8. чӣвараккхандхакаван̣н̣ана̄

джӣвакаваттхукатха̄ван̣н̣ана̄

326. ра̄джагахакоти ра̄джагахава̄сӣ.

328. амохаджа̄тикатта̄ на чирассева вин̃н̃утам̣ па̄пун̣и. ахам̣ те пита̄, кенат̣т̣хена? йасма̄ твам̣ майа̄ поса̄пито.

329. ‘‘сакке виссат̣т̣хаматте’’ти па̄т̣хо, ат̣т̣хамасиккха̄паде виссат̣т̣хаматтова.

паджджотара̄джаваттхукатха̄ван̣н̣ана̄

334. бхун̃джитум̣ нисиннасса̄ти еттха ‘‘дхаммападе ‘бахинагаре дисва̄’ти вуттам̣, тасма̄ двӣсу дивасесу диннам̣ тена тесу екекам̣ гахетва̄ двӣсу ат̣т̣хакатха̄су вуттанти йуджджатӣ’’ти ваданти.

саматтим̣савиречанакатха̄ван̣н̣ана̄

336. кабал̣е кабал̣ети еттха кин̃ча̄пи гул̣а̄дӣсу паккхиттам̣, там̣ пана бхагава̄ва парибхун̃джи, тасма̄ наттхи досо.

варайа̄чанакатха̄ван̣н̣ана̄

337. маха̄пит̣т̣хийакоджавам̣ на̄ма атирекачатуран̇гулапуппхам̣ кира.

камбала̄нуджа̄нана̄дикатха̄ван̣н̣ана̄

340. упача̄рети суса̄насса упача̄ре. бахипи ват̣т̣атӣти еке. катикакаран̣ам̣ дассетва̄ ‘‘майхам̣ сантакам̣ тава ча мама ча хотӯти ватва̄ итарена ча татха̄вутте ват̣т̣атӣ’’ти сама̄напариккха̄равидхим̣ ваданти.

342. ‘‘кхан̣д̣асӣма̄йапи самманнитум̣ ват̣т̣атӣти вуттатта̄ сесакамма̄нипи таттха нисӣдитва̄ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣ’’ти вуттам̣. ‘‘евам̣ санте чорика̄йа катасадисам̣ хоти, тасма̄ на ват̣т̣атӣ’’ти дӣпава̄сино ваданти кира. ‘‘чорика̄йа гахитатта̄ на па̄пун̣а̄тӣти сена̄санаккхандхаке а̄гатасуттан̃ча са̄дхака’’нти ваданти, тасма̄ тесам̣ матена идам̣ а̄вен̣икалаккхан̣анти ведитаббам̣.

бхан̣д̣а̄га̄расаммутиа̄дикатха̄ван̣н̣ана̄

343. ‘‘идам̣ пана бхан̣д̣а̄га̄ранти а̄вен̣икалаккхан̣а’’нти вуттам̣.

чӣварараджанакатха̄ван̣н̣ана̄

344. гомайе а̄патти наттхи, вирӯпатта̄ва̄ритам̣. ‘‘кун̇кумапуппхам̣ на ват̣т̣атӣ’’ти ваданти. ‘‘аллика̄йа̄’’типи па̄т̣хо аттхи.

нисӣдана̄диануджа̄нанакатха̄ван̣н̣ана̄

353. ат̣т̣ха̄наметанти еттха рӯпакан̣д̣е ‘‘чатусамут̣т̣ха̄ника’’нти вуттатта̄ каммасамут̣т̣ха̄нам̣ ра̄гачитта̄бха̄ва̄ на муччатӣти ва̄ ра̄гапаччайе сати каммасамут̣т̣ха̄нам̣ хотӣти ва̄ вича̄ретва̄ гахетаббам̣ катха̄ваттхуна̄ ча.

362. аггал̣агуттийева пама̄н̣анти имехи чатӯхи никкхепака̄ран̣ехи т̣хапентена аггал̣агуттивиха̄рейева т̣хапетум̣ ват̣т̣атӣти адхиппа̄йо.

