̄патти вийа̄ти гахетаббам̣. сесам̣ самут̣т̣ха̄нава̄ре сувин̃н̃еййамева.

чхаа̄паттисамут̣т̣ха̄нава̄раван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

ката̄паттива̄раван̣н̣ана̄

277. дутийе пана катива̄ре пат̣хамасамут̣т̣ха̄нена а̄паджджитабба̄нам̣ а̄паттӣнам̣ лахудассанасукхаттхам̣ кут̣ика̄ра̄дӣни ева самуддхат̣а̄ни, на ан̃н̃есам̣ абха̄ва̄, сан̃чаритта̄дӣнампи виджджама̄натта̄. евам̣ дутийасамут̣т̣ха̄на̄дӣсупи. ‘‘каппийасан̃н̃ӣ’’ти имина̄ ачиттакаттам̣ дассети. ‘‘кут̣им̣ каротӣ’’ти имина̄ вачӣпайога̄бха̄вам̣. убхайена̄пи кевалам̣ ка̄йенева дуккат̣а̄дӣнам̣ самбхавам̣ дассети. евам̣ упарипи йатха̄нурӯпам̣ ка̄таббам̣.

‘‘екена самут̣т̣ха̄нена самут̣т̣хахантӣ’’ти идам̣ идха висесетва̄ дассита̄нам̣ ка̄йатова самут̣т̣хита̄нам̣ васена вуттам̣, ависесато пана та̄ а̄паттийо итарасамут̣т̣ха̄нехипи йатха̄рахам̣ самут̣т̣хаханти ева. евам̣ упарипи.

‘‘тин̣аваттха̄ракена ча̄’’ти идам̣ сан̇гха̄дисесаваджджита̄нам̣ чатуннам̣ а̄паттӣнам̣ васена вуттам̣.

279. сам̣видахитва̄ кут̣им̣ каротӣти ва̄ча̄йа сам̣видахати, сайан̃ча ка̄йена каротӣти аттхо.

ката̄паттива̄раван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

а̄паттисамут̣т̣ха̄нага̄тха̄ван̣н̣ана̄

283. татийо пана га̄тха̄ва̄ро дутийава̄рена вуттамеваттхам̣ сан̇гахетва̄ дассетум̣ вутто. таттха ка̄йова ка̄йикоти ваттаббе вачанавипалла̄сена ‘‘ка̄йика̄’’ти вуттам̣. тена̄ха ‘‘тена самут̣т̣хита̄’’ти, ка̄йо самут̣т̣ха̄нам̣ аккха̄тоти аттхо.

вивекадассина̄ти саббасан̇кхатавивиттатта̄, тато вивиттахетутта̄ ча нӣваран̣авивекан̃ча нибба̄нан̃ча дассанасӣлена. вибхан̇гаковида̄ти убхатовибхан̇гакусала̄ти а̄лапанам̣. идха паневам̣ ан̃н̃о пуччханто на̄ма наттхи, упа̄литтхеро сайамева аттхам̣ па̄кат̣ам̣ ка̄тум̣ пуччха̄висаджджанан̃ча ака̄сӣти имина̄ найена саббаттха аттхо ведитаббо.

а̄паттисамут̣т̣ха̄нага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

випаттипаччайава̄раван̣н̣ана̄

284. чатуттхе пана випаттипаччайава̄ре сӣлавипаттипаччайа̄ти сӣлавипаттипааччха̄данапаччайа̄.

286. дит̣т̣хивипаттипаччайа̄ти дит̣т̣хивипаттийа̄ аппат̣иниссаджджанапаччайа̄.

287. а̄джӣвавипаттипаччайа̄ти еттха а̄гамма джӣванти етена̄ти а̄джӣво, чатупаччайо, сова миччха̄паттийа̄ випаннатта̄ випаттӣти а̄джӣвавипатти, тасса̄ а̄джӣвавипаттийа̄ хету, тадуппа̄данатапарибхоганимиттанти аттхо.

випаттипаччайава̄раван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

адхикаран̣апаччайава̄раван̣н̣ана̄

291. пан̃чаме адхикаран̣апаччайава̄ре кичча̄дхикаран̣апаччайа̄ти апалоканавачанан̃аттикаммава̄ча̄сан̇кхатакаммава̄ча̄паччайа̄. пан̃ча̄ти еттха адхаммикакатика̄дим̣ апалокетва̄ каронта̄нам̣ анимиттанти аттхо. пан̃чаме адхикаран̣апаччайава̄ре кичча̄дхикаран̣апаччайа̄ апалокана̄васа̄не дуккат̣ам̣, адхиппа̄йа̄дина̄ н̃аттикамма̄дим̣ каронта̄нам̣ тхуллаччайа̄ди ча сан̇гайхатӣти дат̣т̣хаббам̣. авасеса̄ а̄паттийоти сота̄паттипхаласама̄паттиа̄дайо. ‘‘наттхан̃н̃а̄ а̄паттийо’’ти идам̣ випаттиа̄дибха̄гинийо са̄ваджджа̄паттийо сандха̄йа вуттам̣.

