1. пат̣хамапа̄ра̄джикам̣

судиннабха̄н̣ава̄раван̣н̣ана̄

пат̣хамассеттха нида̄не, т̣хатва̄ па̄ра̄джикасса вин̃н̃еййо;

чодана̄париха̄ранайо, пуггалаваттхуппака̄санейева.

таттха бхагава̄ веран̃джа̄йам̣ вуттхавассо анупуббена ча̄рикам̣ чаранто каттикаджун̣хапаккхе ева веса̄лим̣ па̄пун̣итва̄ йа̄ва пат̣хамапа̄ра̄джикасиккха̄падапан̃н̃а̄панам̣, та̄ва ат̣т̣ха васса̄ни веса̄лийам̣йева вихаранто вийа па̄л̣иккамена диссати, на ча бхагава̄ та̄ваттакам̣ ка̄лам̣ таттхева виха̄си. со хи судиннасса са̄вака̄нам̣ сантике паббаджджам̣ упасампадан̃ча ануджа̄нитва̄ йатха̄бхирантам̣ таттха вихаритва̄ ча̄рикам̣ чаранто бхесакал̣а̄ванам̣ патва̄ таттха терасамам̣ вассам̣ васи, тенева ануккамена са̄ваттхим̣ патва̄ чуддасамам̣ вассам̣ васи, паннарасамам̣ капилаваттхумхи, сол̣асамам̣ а̄л̣авийам̣, тато вуттхавассо ча̄рикам̣ чаранто ра̄джагахам̣ патва̄ саттарасамам̣ васи, имина̄ ануккамена апара̄нипи тӣн̣и васса̄ни таттхева васи. етта̄вата̄ бхагава̄ парипун̣н̣авӣсативассо ра̄джагахато анупуббена веса̄лим̣ па̄пун̣и, тато упасампада̄йа ат̣т̣хавассико судинно веса̄лийам̣йева метхунам̣ дхаммам̣ абхивин̃н̃а̄песи, тато бхагава̄ тасмим̣ ваттхусмим̣ пат̣хамам̣ па̄ра̄джикам̣ пан̃н̃апесӣти ведитаббам̣. таттха йасма̄ упа̄литтхеро ито пат̣хаматарам̣ таттха веса̄лийан̃ча пан̃н̃аттасиккха̄пада̄ни адассетука̄мо, винайанида̄на̄нантарам̣ пат̣хамапа̄ра̄джикамева дассетука̄мо, тасма̄ веса̄лийам̣ пат̣хамам̣ нива̄сам̣, паччха̄ имасса сиккха̄падасса пан̃н̃аттика̄ле нива̄сан̃ча екато катва̄ ‘‘татра судам̣ бхагава̄ веса̄лийа’’нтиа̄дима̄ха, тена вуттам̣ ‘‘пат̣хамассеттха нида̄не, т̣хатва̄ …пе… пака̄санейева̄’’ти. тасма̄ имасмим̣ пат̣хамапа̄ра̄джикасса пан̃н̃аттит̣т̣ха̄насан̇кха̄те нида̄не т̣хатва̄ ‘‘тена кхо пана самайена веса̄лийа̄ авидӯре каландага̄мо на̄ма хоти…пе… ан̃н̃атарам̣ ваджджига̄мам̣ упанисса̄йа вихаратӣ’’ти етасмим̣ имасса сиккха̄падасса пуггалаппака̄сане, ‘‘тена кхо пана самайена ваджджӣ дуббхиккха̄ хоти…пе… тиккхаттум̣ метхунам̣ дхаммам̣ абхивин̃н̃а̄песӣ’’ти (па̄ра̄. 30) имасмим̣ ваттхуппака̄сане ча чодана̄найо, париха̄ранайо ча ведитабботи вуттам̣ хоти. татра̄йам̣ пака̄сана̄ – киматтхам̣ тхерена ан̃н̃есам̣ сиккха̄пада̄нам̣ пуггалаваттхӯни вийа сан̇кхепато аватва̄ йаттха ча со уппанно, йатха̄ ча дхамме пасанно, йатха̄ ча паббаджито, йатха̄ ча имам̣ ваттхум̣ уппа̄дети, там̣ саббам̣ анавасесетва̄ пуггалаваттхӯни виттха̄рато вутта̄нӣти че? вуччате –

евам̣ саддха̄йа киччхена, маханте бхоган̃а̄таке;

хитва̄ паббаджита̄нампи, песала̄нампи саббасо.

саббала̄макадхамма̄йам̣, метхуно йади самбхаве;

на дхаммадесана̄йева, сиддха̄ вирати саббасо.

тасма̄ наван̇гасаддхамме, саттха̄ра̄ деситепи ча;

винайо пан̃н̃апетаббо, тато дхаммависуддхихи.

винайа̄бха̄вато евам̣, аджджха̄ча̄ро бхависсати;

тасма̄ винайапан̃н̃атти, са̄ттхика̄ песалассапи.

ана̄дӣнавадасса̄вӣ, йасма̄ йам̣ па̄пама̄чари;

винайойева саддха̄нам̣, а̄дӣнававибха̄вино.

тасма̄ саддха̄нуса̄рӣнам̣, винайо са̄ттхакова йам̣;

дхаммо дхамма̄нуса̄рӣнам̣, тато убхайадесана̄.

апи ча йади пан̣н̣аттивӣтиккамам̣ акаронтасса̄пи йа̄ва брахмалока̄ айасо паттхат̣о, пагеван̃н̃есанти дассанаттхам̣ аджджха̄ча̄расса па̄кат̣абха̄вадӣпанам̣. катхам̣? –

абхаббо арахаттасса, судинно путтама̄таро;

бхабба̄нуппаннапан̃н̃атти, тадаттхам̣ на ката̄ айам̣.

нану ма̄ган̣д̣икам̣ аджджхупеккхитва̄ ма̄та̄питӯнамасса̄ хитаттхам̣ дхаммам̣ десетӣти имаматтхам̣ дассетум̣ бӣджакабӣджакама̄тӯнам̣ арахаттуппатти тхерена дӣпита̄. ‘‘тена кхо пана самайена веса̄лийа̄ авидӯре каландага̄мо на̄ма хоти, йена самайена судинно пура̄н̣адутийика̄йа метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исевӣ’’ти ва̄ ‘‘йена самайена бхагава̄ пат̣хамапа̄ра̄джикам̣ пан̃н̃апесӣ’’ти ва̄ вачанам̣ идха на йуджджати. касма̄? ‘‘идха пана хетуаттхо каран̣аттхо ча самбхаватӣ’’ти вуттам̣ ат̣т̣хакатха̄вачанан̃хи идха на лаббхати. чиранивит̣т̣хо хи со га̄мо, на тасмим̣йева самайети. йасма̄ пана со чиранивит̣т̣хопи ча га̄мо аттано нивит̣т̣хака̄лато пат̣т̣ха̄йа саббака̄ламаттхӣти ваттаббатам̣ арахати, тена парийа̄йена ‘‘тена кхо пана самайена веса̄лийа̄ авидӯре каландага̄мо на̄ма хотӣ’’ти вуттам̣.

25-6. анун̃н̃а̄тоси пана тванти саман̣аваттадассанаттхам̣ бхагава̄ пуччхати. ма̄та̄питӯхи ананун̃н̃а̄танти еттха джанакехева ананун̃н̃а̄тадассанаттхам̣ пуччхӣти вуттам̣. на кхо судинна татха̄гата̄ти ‘‘пабба̄джету мам̣ бхагава̄’’ти йа̄чана̄васена паневама̄ха, на бхагава̄ сайам̣ саран̣а̄ни датва̄ пабба̄джеси. дуккхасса̄ти еттха ‘‘калабха̄гампӣ’’ти па̄т̣хасесо. викаппадвайепӣти дутийататийавикаппесу. пуримападасса̄ти кин̃чӣти падасса. уттарападена̄ти дуккхасса̄ти падена. сама̄навибхаттӣти са̄мивачанам̣. йатха̄ ким̣? ‘‘кассачи дуккхасса̄’’ти ваттаббе ‘‘кин̃чи дуккхасса̄’’ти вуттанти ведитаббам̣. ака̄мака̄ вина̄ бхависса̄ма̄ти тайа̄ саддхим̣ амаритва̄ ака̄ма̄ джӣвисса̄ма. сачепи на мара̄ма, ака̄мака̄ва тайа̄ вийогам̣ па̄пун̣исса̄ма, тайи джӣвама̄не ева но маран̣ам̣ бхавеййа, маран̣енапи но тайа̄ вийогам̣ майам̣ ака̄мака̄ва па̄пун̣исса̄ма.

30. катипа̄хам̣ балам̣ га̄хетва̄ти касма̄ пана̄йам̣ татха̄ паббаджджа̄йа тиббаччхандо анун̃н̃а̄то сама̄но катипа̄хам̣ гхарейева виламбитва̄ ка̄йабалан̃ча аггахесӣти? ануматида̄нена ма̄та̄питӯсу саха̄йакесу ча тут̣т̣хо тесам̣ читтатут̣т̣хаттхам̣. кесучи ат̣т̣хакатха̄поттхакесу кечи а̄чарийа̄ ‘‘айам̣ судинно джӣвакаваттхуто паччха̄ пам̣сукӯликадхутан̇гавасена пам̣сукӯлико джа̄то’’ти сан̃н̃а̄йа ‘‘гахапатичӣварам̣ пат̣иккхипитва̄ пам̣сукӯликадхутан̇гавасена пам̣сукӯлико хотӣ’’ти ликханти, там̣ ‘‘ачирӯпасампанно’’ти вачанена вируджджхати. ‘‘татха̄ судинно хи бхагавато два̄дасаме вассе паббаджито, вӣсатиме вассе н̃а̄тикулам̣ пин̣д̣а̄йа павит̣т̣хо сайам̣ паббаджджа̄йа ат̣т̣хавассико хутва̄’’ти, ‘‘бхагавато хи буддхаттам̣ паттато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва идам̣ ваттхам̣, еттхантаре вӣсати васса̄ни на кочи гахапатичӣварам̣ са̄дийи, саббе пам̣сукӯлика̄ва ахесу’’нти ча вуттена ат̣т̣хакатха̄вачанена вируджджхати, паббаджджа̄йа ат̣т̣хавассико, на упасампада̄йа. упасампадам̣ пана джӣвакаваттхуто (маха̄ва. 326) паччха̄ алаттха, тасма̄ авассико н̃а̄тикулам̣ пин̣д̣а̄йа павит̣т̣хо сийа̄ти че? на, ‘‘алаттха кхо судинно каландапутто бхагавато сантике паббаджджам̣, алаттха упасампада’’нти екато анантарам̣ вуттатта̄. паббаджджа̄нантарамева хи со упасампанно терасадхутан̇гагун̣е сама̄да̄йа ваттанто ат̣т̣ха васса̄ни ваджджига̄ме вихаритва̄ ниссайамуттатта̄ сайам̣васӣ хутва̄ ‘‘етарахи кхо ваджджӣ дуббхиккха̄’’тиа̄дитаккавасена йена веса̄лӣ тадавасари, тасма̄ ‘‘пам̣сукӯликадхутан̇гавасена пам̣сукӯлико хотӣ’’ти еттакойева па̄т̣хо йесу поттхакесу диссати, сова пама̄н̣ато гахетаббо. ‘‘а̄ран̃н̃ико хотӣ’’ти имина̄ пан̃ча сена̄санапат̣исам̣йутта̄ни сан̇гахита̄ни несаджджикан̇ган̃ча виха̄расабха̄гатта̄, ‘‘пин̣д̣апа̄тико’’ти имина̄ пан̃ча пин̣д̣апа̄тапат̣исам̣йутта̄ни, ‘‘пам̣сукӯлико’’ти имина̄ две чӣварапат̣исам̣йутта̄ни сан̇гахита̄нӣти. н̃а̄тигхарӯпагаманака̄ран̣адӣпана̄дхиппа̄йато сапада̄нача̄рикан̇гам̣ висум̣ вуттанти ведитаббам̣. ‘‘ма̄ атихара̄песу’’нти ка̄лабйаттайавасена вуттам̣. дхаммассантара̄йакаратаратта̄ ‘‘имам̣ найа’’нти анайойева.

йебхуййена хи сатта̄нам̣, вина̄се паччупат̣т̣хите;

анайо найарӯпена, буддхима̄гамма тит̣т̣хати.

