6. сена̄санаккхандхакаван̣н̣ана̄
виха̄ра̄нуджа̄нанакатха̄ван̣н̣ана̄
294. нилӣйанти бхиккхӯ еттха̄ти виха̄ра̄дайо лен̣а̄ни на̄ма. а̄гата-вачанена тасса̄гатасан̇гхова са̄мӣ, на ана̄гатоти кечи, там̣ на йуджджати сама̄нала̄бхакатика̄йа сиддхатта̄.
296-7. дӣпинан̇гут̣т̣хена̄ти еттха ‘‘дӣпина̄ акаппийачаммам̣ дассетӣ’’ти ликхитам̣. тхамбхакава̄тапа̄нам̣ на̄ма тирийам̣ да̄рӯни адатва̄ уджукам̣ т̣хитехева да̄рӯхи каттаббам̣. бхисӣнам̣ анун̃н̃а̄там̣ ват̣т̣атӣти бимбохане ват̣т̣атӣти аттхо. тӯлапӯритам̣ бхисим̣ апассайитум̣ на ват̣т̣ати ун̣н̣а̄дӣнам̣йева анун̃н̃а̄татта̄. нисӣдананипаджджанам̣ сандха̄йа вуттам̣, тасма̄ апассайитум̣ ват̣т̣атӣти че? акаппийанти на ват̣т̣атӣти кечи. йади евам̣ акаппийаман̃чан̃ча апассайитум̣ на ват̣т̣еййа. йасма̄ ват̣т̣ати, тасма̄ досо наттхи. апича гила̄насса бимбоханам̣ нипаджджитумпи анун̃н̃а̄там̣, тасма̄ бхисипи ват̣т̣ати апассайитум̣. а̄чарийа̄ ча ануджа̄нанти, вал̣ан̃дженти ча̄ти еке. симбалитӯласуттена сиббитам̣ чӣварам̣ ват̣т̣ати. касма̄? каппа̄сасса ануломато. ‘‘аккапхаласуттамайампи аккава̄камайамева пат̣иккхитта’’нти те ева ваданти.
298. анибандханӣйо алагго. пат̣иба̄хетва̄ти мат̣т̣хам̣ катва̄. ‘‘сетаван̣н̣а̄дӣнам̣ йатха̄сан̇кхйам̣ икка̄са̄дайо бандханаттхам̣ вутта̄’’ти ликхитам̣.
300. пакут̣т̣ам̣ самантато а̄виддхапамукхам̣.
303. судха̄лепоти судха̄маттика̄лепо.
305. а̄сатти тан̣ха̄. сантим̣ адарам̣.
307. кетунти кайена гахетум̣.
308. чита̄ти ит̣т̣хака̄йо кабал̣ена ниддхаманавасена чхиндитва̄ ката̄ти аттхо.
310. чхаббаггийа̄нам̣ бхиккхӯнам̣ антева̄сика̄ти еттха вӣсативассам̣ атиккамитва̄ чхаббаггийа̄ уппанна̄. ‘‘а̄ра̄дхайим̣су ме бхиккхӯ читта’’нти (ма. ни. 1.225) вуттатта̄ ан̃н̃асмим̣ ка̄ле са̄ваттхигамане уппаннам̣ ваттхум̣ идха а̄паттидассанаттхам̣ а̄харитва̄ вуттанти йуттам̣ вийа, вича̄ретва̄ гахетаббам̣. вуддханти вуддхатарам̣.
313. сантхарети тин̣асантхара̄дайо.