адхикаран̣апаччайава̄раван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

саматхабхедам̣

адхикаран̣апарийа̄йава̄раван̣н̣ана̄

293. чхат̣т̣хе парийа̄йава̄ре алобхо пуббан̇гамотиа̄ди са̄санат̣т̣хитийа̄ авипарӣтато дхаммава̄дисса вива̄дам̣ сандха̄йа вуттам̣. ат̣т̣ха̄раса бхедакараваттхӯни т̣ха̄на̄нӣти дхамма̄дӣсу адхаммотиа̄дина̄ гахетва̄ дӣпана̄ни идхева бхедакараваттхӯни, та̄ни ева ка̄йакалаха̄дивива̄дасса ка̄ран̣атта̄ т̣ха̄на̄ни, ока̄сатта̄ ваттхӯни, а̄дха̄ратта̄ бхӯмийоти ча вутта̄ни. абйа̄катахетӯти асеккха̄нам̣ вива̄дам̣ сандха̄йа вуттам̣. два̄даса мӯла̄нӣти кодхо упана̄хо, маккхо пала̄со, исса̄ маччхарийам̣, ма̄йа̄ са̄т̣хеййам̣, па̄пиччхата̄ махиччхата̄, сандит̣т̣хипара̄ма̄сита̄ а̄дха̄нагга̄хӣдуппат̣иниссаджджита̄нӣти имесам̣ чханнам̣ йугал̣а̄нам̣ васена чха дхамма̄ чева лобха̄дайо чха хетӯ ча̄ти два̄даса дхамма̄ вива̄да̄дхикаран̣асса мӯла̄ни.

294. чуддаса мӯла̄нӣти та̄нева два̄даса ка̄йава̄ча̄хи саддхим̣ чуддаса анува̄да̄дхикаран̣асса мӯла̄ни.

295. патхавӣкхан̣ана̄дӣсу пан̣н̣аттиваджджесу кусала̄бйа̄катачиттамӯлика̄ а̄патти хотӣти дассетум̣ ‘‘алобхо пуббан̇гамо’’тиа̄ди вуттам̣. сатта а̄паттиккхандха̄ т̣ха̄на̄нӣтиа̄ди саттаннам̣ а̄паттиккхандха̄нам̣ пат̣иччха̄данапаччайа̄ а̄паттисамбхавато вуттам̣. ‘‘а̄патта̄дхикаран̣апаччайа̄ чатассо а̄паттийо а̄паджджатӣ’’ти (пари. 290) хи вуттам̣. ‘‘чха хетӯ’’ти идам̣ кусала̄нам̣ а̄паттихетувоха̄расса айуттата̄йа вуттам̣, на пана кусалахетӯнам̣ абха̄вато. ‘‘алобхо пуббан̇гамо’’ти хи а̄ди вуттам̣. а̄паттихетаво ева хи пуббан̇гамана̄мена вутта̄.

296. чатта̄ри камма̄ни т̣ха̄на̄нӣтиа̄дӣсу апалоканава̄ча̄, н̃аттиа̄дива̄ча̄йо ча камма̄нӣти вуттам̣. та̄ ева хи екасӣма̄йам̣ са̄маггимупагата̄нам̣ каммаппатта̄нам̣ ануматийа̄ са̄ванакирийа̄ниппхаттисан̇кха̄тасса сан̇гхаган̣акиччасабха̄васса кичча̄дхикаран̣асса адхит̣т̣ха̄на̄бха̄вена ‘‘т̣ха̄наваттхубхӯмийо’’ти вуччанти. екам̣ мӯлам̣ сан̇гхоти йебхуййавасена вуттам̣. ган̣ан̃аттиапалокана̄нан̃хи ган̣опи мӯланти. н̃аттито ва̄ти н̃аттин̃аттидутийан̃аттичатуттхакаммава̄ча̄нам̣ н̃аттирӯпатта̄, н̃аттипуббакатта̄ ча вуттам̣. камман̃аттикаммава̄ча̄н̃аттивасена хи дувидха̄су н̃аттӣсу анусса̄вана̄пи каммамӯлакантвева сан̇гайханти. н̃аттивибха̄го ча̄йам̣ упари а̄ви бхависсати.

‘‘име сатта саматха̄…пе… парийа̄йена̄’’ти идам̣ пуччха̄вачанам̣. ‘‘сийа̄’’ти идам̣ висаджджанам̣. ‘‘катхан̃ча сийа̄’’ти идам̣ пуна пуччха̄. вива̄да̄дхикаран̣асса две саматха̄тиа̄ди пуна висаджджанам̣. таттха ‘‘ваттхувасена̄’’ти идам̣ ‘‘сатта саматха̄ даса саматха̄ хонтӣ’’ти имасса ка̄ран̣авачанам̣. ‘‘парийа̄йена̄’’ти идам̣ ‘‘даса саматха̄ сатта саматха̄ хонтӣ’’ти имасса ка̄ран̣авачанам̣. чатуббидха̄дхикаран̣асан̇кха̄таваттхувасена ча десана̄ккамасан̇кха̄тапарийа̄йавасена ча̄ти аттхо.

адхикаран̣апарийа̄йава̄раван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

са̄дха̄ран̣ава̄ра̄диван̣н̣ана̄

297. саттаме са̄дха̄ран̣ава̄ре са̄дха̄ран̣а̄ти вива̄да̄дхикаран̣асса вӯпасаманакиччаса̄дха̄ран̣а̄. евам̣ саббаттха.