36. апан̃н̃атте сиккха̄падети еттха дувидхам̣ сиккха̄падапан̃н̃а̄панам̣. катхам̣? ‘‘еван̃ча пана, бхиккхаве, имам̣ сиккха̄падам̣ уддисеййа̄тха̄’’ти евам̣ сауддеса̄нуддесабхедато дувидхам̣. таттха па̄тимоккхе сарӯпато а̄гата̄ пан̃ча а̄паттиккхандха̄ сауддесапан̃н̃атти на̄ма. са̄пи дувидха̄ сапуггала̄пуггаланиддесабхедато. таттха йасса̄ пан̃н̃аттийа̄ анто а̄паттийа̄ саха, вина̄ ва̄ пуггало дассито, са̄ сапуггаланиддеса̄. итара̄ апуггаланиддеса̄ти ведитабба̄. сапуггаланиддеса̄пи дувидха̄ дассита̄дассита̄паттибхедато. таттха адассита̄паттика̄ на̄ма ат̣т̣ха па̄ра̄джика̄ дхамма̄. ‘‘па̄ра̄джико хоти асам̣ва̄со’’ти хи пуггалова таттха дассито, на̄патти. дассита̄паттика̄ на̄ма бхиккхунӣпа̄тимоккхе ‘‘саттараса сан̇гха̄дисеса̄ дхамма̄ нисса̄ран̣ӣйам̣ сан̇гха̄дисеса’’нти хи таттха а̄патти дассита̄ саддхим̣ пуггалена, татха̄ апуггаланиддеса̄пи дассита̄дассита̄паттитова дувидха̄. таттха адассита̄паттика̄ на̄ма секхийа̄ дхамма̄. сеса̄ дассита̄паттика̄ти ведитабба̄. са̄пи дувидха̄ аниддит̣т̣хака̄раканиддит̣т̣хака̄ракабхедато. таттха аниддит̣т̣хака̄рака̄ на̄ма суккависсат̣т̣хи муса̄ва̄да омасава̄да песун̃н̃а бхӯтага̄ма ан̃н̃ава̄дака уджджха̄панака ган̣абходжана парампарабходжана сура̄мерайа ан̇гулипатодака хасадхамма ана̄дарийа талагха̄такаджатумат̣т̣хака сиккха̄пада̄нам̣ васена пан̃чадасавидха̄ хонти. сеса̄нам̣ пуггаланиддеса̄нам̣ васена ниддит̣т̣хака̄рака̄ ведитабба̄.

ануддесапан̃н̃аттипи падабха̄джанантара̄паттивинӣтаваттхупат̣иккхепапан̃н̃аттиавуттасиддхивасена чхаббидха̄ хонти. таттха ‘‘йебхуййена кха̄йитам̣ а̄патти тхуллаччайасса̄’’ти (па̄ра̄. 61) евама̄дика̄ падабха̄джанийе сандиссама̄на̄патти падабха̄джанасиккха̄падам̣ на̄ма. ‘‘на твева наггена а̄гантаббам̣, йо а̄гаччхеййа, а̄патти дуккат̣асса̄’’тиа̄дика̄ (па̄ра̄. 517) антара̄паттисиккха̄падам̣ на̄ма. ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, дива̄ пат̣исаллӣйантена два̄рам̣ сам̣варитва̄ пат̣исаллӣйиту’’нти (па̄ра̄. 75) евама̄дика̄ винӣтаваттхусиккха̄падам̣ на̄ма. ‘‘лохитуппа̄дако, бхиккхаве, анупасампанно на упасампа̄детаббо, упасампанно на̄сетаббо’’ти (маха̄ва. 114) евама̄дика̄ пат̣иккхепасиккха̄падам̣ на̄ма. кхандхакесу пан̃н̃аттадуккат̣атхуллаччайа̄ни пан̃н̃аттисиккха̄падам̣ на̄ма. ‘‘йа̄ пана бхиккхунӣ наччам̣ ва̄ гӣтам̣ ва̄ ва̄дитам̣ ва̄ дассана̄йа гаччхеййа, па̄читтийа’’нти (па̄чи. 834) имина̄ вуттена ‘‘йа̄ пана бхиккхунӣ наччеййа ва̄ га̄йеййа ва̄ ва̄деййа ва̄ па̄читтийа’’нти евама̄дикам̣ йам̣ кин̃чи ат̣т̣хакатха̄йа диссама̄нам̣ а̄паттиджа̄там̣, винайакаммам̣ ва̄ авуттасиддхисиккха̄падам̣ на̄ма. чхаббидхампетам̣ чхахи ка̄ран̣ехи уддеса̄рахам̣ на хотӣти ануддесасиккха̄падам̣ на̄ма̄ти ведитаббам̣. сеййатхидам̣ – пан̃чахи уддесехи йатха̄самбхавам̣ висабха̄гатта̄ тхуллаччайадуббха̄сита̄нам̣, сабха̄гаваттхукампи дуккат̣атхуллаччайадвайам̣ асабха̄га̄паттикатта̄, антара̄паттипан̃н̃аттисиккха̄пада̄нам̣ на̄на̄ваттхука̄паттикатта̄, пат̣иккхепасиккха̄пада̄нам̣ кесан̃чи винӣтаваттхупан̃н̃аттисиккха̄пада̄нан̃ча адассита̄паттикатта̄, адасситаваттхукатта̄ бхеда̄нуваттакатхуллаччайасса, адассита̄паттиваттхукатта̄ авуттасиддхисиккха̄пада̄нанти. етта̄вата̄ ‘‘дувидхам̣ сиккха̄падапан̃н̃а̄панам̣ уддеса̄нуддесабхедато’’ти йам̣ вуттам̣, там̣ сама̄сато пака̄ситам̣ хоти.

таттха апан̃н̃атте сиккха̄падети сауддесасиккха̄падам̣ сандха̄йа вуттанти ведитаббам̣. екачче а̄чарийа̄ евам̣ кира ван̣н̣айанти ‘‘чатта̄ро па̄ра̄джика̄ кативасса̄бхисамбуддхена бхагавата̄ пан̃н̃атта̄тиа̄дина̄ пуччхам̣ катва̄ тесу пат̣хамапа̄ра̄джико веса̄лийам̣ пан̃н̃атто пан̃чавасса̄бхисамбуддхена хеманта̄нам̣ пат̣хаме ма̄се дутийе паккхе дасаме дивасе ад̣д̣хатеййапориса̄йа чха̄йа̄йа пураттха̄бхимукхена нисиннена ад̣д̣хатераса̄нам̣ бхиккхусата̄нам̣ маджджхе судиннам̣ каландапуттам̣ а̄раббха пан̃н̃атто’’ти, там̣ на йуджджати, касма̄? –

йасма̄ два̄дасамам̣ вассам̣, веран̃джа̄йам̣ васи джино;

тасмин̃ча суддхо сан̇гхоти, нева па̄ра̄джикам̣ тада̄.

тхерасса са̄рипуттасса, сиккха̄пан̃н̃аттийа̄чана̄;

тасмим̣ сиддха̄ти сиддха̄ва, гарука̄патти но тада̄.

ова̄дапа̄тимоккхан̃ча, ким̣ саттха̄ чатувассико;

пат̣иккхипи кима̄н̣ан̃ча, саматтам̣ ануджа̄ни со.

аджа̄тасаттум̣ нисса̄йа, сан̇гхабхедамака̄си йам̣;

девадатто тато сан̇гха-бхедо паччхимабодхийам̣.

а̄ра̄дхайим̣су мам̣ пуббе, бхиккхӯти мунибха̄ситам̣;

суттамева пама̄н̣ам̣ но, сова ка̄ло анаппакоти.

йам̣ пана вуттам̣ ‘‘атха бхагава̄ аджджха̄ча̄рам̣ апассанто па̄ра̄джикам̣ ва̄ сан̇гха̄дисесам̣ ва̄ на пан̃н̃апесӣ’’ти, там̣ сакаласиккха̄падам̣ сандха̄йа̄ха. на кевалам̣ сауддесасиккха̄падаматтам̣, тена сауддеса̄нуддесапан̃н̃аттибхедам̣ сакалам̣ па̄ра̄джикам̣ сандха̄йа̄ха̄ти вуттам̣ хоти. кин̃ча̄пи на̄бхипара̄масанампи ка̄йасам̣сагго, татха̄пи етам̣ висесанийаманато, аччхандара̄га̄дхиппа̄йато ча висум̣ вуттам̣. чхандара̄гараттассева хи ка̄йасам̣сагго идха̄дхиппето. асучипа̄не пана хаттхинийа̄ та̄пасапасса̄вапа̄нена ва̄лака̄бйо на̄ма уппаджджати, ва̄лака̄бйасса ваттху ваттаббам̣. ман̣д̣абйасса на̄бхийа̄ пара̄масаненева кира. рӯпадассане пана веджджака̄ а̄ху –

‘‘тхӣнам̣ сандассана̄ суккам̣, када̄чи чалитоваре;

там̣ га̄мадхаммакаран̣ам̣, двайасамам̣ сан̇гамийа;

габбха̄дӣти айам̣ найо, тхӣнам̣ пурисадассана̄сӣтйӯпанеййа’’.

татха̄пйа̄ху –

‘‘пуппхике едхиййа суддхе, пассам̣ наран̃ча иттхи там̣;

габбхан̃ча найетйутта-мити тасма̄ ка̄со итӣ’’ти.

ра̄джородхо вийа̄ти сӣхал̣адӣпе екисса̄ иттхийа̄ татха̄ ахоси, тасма̄ кира евам̣ вуттам̣. кин̃ча̄пи йа̄ва брахмалока̄ саддо аббхуггаччхи, на там̣ манусса̄нам̣ висайо ахоси тесам̣ рӯпам̣ вийа. тенева бхиккхӯ пуччхим̣су ‘‘каччи но твам̣ а̄вусо судинна анабхирато’’ти.

39. калӣти кодхо, тасса са̄санам̣ калиса̄санам̣, калахо. га̄мадхамманти еттха джанапададхаммам̣ джанападава̄сӣнам̣ сиддхим̣. атта̄ти читтам̣, сарӣран̃ча. асуттантавинибаддханти винайасутте ана̄гатам̣, сутта̄бхидхаммесупи ана̄гатам̣, па̄л̣ивинимуттанти аттхо. кусумама̄ланти на̄на̄гун̣ам̣ сандха̄йа̄ха. ратанада̄манти аттхасампаттим̣ сандха̄йа вадати. пат̣иккхипана̄дхиппа̄йа̄ бхадда̄ли вийа. паданируттибйан̃джана̄ни на̄мавевачана̄нева ‘‘на̄мам̣ на̄макаммам̣ на̄мадхеййам̣ нируттӣ’’тиа̄дӣсу (дха. са. 1315) вийа. ниппарийа̄йена вирати сиккха̄падам̣ на̄ма. акусалапаккхе дуссӣлйам̣ на̄ма четана̄. кусалапаккхепи четана̄парийа̄йато вибхан̇ге ‘‘сиккха̄пада’’нти вуттам̣. сан̇гхасут̣т̣хута̄йа̄ти еттха локаваджджасса пан̃н̃а̄пане сан̇гхасут̣т̣хута̄ хоти па̄кат̣а̄дӣнавато. пан̃н̃аттиваджджасса пан̃н̃а̄пане сан̇гхапха̄сута̄ хоти па̄кат̣а̄нисам̣сатта̄. таттха пат̣хамена думман̇кӯнам̣ ниггахо, дутийена песала̄нам̣ пха̄сувиха̄ро. пат̣хамена сампара̄йика̄нам̣ а̄сава̄нам̣ пат̣игха̄то, дутийена дит̣т̣хадхаммика̄нам̣. татха̄ пат̣хамена аппасанна̄нам̣ паса̄до, дутийена пасанна̄нам̣ бхиййобха̄во. ‘‘пуббе катапун̃н̃ата̄йа чодийама̄насса бхаббакулапуттасса̄’’ти вуттатта̄ ‘‘судинно там̣ куккуччам̣ винодетва̄ арахаттам̣ саччха̄ка̄си, тенева паббаджджа̄ анун̃н̃а̄та̄’’ти ваданти, упапариккхитаббам̣. татха̄ пат̣хамена саддхаммат̣т̣хити, дутийена винайа̄нуггахо хотӣти ведитаббо.