сан̇гхикачӣваруппа̄дакатха̄ван̣н̣ана̄

363. но че аттхатам̣ хоти ‘‘екам̣ чӣварама̄са’’нти на ваттаббам̣. касма̄? ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, тассева та̄ни чӣвара̄ни йа̄ва чӣварама̄са̄’’ти вачанасса абха̄вато, тасма̄ анаттхатакатхинасса ананун̃н̃а̄танти че? на, хет̣т̣ха̄ анун̃н̃а̄татта̄, тато лӣнаттхадӣпанаттхамидха татха̄ вуттатта̄ ча. хет̣т̣ха̄ хи ‘‘ака̄лачӣварам̣ на̄ма анаттхате катхине ека̄дасама̄се уппаннам̣, аттхате катхине саттама̄се уппаннам̣, ка̄лепи а̄дисса диннам̣, етам̣ ака̄лачӣварам̣ на̄ма̄’’ти (па̄ра̄. 500) вачанато анаттхатакатхина̄нам̣ екачӣварама̄се уппаннам̣, тесам̣йева хотӣти сиддхам̣, тасма̄ идха там̣ аватва̄ екопи тайо ган̣апӯраке лабхитва̄ катхинам̣ аттхаритум̣ лабхатӣти имам̣ лӣнаттхам̣ пака̄сетум̣ ‘‘йа̄ва катхинасса уббха̄ра̄йа̄’’ти вуттам̣. итаратха̄ айаматтхо на н̃а̄йати. ‘‘джа̄нитаббо ча винайадхарехӣти татха̄ вуттоти апаре’’ти вуттам̣. аттхатам̣ хоти, пан̃ча ма̄се саббам̣ тассева бхиккхуно хотӣти самбандхо. аччантасам̣йогавасена упайогавачанам̣. ‘‘идха вассам̣вуттхасан̇гхасса̄’’ти нийамитатта̄ ‘‘васса̄ва̄сикам̣ дема̄’’ти еттха ча ‘‘идха̄’’ти адхика̄ратта̄ тасмим̣ вутте лабхати. ‘‘пит̣т̣хисамайе уппаннатта̄ти чӣварака̄ласса̄саннатта̄ ча анаттхатакатхина̄нампи вуттхавасса̄нан̃ча анун̃н̃а̄тат̣т̣ха̄натта̄ ева вутта’’нти ан̃н̃атарасмим̣ ган̣т̣хипаде ликхитам̣. кечи пана ‘‘йам̣ пана идам̣ ‘идха вассам̣вуттхасан̇гхасса̄’тиа̄дим̣ катва̄ йа̄ва ‘ана̄гатавассе’ти падам̣, та̄ва пуччхитва̄ ‘касма̄? пит̣т̣хисамайе уппаннатта̄’ти идам̣ парато ‘татра саммукхӣбхӯта̄нам̣ саббесам̣ па̄пун̣а̄тӣ’ти имасса парийоса̄не ‘касма̄? пит̣т̣хисамайе уппаннатта̄’ти ликхитаббам̣. касма̄ти че? парато ‘чӣварама̄сато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва хемантасса̄’ти вуттена ниббисесатта̄, тасма̄ ева екаччесу пан̣д̣итанти вадантӣ’’ти ваданти. идха пана идха-саддена висеситам̣, таттха наттхи, тасма̄ ан̃н̃аман̃н̃авиродхо наттхӣти гахетаббам̣. ‘‘майхима̄ни чӣвара̄ни па̄пун̣антӣ’’ти вачанамева̄дхит̣т̣ха̄нам̣, идаметтха уккат̣т̣хавасена вуттам̣. ‘‘майхима̄ни чӣвара̄нӣ’ти вуттепи адхит̣т̣хитамева хотӣ’’ти вуттам̣. ‘‘майхима̄нӣ’ти вутте тасса чӣвара̄ни на̄ма наттхи, тасма̄ ‘чӣвара̄ни па̄пун̣антӣ’ти ваттаббамева̄’’ти ваданти. дуггахита̄нӣти сан̇гхика̄нева хонти. ‘‘гахитамева на̄ма̄’ти имасса идам̣ паттанти кин̃ча̄пи на видитам̣, те пана бха̄га̄ тесам̣ аттхато патта̄йева̄ти адхиппа̄йо’’ти ликхитам̣. ‘‘екасмим̣ апатите пуна а̄гата̄ лабхантӣ’’ти вуттам̣.