298. ат̣т̣хаме таббха̄гийава̄ре таббха̄гийа̄ти вива̄да̄дхикаран̣асса вӯпасаманато таппаккхика̄.

са̄дха̄ран̣ава̄ра̄диван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

саматха̄саматхассаса̄дха̄ран̣ава̄раван̣н̣ана̄

299. наваме саматха̄саматхаса̄дха̄ран̣ава̄ре ‘‘саббе саматха̄ екатова адхикаран̣ам̣ саменти уда̄ху на̄на̄’’ти пуччхантена ‘‘саматха̄ саматхасса са̄дха̄ран̣а̄, саматха̄ саматхасса аса̄дха̄ран̣а̄’’ти вуттам̣. вива̄да̄диадхикаран̣аккамена таббӯпасамахетубхӯте саматхе уддхаранто ‘‘йебхуййасика̄’’тиа̄дима̄ха. саммукха̄винайам̣ вина̄ кассачи саматхасса асамбхава̄ сеса̄ чхапи саматха̄ саммукха̄винайасса са̄дха̄ран̣а̄ вутта̄, тесам̣ пана чханнам̣ ан̃н̃аман̃н̃а̄пеккха̄бха̄вато те ан̃н̃аман̃н̃ам̣ аса̄дха̄ран̣а̄ вутта̄. таббха̄гийава̄репи есева найо.

саматха̄саматхассаса̄дха̄ран̣ава̄раван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

саматхасаммукха̄винайава̄ра̄диван̣н̣ана̄

301-3. ека̄дасамава̄репи саммукха̄винайотиа̄ди пуччха̄. йебхуййасика̄ сативинайотиа̄ди висаджджанам̣. евам̣ винайава̄ре кусала-ва̄ре тато паресупи пуччха̄висаджджанапариччхедо ведитаббо.

таттха саммукха̄винайо сийа̄ кусалотиа̄дӣсу тасмим̣ тасмим̣ винайакамме, вива̄да̄димхи ча нийуттапуггала̄нам̣ самуппаджджанакакусала̄дӣнам̣ васена саммукха̄винайа̄дӣнам̣, вива̄да̄дӣнан̃ча кусала̄дибха̄во тена тена упача̄рена вутто. йасма̄ панетасса саммукха̄винайо на̄ма сан̇гхасаммукхата̄дайо хонти, тесан̃ча анаваджджасабха̄ватта̄ акусале виджджама̄непи акусалаттӯпача̄ро на йутто а̄патта̄дхикаран̣асса акусалаттӯпача̄ро вийа, тасма̄ наттхи саммукха̄винайо акусалоти аттхо.

304. тато паресу йаттха йебхуййасика̄ лаббхати, таттха саммукха̄винайо лаббхатӣтиа̄ди саммукха̄винайасса итарехи саматхехи нийамена сам̣сат̣т̣хатам̣, итаресам̣ пана чханнам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ сам̣сагга̄бха̄ван̃ча дассетум̣ вуттам̣.

саматхасаммукха̄винайава̄ра̄диван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

сам̣сат̣т̣хава̄ра̄диван̣н̣ана̄

306. адхикаран̣анти ва̄ саматха̄ти ва̄ име дхамма̄ сам̣сат̣т̣ха̄тиа̄ди саматха̄нам̣ адхикаран̣есу ева йатха̄рахам̣ паваттим̣, адхикаран̣а̄ни вина̄ тесам̣ висум̣ ат̣т̣ха̄нан̃ча дассетум̣ вуттам̣. виниббхуджитва̄ на̄на̄каран̣ам̣ пан̃н̃а̄петунти адхикаран̣ато саматхехи вийоджетва̄ асам̣сат̣т̣хе катва̄ на̄на̄каран̣ам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ асам̣сат̣т̣хата̄йа т̣хитабха̄васан̇кха̄там̣ на̄наттам̣ пан̃н̃а̄петум̣ адхикаран̣авӯпасамаккхан̣е ева тесам̣ асам̣саггам̣ пан̃н̃а̄петум̣ ким̣ сакка̄ти пуччхати.

адхикаран̣антиа̄ди га̄райхава̄дадассанам̣. со ма̄ хеванти йо евам̣ вадати, со ‘‘ма̄ евам̣ вада̄’’ти вачанӣйо асса, на ча лаббхати саматха̄нам̣ ан̃н̃атра адхикаран̣а̄ вӯпасамалаккхан̣анти паха̄на̄ваттха̄насан̇кха̄там̣ на̄на̄каран̣ам̣ пат̣иккхипати. лаккхан̣ато пана адхикаран̣ехи саматха̄нам̣ на̄на̄каран̣ам̣ аттхева̄ти дат̣т̣хаббам̣. саматха̄ адхикаран̣ехи саммантӣти апалокана̄дӣхи чатӯхи кичча̄дхикаран̣ехи саббепи саматха̄ нит̣т̣ха̄нам̣ гаччханти, на̄н̃н̃ехӣти имаматтхам̣ сандха̄йа вуттам̣. тенева ваккхати ‘‘саммукха̄винайо вива̄да̄дхикаран̣ена на саммати. анува̄да…пе… а̄патта̄дхикаран̣ена на саммати, кичча̄дхикаран̣ена самматӣ’’тиа̄ди (пари. 311).