сена̄санагга̄хакатха̄ван̣н̣ана̄
318. ‘‘сеййаггена̄ти ман̃чат̣т̣ха̄напариччхедена. виха̄раггена̄ти оваракаггена̄’’ти ликхитам̣. тха̄вара̄ти нийата̄. паччайенева хи танти тасмим̣ сена̄сане маха̄тхера̄ тасса паччайасса ка̄ран̣а̄ ан̃н̃аттха агантва̄ васанта̄йева нам̣ пат̣иджаггиссантӣти аттхо. агхат̣т̣анакаммам̣ дассетум̣ ‘‘на таттха манусса̄’’тиа̄дима̄ха. ‘‘витаккам̣ чхиндитва̄ суддхачиттена гаманаваттенева гантабба’’нти па̄т̣хо. муддаведика̄ на̄ма четийасса хаммийаведика̄. пат̣иккамма̄ти апасаккитва̄. сама̄нала̄бхакатика̄ мӯла̄ва̄се сати сийа̄, мӯла̄ва̄савина̄сена катика̄пи винассати. сама̄нала̄бха-вачанам̣ сати двӣсу, бахӯсу ва̄ йуджджати, тенева екасмим̣ авасит̣т̣хети но мати. та̄вака̄ликам̣ ка̄лена мӯлаччхеданавасена ва̄ ан̃н̃есам̣ ва̄ каммам̣ ан̃н̃асса сийа̄ на̄ва̄йам̣ сан̇гамоти а̄чарийо. пуггалавасенева ка̄таббанти апалоканака̄ле сан̇гхо вассам̣вуттхабхиккхӯнам̣ па̄т̣еккам̣ ‘‘еттакам̣ васса̄ва̄сикам̣ ваттхам̣ дети, руччати сан̇гхасса̄’’ти пуггаламева пара̄маситва̄ да̄таббам̣, на сан̇гхавасена ка̄таббам̣. на сан̇гхо сан̇гхасса еттакам̣ детӣти. ‘‘екасмим̣ а̄ва̄се сан̇гхасса каммам̣ каротӣ’ти вачанато сан̇гхавасена ка̄табба’’нти ликхитам̣. на хи татха̄ вутте сан̇гхасса кин̃чи каммам̣ катам̣ на̄ма хоти. ‘‘самматасена̄санагга̄ха̄пакато ан̃н̃ена га̄хитепи га̄хо рухати аггахитупаджджха̄йасса упасампада̄ вийа̄’’ти ликхитам̣. ‘‘каммава̄ча̄йапи саммути ват̣т̣атӣ’’ти ликхитам̣.
ат̣т̣хапи сол̣асапи джанети еттха ким̣ висум̣ висум̣, уда̄ху екатоти? екатопи ват̣т̣ати. на хи те татха̄ саммата̄ сан̇гхена каммаката̄ на̄ма хонти, тенева саттасатикаккхандхаке екато ат̣т̣ха джана̄ саммата̄ти. тесам̣ саммути каммава̄ча̄йапӣти н̃аттидутийакаммава̄ча̄йапи. апалоканакаммасса ваттхӯхи са̄ ева каммава̄ча̄ лаббхама̄на̄ лаббхати, тасса̄ ча ваттхӯхи апалоканакаммамева лаббхама̄нам̣ лаббхати, на ан̃н̃анти ведитаббам̣. имам̣ найам̣ миччха̄ ган̣ханто ‘‘апалоканакаммам̣ н̃аттидутийакаммам̣ ка̄тум̣, н̃аттидутийакамман̃ча апалоканакаммам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣ’’ти ган̣ха̄ти, еван̃ча сати каммасан̇карадосо а̄паджджати. магго поккхаран̣ӣти еттха магго на̄ма магге катадӣгхаса̄ла̄, поккхаран̣ӣти наха̄йитум̣ катапоккхаран̣ӣ. ета̄ни хи асена̄сана̄нӣти еттха бхаттаса̄ла̄ на а̄гата̄, тасма̄ там̣ сена̄сананти че? са̄пи еттхева павит̣т̣ха̄ ва̄саттха̄йа акататта̄. бходжанаса̄ла̄ пана убхайаттха на̄гата̄. кин̃ча̄пи на̄гата̄, упари ‘‘бходжанаса̄ла̄ пана сена̄санамева̄’’ти (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 318) вуттатта̄ сена̄санам̣. ‘‘каппийакут̣и ча еттха ка̄табба̄’’ти ваданти, там̣ нети еке. руккхамӯлавел̣угумба̄ чханна̄ кава̄т̣абаддха̄ва сена̄санам̣. ‘‘ала̄бхакесу а̄ва̄сесӯти ала̄бхакесу сена̄санесӯ’’ти ликхитам̣, там̣ йуттам̣. на хи па̄т̣еккам̣ сена̄санам̣ хоти. там̣ сан̃н̃а̄петва̄ти еттха пан̃н̃аттим̣ агаччханте балакка̄ренапи ват̣т̣ати. айампӣти паччайопи.