апичеттха ваттхувӣтиккаме йаттха еканта̄кусалабха̄вена, там̣ сан̇гхасут̣т̣хубха̄ва̄йа пан̃н̃аттам̣ локаваджджато, йаттха пан̃н̃аттиджа̄нане ева аттха̄патти, на ан̃н̃ада̄, там̣ саддхаммат̣т̣хитийа̄ ва̄пи паса̄дуппа̄дабуддхийа̄ дхаммадесана̄пат̣исам̣йуттам̣, итаран̃ча секхийам̣, идам̣ локаваджджам̣ на̄ма. ваттхуно пан̃н̃аттийа̄ ва̄ вӣтиккамачетана̄йа̄бха̄вепи пат̣иккхиттасса каран̣е, каттаббасса акаран̣е ва̄ сати йаттха а̄паттиппасан̇го, там̣ саббам̣ т̣хапетва̄ сура̄па̄нам̣ пан̣н̣аттиваджджанти ведитаббам̣. а̄гантукаваттам̣, а̄ва̄сика, гамика, анумодана, бхаттагга, пин̣д̣ача̄рика, а̄ран̃н̃ака, сена̄сана, джанта̄гхара, ваччакут̣и, саддхивиха̄рика, упаджджха̄йа, антева̄сика, а̄чарийаваттанти ета̄ни аггахитаггахан̣анайена ган̣ийама̄на̄ни чуддаса, ета̄ни пана виттха̄рато двеасӣти маха̄ватта̄ни на̄ма хонти. саттахи а̄паттиккхандхехи сам̣варо сам̣варавинайо пан̃н̃аттисиккха̄падамева. таттха пан̃н̃аттивинайо саматхавинайаттха̄йа саматхавинайо сам̣варавинайаттха̄йа сам̣варавинайо паха̄навинайаттха̄йа̄ти йоджана̄ ведитабба̄. йам̣ сан̇гхасут̣т̣ху, там̣ сан̇гхапха̄сӯти екамива вуттам̣ сан̇гхасут̣т̣хута̄йа сати сан̇гхапха̄су бхависсатӣти дӣпанаттхам̣. пакарӣйанти еттха те те пайоджанависесасан̇кха̄та̄ аттхаваса̄ти аттхавасам̣ ‘‘пакаран̣а’’нти вуччати. дасасу падесу екекам̣ мӯлам̣ катва̄ дасаккхаттум̣ йоджана̄йа падасатам̣ вуттам̣. таттха паччхимасса падасса васена аттхасатам̣ пуримасса васена дхаммасатам̣ аттхаджотика̄нам̣ нируттӣнам̣ васена нируттисатам̣, дхаммабхӯта̄нам̣ нируттӣнам̣ васена нируттисатанти две нируттисата̄ни, аттхасате н̃а̄н̣асатам̣, дхаммасате н̃а̄н̣асатам̣ двӣсу нируттисатесу две н̃а̄н̣асата̄нӣти чатта̄ри н̃а̄н̣асата̄ни ведитабба̄ни. еттха сан̇гхасут̣т̣хута̄ти дхаммасан̇гхасса сут̣т̣хубха̄воти аттхо. ‘‘аттхапада̄нӣти ат̣т̣хакатха̄. дхаммапада̄нӣти па̄л̣ӣ’’ти вуттам̣ кира.

метхунам̣ дхамманти евам̣ бахуланайена ладдхана̄макам̣ сакасампайогена, парасампайогена ва̄ аттано нимиттасса сакамагге ва̄ парамагге ва̄ паранимиттасса сакамагге ева павесапавит̣т̣хат̣хитуддхаран̣есу йам̣ кин̃чи екам̣ пат̣иса̄дийанавасена севеййа па̄ра̄джико хоти асам̣ва̄соти. кечи пана ‘‘павеса̄дӣни чатта̄ри ва̄ тӣн̣и ва̄ две ва̄ екам̣ ва̄ пат̣исевеййа, па̄ра̄джико хоти. вуттан̃хетам̣ ‘со че павесанам̣ са̄дийати, павит̣т̣хам̣, т̣хитам̣, уддхаран̣ам̣ са̄дийати, а̄патти па̄ра̄джикасса̄’тиа̄дӣ’’ти (па̄ра̄. 59) ваданти, тесам̣ матена чатӯсупи чатассо па̄ра̄джика̄паттийо а̄паджджати. тейева евам̣ ваданти ‘‘а̄паджджату метхунадхаммапа̄ра̄джика̄патти метхунадхаммапа̄ра̄джика̄паттийа̄ таббха̄гийа̄’’ти, ‘‘аттано вӣтиккаме па̄ра̄джика̄паттим̣, сан̇гха̄дисеса̄паттин̃ча а̄паджджитва̄ сиккхам̣ паччаккха̄йа гахат̣т̣хака̄ле метхуна̄дипа̄ра̄джикам̣ а̄паджджитва̄ пуна паббаджитва̄ упасампаджджитва̄ екам̣ сан̇гха̄дисеса̄паттим̣ екаманекам̣ ва̄ пат̣икаритва̄ва со пуггало йасма̄ нира̄паттико хоти, тасма̄ со гахат̣т̣хака̄ле са̄паттикова̄ти антимаваттхум̣ аджджха̄паннасса̄пи аттхева а̄паттивут̣т̣ха̄нам̣. вут̣т̣ха̄надесана̄хи пана асуджджханато ‘пайоге пайоге а̄патти па̄ра̄джикасса̄’ти на вуттам̣ ган̣анапайоджана̄бха̄вато. кин̃ча̄пи на вуттам̣, атха кхо падабха̄джане ‘а̄патти па̄ра̄джикасса̄’ти вачанена̄йаматтхо сиддхо’’ти йуттин̃ча ваданти. йади евам̣ ма̄тика̄йампи ‘‘йо пана бхиккху метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исевеййа па̄ра̄джика’’нти ваттаббам̣ бхавеййа, па̄ра̄джикасса анавасесавачанампи на йуджджеййа. саббепи хи а̄паттиккхандхе бхиккхуган̣анан̃ча анавасесетва̄ тит̣т̣хатӣти анавасесавачананти катва̄ павесева а̄патти, на павит̣т̣ха̄дӣсу, тамевекам̣ сандха̄йа ‘‘йасса сийа̄ а̄паттӣ’’ти па̄ра̄джика̄паттимпи анто катва̄ нида̄нуддесе вачанам̣ ведитаббам̣. тасма̄ ма̄тика̄йам̣ ‘‘па̄ра̄джика’’нти аватва̄ ‘‘па̄ра̄джико хотӣ’’ти пуггаланиддесавачанам̣ тена сарӣрабандханена упасампада̄йа абхаббабха̄вадӣпанаттхам̣. ‘‘а̄патти па̄ра̄джикасса̄’’ти падабха̄джане вачанам̣ антимаваттхум̣ аджджха̄паннасса̄пи па̄ра̄джикасса асам̣ва̄сасса сато пуггаласса атхеййасам̣ва̄сакабха̄вадӣпанаттхам̣. на хи со сам̣ва̄сам̣ са̄дийантопи тхеййасам̣ва̄сако хоти, тасма̄ ‘‘упасампанно бхиккху’’твева вуччати. тенева̄ха ‘‘асуддхо хоти пуггало ан̃н̃атарам̣ па̄ра̄джикам̣ дхаммам̣ аджджха̄панно, тан̃че суддхадит̣т̣хи сама̄но анока̄сам̣ ка̄ра̄петва̄ аккоса̄дхиппа̄йо вадети, а̄патти омасава̄дена дуккат̣асса̄’’ти (па̄ра̄. 389). анупасампаннасса тадабха̄вато сиддхо со ‘‘упасампанно бхиккху’’твева вуччатӣти. тена падасодхаммам̣ сахасеййан̃ча на джанети, бхиккхупесун̃н̃а̄дин̃ча джанетӣти ведитаббам̣. бхиккхунӣнам̣ сан̇гха̄дисесесу пана бхиккхусан̇гха̄дисесато вут̣т̣ха̄навидхивисесадассанаттхам̣ ‘‘айампи бхиккхунӣ…пе… а̄панна̄’’ти (па̄чи. 679) пуггаланиддесам̣ катва̄пи па̄ра̄джикато адхиппа̄йантарадассанаттхам̣ ‘‘нисса̄ран̣ӣйам̣ сан̇гха̄дисеса’’нти (па̄чи. 679) а̄паттина̄маггахан̣ан̃ча катам̣. етта̄вата̄ сапуггаланиддесе дассита̄дассита̄паттидукам̣ виттха̄ритам̣ хоти. апуггаланиддесесу секхийесу а̄паттийа̄ дассанака̄ран̣ам̣ секхийа̄нам̣ ат̣т̣хакатха̄йамева вуттам̣. тадабха̄вато итаресу а̄паттидассанам̣ катам̣. апуггаланиддесесупи дассита̄дассита̄паттидукан̃ча виттха̄ритам̣ хотӣти.

пат̣хамапан̃н̃аттикатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

судиннабха̄н̣ава̄рам̣ нит̣т̣хитам̣.

маккат̣ӣваттхукатха̄ван̣н̣ана̄

40-1. дутийапан̃н̃аттийам̣ ‘‘идха малла̄ йуджджхантӣ’’тиа̄дӣсу вийа пат̣исеватӣти ваттама̄навачанам̣ пачурапат̣исеванавасена вуттам̣, ‘‘тан̃ча кхо манусситтхийа̄, но тираччха̄нагата̄йа̄’’ти парипун̣н̣аттхампи пат̣хамам̣ пан̃н̃аттим̣ аттано миччха̄га̄хена ва̄ лесаод̣д̣анаттха̄йа ва̄ евама̄ха. парипун̣н̣аттхатам̣йева нийаметум̣ ‘‘нану а̄вусо татхева там̣ хотӣ’’ти вуттам̣, тенева маккат̣ӣваттху винӣтаваттхӯсу паккхиттам̣ ависесатта̄, татха̄ ваджджипуттакаваттху. вича̄ран̣а̄ панеттха татийапан̃н̃аттийам̣ а̄ви бхависсати. ‘‘нану, а̄вусо, бхагавата̄ анекапарийа̄йена̄’’тиа̄ди на кевалам̣ сауддесасиккха̄паденева сиддхам̣, ‘‘тираччха̄нагата̄дӣсупи па̄ра̄джика’’нти ануддесасиккха̄паденапи сиддханти дассанаттхам̣ вуттам̣. атха ва̄ йади сауддесасиккха̄падам̣ са̄васесанти пан̃н̃апеси, имина̄ ануддесасиккха̄падена̄пи ким̣ на сиддханти дассанаттхам̣ вуттам̣. ‘‘тена хи, бхиккхаве, бхиккхӯнам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃апесса̄мӣ’’ти тадева сиккха̄падам̣ пат̣хамапан̃н̃аттамева лесаттхика̄нам̣ алесока̄сам̣ катва̄ а̄мед̣итаттхам̣ катва̄ пан̃н̃апесса̄мӣти аттхо. ан̃н̃атха̄ ‘‘ан̃н̃ава̄даке вихесаке па̄читтийа’’нтиа̄дӣсу (па̄чи. 101) вийа ваттхудвайена а̄паттидвайам̣ а̄паджджати, на ча̄паджджати, со еваттхо ан̃н̃ена̄пи вачанена суппака̄сито, супарибйаттакаран̣аттхена дал̣хатаро катоти адхиппа̄йо. татийапан̃н̃аттийампи ан̃н̃есу ча евам̣ висуддхо.

йасса сачиттакапаккхетиа̄димхи пана ган̣т̣хипаданайо та̄ва пат̣хамам̣ вуччати, сачиттакапаккхети сура̄па̄на̄диачиттаке сандха̄йа вуттам̣. сачиттакесу пана йам̣ екантамакусаленева самут̣т̣ха̄питан̃ча. убхайам̣ локаваджджам̣ на̄ма. сура̄па̄насмин̃хи ‘‘сура̄’’ти ва̄ ‘‘па̄тум̣ на ват̣т̣атӣ’’ти ва̄ джа̄нитва̄ пиване акусаламева, татха̄ бхиккхунӣнам̣ гандхаван̣н̣акаттха̄йа лепане, бхесаджджаттха̄йа лепане адосатта̄ ‘‘авича̄ран̣ӣйа’’нти еттакам̣ вуттам̣. таттха на ват̣т̣атӣти ‘‘джа̄нитва̄’’ти вуттавачанам̣ на йуджджати пан̣н̣аттиваджджасса̄пи локаваджджабха̄ваппасан̇гато. имам̣ анит̣т̣хаппасан̇гам̣ парихаритука̄мата̄йа ваджирабуддхиттхерасса ган̣т̣хипаде вуттам̣ ‘‘идха сачиттаканти ча ачиттаканти ча вича̄ран̣а̄ ваттхувиджа̄нанейева хоти, на пан̃н̃аттивиджа̄нане. йади пан̃н̃аттивиджа̄нане хоти, саббасиккха̄пада̄ни локаваджджа̄нева сийум̣, на ча саббасиккха̄пада̄ни локаваджджа̄ни, тасма̄ ваттхувиджа̄нанейева хотӣ’’ти, идам̣ йуджджати. касма̄? йасма̄ секхийесу пан̃н̃аттиджа̄нанамева пама̄н̣ам̣, на ваттхуматтаджа̄нананти, йам̣ пана таттхева вуттам̣ ‘‘пасуттасса мукхе кочи сурам̣ паккхипеййа, анто че пависеййа, а̄патти, таттха йатха̄ бхиккхунийа̄ адхаккхакам̣ уббхаджа̄н̣уман̣д̣алам̣ парасса а̄масана̄дика̄ле ка̄йам̣ ача̄летва̄ читтенева са̄дийантийа̄ а̄патти ‘кирийа̄ва хотӣ’ти вутта̄ йебхуййена кирийасамбхавато, татха̄ айампи тада̄ кирийа̄ва хотӣ’’ти, там̣ сувича̄ритам̣ анеканта̄кусалабха̄васа̄дханато. сура̄па̄на̄паттийа̄ еканта̄кусалата̄ пана маджджасан̃н̃инопи саким̣ пайогена пивато хотӣти катва̄ вутта̄.