307-313. вива̄да̄дхикаран̣ам̣ катихи саматхехи самматӣтиа̄дико самматива̄ро. таданантаро самматинасамматива̄ро ча адхикаран̣ехи саматха̄нам̣ сам̣сат̣т̣хатам̣, висам̣сат̣т̣хатан̃ча дассетум̣ вутто. саматха̄ саматхехи саммантӣтиа̄дико саматха̄дхикаран̣ава̄ро саматха̄нам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣, адхикаран̣ехи ча адхикаран̣а̄нан̃ча ан̃н̃аман̃н̃ам̣, саматхехи ча вӯпасама̄вӯпасамам̣ дассетум̣ вутто.

314. самут̣т̣ха̄петива̄ро пана адхикаран̣ехи адхикаран̣а̄нам̣ уппаттиппака̄радассанаттхам̣ вутто. на катамам̣ адхикаран̣анти аттано самбхаваматтена екампи адхикаран̣ам̣ на самут̣т̣ха̄петӣти аттхо. катхан̃чарахи самут̣т̣ха̄петӣти а̄ха ‘‘апи ча̄’’тиа̄ди. таттха джа̄йантӣти анантарамева ануппаджджитва̄ парампарапаччайа̄ джа̄йантӣти адхиппа̄йо. ‘‘дхаммо адхаммо’’тиа̄дина̄ убхиннам̣ пуггала̄нам̣ вива̄дапаччайа̄ ан̃н̃аман̃н̃акхемабхан̇га̄ хонти, таппаччайа̄ тесам̣ паккхам̣ парийесанена калахам̣ вад̣д̣ханта̄нам̣ вива̄до кан̃чи маха̄парисам̣ сан̇гхапарин̣а̄йакам̣ ладжджим̣ а̄гамма вӯпасамам̣ гаччхати. татха̄ авӯпасаманте пана вива̄до камена вад̣д̣хитва̄ сакалепи сан̇гхе вива̄дам̣ самут̣т̣ха̄пети, тато анува̄да̄дӣнӣти евам̣ парампараккамена вӯпасамака̄ран̣а̄бха̄ве чатта̄ри адхикаран̣а̄ни джа̄йанти. там̣ сандха̄йа̄ха ‘‘сан̇гхо вивадати вива̄да̄дхикаран̣а’’нти. сан̇гхасса вивадато йо вива̄до, там̣ вива̄да̄дхикаран̣ам̣ хотӣти аттхо. еса найо сесесупи.

сам̣сат̣т̣хава̄ра̄диван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

бхаджатива̄раван̣н̣ана̄

318. таданантарава̄ре пана вива̄да̄дхикаран̣ам̣ чатуннам̣ адхикаран̣а̄нантиа̄ди адхикаран̣а̄нам̣ вуттанайена ан̃н̃аман̃н̃апаччайаттепи сам̣саггабха̄вадассанаттхам̣ вуттам̣. вива̄да̄дхикаран̣ам̣ чатуннам̣ адхикаран̣а̄нам̣ вива̄да̄дхикаран̣ам̣ бхаджатӣтиа̄дӣсу вива̄да̄дхикаран̣ам̣ чатӯсу адхикаран̣есу вива̄да̄дхикаран̣абха̄вамева бхаджати, на̄н̃н̃а̄дхикаран̣абха̄вам̣, чатӯсу адхикаран̣есу вива̄да̄дхикаран̣аттамева нисситам̣ вива̄да̄дхикаран̣амева парийа̄паннам̣ вива̄да̄дхикаран̣абха̄венева сан̇гахитанти еваматтхо гахетаббо.

319. вива̄да̄дхикаран̣ам̣ саттаннам̣ саматха̄нам̣ кати саматхе бхаджатӣтиа̄ди пана чатуннам̣ адхикаран̣а̄нам̣ вӯпасамане сати нийатасаматхе дассетум̣ вуттам̣. таттха кати саматхе бхаджатӣти аттано упасаматтха̄йа киттаке саматхе упагаччхати, киттаке саматхе а̄гамма вӯпасамам̣ гаччхатӣти аттхо. кати саматхапарийа̄паннанти атта̄нам̣ вӯпасаметум̣ катису саматхесу техи сама̄навасена павит̣т̣хам̣. катихи саматхехи сан̇гахитанти вӯпасамам̣ каронтехи катихи саматхехи вӯпасамакаран̣аттхам̣ сан̇гахитам̣.

бхаджатива̄раван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

кхандхакапуччха̄ва̄ро

пуччха̄виссаджджана̄ван̣н̣ана̄

320. упасампадаккхандхаканти паббаджджа̄кхандхакам̣ (маха̄ва. 84). саха ниддесена̄ти саниддесам̣. ‘‘санниддеса’’нти ва̄ па̄т̣хо, со еваттхо. нида̄нена ча ниддесена ча саддхинти еттха пан̃н̃аттит̣т̣ха̄напуггала̄диппака̄сакам̣ нида̄навачанам̣ нида̄нам̣ на̄ма, таннида̄нам̣ пат̣ичча ниддит̣т̣хасиккха̄пада̄ни ниддесо на̄ма, техи авайавабхӯтехи сахитам̣ там̣самуда̄йабхӯтам̣ кхандхакам̣ пуччха̄мӣти аттхо. уттама̄ни пада̄нӣти а̄паттипан̃н̃а̄пака̄ни вачана̄ни адхиппета̄ни. тесам̣…пе… кати а̄паттийо хонтӣти техи вачанехи пан̃н̃атта̄ кати а̄паттиккхандха̄ хонтӣти аттхо. нану а̄паттийо на̄ма пуггала̄нан̃н̃ева хонти, на пада̄нам̣, касма̄ пана ‘‘самуккат̣т̣хапада̄нам̣ кати а̄паттийо’’ти са̄мивасена ниддесо катоти а̄ха ‘‘йена йена хи падена̄’’тиа̄ди. па̄л̣ийам̣ упосатхантиа̄ди упосатхаккхандхака̄дӣнан̃н̃ева (маха̄ва. 132 а̄дайо) гахан̣ам̣.