упанибандхитва̄ти тасса самӣпе руккхамӯла̄дӣсу васитва̄ таттха ваттам̣ катва̄ти адхиппа̄йо. парийаттипат̣ипаттипат̣иведхавасена тивидхампи. ‘‘дасакатха̄ваттхукам̣ дасаасубхам̣ дасаануссати’’нти па̄т̣хо. ‘‘пат̣хамабха̄гам̣ мун̃читва̄ти идам̣ че пат̣хамага̄хитаваттхуто махаггхам̣ хотӣ’’ти ликхитам̣. чхиннавасса̄нам̣ васса̄ва̄сикам̣ на̄ма пуббе гахитавасса̄ва̄сика̄нам̣ паччха̄ чхиннавасса̄нам̣. бхатинивит̣т̣ханти бхатим̣ катва̄ вийа нивит̣т̣хам̣ парийит̣т̣хам̣. ‘‘сан̇гхикам̣ пана…пе… виббхантопи лабхатева̄’’ти идам̣ татруппа̄дам̣ сандха̄йа вуттам̣. имина̄ апалоканамева пама̄н̣ам̣, на га̄ха̄пананти кечи. винайадхара̄ пана ‘‘амха̄кам̣ виха̄ре вассам̣ упагата̄нам̣ екекасса тичӣварам̣ сан̇гхо дассатӣ’тиа̄дина̄ апалокитепи абха̄джитам̣ виббхантако на лабхати. ‘апалоканакаммам̣ катва̄ га̄хита’нти вуттатта̄, ‘абха̄джите виббхаматӣ’ти евам̣ пуббе вуттатта̄ ча̄’’ти ваданти. ‘‘паччайавасена̄ти гахапатикам̣ ва̄ ан̃н̃ам̣ ва̄ васса̄ва̄сикам̣ паччайавасена га̄хита’’нти ликхитам̣. ‘‘екамева ваттхам̣ да̄таббанти таттха нисинна̄нам̣ екамекам̣ ваттхам̣ па̄пун̣а̄тӣ’’ти ликхитам̣. дутийо тхера̄санети анубха̄го. пат̣хамабха̄го ан̃н̃атха̄ тхерена гахитоти джа̄нитаббам̣.
упанандаваттхукатха̄ван̣н̣ана̄
320. тивассантарена̄ти тин̣н̣ам̣ васса̄нам̣ анто т̣хитена. хаттхимхи накхо асса̄ти хаттхинакхо. па̄са̄дасса накхо на̄ма хет̣т̣химапариччхедо. гихивикат̣анӣха̄рена̄ти гихӣхи катанӣха̄ренева. ‘‘техи аттхаритва̄ динна̄нева нисӣдитум̣ лаббханти, на бхиккхуна̄ сайам̣ аттхаритва̄ виссаджджитаббам̣ сан̇гхена аттхара̄петва̄ ва̄’’ти ликхитам̣.
ависсаджджийаваттхукатха̄ван̣н̣ана̄
321. ‘‘на виссаджджетаббам̣ сан̇гхена ва̄ ган̣ена ва̄ пуггалена ва̄’’ти вачанам̣ ‘‘йам̣ агарубхан̣д̣ам̣ виссаджджийам̣ вебхан̇гийам̣ сан̇гхикам̣, там̣ ган̣о че тасмим̣ а̄ва̄се васати пуггалопи ва̄, ган̣ена ва̄ пуггалена ва̄ виссаджджитам̣ сан̇гхена виссаджджитасадисамева хотӣ’’ти ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттавачанам̣ са̄дхети, ан̃н̃атха̄ еттха ган̣апуггалаггахан̣ам̣ нираттхакам̣. аран̃джаро удакача̄т̣и, алан̃джало, бахуудакаган̣ханакоти аттхо. ‘‘ват̣т̣ача̄т̣и вийа хутва̄ тхокам̣ дӣгхамукхо маджджхе париччхедам̣ дассетва̄ като’’ти ликхитам̣. мам̣садиббадхаммабуддхасамантачаккхувасена пан̃ча.