айам̣ панеттха аттхо – сиккха̄падасӣсена а̄паттим̣ гахетва̄ йасса сиккха̄падасса сачиттакасса читтам̣ акусаламева хоти, там̣ локаваджджам̣. сачиттака̄читтакасан̇кха̄тасса ачиттакасса ча сачиттакапаккхе читтам̣ акусаламева хоти, тампи сура̄па̄на̄ди локаваджджанти имаматтхам̣ сампин̣д̣етва̄ ‘‘йасса сачиттакапаккхе читтам̣ акусаламева хоти, там̣ локаваджджа’’нти вуттам̣. сачиттакапаккхети хи идам̣ вачанам̣ ачиттакам̣ сандха̄йа̄ха. на хи екам̣сато сачиттакасса сачиттакапаккхети висесане пайоджанам̣ аттхи. йасма̄ панеттха пан̣н̣аттиваджджасса пан̃н̃аттиджа̄наначиттена сачиттакапаккхе читтам̣ акусаламева, ваттхуджа̄наначиттена сачиттакапаккхе читтам̣ сийа̄ кусалам̣ сийа̄ акусалам̣ сийа̄ абйа̄катам̣, тасма̄ ‘‘тасса сачиттакапаккхе читтам̣ акусаламева̄’’ти на вуччатӣти ‘‘сесам̣ пан̣н̣аттиваджджа’’нти вуттам̣. адхима̄не вӣтиккама̄бха̄ва̄, супинанте аббоха̄рикатта̄ супинанте виджджама̄на̄пи вӣтиккамачха̄йа̄ аббоха̄рикабха̄вена̄ти вуттам̣ хоти. идам̣ пана вачанам̣ дал̣хӣкаммаситхилакаран̣аппайоджанатта̄ ча вуттам̣, тена йам̣ вуттам̣ ба̄хиранида̄накатха̄дхика̄ре ‘‘дал̣хӣкаммаситхилакаран̣аппайоджана̄ти йебхуййата̄йа вутта’’нтиа̄ди, там̣ сувуттамева̄ти ведитаббам̣.

маккат̣ӣваттхукатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

ваджджипуттакаваттхуван̣н̣ана̄

43-4. ваджджӣсу джанападесу васанта̄ ваджджино на̄ма, тесам̣ путта̄. йа̄вадаттханти йа̄вата̄ аттхо адхиппа̄йоти вуттам̣ хоти, таттха йам̣ вуттам̣ ‘‘сиккхам̣ аппаччаккха̄йа дуббалйам̣ана̄викатва̄’’ти, там̣ ка̄мам̣ сиккха̄паччаккха̄не, тадекат̣т̣хе ча дуббалйа̄викаран̣е пан̃н̃атте сати йуджджати, на ан̃н̃атха̄. татха̄пи ида̄ни пан̃н̃апетаббам̣ упа̄да̄йа вуттам̣, катхан̃хи на̄ма чхаббаггийа̄ бхиккхӯ атирекачӣварам̣ дха̄рессанти (па̄ра̄. 459), а̄л̣авака̄ бхиккхӯ кут̣ийо ка̄ра̄пенти аппама̄н̣ика̄йо (па̄ра̄. 342), бхиккхунийо две васса̄ни чхасу дхаммесу асиккхитасиккхам̣ сиккхама̄нам̣ вут̣т̣ха̄пенти (па̄чи. 1077), сан̇гхена асамматам̣ вут̣т̣ха̄пентӣтиа̄ди (па̄чи. 1084) вийа дат̣т̣хаббам̣. на хи тато пуббе адхит̣т̣ха̄нам̣ викаппанам̣ ва̄ анун̃н̃а̄там̣. йадабха̄ва̄ атирекачӣваранти вадеййа, пама̄н̣ам̣ ва̄ на пан̃н̃аттам̣, йадабха̄ва̄ аппама̄н̣ика̄йоти вадеййа, евам̣сампадамидам̣ дат̣т̣хаббам̣. ‘‘уллумпату мам̣, бханте, сан̇гхо анукампам̣ упа̄да̄йа̄’’ти (маха̄ва. 71, 126) упасампадам̣ йа̄читва̄ упасампаннена упасампаннасаманантарамева ‘‘упасампаннена бхиккхуна̄ метхуно дхаммо на пат̣исевитаббо, асакйапуттийо’’ти (маха̄ва. 129) ча пан̃н̃аттена ассаман̣а̄дибха̄вам̣ упагантука̄мена нану пат̣хамам̣ аджджхупагата̄ сиккха̄ паччаккха̄табба̄, таттха дуббалйам̣ ва̄ а̄вика̄таббам̣ сийа̄, те пана ‘‘сиккхам̣ аппаччаккха̄йа дуббалйам̣ ана̄викатва̄ метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исевим̣сӯ’’ти анупан̃н̃аттийа̄ ока̄сакаран̣аттхам̣ ва̄ там̣ вуттанти ведитаббам̣. ‘‘со а̄гато на упасампа̄детаббо’’ти кин̃ча̄пи еттхева вуттам̣, татха̄пи итаресупи па̄ра̄джикесу йатха̄самбхавам̣ ведитаббам̣. на хи сиккхам̣ аппаччаккха̄йа дуббалйам̣ ана̄викатва̄ йо па̄ра̄джикаваттхум̣ адиннам̣ тхеййасан̇кха̄там̣ а̄дийати, мануссавиггахам̣ ва̄ джӣвита̄ воропети, пат̣ивиджа̄нантасса уттаримануссадхаммам̣ ва̄ уллапати, со а̄гато на упасампа̄детаббо. анупан̃н̃атти хи дал̣хӣкаммаситхилакаммакаран̣аппайоджана̄. са̄ хи йасса па̄ра̄джикам̣ хоти ан̃н̃а̄ ва̄ а̄патти, тасса нийамадассанаппайоджана̄тилаккхан̣а̄нупан̃н̃аттикатта̄. еван̃хи анте аватва̄ а̄димхи вутта̄ ‘‘га̄ма̄ ва̄ аран̃н̃а̄ ва̄’’ти (па̄ра̄. 91) анупан̃н̃атти вийа. парипун̣н̣е панетасмим̣ сиккха̄паде –

‘‘нида̄на̄ ма̄тика̄бхедо, вибхан̇го там̣нийа̄мако;

тато а̄паттийа̄ бхедо, ана̄патти тадан̃н̃атха̄’’ти. –

айам̣ найо ведитаббо. таттха судиннаваттху маккат̣иваттху ваджджипуттакаваттху ча̄ти типпабхедам̣ ваттху имасса сиккха̄падасса нида̄нам̣ на̄ма, тато нида̄на̄ ‘‘йо пана, бхиккху, бхиккхӯнам̣ сиккха̄са̄джӣвасама̄панно…пе… асам̣ва̄со’’ти имисса̄ ма̄тика̄йа бхедо джа̄то. таттха хи ‘‘антамасо тираччха̄нагата̄йа̄’’ти иттхилин̇гавачанена ‘‘саччам̣, а̄вусо, бхагавата̄ сиккха̄падам̣ пан̃н̃аттам̣, тан̃ча кхо иттхийа̄ но пурисе но пан̣д̣аке но убхатобйан̃джанаке ча̄’’ти маккат̣ипа̄ра̄джико вийа ан̃н̃опи лесам̣ од̣д̣етум̣ саккоти, тасма̄ та̄дисасса алесока̄сасса дассанаттхам̣ идам̣ вуччати. маккат̣иваттхусан̇кха̄та̄ нида̄на̄ ‘‘антамасо тираччха̄нагата̄йапӣ’’ти ма̄тика̄вачанабхедо на иттхийа̄ ева метхунасиддхидассанато като, тасма̄ вибхан̇го там̣нийа̄мако тасса̄ ма̄тика̄йа адхиппетаттханийа̄мако вибхан̇го. вибхан̇ге хи ‘‘тиссо иттхийо. тайо убхатобйан̃джанака̄. тайо пан̣д̣ака̄. тайо пуриса̄. манусситтхийа̄ тайо магге…пе… тираччха̄нагатапурисасса две магге’’тиа̄дина̄ (па̄ра̄. 56) найена саббалесока̄сам̣ пидахитва̄ нийамо като.

еттха̄ха – йади евам̣ са̄дха̄ран̣асиккха̄падавасена ва̄ лин̇гапариваттанавасена ва̄ на кевалам̣ бхиккхӯнам̣, бхиккхунӣнампи ‘‘сиккха̄са̄джӣвасама̄панно’’ти вибхан̇ге ваттаббам̣ сийа̄. тадавачанена бхиккхунӣ пурисалин̇гапа̄тубха̄вена бхиккхубха̄ве т̣хита̄ евам̣ вадеййа ‘‘на̄хам̣ упасампадака̄ле бхиккхӯнам̣ сиккха̄са̄джӣвасама̄панна̄, тасма̄ на аппаччаккха̄тасиккха̄пи метхунадхаммена па̄ра̄джика̄ хомӣ’’ти? вуччате – татха̄ на ваттаббам̣ анит̣т̣хаппасан̇гато. бхиккхунӣнампи ‘‘сиккха̄са̄джӣвасама̄панно’’ти вутте бхиккхунӣнампи сиккха̄паччаккха̄нам̣ аттхӣти а̄паджджати, тан̃ча̄нит̣т̣хам̣. идам̣ апарам̣ анит̣т̣хаппасан̇готи ‘‘саббасиккха̄пада̄ни са̄дха̄ран̣а̄нева, на̄са̄дха̄ран̣а̄нӣ’’ти. апича̄йам̣ бхиккхӯнам̣ сиккха̄са̄джӣвасама̄паннова̄ти дассанаттхам̣ ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, там̣йева упаджджха’’нтиа̄ди (па̄ра̄. 69) вуттам̣, апича йо татха̄ лесам̣ од̣д̣етва̄ метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исеванто ваджджипуттака̄ вийа па̄ра̄джико хоти. те хи ‘‘бхиккхӯнам̣ сиккха̄са̄джӣвасама̄панно’’ти вачана̄бха̄ве сати ‘‘а̄паттим̣ тумхе, бхиккхаве, а̄панна̄ па̄ра̄джика’’нти вутта̄ бхагавата̄. еттха пана ‘‘бхиккхаве’’ти вуттатта̄ кечи бхиккхулин̇ге т̣хита̄, ‘‘ида̄ни чепи майам̣, бханте а̄нанда, лабхеййа̄ма бхагавато сантике паббаджджам̣ лабхеййа̄ма упасампада’’нти вуттатта̄ кечи виббханта̄ти ведитабба̄. тато а̄паттийа̄ бхедоти тато вибхан̇гато ‘‘аккха̄йите сарӣре па̄ра̄джикам̣, йебхуййена кха̄йите тхуллаччайа’’нтиа̄ди а̄паттийа̄ бхедо хоти. ана̄патти тадан̃н̃атха̄ти тато ева вибхан̇гато йена̄ка̄рена а̄патти вутта̄, тато ан̃н̃ена̄ка̄рена ана̄паттибхедова хоти. ‘‘са̄дийати а̄патти па̄ра̄джикасса, на са̄дийати ана̄паттӣ’’ти хи вибхан̇ге асати на пан̃н̃а̄йати. етта̄вата̄ сама̄сато га̄тха̄ттхо вутто хоти. еттха ча пана –

‘‘нида̄нама̄тика̄бхедо, вибхан̇гасса пайоджанам̣;

ана̄паттипака̄ро ча, пат̣хамо ниппайоджано’’ти. –

имам̣ найам̣ дассетва̄ва саббасиккха̄пада̄нам̣ аттхо пака̄ситаббо. катхам̣? бхагавата̄ пана йена̄ка̄рена йам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃а̄питам̣, тасса а̄ка̄расса саматтхам̣ ва̄ асаматтхам̣ ва̄ти дувидхам̣ нида̄нам̣, айам̣ нида̄набхедо. ма̄тика̄пи нида̄на̄пеккха̄ нида̄на̄напеккха̄ти дувидха̄. таттха чатуттхапа̄ра̄джика̄дисиккха̄пада̄ни нида̄на̄пеккха̄ни. на хи ваггумуда̄тӣрийа̄ бхиккхӯ сайамева аттано аттано асантам̣ уттаримануссадхаммам̣ муса̄ва̄далаккхан̣ам̣ па̄петва̄ бха̄сим̣су. ан̃н̃аман̃н̃асса хи те уттаримануссадхаммасса гихӣнам̣ ван̣н̣ам̣ бха̄сим̣су, на ча та̄вата̄ па̄ра̄джикаваттху хоти. таттха тена лесена бхагава̄ там̣ ваттхум̣ нида̄нам̣ катва̄ па̄ра̄джикам̣ пан̃н̃апеси, тена вуттам̣ ‘‘нида̄на̄пеккха’’нти. имина̄ найена нида̄на̄пеккха̄ни н̃атва̄ таббипарӣта̄ни сиккха̄пада̄ни нида̄на̄напеккха̄нӣти ведитабба̄ни, айам̣ ма̄тика̄бхедо.