пуччха̄виссаджджана̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

екуттариканайам̣

екакава̄раван̣н̣ана̄

321. екуттариканайе пана аджа̄нантена вӣтикканта̄ти пан̣н̣аттим̣ ва̄ ваттхум̣ ва̄ аджа̄нантена вӣтикканта̄ патхавӣкхан̣анасахасеййа̄дика̄, са̄пи паччха̄ а̄паннабха̄вам̣ н̃атва̄ пат̣икаммам̣ акаронтасса антара̄йика̄ва хоти.

па̄рива̄сика̄дӣхи паччха̄ а̄панна̄ти ваттабхедесу дуккат̣а̄ни сандха̄йа вуттам̣. тасмим̣ кхан̣е а̄паджджитаббаантара̄паттийо сандха̄йа̄ти кечи ваданти, тасса пубба̄паттӣнам̣антара̄патти-паденева ваккхама̄натта̄ пуримамева йуттатарам̣. мӯлависуддхийа̄ антара̄паттӣти мӯла̄йапат̣икассана̄дӣни акатва̄ саббапат̣хамам̣ диннапарива̄сама̄наттависуддхийа̄ чаран̣ака̄ле а̄паннаантара̄паттисан̇кха̄тасан̇гха̄дисесо. аггхависуддхийа̄ти антара̄паттим̣ а̄паннасса мӯла̄йа пат̣икасситва̄ одха̄насамодха̄навасена одхунитва̄ пурима̄паттийа̄ самодха̄йа тадаггхавасена пуна диннапарива̄са̄дисуддхийа̄ чаран̣ака̄ле пуна а̄панна̄ антара̄патти.

саусса̄хенева̄ти пунапи там̣ а̄паттим̣ а̄паджджитука̄мата̄читтена, евам̣ десита̄пи а̄патти на вут̣т̣ха̄тӣти адхиппа̄йо. дхураниккхепам̣ акатва̄ а̄паджджане сикха̄ппаттадосам̣ дассенто а̄ха ‘‘ат̣т̣хаме ваттхусмим̣ бхиккхунийа̄ па̄ра̄джикамева̄’’ти. на кевалан̃ча бхиккхунийа̄ ева, бхиккхӯнампи дхураниккхепам̣ акатва̄ тхокам̣ тхокам̣ саппиа̄дикам̣ тхеййа̄йа ган̣ханта̄нам̣ па̄даггханаке пун̣н̣е па̄ра̄джикамева. кечи пана ‘‘ат̣т̣хаме ваттхусмим̣ бхиккхунийа̄ па̄ра̄джикамева хотӣти вуттатта̄ ат̣т̣хаваттхукамеветам̣ сандха̄йа вутта’’нти ваданти.

дхаммикасса пат̣иссавасса̄ти ‘‘идха вассам̣ васисса̄мӣ’’тиа̄дина̄ гихӣнам̣ саммукха̄ катасса дхаммикасса пат̣иссавасса, адхаммикасса пана ‘‘асукам̣ пахарисса̄мӣ’’тиа̄дикасса пат̣иссавасса асачча̄панена а̄патти наттхи.

татха̄ чодитоти адхаммена чодито, сайам̣ сачче, акуппе ча ат̣т̣хатва̄ пат̣иччха̄дентопи адхаммачудитако ева. пан̃ча̄нантарийанийатамиччха̄дит̣т̣хийева миччхаттанийата̄ на̄ма. чатта̄ро магга̄ самматтанийата̄ на̄ма.

екакава̄раван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

дукава̄раван̣н̣ана̄

322. дукесу сайамева сапуггалоти а̄ха ‘‘мудупит̣т̣хикасса̄’’тиа̄ди. а̄ди-саддена ан̇гаджа̄таччхедааттагха̄та̄диа̄паттийо сан̇гахита̄.

бхан̣д̣а̄га̄рикачиттакамма̄ни ва̄ти гахат̣т̣ха̄нам̣ бхан̣д̣апат̣иса̄манам̣, иттхипуриса̄дипат̣ибха̄начиттакамма̄ни ва̄. ‘‘чӣвара̄дӣни аденто а̄паджджатӣ’’ти идам̣ ‘‘упаджджха̄йена, бхиккхаве, саддхивиха̄рико сан̇гахетаббо ануггахетаббо…пе… патто да̄таббо’’тиа̄ди (маха̄ва. 67) вачанато ана̄дарийена а̄мисасан̇гахам̣ акаронтасса дуккат̣ам̣, бхиккхунийа̄ па̄читтийан̃ча сандха̄йа вуттам̣. ниссат̣т̣хачӣвара̄дӣнам̣ ада̄наа̄паттипи еттхева сан̇гахита̄.