гарубхан̣д̣ена ча гарубхан̣д̣анти сам̣ха̄римам̣ сандха̄йа вуттам̣. паттачӣварам̣ никкхипитунти ат̣т̣акаччханнена кате ман̃че. ват̣т̣алохам̣ на̄ма пӣтаван̣н̣ам̣. па̄риха̄рийам̣ на ват̣т̣атӣти а̄гантукасса адатва̄ парича̄рикахаттхато аттано на̄мам̣ ликха̄петва̄ гахетва̄ йатха̄сукхам̣ парихаритум̣ на ват̣т̣ати. ‘‘гихивикат̣анӣха̄ренева̄ти йа̄ва аттано камманиббатти, та̄ва гахетва̄ детӣ’’ти ликхитам̣. сикхарам̣ на̄ма йена париббхаманта̄ чхинданти. паттабандхако на̄ма паттасса ган̣т̣хиа̄дика̄рако. ‘‘пат̣има̄нам̣ суван̣н̣а̄дипаттака̄рако’’типи ваданти. ‘‘ад̣д̣хаба̄хӯти каппарато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва ам̣сакӯт̣а’’нти ликхитам̣. ито пат̣т̣ха̄йа̄ти имам̣ па̄л̣им̣ а̄дим̣ катва̄. дан̣д̣амуггаро на̄ма йена раджитачӣварам̣ потхенти. ‘паччаттхаран̣агатика’нти вуттатта̄, ‘‘тампи гарубхан̣д̣амева̄ти вуттатта̄ ча апи-саддена па̄ва̄ра̄дипаччаттхаран̣ам̣ саббам̣ гарубхан̣д̣амева̄’’ти ваданти. етенева суттена ан̃н̃атха̄ аттхам̣ ватва̄ ‘‘па̄ва̄ра̄дипаччаттхаран̣ам̣ на гарубхан̣д̣ам̣, бха̄джанӣйамева, сена̄санаттха̄йа диннапаччаттхаран̣амева гарубхан̣д̣а’’нти ваданти, упапариккхитаббам̣. ган̣т̣хика̄ти чӣвараган̣т̣хика̄. бхан̃чако на̄ма сарако.
навакаммада̄накатха̄ван̣н̣ана̄
323-4. аггал̣абандхасӯчидва̄ракаран̣аматтенапи. ‘‘капотабхан̣д̣ика̄ на̄ма вал̣абхийа̄ упари т̣хапетаббавалайам̣ ва̄ тин̣аччхаданагехасса пит̣т̣хивам̣сасса хет̣т̣ха̄ т̣хапетаббам̣ ва̄ убхайамасса гата̄ да̄рӯ’’ти ликхитам̣. ка̄рантара̄ти тада̄ пуна пависат̣т̣хам̣ пуббапайоджита̄на̄нам̣ вачанапа̄тасена̄санава̄со. на пана патисат̣т̣хатоти дат̣т̣хаббам̣. саббаттха винат̣т̣хава̄со на ча пат̣иседхако хотӣти дат̣т̣хаббо. два̄рава̄тапа̄на̄дӣни апахаритва̄ да̄тум̣ асаккун̣еййато ‘‘пат̣ида̄табба̄нийева̄’’ти вуттам̣. гопа̄насиа̄дайо дентасса виха̄ро палуджджатӣти ‘‘мӯлам̣ ва̄ да̄табба’’нтиа̄ди вуттанти еке. ‘‘нева̄сика̄ пакатийа̄ анаттхата̄йа бхӯмийа̄ т̣хапенти че, тесампи ана̄паттийева̄’’ти ликхитам̣. ‘‘два̄рава̄тапа̄на̄дайо апарикаммаката̄пи апат̣иччха̄детва̄ на апассайитабба̄’’ти ликхитам̣.
сан̇гхабхатта̄диануджа̄нанакатха̄ван̣н̣ана̄
уддесабхаттакатха̄ван̣н̣ана̄
325. йа̄ бхаттуддесат̣т̣ха̄набхӯта̄йа бходжанаса̄ла̄йа пакатит̣хитика̄. диннам̣ пана̄ти йатха̄ со да̄йако дети, там̣ дассенто ‘‘сан̇гхато бханте’’тиа̄дима̄ха. екавал̣ан̃джанти екадва̄рена вал̣ан̃джитаббам̣. тичӣварапарива̄ранти еттха ‘‘удакаматтала̄бхӣ вийа ан̃н̃опи уддесабхаттам̣ алабхитва̄ ваттха̄диманекаппака̄рам̣ лабхати че, тассева та’’нти ликхитам̣. ‘‘уддесапатте детха̄’ти ватва̄ гахетва̄ а̄гатабха̄вена сан̇гхасса париччаттам̣ на хотийева тассева хаттхе гататта̄, тасма̄ техи вуттаккамена саббехи бха̄джетва̄ бхун̃джитабба’’нти вуттам̣. пат̣ипа̄т̣ипаттам̣ ва̄ т̣хитика̄йа т̣хитапаттам̣ ва̄. ‘‘кӯт̣ат̣т̣хитика̄ на̄ма аггахетабба̄нампи га̄хитатта̄’’ти ликхитам̣, ‘‘пан̣ӣтабхаттат̣т̣хитикан̃ча аджа̄нитва̄ миссетва̄ га̄хитепи евамева пат̣ипаджджитабба’’нти ча ликхитам̣. тан̃че тхеййа̄йа харанти паттаха̄рака̄, а̄н̣а̄пакасса гӣва̄ хоти. атиккантампи т̣хитикам̣ т̣хапетва̄ти еттха ‘‘там̣дивасамева че бхиккха̄ лаббхати, апарадивасато пат̣т̣ха̄йа на лаббхати кира̄’’ти ликхитам̣. паччха̄ ‘‘саббо сан̇гхо парибхун̃джатӯ’’ти авуттепи бха̄джетва̄ парибхун̃джитаббам̣. ‘‘еттаке бхиккхӯ сан̇гхато уддиситва̄ детха̄’ти аватва̄ ‘еттака̄нам̣ бхиккхӯнам̣ бхаттам̣ ган̣хатха̄’ти диннам̣ сан̇гхиканимантанам̣ на̄ма̄’’ти ликхитам̣.