на̄наппака̄рато мӯла̄паттиппахонакаваттхупайогачиттанийа̄мадассанавасена ма̄тика̄йа вибхаджанабха̄вадӣпанаттхам̣ тесам̣ аппахонаката̄йа ва̄ тадан̃н̃атаравекаллата̄йа ва̄ вӣтиккаме сати а̄паттибхедадассанаттхам̣, асати ана̄паттидассанаттхан̃ча̄ти саббаттха тайо аттхавасе пат̣ичча ма̄тика̄йа вибхаджанам̣ вибхан̇го а̄рабхӣйатӣти ведитаббо. еттха пана ‘‘бхиккхакоти бхиккху, бхиккха̄чарийам̣ аджджхупагатоти бхиккху, бхиннапат̣адхароти бхиккхӯ’’ти кевалам̣ бйан̃джанаттхадӣпанавасена паватто ва̄, ‘‘саман̃н̃а̄йа бхиккхӯ’’ти бхиккхубха̄васамбхавам̣ анапеккхитва̄пи кевалам̣ бхиккху на̄ма паваттит̣т̣ха̄надӣпанавасена паватто ва̄, ‘‘ехи бхиккхӯти бхиккху, саран̣агаманехи упасампанноти бхиккху, н̃аттичатуттхена каммена упасампанноти бхиккхӯ’’ти упасампада̄нантарена̄пи бхиккхубха̄васиддхидӣпанавасена паватто ва̄, ‘‘бхадро бхиккху, са̄ро бхиккху, секкхо бхиккху, асеккхо бхиккхӯ’’ти бхиккхукаран̣ехи дхаммехи саманна̄гатабхиккхудӣпанавасена паватто ва̄ вибхан̇го аджджхупеккхито саббаса̄ман̃н̃ападатта̄, татха̄ ан̃н̃абха̄гийасиккха̄пада̄дӣсу садва̄равасена, адхикаран̣адассана̄дивасена паватто ча аджджхупеккхито итараттха тадабха̄ватоти ведитаббо.

таттха тиссо иттхийотиа̄ди ваттхунийамадассанавасена паватто, манусситтхийа̄ тайо магге метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исевантасса а̄патти па̄ра̄джикасса̄тиа̄ди пайоганийамадассанавасена паватто, бхиккхусса севаначиттам̣ упат̣т̣хитетиа̄ди читтанийамадассанавасена паватто, са̄дийати а̄патти па̄ра̄джикасса, на са̄дийати ана̄паттӣтиа̄ди ваттхупайоганийаме сати читтанийамабха̄ва̄бха̄вавасена а̄патта̄на̄паттидассанаттхам̣ паватто, матам̣ йебхуййена кха̄йитам̣ а̄патти тхуллаччайасса̄тиа̄ди ваттхусса аппахонаката̄йа вӣтиккаме а̄паттибхедадассанаттхам̣ паватто, на са̄дийати ана̄паттӣти читтанийамавекалйена вӣтиккама̄бха̄ва̄ ана̄паттидассанаттхам̣ паваттоти. евам̣ итаресупи сиккха̄падесу йатха̄самбхаванайо айанти пайоджано вибхан̇го.

ана̄паттива̄ро пана мӯла̄паттито, тадан̃н̃екадесато, сабба̄паттито ча ана̄паттидӣпанавасена тивидхо. таттха йо пат̣хамо, со вибхан̇го вийа тайо аттхавасе пат̣ичча паватто. катаме тайо? ма̄тика̄пада̄нам̣ са̄ттхаканираттхака̄нам̣ тадан̃н̃атха̄ уддхаран̣а̄нуддхаран̣авасена саппайоджананиппайоджанабха̄вадӣпанаттхам̣, тадан̃н̃атха̄ пат̣ипаттиккамадассанаттхам̣, а̄паттиппахонакат̣т̣ха̄непи виссаджджанаттхан̃ча̄ти. катхам̣? ел̣акаломасиккха̄паде ‘‘бхиккхуно панева аддха̄намаггаппат̣ипаннасса ел̣акалома̄ни уппаджджеййум̣, а̄кан̇кхама̄нена бхиккхуна̄ пат̣иггахетабба̄нӣ’’ти (па̄ра̄. 572) ета̄ни кевалам̣ ваттхуматтадӣпанапада̄нӣти нираттхака̄ни на̄ма, тесам̣ ана̄патти. ‘‘аддха̄намаггам̣ аппат̣ипаннасса уппанне ел̣акаломе ана̄патти, а̄кан̇кхама̄нена пат̣иггахите’’тиа̄дина̄ найена тадан̃н̃атха̄ ануддхаран̣ена ниппайоджанабха̄во дӣпито хоти, йадидам̣ ма̄тика̄йам̣ ‘‘метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исевеййа̄’’ти, идам̣ са̄ттхакам̣. тасса саппайоджанабха̄вадӣпанаттхам̣ ‘‘ана̄патти аджа̄нантасса аса̄дийантасса̄’’ти вуттам̣. йасма̄ джа̄нанаса̄дийанабха̄вена а̄патти, асевантасса ана̄патти, тасма̄ вуттам̣ ма̄тика̄йам̣ ‘‘йо пана бхиккху метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исевеййа, па̄ра̄джико хоти асам̣ва̄со’’ти адхиппа̄йо. ‘‘парапариггахитам̣ парапариггахитасан̃н̃ита̄ гарупариккха̄ро тхеййачиттам̣ авахаран̣а’’нти вутта̄нам̣ пан̃чаннампи ан̇га̄нам̣ па̄рипӯрийа̄ петатираччха̄нагатапариггахите а̄паттиппахонакат̣т̣ха̄непи виссаджджанаттхам̣ ‘‘ана̄патти петапариггахите’’тиа̄ди (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. дутийапа̄ра̄джикаван̣н̣ана̄) вуттам̣. ана̄патти имам̣ джа̄на, имам̣ дехи, имам̣ а̄хара, имина̄ аттхо, имам̣ каппийам̣ карохӣти бхан̣атӣтиа̄ди пана тадан̃н̃атха̄ пат̣ипаттиккамадассанаттхам̣ вуттанти ведитаббам̣. етта̄вата̄ ‘‘нида̄нама̄тика̄бхедо’’тиа̄дина̄ вуттага̄тха̄йа аттхо пака̄сито хоти.

еттха пат̣хамапан̃н̃атти та̄ва пат̣хамабодхим̣ атиккамитва̄ пан̃н̃аттатта̄, а̄йасмато судиннасса ат̣т̣хавассикака̄ле пан̃н̃аттатта̄ ча раттан̃н̃умахаттам̣ паттака̄ле пан̃н̃атта̄. дутийаанупан̃н̃атти ба̄хусаччамахаттам̣ паттака̄ле уппанна̄. со ха̄йасма̄ маккат̣ипа̄ра̄джико йатха̄ ма̄туга̄мапат̣исам̣йуттесу сиккха̄падесу тираччха̄нагатиттхӣ анадхиппета̄, татха̄ идха̄пӣти сан̃н̃а̄йа ‘‘саччам̣, а̄вусо, бхагавата̄ сиккха̄падам̣ пан̃н̃аттам̣, тан̃ча кхо манусситтхийа̄, но тираччха̄нагатиттхийа̄’’ти а̄ха. татийа̄нупан̃н̃атти ла̄бхаггамахаттам̣ паттака̄ле уппанна̄. те хи ваджджипуттака̄ ла̄бхаггамахаттам̣ патта̄ хутва̄ йа̄вадаттхам̣ бхун̃джитва̄ нха̄йитва̄ варасайанесу сайитва̄ татийа̄нупан̃н̃аттийа̄ ваттхум̣ уппа̄десум̣, те ча вепулламахаттам̣ патте сан̇гхе уппанна̄, сайан̃ча вепулламахаттам̣ патта̄ти ‘‘вепулламахаттампеттха лаббхатӣ’’ти вуттам̣. идам̣ пат̣хамапа̄ра̄джикасиккха̄падам̣ тивидхампи ваттхум̣ упа̄да̄йа чатуббидхампи там̣ ка̄лам̣ патва̄ пан̃н̃аттанти ведитаббам̣.

таттха йо пана̄ти анавасесапарийа̄да̄нападам̣. бхиккхӯти тасса атиппасан̇ганийамападам̣. бхиккхӯнам̣ сиккха̄са̄джӣвасама̄панноти тасса висесанавачанам̣. на хи саббопи бхиккхуна̄мако йа̄ бхагавата̄ йа̄йа ка̄йачи упасампада̄йа упасампаннабхиккхӯнам̣ хет̣т̣химапариччхедена сиккхитаббасиккха̄ вихита̄, ‘‘еттха саха джӣвантӣ’’ти йо ча а̄джӣво вутто, там̣ убхайам̣ сама̄паннова хоти. када̄ пана сама̄панно ахоси? йа̄йа ка̄йачи упасампада̄йа упасампаннасаманантарамева тадубхайам̣ джа̄нантопи аджа̄нантопи тададжджхупагататта̄ сама̄панно на̄ма хоти. саха джӣвантӣти йа̄ва сиккхам̣ на паччаккха̄ти, па̄ра̄джикабха̄ван̃ча на па̄пун̣а̄ти, йам̣ пана вуттам̣ андхакат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘сиккхам̣ парипӯренто сиккха̄сама̄панно са̄джӣвам̣ авӣтиккаманто са̄джӣвасама̄панно хотӣ’’ти, там̣ уккат̣т̣хапариччхедавасена вуттам̣. на хи сиккхам̣ апарипӯренто ка̄мавитакка̄дибахуло ва̄ екаччам̣ са̄васесам̣ са̄джӣвам̣ вӣтиккаманто ва̄ сиккха̄са̄джӣвасама̄панно на̄ма на хоти. уккат̣т̣хапариччхедена пана чатуккам̣ лаббхати аттхи бхиккху сиккха̄сама̄панно сӣла̄ни паччавеккханто на са̄джӣвасама̄панно ачиттакам̣ сиккха̄падам̣ вӣтиккаманто, аттхи на сиккха̄сама̄панно ка̄мавитакка̄дибахуло са̄джӣвасама̄панно нира̄паттико, аттхи на сиккха̄сама̄панно на ча са̄джӣвасама̄панно анавасесам̣ а̄паттим̣ а̄панно, аттхи сиккха̄сама̄панно ча са̄джӣвасама̄панно ча сиккхам̣ парипӯренто са̄джӣван̃ча авӣтиккаманто, айамева чатуттхо бхиккху уккат̣т̣хо идха адхиппето сийа̄. на хи бхагава̄ ануккат̣т̣хам̣ ваттум̣ йуттоти че? на, ‘‘татра йа̄йам̣ адхисӣласиккха̄, айам̣ имасмим̣ аттхе адхиппета̄ сиккха̄’’тивачанавиродхато. уккат̣т̣хаггахан̣а̄дхиппа̄йе сати ‘‘сиккха̄ти тиссо сиккха̄’’ти еттакамева ваттаббанти адхиппа̄йо. сиккхаттайасама̄панно хи саббуккат̣т̣хоти.