па̄л̣ийам̣ десентоти сабха̄га̄паттим̣, адесана̄га̄миниа̄дин̃ча десенто. нида̄нуддесе а̄паттим̣ ана̄викаронто, на десенто ча а̄паджджати на̄ма. ова̄дам̣ аган̣хантоти бхиккхӯхи бхиккхуниова̄даттха̄йа вуттам̣ вачанам̣ аган̣ханто ба̄лагила̄нагамийавиваджджито. аттано парибхогаттхам̣ диннам̣ ан̃н̃асса да̄не, сан̇гха̄т̣им̣ апа̄рупитва̄ сантаруттарена га̄маппавесана̄дӣсу ча а̄паттийопи апарибхогена а̄паджджитабба̄паттийова. пама̄н̣анти сан̇гхабхеда̄нантарийаниппхаттийа̄ лаккхан̣ам̣. ба̄ласса̄ти ниссайаггахан̣авидхим̣ аджа̄нантасса ладжджиба̄лассева. ладжджисса̄ти бйаттасса ниссайада̄йакасабха̄гатам̣ паривӣмам̣сантасса. винайе а̄гата̄ аттха̄ венайика̄ти а̄ха ‘‘две аттха̄ винайасиддха̄’’ти.

па̄л̣ийам̣ аппатто нисса̄ран̣анти еттха пабба̄джанӣйакаммам̣ виха̄рато нисса̄ран̣атта̄ нисса̄ран̣анти адхиппетам̣, тан̃ча йасма̄ куладӯсакам̣ акаронто пуггало а̄паттибахулопи а̄вен̣икалаккхан̣ена аппатто на̄ма хоти, тасма̄ аппатто нисса̄ран̣ам̣. йасма̄ пана а̄патта̄дибахуласса̄пи ‘‘а̄кан̇кхама̄но сан̇гхо пабба̄джанӣйакаммам̣ кареййа̄’’ти (чӯл̣ава. 27) вуттам̣, тасма̄ сунисса̄рито, саббатха̄ пана суддхо нира̄паттико дуннисса̄ритоти дат̣т̣хаббо.

аппатто оса̄ран̣антиа̄дӣсу упасампада̄каммам̣ еттха оса̄ран̣ам̣ адхиппетам̣, тан̃ча хаттхаччхинна̄дико екаччо пат̣иккхиттатта̄ аппаттопи соса̄рито, пан̣д̣ака̄дико доса̄ритоти аттхо.

дукава̄раван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

тикава̄раван̣н̣ана̄

323. тикесу лохитуппа̄да̄паттинти па̄ра̄джика̄паттим̣. а̄вусова̄дена̄ти ‘‘а̄вусо’’ти а̄лапанена. а̄паттинти дуккат̣а̄паттим̣. сеса̄ раттин̃чева дива̄ ча̄ти еттха арун̣уггамане а̄паджджитабба̄ пат̣хамакатхина̄дӣ (па̄ра̄. 459) сабба̄ а̄паттийопи раттиндива̄нам̣ вемаджджхейева а̄паджджитаббатта̄ татийакот̣т̣ха̄сан̃н̃ева павит̣т̣ха̄ти дат̣т̣хабба̄. атха ва̄ уддхасте арун̣е а̄паджджитаббатта̄ дива̄ а̄паджджитаббесу ева павит̣т̣ха̄ти дат̣т̣хабба̄, аттхан̇гате сӯрийе бхиккхунийо ова̄дана̄паттийо, пана раттандхака̄ре пурисена саддхим̣ сантит̣т̣хана̄патти ча раттийан̃н̃ева а̄паджджитабба̄.

пуребхаттам̣ кула̄ни упасан̇каманаанатириттабходжана̄дӣни дива̄ ева а̄паджджитабба̄ни. кечи пана ‘‘бходжанапат̣исам̣йутта̄ни секхийа̄ни, ган̣абходжана̄дӣни ча дива̄ ева а̄паджджитабба̄нӣ’’ти ваданти. тасма̄ ӣдиса̄ а̄паттийо мун̃читва̄ сеса̄ва татийакот̣т̣ха̄сам̣ бхаджантӣти ведитаббам̣.

на ӯнадасавассоти дасавассасса ба̄лассева пан̃н̃аттасиккха̄падатта̄ вуттам̣. саддхивиха̄рикаантева̄сикесу асамма̄ваттана̄паттим̣, аладжджӣнам̣ ниссайада̄на̄димпи дасавассова а̄паджджати, вут̣т̣ха̄пиним̣ две васса̄ни ананубандха̄димпи ӯнадасавасса̄ а̄паджджанти. абйа̄катачиттоти супантасса бхаван̇гачиттам̣ сандха̄йа вуттам̣.

аппава̄рентоти ана̄дарийена аппава̄ренто кеначи паччайена аппава̄ретва̄ ка̄л̣апаккхача̄туддасе сан̇гхе пава̄ренте таттха ана̄дарийена аппава̄ренто тамева а̄паттим̣ ка̄л̣епи а̄паджджатӣти джун̣хе ева̄ти нийамо на диссати, паччхимавассам̣вуттхо пана паччхимакаттикапун̣н̣амийамева пава̄ретум̣ лаббхатӣти таттха аппава̄ран̣а̄паччайа̄ а̄паттим̣ а̄паджджама̄но ева джун̣хе а̄паджджатӣти нийаметабботи дат̣т̣хаббам̣. джун̣хе каппатӣти еттха̄пи есева найо.