упанандасакйапуттаваттхукатха̄ван̣н̣ана̄

364. ‘‘на, бхиккхаве, ан̃н̃атра вассам̣вуттхена̄’’ти чӣварасамайам̣ упа̄да̄йа пат̣иккхепо като.екасмим̣ виха̄ре ‘‘ра̄джавиха̄ре вийа на̄на̄паривен̣есу ва̄ идха ва̄ вуттха̄ лабхатӯ’’ти ватва̄ диннам̣. ‘‘сатта̄хава̄рена арун̣амева ут̣т̣ха̄петӣти етам̣ вачанаматтамева екавиха̄ре сатта̄хакичча̄бха̄ва̄’’ти ча ликхитам̣.

матасантакакатха̄ван̣н̣ана̄

369. бхиккхусса̄ти бхиккхусмим̣ ка̄лам̣кате. таттха ‘‘паттачӣваре’’ти падха̄напариккха̄радассанамукхена саббапариккха̄ранидассананти ведитаббам̣. адхаммена уппаннан̃четам̣ хоти, сан̇гхасса каппийамева мататта̄ти еке. ноти такко паттачатукке саббатха̄ акаппийапаттанайавиродхато. адхаммена уппаннасена̄сане ча васато ана̄патти. ан̃н̃атарасмим̣ а̄ва̄се две бхиккхӯ васанти, таттха чеко ка̄лам̣като, итаро тасса париккха̄рам̣ апа̄петва̄ там̣ тхеййачиттена ган̣ха̄ти, сан̇гхасантакам̣ гахитам̣ хоти, бхан̣д̣аггхена ка̄ретаббо. ана̄ва̄се ган̣ха̄ти, на ка̄ретаббо асса̄микасса гахитатта̄. маран̣асамайе ваттум̣ асаханто че читтенева дети, пун̃н̃ам̣ пасавати, сан̇гхова тасса са̄мӣ. паро ва̄ ависса̄сико сайамева ган̣ха̄ти, гахан̣ам̣ на рухати, тхеййачиттена че, бхан̣д̣аггхена ка̄ретаббо. тасса ча а̄ва̄сагатасса ко са̄мӣ. ‘‘сан̇гхо са̄мӣ’’ти вачанато сан̇гхена балакка̄рена со ва̄ретабботи еке. джӣвама̄нака̄ле гахитатта̄ на сан̇гхо са̄мӣти еке. са̄мико че сайам̣ пасситва̄ аччхиндитум̣ лабхати, сан̇гхопи лабхати са̄мит̣ха̄не т̣хитатта̄ти итаре, вича̄ретва̄ гахетаббам̣.