нимантанабхаттакатха̄ван̣н̣ана̄
пат̣ипа̄т̣ийа̄ти йатха̄ладдхапат̣ипа̄т̣ийа̄. виччхиндитва̄ти бхаттам̣ ган̣хатха̄ти падам̣ аватва̄. а̄лопасан̇кхепена̄ти айам̣ найо нимантана̄йамева, уддесабхатте пана екасса пахонакаппама̄н̣е ева т̣хитика̄ тит̣т̣хати. ‘‘екава̄ранти йа̄ва тасмим̣ а̄ва̄се васанти бхиккхӯ, саббева лабхантӣ’’ти ликхитам̣.
сала̄кабхаттакатха̄ван̣н̣ана̄
на хи бахисӣма̄йа сан̇гхала̄бхоти еттха ‘‘уддесабхатта̄дӣсу бахисӣма̄йа т̣хитассапи че упа̄сака̄ денти, гахетум̣ лабханти, аттанопи па̄петва̄ гахан̣ам̣ анун̃н̃а̄там̣, татха̄ идха на ват̣т̣атӣ’’ти вуттам̣. на па̄пун̣антӣти уддиситва̄пи. ва̄рага̄манти дӯратта̄ ва̄рена ниггахена гантаббага̄ме. пха̄тикаммамева̄ти атирекала̄бха̄ ча бхаванти. саммукхӣбхӯтасса̄ти йебхуййена че бхиккхӯ бахисӣмам̣ гата̄, саммукхӣбхӯтасса па̄петаббам̣. сабха̄гатта̄ хи екена ладдхам̣ саббесам̣ пахоти, тасмимпи асати аттано па̄петва̄ да̄таббам̣. ‘‘ладдха̄ ва̄ аладдха̄ ва̄’’ти вачанасилит̣т̣хавасена вуттам̣. виха̄ре апа̄питам̣ пана…пе… на ват̣т̣атӣти сала̄кабхаттам̣ виха̄ре уддисийати. тена пана диннасала̄кена. тасса̄ти гахетва̄ гатасса. сала̄ка̄ гахетабба̄ти йуттам̣ вийа. саббапоттхакесу ‘‘га̄хетабба̄’’ти па̄т̣хо, тасма̄ тена̄ти сала̄кагга̄ха̄пакена̄ти аттхо. ‘‘чорика̄йа гахитатта̄ на па̄пун̣а̄тӣ’’ти вачанато ‘‘кут̣исодханам̣ ват̣т̣атӣ’’ти ча дӣпава̄сино ваданти кира. екам̣ маха̄тхерасса̄ти маха̄тхеро виха̄рато йебхуййена на гаччхати, итаре када̄чи гаччхати, тасма̄ сабха̄га̄ че, аттано па̄петва̄ пуна итаресам̣ диййати. виха̄ре тхерасса паттасала̄кабхаттанти маха̄тхеро екакова виха̄ре охӣно, ‘‘авассам̣ саббасала̄ка̄ аттано па̄петва̄ т̣хито’’ти пат̣иссайам̣ гантва̄ а̄гантукабхиккхӯнампи адассанато куккуччам̣ акатва̄ бхун̃джанти.
паккхикабхаттакатха̄ван̣н̣ана̄
упосатхадивасе а̄паттидесанам̣ сандха̄йа ‘‘парисуддхасӣла̄на’’нти а̄ха. лекхам̣ катва̄ нибаддха̄питам̣. ‘‘а̄гантукабхаттампи гамикабхаттампӣ’’ти а̄гантукова хутва̄ гаччхантам̣ сандха̄йа вуттам̣. ана̄тхагила̄нупат̣т̣ха̄копи тена диннам̣ бхун̃джати че, тассапи па̄петаббамева. гул̣апин̣д̣ам̣ та̄лапаккаматтам̣.
сена̄санаккхандхакаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.