‘‘апаччуддхаритва̄ хеманте а̄паджджатӣ’’ти имина̄ ‘‘васса̄нам̣ ча̄тума̄сам̣ адхит̣т̣ха̄ту’’нти нийамавачаненева апаччуддхарантасса дуккат̣анти дассети. васса̄нупагаманаакаран̣ӣйена паккама̄дайопи вассе ева а̄паджджати. ваттхикамма̄димпи гила̄но ева. адхотапа̄дехи аккамана̄дӣнипи анто ева а̄паджджати. бхиккхунийа̄ ана̄пуччха̄ а̄ра̄маппавесана̄ди ча антосӣма̄йамева. ниссайапат̣ипаннасса ана̄пуччха̄диса̄паккамана̄ди ча бахисӣма̄йамева. па̄тимоккхуддесе сантийа̄ а̄паттийа̄ ана̄викаран̣а̄паттисаманубха̄санаӯнавӣсативассӯпасампа̄дана̄дисаббаадхаммакамма̄паттийопи сан̇гхе ева. адхаммена ган̣упосатха̄дӣсупи ган̣а̄димаджджхе ева. аладжджисса сантике ниссайаггахан̣а̄дипи пуггаласса сантике ева а̄паджджати.

тӣн̣и адхаммика̄ни амӯл̣хавинайасса да̄на̄нӣти йо умматтакопи вӣтиккамака̄ле, анумматто сан̃чиччева а̄паттим̣ а̄паджджитва̄ бхиккхӯхи паччха̄ чодито сарама̄но ева ‘‘на сара̄мӣ’’ти вадати, йо ча ‘‘супинам̣ вийа сара̄мӣ’’ти ва̄ муса̄ вадати, йо ча умматтакака̄ле катам̣ саббампи саббесам̣ ват̣т̣атӣти вадати, имесам̣ тин̣н̣ам̣ динна̄ни тӣн̣и амӯл̣хавинайасса да̄на̄ни адхаммика̄ни.

апакататтоти винайе апакатан̃н̃ӯ. тена̄ха ‘‘а̄патта̄на̄паттим̣ на джа̄на̄тӣ’’ти (пари. 325). ‘‘дит̣т̣хин̃ча аниссаджджанта̄нам̣йева каммам̣ ка̄табба’’нти идам̣ бхиккхӯхи овадийама̄насса дит̣т̣хийа̄ аниссаджджанапаччайа̄ дуккат̣ам̣, па̄читтийампи ва̄ авассамева самбхаватӣти вуттам̣.

мукха̄ламбаракаран̣а̄дибхедоти мукхабхерӣва̄дана̄диппабхедо. упагха̄тетӣти вина̄сети. бӣджанигга̄ха̄дикети читтам̣ бӣджаним̣ га̄хетва̄ анумодана̄дикаран̣ети аттхо.

тикава̄раван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

чатуккава̄раван̣н̣ана̄

324. чатуккесу соти гихипариккха̄ро. ава̄пуран̣ам̣ да̄тунти габбхам̣ виваритва̄ анто париккха̄рат̣т̣хапанаттха̄йа виваран̣акун̃чикам̣ да̄тум̣. сан̇гхаттха̄йа упанӣтам̣ сайамева анто пат̣иса̄митумпи ват̣т̣ати. тена̄ха ‘‘анто т̣хапа̄петун̃ча ват̣т̣атӣ’’ти.

а̄дикаммикесу пат̣хамам̣ пурисалин̇гам̣ уппаджджатӣти а̄ха ‘‘пат̣хамам̣ уппаннавасена̄’’ти. па̄л̣ийам̣ ана̄патти вассаччхедасса̄ти вассаччхедасамбандхинийа̄ ана̄паттийа̄ еваматтхо. мантабха̄са̄ти манта̄йа пан̃н̃а̄йа катханам̣. ‘‘навамабхиккхунито пат̣т̣ха̄йа̄’’ти идам̣ ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, ат̣т̣ханнам̣ бхиккхунӣнам̣ йатха̄вуд̣д̣хам̣ авасеса̄нам̣ йатха̄катика’’нти (чӯл̣ава. 426) вачанато а̄дито ат̣т̣ханнам̣ бхиккхунӣнам̣ паччут̣т̣ха̄таббатта̄ вуттам̣.

‘‘идха на каппантӣти вадантопи паччантимесу а̄паджджатӣ’’тиа̄дина̄ сан̃чичча каппийам̣ акаппийанти ва̄ акаппийам̣ каппийанти ва̄ катхентасса саббаттха дуккат̣анти дассети.

пуббакаран̣анти вуччатӣти ат̣т̣хакатха̄су вуттам̣, та̄ни идха парива̄ре уддхат̣а̄нӣти адхиппа̄йо. идха̄дхиппета̄ни пана дассенто ‘‘чхандапа̄рисуддхӣ’’тиа̄дима̄ха.