матакасса хиран̃н̃а̄диакаппийабхан̣д̣ам̣ хоти. уггахитан̃четам̣ хоти, уггахите вуттанайена пат̣ипаджджитаббам̣. дхаммена уппаннам̣ че, каппийака̄рако а̄чиккхитаббо. да̄со че гахито хоти, на сан̇гхо са̄мӣ, а̄ра̄мико че, сан̇гхо са̄мӣ. га̄вӣмахим̣сӣа̄дайо хонти, а̄ва̄сагата̄нам̣ сан̇гхо са̄мӣ, ана̄ва̄сагата̄нам̣ на сан̇гхо са̄мӣ. сан̇гхо че а̄ва̄сам̣ а̄нетва̄ аттано сантакам̣ катва̄ паччха̄ самӣпе бахисӣма̄йа т̣хапети, ка̄ракасан̇гхо са̄мӣ, татха̄ а̄ра̄мике. матакасса париккха̄ро никкхепавасена т̣хапито хоти, есова са̄мӣ. махаггхо че хоти, сесасса сан̇гхо са̄мӣ. ‘‘кеначи гила̄нупат̣т̣ха̄кена̄’’ти ваттаббаккамо етена дассито. пуна упат̣т̣ха̄ка̄нам̣ бахубха̄ве сати саббесам̣ да̄таббакаммам̣ дассентена бхагавата̄ каммава̄ча̄йам̣ ‘‘гила̄нупат̣т̣ха̄ка̄на’’нти вуттам̣. са̄ман̣ерава̄ре ‘‘чӣвара’’нти па̄т̣хо. ‘‘имам̣ туйхам̣ деми дада̄ми даджджа̄ми он̣оджеми париччаджа̄ми виссаджджа̄ми ниссаджджа̄мӣ’ти ва̄ ‘иттханна̄масса деми…пе… ниссаджджа̄мӣ’ти ва̄ вадати, ‘саммукха̄ ва̄ параммукха̄ ва̄ вутте диннам̣йева хотӣ’ти да̄налаккхан̣асса ча ‘туйхам̣ ган̣ха̄хӣ’ти вутте ‘майхам̣ ган̣ха̄мӣ’ти вадати, ‘судиннам̣ суггахитан̃ча̄’ти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.469) гахан̣алаккхан̣асса ча вуттатта̄ ‘мама сантакам̣ тава ча мама ча хотӯ’ти евама̄дивачанена сама̄напариккха̄рам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣти а̄чарийа̄’’ти ликхитам̣.

ануган̣т̣хипаде пана атӣва папан̃чам̣ катва̄ пуна ‘‘идаметтха а̄чарийа̄нам̣ саннит̣т̣ха̄нам̣ – сачесамбахула̄, две ва̄ сама̄напариккха̄рам̣ каттука̄ма̄ хонти, те саббе аттано сантакам̣ ваттама̄нам̣ уппаджджанакена саддхим̣ песаласса екасса париччаджанти, со пуна тесамева париччаджати, етта̄вата̄ те сама̄напариккха̄рика̄ хонтӣти. идам̣ сама̄напариккха̄ралаккхан̣ам̣ па̄л̣иа̄дӣсу вутталаккхан̣ейева патанато ачалаппаттам̣ хоти, татха̄пи пора̄н̣авидхим̣ аджджхоттхаритва̄ ваттанато пат̣иседхетаббо, а̄чарийа̄нам̣ мата̄нуса̄рена ка̄таббам̣ ка̄тука̄мена̄ти апаре’’ти вуттам̣, ‘‘вассам̣вуттхаса̄ман̣еро пан̃часу сиккха̄падесу екам̣ атиккамитва̄ пуна гахито ла̄бхам̣ на лабхати, антимаваттхум̣ аджджха̄панно на̄ма хотӣ’’ти ваданти.

вассам̣вуттха̄нам̣ануппанначӣваракатха̄ван̣н̣ана̄

375. уппанне чӣваре абха̄джите паккаматӣти еттха ‘‘сан̇гхена татруппа̄дато екекасса бхиккхуно еттакам̣ васса̄ва̄сикам̣ да̄тум̣ сан̇гхасса руччатӣ’’ти са̄витепи виббхамати, тато на лабхати, пуна паббаджитва̄ упасампаджджитва̄ чӣварабха̄джанам̣ самбха̄вентопи на лабхатийева пуббапакатито бхат̣т̣хатта̄. атха па̄пите виббхамати, лабхатӣ’’ти ча вуттам̣.

сан̇гхебхиннечӣваруппа̄дакатха̄ван̣н̣ана̄

376. парасамуддети джамбудӣпе.