‘‘метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исевеййа̄’’ти парато вачанам̣ апеккхитва̄ адхисӣласиккха̄ва вутта̄ти че? на, тасса̄пи абхаббатта̄. на хи адхисӣласиккхам̣ парипӯренто са̄джӣван̃ча авӣтиккаманто метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исевитум̣ бхаббо, там̣ сиккхам̣ апарипӯренто са̄джӣван̃ча вӣтиккаманто ева хи пат̣исевеййа̄ти адхиппа̄йо, тасма̄ еваметтха аттхо гахетаббо. йасма̄ сиккха̄падасан̇кха̄то са̄джӣво адхисӣласиккхамева сан̇ган̣ха̄ти, нетарам̣ адхичиттасиккхам̣ адхипан̃н̃а̄сиккхам̣ ва̄, тасма̄ ‘‘татра йа̄йам̣ адхисӣласиккха̄, айам̣ имасмим̣ аттхе адхиппета̄ сиккха̄’’ти вуттам̣, тасма̄ адхисӣласиккха̄йа сан̇га̄хако са̄джӣво сиккха̄са̄джӣвоти вутто. ити са̄джӣвависесанаттхам̣ сиккха̄ггахан̣ам̣ катам̣. тадаттхадӣпанаттхамева вибхан̇ге сиккхам̣ апара̄маситва̄ ‘‘тасмим̣ сиккхати, тена вуччати са̄джӣвасама̄панно’’ти вуттам̣, тена екамевидам̣ аттхападанти дӣпитам̣ хоти. тан̃ча упасампадӯпагаманантарато пат̣т̣ха̄йа сиккхана̄дхика̄ратта̄ ‘‘сиккхатӣ’’ти ча ‘‘сама̄панно’’ти ча вуччати. йо евам̣ ‘‘сиккха̄са̄джӣвасама̄панно’’ти сан̇кхйам̣ гато, та̄дисам̣ паччайам̣ пат̣ичча апарабха̄ге са̄джӣвасан̇кха̄тамева сиккхам̣ аппаччаккха̄йа, тасмим̣йева ча дуббалйам̣ ана̄викатва̄ метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исевеййа̄ти айаматтхо йуджджати. кинту ат̣т̣хакатха̄найо пат̣иккхитто хоти. со ча на пат̣иккхепа̄рахоти тена тадануса̄рена бхавитаббам̣.

адхиппа̄йо панеттха парийеситаббо, со да̄ни вуччати – саббесупи сиккха̄падесу идамева бхиккхулаккхан̣ам̣ са̄дха̄ран̣ам̣, йадидам̣ ‘‘бхиккхӯнам̣ сиккха̄са̄джӣвасама̄панно’’ти. кхӣн̣а̄савопи са̄вако а̄паттим̣ а̄паджджати ачиттакам̣, татха̄ секкхо. путхуджджано пана сачиттакампи, тасма̄ секкха̄секкхапутхуджджанабхиккхӯнам̣ са̄ман̃н̃амидам̣ бхиккхулаккхан̣анти катва̄ кевалам̣ сиккха̄сама̄панно, кевалам̣ са̄джӣвасама̄панно ча убхайасама̄панно ча̄ти сарӯпекадесекасесанайена ‘‘сиккха̄са̄джӣвасамаа̄панно’’твева сампин̣д̣етва̄ уккат̣т̣хаггахан̣ена ануккат̣т̣ха̄нам̣ гахан̣асиддхито ат̣т̣хакатха̄йам̣ уккат̣т̣хова вутто. тамева сампа̄детум̣ ‘‘тасмим̣ сиккхати, тена вуччати са̄джӣвасама̄панно’’ти еттха сиккха̄падасса авачане париха̄рам̣ ватва̄ йасма̄ пана со асиккхампи сама̄панно, тасма̄ сиккха̄сама̄паннотипи аттхато ведитабботи ча ватва̄ ‘‘йам̣ сиккхам̣ сама̄панно там̣ аппаччаккха̄йа йан̃ча са̄джӣвам̣ сама̄панно таттха дуббалйам̣ ана̄викатва̄’’ти вуттанти айамат̣т̣хакатха̄йам̣ адхиппа̄йо ведитаббо. етасмим̣ пана адхиппа̄йе адхисӣласиккха̄йа ева гахан̣ам̣ саббаттхикатта̄, сӣла̄дхика̄рато ча винайасса̄ти ведитаббам̣. йатха̄ ча сиккха̄падам̣ сама̄дийанто сӣлам̣ сама̄дийатӣти вуччати, евам̣ сиккха̄падам̣ паччаккханто сӣласан̇кха̄там̣ сиккхам̣ паччаккха̄тӣти ваттум̣ йуджджати, тасма̄ таттха вуттам̣ ‘‘йам̣ сиккхам̣ сама̄панно, там̣ аппаччаккха̄йа̄’’ти. сиккхам̣ паччаккха̄йа пат̣исевитаметхунасса упасампадам̣ ануджа̄нанто на самӯханати на̄ма. на хи со бхиккху хутва̄ пат̣исеви, ‘‘йо пана бхиккхӯ’’ти ча пан̃н̃аттам̣. етта̄вата̄ сама̄сато ‘‘сиккха̄са̄джӣвасама̄нно’’ти еттха ваттаббам̣ вуттам̣.

ким̣ имина̄ висесавачанена пайоджанам̣, нану ‘‘йо пана бхиккху сиккхам̣ аппаччаккха̄йа дуббалйам̣ ана̄викатва̄…пе… асам̣ва̄со’’ти еттакамева ваттаббанти че? на ваттаббам̣ анит̣т̣хаппасан̇гато. йо пана сиккха̄са̄джӣвасама̄панно тхеййасам̣ва̄са̄дико кевалена саман̃н̃а̄маттена, пат̣ин̃н̃а̄маттена ва̄ бхиккху, тасса̄пи сиккха̄паччаккха̄нам̣ аттхи. сиккхам̣ аппаччаккха̄йа ча метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исевантасса па̄ра̄джика̄патти. йо ва̄ паччха̄ па̄ра̄джикам̣ а̄паттим̣ а̄паджджитва̄ на сиккха̄са̄джӣвасама̄панно тасса ча, йо ва̄ паккхапан̣д̣акатта̄ пан̣д̣акабха̄вӯпагаманена на сиккха̄са̄джӣвасама̄панно тасса ча тадубхайам̣ аттхӣти а̄паджджати. ‘‘пан̣д̣акабха̄вапаккхе ча паккхапан̣д̣ако упасампада̄йа на ваттхӯ’’ти вуттам̣, тасма̄ итарасмим̣ паккхе ваттхӯти сиддхам̣, тасмим̣ паккхе упасампанно пан̣д̣акабха̄вапаккхе пан̣д̣акатта̄ на сиккха̄са̄джӣвасама̄панно, со париччаджитаббасиккха̄йа абха̄вена сиккхам̣ аппаччаккха̄йа мукхена парасса ан̇гаджа̄таггахан̣а̄дайо метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исевеййа, тасса куто па̄ра̄джика̄паттӣти адхиппа̄йо. айам̣ найо апан̣д̣акапаккхам̣ алабхама̄нассева парато йуджджати, лабхантасса пана арӯпасатта̄нам̣ кусала̄нам̣ сама̄паттиккхан̣е бхаван̇гавиччхеде сатипи амаран̣ам̣ вийа пан̣д̣акабха̄вапаккхепи бхиккхубха̄во аттхи. сам̣ва̄сам̣ ва̄ са̄дийантасса на тхеййасам̣ва̄сакабха̄во аттхи антимаваттхум̣ аджджха̄паннасса вийа. на ча сахасеййа̄дикам̣ джанети. ган̣апӯрако пана на хоти антимаваттхум̣ аджджха̄панно вийа, на со сиккха̄са̄джӣвасама̄панно, итарасмим̣ пана паккхе хоти, айам̣ имасса тато висесо. кимайам̣ сахетуко, уда̄ху ахетукоти? на ахетуко. йато упасампада̄ тасса апан̣д̣акапаккхе анун̃н̃а̄та̄ сахетукапат̣исандхикатта̄. пан̣д̣акабха̄вапаккхепи кисса на̄нун̃н̃а̄та̄ти че? пан̣д̣акабхӯтатта̄ опаккамикапан̣д̣акасса вийа.

апича сиккха̄са̄джӣвасама̄панноти имина̄ тасса сиккха̄сама̄да̄нам̣ дӣпетва̄ там̣ сама̄диннасиккхам̣ аппаччаккха̄йа таттха ча дуббалйам̣ ана̄викатва̄ти ваттум̣ йуджджати, на ан̃н̃атха̄ти имина̄ ка̄ран̣ена йатха̄вутта̄нит̣т̣хаппасан̇гато ‘‘йо пана бхиккху бхиккхӯнам̣ сиккха̄са̄джӣвасама̄панно сиккхам̣ аппаччаккха̄йа̄’’тиа̄ди вуттам̣. йатха̄ четтха, татха̄ ‘‘йо пана бхиккху бхиккхӯнам̣ сиккха̄са̄джӣвасама̄панно сиккхам̣ аппаччаккха̄йа дуббалйам̣ ана̄викатва̄ га̄ма̄ ва̄ аран̃н̃а̄ ва̄ адиннам̣ тхеййасан̇кха̄там̣ а̄дийеййа (па̄ра̄. 89), сугатачӣвараппама̄н̣ам̣ чӣварам̣ ка̄ра̄пеййа атирекам̣ ва̄, чхеданакам̣ па̄читтийа’’нтиа̄дина̄ (па̄чи. 548) найена саббаттха йоджетаббам̣. антамасо тираччха̄нагата̄йапӣти манусситтхим̣ упа̄да̄йа вуттам̣. на хи ‘‘пагева пан̣д̣аке пурисе ва̄’’ти ваттум̣ йуджджати. сесам̣ таттха таттха вуттанайамева.

айам̣ пат̣хамапа̄ра̄джикасса ма̄тика̄йа та̄ва виниччхайо.

чатуббидхавинайакатха̄ван̣н̣ана̄

45. нӣхаритва̄ти еттха са̄санато нӣхаритва̄ти аттхо. ‘‘пан̃чахупа̄ли, ан̇гехи саманна̄гатена бхиккхуна̄ на̄нуйун̃джитаббам̣. катамехи пан̃чахи? суттам̣ на джа̄на̄ти, сутта̄нуломам̣ на джа̄на̄тӣ’’ти (пари. 442) евама̄дито хи парийаттиса̄санато суттам̣, сутта̄нуломан̃ча нӣхаритва̄ пака̄сесум̣. ‘‘ана̄патти евам̣ амха̄кам̣ а̄чарийа̄нам̣ уггахо парипуччха̄ти бхан̣атӣ’’ти евама̄дито парийаттиса̄санато а̄чарийава̄дам̣ нӣхаритва̄ пака̄сесум̣. бха̄рукаччхакаваттхусмим̣ ‘‘а̄йасма̄ упа̄ли евама̄ха – ана̄патти, а̄вусо, супинантена̄’’ти (па̄ра̄. 78) евама̄дито парийаттиса̄санато ева аттаноматим̣ нӣхаритва̄ пака̄сесум̣. та̄йа хи аттаноматийа̄ тхеро етадаггат̣т̣ха̄нам̣ лабхи. апи ча вуттан̃хетам̣ бхагавата̄ ‘‘анупасампаннена пан̃н̃аттена ва̄ апан̃н̃аттена ва̄ вуччама̄но…пе… ана̄дарийам̣ кароти, а̄патти дуккат̣асса̄’’ти (па̄чи. 343). таттха хи пан̃н̃аттам̣ на̄ма суттам̣. сесаттайам̣ апан̃н̃аттам̣ на̄ма. тена̄йам̣ ‘‘чатуббидхан̃хи винайам̣, маха̄тхера̄’’ти га̄тха̄ сувутта̄. йам̣ сандха̄йа вуттам̣ на̄гасенаттхерена. а̄хаччападена̄ти ат̣т̣ха ван̣н̣ат̣т̣ха̄на̄ни а̄хачча вуттена паданика̄йена̄ти аттхо, уда̄хат̣ена кан̣т̣хоккантена падасамӯхена̄ти адхиппа̄йо. расена̄ти тасса а̄хаччабха̄ситасса расена, тато уддхат̣ена виниччхайена̄ти аттхо. суттаччха̄йа̄ вийа хи сутта̄нуломам̣. а̄чарийава̄до ‘‘а̄чарийавам̣со’’ти вутто па̄л̣ийам̣ вутта̄нам̣ а̄чарийа̄нам̣ парампара̄йа а̄бхатова пама̄н̣анти дассанаттхам̣. адхиппа̄йоти ка̄ран̣опапаттисиддхо уха̄поханайаппаватто паччаккха̄дипама̄н̣апатирӯпако. адхиппа̄йоти еттха ‘‘аттаноматӣ’’ти кечи аттхам̣ ваданти.