чатуккава̄раван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

пан̃чакава̄раван̣н̣ана̄

325. пан̃чакесу а̄пуччхитва̄ ча̄расса абха̄воти пин̣д̣апа̄тикасса ‘‘нимантито сабхатто’’ти имасса ан̇гасса абха̄ва̄ тена сиккха̄падена тасса саббатха̄ ана̄паттӣти адхиппа̄йо. суса̄нам̣ нетва̄ пуна а̄нӣтаканти суса̄не петакиччам̣ катва̄ никкхантехи нхатва̄ чхад̣д̣ита̄ни ниваттхапа̄рутаваттха̄ни евам̣ вуччанти.

па̄л̣ийам̣ пан̃чаха̄ка̄рехӣти пан̃чахи аваха̄ран̇гехи. ваттхуто пана гарукалахукабхедена па̄ра̄джикатхуллаччайадуккат̣а̄ни вутта̄ни. иттхипурисасам̣йога̄дикам̣ килесасамуда̄ча̄рахетукам̣ пат̣ибха̄начиттакаммам̣ на̄ма. пан̃ха̄сахассам̣ пуччхӣти саматхавипассана̄каммат̣т̣ха̄несу пан̃ха̄сахассам̣ саммаджджитва̄ т̣хитам̣ дахарам̣ пуччхи. итаропи дахаро аттано гатамаггатта̄ саббам̣ виссаджджеси, тена тхеро пасӣди. ваттам̣ париччхиндӣти ваттам̣ нит̣т̣ха̄песи. ким̣ твам̣ а̄вусотиа̄дикам̣ тхеро кхӣн̣а̄саво саммаджджана̄нисам̣сам̣ саббесам̣ па̄кат̣ам̣ ка̄тум̣ авоча̄ти дат̣т̣хаббам̣.

‘‘джан̣н̣укехи патит̣т̣ха̄йа падачетийа’’нти па̄т̣хасесо. чоданам̣ ка̄ресса̄мӣти бхагавата̄ атта̄нам̣ чода̄песса̄ми, атта̄нам̣ нигган̣ха̄песса̄мӣти аттхо.

еттакам̣ гайхӯпаганти еттакам̣ адхикаран̣авӯпасаматтха̄йа гахетаббавачананти йатха̄ сутва̄ вин̃н̃а̄тум̣ саккоти, евам̣ анугган̣хантоти йоджана̄. еттха ча ‘‘аттано бха̄сапарийантам̣ ануггахетва̄ парасса бха̄сапарийантам̣ ануггахетва̄’’ти екам̣, ‘‘адхаммена каротӣ’’ти екам̣, ‘‘аппат̣ин̃н̃а̄йа̄’’ти екан̃ча катва̄ пуримехи двӣхи пан̃чан̇га̄ни ведитабба̄ни. ваттхунти метхуна̄дивӣтиккамам̣. катха̄нусандхивиниччхайа̄нуломасандхивасена ваттхум̣ на джа̄на̄тӣти чодакена ва̄ чудитакена ва̄ вуттакатха̄нусандхина̄ тесам̣ вачанапат̣ивачана̄нурӯпена ваданто катха̄нусандхина̄ ваттхум̣ на джа̄на̄ти на̄ма, тан̃ча суттавибхан̇ге винӣтаваттхусан̇кха̄тена виниччхайа̄нуломенева ваданто виниччхайа̄нуломасандхивасена ваттхум̣ на джа̄на̄ти на̄ма. н̃аттикаммам̣ на̄ма хотӣти н̃аттикаммам̣ нит̣т̣хитам̣ на̄ма хотӣти на джа̄на̄тӣти самбандхо. н̃аттийа̄ каммаппаттоти н̃аттийа̄ нит̣т̣хита̄йапи каммаппатто ева хоти. анусса̄ванат̣т̣ха̄не ева каммам̣ нит̣т̣хитам̣ хотӣти н̃аттикаммам̣ нит̣т̣хитам̣ на̄ма хоти, там̣ н̃аттийа̄ ка̄ран̣ам̣ на джа̄на̄тӣти аттхо.

па̄л̣ийам̣ пан̃ча висуддхийоти а̄паттито висуддхихетутта̄, висуддхехи каттаббато ча па̄тимоккхуддеса̄ вутта̄.

пан̃чакава̄раван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

чхаккава̄ра̄диван̣н̣ана̄

326. чхакка̄дӣсу па̄л̣ийам̣ чха ага̄рава̄ти буддхадхаммасан̇гхасиккха̄су, аппама̄де, пат̣исантха̄ре ча чха ага̄рава̄, тесу ева ча чха га̄рава̄ ведитабба̄. ‘‘чхаббассапарамата̄ дха̄ретабба’’нти идам̣ вибхан̇ге а̄гатасса парамасса дассанам̣.

328. па̄л̣ийам̣ а̄гатехи саттахӣти ‘‘пуббевасса хоти муса̄ бхан̣исса’’нтиа̄дина̄ муса̄ва̄дасиккха̄паде (па̄чи. 4) а̄гатехи саттахи.

329. там̣ кутеттха лаббха̄ти там̣ анаттхасса ачаран̣ам̣ еттха етасмим̣ пуггале, локасаннива̄се ва̄ куто кена ка̄ран̣ена сакка̄ ладдхунти а̄гха̄там̣ пат̣ивинети.