ат̣т̣хачӣварама̄тика̄катха̄ван̣н̣ана̄

379. йасма̄ апариккхиттасса париккхепа̄рахат̣т̣ха̄нам̣ дуббиджа̄нам̣, тасма̄ ‘‘апича̄’’тиа̄ди вуттам̣. таттха дхувасаннипа̄тат̣т̣ха̄нампи парийантагатамева гахетаббам̣. ‘‘маха̄паччарийам̣ пана бхиккхӯсупи…пе… па̄пун̣а̄тӣти ‘упача̄расӣма̄йа дема̄’ти евам̣ диннамева сандха̄йа̄’’ти ликхитам̣. ‘‘сама̄насам̣ва̄сакасӣма̄йа̄’’ти вутте кхан̣д̣асӣма̄дӣсу т̣хита̄нам̣ на па̄пун̣а̄ти та̄сам̣ висум̣ сама̄насам̣ва̄сакасӣматта̄. сама̄насам̣ва̄сакаавиппава̄сасӣма̄нам̣ идам̣ на̄наттам̣ – ‘‘авиппава̄сасӣма̄йа даммӣ’’ти диннам̣ га̄мат̣т̣ха̄нам̣ на па̄пун̣а̄ти. касма̄? ‘‘т̣хапетва̄ га̄ман̃ча га̄мӯпача̄ран̃ча̄’’ти вуттатта̄. ‘‘сама̄насам̣ва̄сакасӣма̄йа̄’’ти диннам̣ пана йасмим̣ т̣ха̄не авиппава̄сасӣма̄ аттхи, таттха т̣хита̄нам̣, итаратра т̣хита̄нан̃ча па̄пун̣а̄ти. ‘‘кхан̣д̣асӣма̄йам̣ т̣хатва̄ ‘сӣмат̣т̣хакасан̇гхасса даммӣ’ти вутте упача̄расӣма̄йа ева париччхиндитва̄ да̄табба’’нти вуттам̣. ‘‘авиппава̄сасӣма̄йа дема̄’’ти кхан̣д̣асӣма̄йам̣ т̣хатва̄ динне таттхева па̄пун̣а̄тӣти кечи. йоджанасатампи пӯретва̄ нисӣдантӣти еттха виха̄рӯпача̄ре хаттхапа̄сена, бахига̄ма̄дӣсу два̄дасахаттхена упача̄роти еке. ‘‘имасмим̣ виха̄ре сан̇гхасса̄’’ти вутте ека̄баддха̄ хутва̄пи париккхепапариккхепа̄рахат̣т̣ха̄нам̣ атиккамитва̄ т̣хита̄нам̣ на па̄пун̣а̄тӣти еке. ‘‘бхиккхунивиха̄рато бахи йаттха каттхачи т̣хатва̄ ‘сан̇гхасса̄’ти вутте бхиккхусан̇гхова са̄мӣ’’ти ваданти. екопи гантва̄ти еттха саббесам̣ ва̄ па̄петва̄ гантаббам̣, а̄нетва̄ ва̄ па̄петаббам̣, итаратха̄ гатасса на па̄пун̣а̄ти. сама̄нала̄бхакатика̄ мӯла̄ва̄се сати сийа̄, мӯла̄ва̄савина̄сена катика̄пи винассати. сама̄нала̄бхавачанам̣ сати двӣсу, бахӯсу ва̄ йуджджати. тенева екасмим̣ авасит̣т̣хе йуджджатӣти но мати.

‘‘та̄вака̄ликака̄лена, мӯлаччхедавасена ва̄;

ан̃н̃есам̣ каммам̣ ан̃н̃асса, сийа̄ на̄ва̄сасан̇гамо’’ти. –

а̄чарийо.