парива̄рат̣т̣хакатха̄йам̣, идха ча кин̃ча̄пи ‘‘сутта̄нуломам̣ на̄ма чатта̄ро маха̄падеса̄’’ти вуттам̣, атха кхо маха̄падесанайасиддхам̣ пат̣иккхитта̄пат̣иккхиттам̣ анун̃н̃а̄та̄нанун̃н̃а̄там̣ каппийа̄каппийанти аттхато вуттам̣ хоти. таттха йасма̄ т̣ха̄нам̣ ока̄со падесоти ка̄ран̣авевачана̄ни ‘‘ат̣т̣ха̄наметам̣, а̄нанда, анавака̄со’’тиа̄ди (па̄ра̄. 43) са̄санато, ‘‘ниггахат̣т̣ха̄на’’нти ча ‘‘асандит̣т̣хит̣т̣ха̄на’’нти ча ‘‘асандит̣т̣хи ча пана падесо’’ти ча локато, тасма̄ маха̄падеса̄ти маха̄ка̄ран̣а̄нӣти аттхо. ка̄ран̣ам̣ на̄ма н̃а̄пако хету идха̄дхиппетам̣. махантабха̄во пана тесам̣ маха̄висайатта̄ маха̄бхӯта̄нам̣ вийа. те дувидха̄ винайамаха̄падеса̄ суттантикамаха̄падеса̄ ча̄ти. таттха винайамаха̄падеса̄ винайе пайогам̣ гаччханти, итаре убхайаттха̄пи, тенева парива̄ре ануйогаватте ‘‘дхаммам̣ на джа̄на̄ти, дхамма̄нуломам̣ на джа̄на̄тӣ’’ти (пари. 442) вуттам̣. таттха дхамманти т̣хапетва̄ винайапит̣акам̣ авасесапит̣акадвайам̣. дхамма̄нуломанти суттантике чатта̄ро маха̄падесе. таттха йо дхаммам̣ дхамма̄нуломан̃чева джа̄на̄ти, на винайам̣ винайа̄нуломан̃ча, со ‘‘дхаммам̣ раккха̄мӣ’’ти винайам̣ уббинайам̣ кароти, итаро ‘‘винайам̣ раккха̄мӣ’’ти дхаммам̣ уддхаммам̣ кароти, убхайам̣ джа̄нанто убхайампи сампа̄дети.

татридам̣ мукхаматтам̣ – таттха пат̣хамо ‘‘со че павесанам̣ са̄дийати, павит̣т̣хам̣, т̣хитам̣, уддхаран̣ам̣ са̄дийати а̄патти, на са̄дийати ана̄паттӣ’’ти еттха виппат̣ипаджджати. со ха̄йасма̄ сукхаведанӣйасса упа̄диннапхот̣т̣хаббасса, ка̄йиндрийасса ча сама̄йоге сати пат̣ивиджа̄нанто ка̄йикасукхаведануппаттиматтена са̄дийати на̄ма̄ти париччхиндитва̄ тасса а̄патти па̄ра̄джикасса̄ти асевана̄дхиппа̄йассапи а̄паттиппасан̇гам̣ кароти, татха̄ йасса сантхататта̄ ва̄ йонидосавасена ва̄ дуккха̄ аса̄та̄ ведана̄, ва̄топахат̣агаттата̄йа ва̄ нева ка̄йикаведана̄, тасса джа̄нато аджа̄натопи ‘‘ана̄патти аса̄дийантасса̄’’ти (па̄ра̄. 76) суттантам̣ дассетва̄ севана̄дхиппа̄йасса̄пи ана̄паттиппасан̇гам̣ кароти, татха̄ йади мочанара̄гена упаккамато мутте сан̇гха̄дисесо, пагева метхунара̄гена̄ти дуккат̣ат̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄ сан̇гха̄дисесат̣т̣ха̄нам̣ кароти, евам̣ винайам̣ уббинайам̣ кароти на̄ма. итаро ‘‘ана̄патти аджа̄нантасса̄ти вуттатта̄ джа̄нато джа̄наненева сукхаведана̄ хоту ва̄ ма̄ ва̄ са̄дийана̄ хотӣ’’ти ватва̄ асевана̄дхиппа̄йассапи джа̄нато ана̄паттит̣т̣ха̄не а̄паттим̣ кароти, анаваджджам̣ са̄ваджджам̣ каротӣти евам̣ дхаммам̣ уддхаммам̣ кароти. убхайам̣ пана джа̄нанто ‘‘бхиккхусса севаначиттам̣ упат̣т̣хитети (па̄ра̄. 57) вачанато севаначиттамеветтха пама̄н̣ам̣, тасса бха̄вена а̄патти па̄ра̄джикасса, абха̄вена ана̄паттӣ’’ти ватва̄ убхайампи раккхати сампа̄дети. имина̄ найена саббасиккха̄падесу йатха̄самбхавам̣ саппайоджана̄ ка̄табба̄.

сан̇гӣтим̣ а̄ропетва̄ т̣хапитапа̄л̣ито винимуттам̣ катва̄ т̣хапитатта̄ па̄л̣ивинимутта̄ аттхато, найато, ануломато ча па̄л̣иоккантавиниччхайаппаватта̄ анупавит̣т̣хавиниччхайавасена паватта̄ти аттхо. ‘‘на самӯханиссатӣ’’ти джа̄нантопи бхагава̄ кевалам̣ ‘‘тесам̣ матам̣ паччхима̄ джаната̄ мама вачанам̣ вийа пама̄н̣ам̣ каротӯ’’ти дассанаттхан̃ча паринибба̄нака̄ле евама̄ха ‘‘а̄кан̇кхама̄но, а̄нанда, сан̇гхо мамаччайена кхудда̄нукхуддака̄ни сиккха̄пада̄ни самӯханатӯ’’ти (дӣ. ни. 2.216), тенетам̣ сиддхам̣ ‘‘пан̃н̃аттампи че сиккха̄падам̣ самӯханитум̣ йасса сан̇гхасса анун̃н̃а̄там̣ бхагавата̄, тасса пан̃н̃атта̄нуломам̣ атирекаттхадӣпанам̣, пагева̄нун̃н̃а̄там̣ бхагавата̄’’ти. кин̃ча бхиййо ӯна̄тириттасиккха̄падесу а̄чарийакулесу вива̄до ан̃н̃аман̃н̃ам̣ на ка̄табботи дассанаттхан̃ча. касма̄ сан̇гхо на самӯханӣти? ан̃н̃аман̃н̃ам̣ вива̄даппасан̇гадассанато. бхагавата̄ ча ‘‘саббехева самаггехи саммодама̄нехи авивадама̄нехи сиккхитабба’’нти вуттам̣. таттха ча екачче тхера̄ евама̄хам̣сӯти ча ан̃н̃ава̄дадассанато вивадама̄нехи сиккхитаббам̣ джа̄там̣, тадабха̄ваттампи н̃аттидутийакаммава̄чам̣ са̄ветва̄ авивадама̄нехева сиккхитаббам̣ ака̄си.

апича̄ти аттано матийа̄ па̄кат̣акаран̣аттхам̣ а̄рамбхо. таттха ‘‘суттанта̄бхидхаммавинайат̣т̣хакатха̄сӯ’’ти вачанато пит̣акаттайассапи са̄дха̄ран̣а̄ еса̄ катха̄ти ведитабба̄, ‘‘атха пана̄йам̣ каппийа’’нтиа̄ди винайассева. ка̄ракасан̇гхасадисанти сан̇гӣтика̄ракасан̇гхасадисам̣. ‘‘сутта̄дичатуккам̣ аппаччаккха̄йа тена авируддхасса каммасса ка̄ракасан̇гхасадиса’’нти дхаммасириттхерасса ган̣т̣хипаде вуттам̣, там̣ айуттам̣, ‘‘суттамева балаватарам̣. суттан̃хи аппат̣иваттийам̣ ка̄ракасан̇гхасадиса’’нти етехи падехи айуттатта̄. па̄катике пана ган̣т̣хипаде ‘‘таматтхам̣ виниччхинитва̄ тасса ка̄ракасан̇гхасадиса’’нти вуттам̣. парава̄дӣти амха̄кам̣ самайавиджа̄нанако ан̃н̃аника̄йикоти вуттам̣. парава̄дӣ сутта̄нуломанти катхам̣? ‘‘ан̃н̃атра удакадантапона̄’’ти (па̄чи. 266) суттам̣ сакава̄дисса, тадануломато на̄л̣икерапхаласса удакампи удакамева хотӣти парава̄дӣ ча.

‘‘на̄л̣икерасса йам̣ тойам̣, пура̄н̣ам̣ питтабандханам̣;

тамева тарун̣ам̣ тойам̣, питтагхам̣ балабандхана’’нти. –

евам̣ парава̄дина̄ вутте сакава̄дӣ дхан̃н̃апхаласса гатикатта̄, а̄ха̄раттхасса ча пхаран̣ато ‘‘йа̄вака̄ликамева та’’нти ваданто пат̣иккхипати. паро а̄чарийава̄данти ‘‘сун̇кам̣ парихаратӣти еттха упача̄рам̣ оккамитва̄ кин̃ча̄пи парихарати, аваха̄ро ева̄’’ти ат̣т̣хакатха̄вачанато ‘‘татха̄ каронто па̄ра̄джикама̄паджджатӣ’’ти парава̄дина̄ вутте сакава̄дӣ ‘‘сун̇кам̣ парихарати, а̄патти дуккат̣асса̄’’ти суттам̣ таттхева а̄гатамаха̄ат̣т̣хакатха̄вачанена саддхим̣ дассетва̄ пат̣иседхети, татха̄ каронтасса дуккат̣амева̄ти. паро аттаноматӣти еттха ‘‘пуребхаттам̣ парасантакам̣ авахара̄ти пуребхаттамева харисса̄мӣти ва̄йамантасса паччха̄бхаттам̣ хоти, пуребхаттапайогова со, тасма̄ мӯлат̣т̣хо на муччатӣти тумха̄кам̣ тхерава̄датта̄ мӯлат̣т̣хасса па̄ра̄джикамева̄’’ти парава̄дина̄ вутте сакава̄дӣ ‘‘там̣ сан̇кетам̣ пуре ва̄ паччха̄ ва̄ там̣ бхан̣д̣ам̣ авахарати, мӯлат̣т̣хасса ана̄паттӣ’’ти (па̄ра̄. 119) суттам̣ дассетва̄ пат̣иккхипати.

паро суттанти ‘‘анийатахетудхаммо самматтанийатахетудхаммасса а̄рамман̣апаччайена паччайо’’ти суттам̣ пат̣т̣ха̄не ликхитам̣ дассетва̄ ‘‘арийамаггасса на нибба̄намева̄рамман̣а’’нти парава̄дина̄ вутте сакава̄дӣ ‘‘а̄рамман̣аттика̄дисутта̄нуломе на отаратӣ’’ти пат̣иккхипати. сутта̄нуломе отарантам̣йева хи суттам̣ на̄ма, нетарам̣. тена вуттам̣ па̄л̣иа̄гатам̣ пан̃н̃а̄йатӣти еттакенапи сиддхе тиссо сан̇гӣтийо а̄рул̣хапа̄л̣иа̄гатам̣ пан̃н̃а̄йатӣ’’тиа̄ди. та̄дисан̃хи пама̄далекханти а̄чарийо. ‘‘аппама̄до аматам̣ падам̣, пама̄до маччуно пада’’нти (дха. па. 21; нетти. 26) вачанато диннабходжане бхун̃джитва̄ париссайа̄ни париваджджитва̄ сатим̣ паччупат̣т̣хапетва̄ вихаранто ниччо хотӣти. еварӯпасса аттхасса васена а̄рул̣хампи суттам̣ на гахетаббам̣, тена вуттам̣ но че татха̄ пан̃н̃а̄йатӣти сиддхепи ‘‘но че татха̄ пан̃н̃а̄йати, на отарати на саметӣ’’ти. ‘‘ба̄хиракасуттам̣ ва̄’’ти вуттатта̄ аттано суттампи аттхена асаментам̣ на гахетаббам̣. паро а̄чарийава̄дантиа̄дӣсу двӣсу найесу пама̄далекхавасена таттха таттха а̄гатат̣т̣хакатха̄вачанам̣ тхерава̄дехи саддхим̣ йоджетва̄ ведитаббам̣.