саббаттха диннамева̄ти ‘‘сама̄набха̄гова хотӣ’’ти ваданти. ‘‘екамекам̣ амха̄кам̣ па̄пун̣а̄тӣти че вадати, ват̣т̣атӣ’’ти ваданти вибха̄гасса кататта̄. ‘‘бхиккхусан̇гхасса чӣваре динне пам̣сукӯлика̄нам̣ на ват̣т̣атӣ’’ти ваданти. ‘‘убхатосан̇гхасса̄’’ти вутте ‘‘бхиккхусан̇гхасса̄’’ти авуттатта̄ бхиккхунисан̇гхена мисситатта̄, таттха апарийа̄паннатта̄ ча пуггало висум̣ лабхати. евам̣ санте ‘‘бхиккхусан̇гхасса ча бхиккхунисан̇гхасса ча даммӣ’’ти вуттепи ‘‘убхатосан̇гхасса диннамева хотӣ’’ти имина̄ вируджджхатӣти че? на вируджджхати, там̣ двиннам̣ сан̇гха̄нам̣ диннабха̄вамева дӣпети, на убхатосан̇гхапан̃н̃аттим̣, тасма̄ ева ‘‘бхиккхусан̇гхасса ча бхиккхунисан̇гхасса ча туйхан̃ча̄’’ти ва̄ро на вутто. атха ва̄ ат̣т̣хакатха̄вачанамева пама̄н̣ам̣, на вича̄ран̣а̄ти еке. йасма̄ еко аддха̄на̄дийако вийа дувидхо на хоти, тасма̄ убхатосан̇гхаггахан̣ена еко бхиккху на гахитоти. ‘‘сабба̄ва̄сасса ча четийасса ча дхаммасса ча̄’ти вутте саббавиха̄ресу четийадхамма̄нам̣ екекасса бхиккхуно бха̄го да̄таббо’’ти ваданти. ‘‘бхиккхусан̇гхасса ча четийасса ча̄’’ти вутте на вируджджхатӣти че? на, таттха ‘‘бхиккхусан̇гхасса̄’’ти вуттатта̄, идха виха̄рена гхат̣итатта̄ ча тамхи тамхи виха̄ре екабха̄гам̣ лабхитаббамева̄ти парихаранти. аттано па̄петва̄ти вика̄ле апарибхогатта̄ сакалопи ват̣т̣еййа̄ти че? ‘‘бхиккхусан̇гхасса хара̄’’ти вуттатта̄, тена ‘‘хара̄мӣ’’ти гахитатта̄ ча на ват̣т̣ати. паччхимавассам̣вуттха̄нампӣти еттха апи-саддо авадха̄ран̣аттхо, паччхимавассам̣вуттха̄намева̄ти аттхо, итаратха̄ самуччайаттхе гахите ‘‘лаккхан̣ан̃н̃ӯ вадантӣ’’ти вачанам̣ нираттхакам̣ сийа̄. касма̄ти а̄рабхитва̄ папан̃чам̣ каронти. ким̣ тена, парато ‘‘чӣварама̄сато пат̣т̣ха̄йа…пе… атӣтавассам̣вуттха̄намева па̄пун̣а̄тӣ’’ти имина̄ сиддхатта̄ на вича̄ритам̣, тена вуттам̣ ‘‘лаккхан̣ан̃н̃ӯ’’ти ачалавасена. саче пана бахиупача̄расӣма̄йа т̣хито…пе… сампатта̄нам̣ саббесам̣ па̄пун̣а̄тӣти йаттха каттхачи вуттхавасса̄нанти адхиппа̄йо ‘‘йаттха каттхачи вуттхавасса̄нам̣ саббесам̣ сампатта̄нам̣ па̄пун̣а̄тӣ’’ти (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. ака̄лачӣварасиккха̄падаван̣н̣ана̄) кан̇кха̄витаран̣ийам̣ вуттатта̄. гимха̄нам̣ пат̣хамадивасато пат̣т̣ха̄йа вутте пана йасма̄ анантара̄тӣтам̣ хемантам̣ ева вуттха̄ на̄ма хонти, на вассам̣, тасма̄ ‘‘ма̄тика̄ а̄ропетабба̄’’ти вуттам̣. йе ва̄ тхерехи песита̄, тесам̣ па̄пун̣а̄тӣти кира аттхо.

чӣвараккхандхакаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.