атха пана̄йам̣ а̄чарийава̄дам̣. паро суттанти парава̄дина̄ ‘‘мӯлабӣджам̣ на̄ма халидди син̇гиверам̣ вача̄…пе… бӣдже бӣджасан̃н̃ӣ чхиндати ва̄ чхеда̄пети ва̄ бхиндати ва̄…пе… а̄патти па̄читтийасса̄ти (па̄чи. 91) тумха̄кам̣ па̄т̣хатта̄ халиддиган̣т̣хим̣ чхиндантасса па̄читтийа’’нти вутте сакава̄дӣ ‘‘йа̄ни ва̄ панан̃н̃а̄ни аттхи мӯле сан̃джа̄йантӣ’’тиа̄дим̣ дассетва̄ тасса ат̣т̣хакатха̄сан̇кха̄тена а̄чарийава̄дена пат̣иккхипати. на хи ган̣т̣химхи ган̣т̣хи джа̄йатӣти. паро сутта̄нуломанти парава̄дина̄ ‘‘ана̄патти евам̣ амха̄кам̣ а̄чарийа̄нам̣ уггахоти вачанасса̄нуломато ‘амха̄кам̣ пора̄н̣абхиккхӯ екапа̄са̄де габбхам̣ тхакетва̄ анупасампаннена сайитум̣ ват̣т̣атӣти татха̄ катва̄ а̄гата̄, тасма̄ амха̄кам̣ ват̣т̣атӣ’ти тумхесу ева екаччесу вадантесу тумха̄кам̣ на кин̃чи ваттум̣ сакка̄’’ти вутте сакава̄дӣ ‘‘суттам̣ сутта̄нуломан̃ча уггахитака̄нам̣йева а̄чарийа̄нам̣ уггахо пама̄н̣а’’нтиа̄диат̣т̣хакатха̄вачанам̣ дассетва̄ пат̣иседхети. паро аттаноматинти ‘‘два̄рам̣ виваритва̄ ана̄пуччха̄ сайитесу ке муччантӣ’’ти еттха пана двепи джана̄ муччанти йо ча йаккхагахитако, йо ча бандхитва̄ нипаджджа̄питоти тумха̄кам̣ тхерава̄датта̄ ан̃н̃е саббепи йатха̄ татха̄ ва̄ нипанна̄дайопи муччантӣти пат̣иседхети.

атха пана̄йам̣ аттаноматим̣. паро суттанти ‘‘а̄паттим̣ а̄паджджантӣ’’ти парава̄дина̄ гутте сакава̄дӣ ‘‘дива̄ килантарӯпо ман̃че нисинно па̄де бхӯмито амочетва̄ва нидда̄васена нипаджджати, тасса ана̄паттӣ’’тиа̄диат̣т̣хакатха̄вачанам̣ (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 1.77) дассетва̄ екабхан̇гена нипанна̄дайопи муччантӣти пат̣иседхети. атха̄йам̣ аттаноматим̣. паро сутта̄нуломанти ‘‘доманассам̣ па̄хам̣, дева̄наминда, дувидхена вада̄ми севитаббампи асевитаббампӣтиа̄дивачанехи (дӣ. ни. 2.360) сам̣санданато сада̄рапосе досо тумха̄кам̣ наттхи, тена вуттам̣ ‘путтада̄расса сан̇гахо’’’ти (кху. па̄. 5.6; су. ни. 265) парава̄дина̄ вутте кин̃ча̄пи сакава̄дӣ бахуссуто на хоти, атха кхо ра̄гасахитенева акусалена бхавитаббанти пат̣иккхипати. сесесупи имина̄ найена ан̃н̃атха̄пи анурӯпато йоджетаббам̣. идам̣ саббам̣ упатиссаттхера̄дайо а̄ху. дхаммасириттхеро пана ‘‘еттха пароти вутто ан̃н̃аника̄йико, со пана аттано сутта̄дӣнийева а̄харати. та̄ни сакава̄дӣ аттано сутта̄димхи ота̄ретва̄ саче самети ган̣ха̄ти, но че пат̣иккхипатӣ’’ти вадати.

чатуббидхавинайакатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

падабха̄джанӣйаван̣н̣ана̄

сиккха̄падавибхан̇ге пана кин̃ча̄пи йо пана̄ти анавасесапарийа̄да̄нападам̣, татха̄пи бхиккхӯти имина̄ парападена сама̄на̄дхикаран̣атта̄ таданурӯпа̄невасса вибхан̇гапада̄ни вутта̄ни. бхиккхуниббачанапада̄ни тӣн̣и кин̃ча̄пи сабхиккхубха̄васса, абхиккхубха̄васса ча̄ти йасса кассачи паббаджитасса са̄дха̄ран̣а̄ни, татха̄пи ‘‘асуддхо хоти пуггало ан̃н̃атарам̣ па̄ра̄джикам̣ дхаммам̣ аджджха̄панно, тан̃че суддхадит̣т̣хи сама̄но анока̄сам̣ ка̄ра̄петва̄ ча̄вана̄дхиппа̄йо вадети, а̄патти сан̇гха̄дисесена дуккат̣асса̄’’ти евама̄дисуттам̣ ниббачанаттхайуттова пуггало ‘‘а̄патти сан̇гха̄дисесена дуккат̣асса̄’’ти (па̄ра̄. 389) еттха ваттху, на итаро гихибхӯтоти дассанаттхам̣ вуттам̣. саббассапи винайапит̣акасса са̄дха̄ран̣ам̣ бхиккхулаккхан̣ам̣ ваттхун̃хи бхагава̄ а̄рабхи. йо пана суддхо ева сама̄но кеначи ка̄ран̣ена гихилин̇ге т̣хито, со аттано сабхиккхубха̄ватта̄ ева ваттху хоти, асуддхопи бхиккхулин̇ге т̣хитатта̄ти айаматтхо дассито хоти. асуддхопи н̃а̄такехи, паччаттхикехи ва̄ ра̄джабхайа̄дика̄ран̣ена ва̄ ка̄са̄весу саусса̄хова апанӣтака̄са̄во ваттху ева пуна ка̄са̄ваггахан̣ена тхеййасам̣ва̄сакабха̄ва̄нупагаманато, бхиккхуниббачанаттхе аниккхиттадхуратта̄ти вуттам̣ хоти. йо пана лин̇гаттхенако бхиккхуниббачанаттхам̣ сайан̃ча аджджхупагато, сам̣ва̄сам̣ тхененто, тан̃че суддхадит̣т̣хи сама̄но анока̄сам̣ ка̄ра̄петва̄ ча̄вана̄дхиппа̄йо вадети, а̄патти сан̇гха̄дисесена дуккат̣асса̄ти айампи аттхо дассито хоти.

‘‘саман̃н̃а̄йа бхиккху пат̣ин̃н̃а̄йа бхиккхӯ’’ти вачанадвайам̣ йатха̄вуттан̃ча аттхам̣ упабрӯхети, антара̄ уппанна̄йа нийата̄йа миччха̄дит̣т̣хийа̄ упаччхиннакусаламӯло кевала̄йа саман̃н̃а̄йа, пат̣ин̃н̃а̄йа ча ‘‘бхиккхӯ’’ти вуччати, на параматтхатоти имам̣ атирекаттхам̣ дӣпети. ким̣ вуттам̣ хоти? ‘‘на̄хам̣, бхиккхаве, ан̃н̃ам̣ екадхаммампи саманупасса̄ми, йам̣ евам̣ маха̄са̄ваджджам̣ йатхайидам̣, бхиккхаве, миччха̄дит̣т̣хи. миччха̄дит̣т̣хипарама̄ни, бхиккхаве, маха̄ваджджа̄нӣ’’ти а̄хаччабха̄ситам̣ сан̇гӣтиттайа̄рул̣хам̣ суттам̣, ат̣т̣хакатха̄йамписса ‘‘миччха̄дит̣т̣хипарама̄ етесанти миччха̄дит̣т̣хипарама̄нӣ’’ти (а. ни. 1.310) вуттам̣. пан̃ча а̄нантарийакамма̄ни маха̄са̄ваджджа̄ни, миччха̄дит̣т̣хи пана маха̄са̄ваджджатара̄ти адхиппа̄йоти. касма̄? тесан̃хи париччхедо аттхи, саббабалавампи каппат̣т̣хитикамева хоти, нийатамиччха̄дит̣т̣хийа̄ пана париччхедо наттхи, та̄йа саманна̄гатасса бхавато вут̣т̣ха̄нам̣ наттхи, тасма̄ ‘‘имасса бхиккхукаран̣а̄ кусала̄ дхамма̄ сам̣виджджантӣ’’ти ва̄ ‘‘суддхова̄йа’’нти ва̄ на сакка̄ ваттум̣. ‘‘дит̣т̣хивипаттипаччайа̄ две а̄паттийо а̄паджджатӣ’’ти вуттатта̄ на сакка̄ ‘‘асуддхо’’ти ва̄ ‘‘ан̃н̃атарам̣ па̄ра̄джикам̣ дхаммам̣ аджджха̄панно’’ти ва̄ ваттум̣. еса хи убхопи паккхе на бхаджати, тена вуттам̣ ‘‘саман̃н̃а̄йа, пат̣ин̃н̃а̄йа ча бхиккху, на параматтхато’’ти.

киматтхам̣ паневам̣ маха̄са̄ваджджа̄йа нийатамиччха̄дит̣т̣хийа̄ па̄ра̄джикам̣ бхагава̄ на пан̃н̃апесӣти? дуббиджа̄натта̄. пакатийа̄песа̄ дит̣т̣хи на̄ма ‘‘самма̄’’ти ва̄ ‘‘миччха̄’’ти ва̄ дувин̃н̃еййа̄, пагева ‘‘нийата̄’’ти ва̄ ‘‘анийата̄’’ти ва̄ти. таттха па̄ра̄джика̄паттийа̄ пан̃н̃атта̄йа бхиккхӯ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ асамадит̣т̣хикам̣ па̄ра̄джикам̣ ман̃н̃ама̄на̄ упосатха̄дӣни акатва̄ ачиренева са̄санам̣ вина̄сеййум̣, сайан̃ча апун̃н̃ам̣ пасавеййум̣ суддхесупи бхиккхӯсу виппат̣ипаттийа̄ пат̣ипаджджанена. тасма̄ упа̄йакусалата̄йа па̄ра̄джикам̣ апан̃н̃а̄петва̄ тасса уккхепанӣйакаммам̣, самма̄ваттан̃ча пан̃н̃а̄петва̄ там̣ сан̇гхена асамбхогам̣, асам̣ва̄сан̃ча ака̄си. бхагава̄ хи тасса че еса̄ дит̣т̣хи анийата̄, самма̄ваттам̣ пӯретва̄ оса̄ран̣ам̣ лабхитва̄ пакататто бхавеййа. нийата̄ че, ат̣т̣ха̄наметам̣ анавака̄со, йам̣ со нийатамиччха̄дит̣т̣хико самма̄ваттам̣ пӯретва̄ оса̄ран̣ам̣ лабхитва̄ пакататто бхавеййа. кевалам̣ ‘‘саман̃н̃а̄йабхиккху пат̣ин̃н̃а̄йабхиккхӯ’’ти на̄маматтадха̄рако хутва̄ парам̣ маран̣а̄ арит̣т̣хо вийа сам̣са̄ракха̄н̣укова бхависсатӣти имам̣ найам̣ аддаса.

ат̣т̣хасу упасампада̄су тиссоветтха вутта̄, на итара̄ па̄т̣ипуггалатта̄, бхиккхӯнам̣ асантакатта̄ ча. таттха хи ова̄дапат̣иггахан̣апан̃хабйа̄каран̣ӯпасампада̄ двиннам̣ тхера̄нам̣ ева, сеса̄ тиссо бхиккхунӣнам̣ сантака̄ти идха на̄дхиппета̄, тиссаннампи упасампада̄нам̣ маджджхе ‘‘бхадро бхиккхӯ’’тиа̄дӣни чатта̄ри пада̄ни вутта̄ни тиссаннам̣ са̄дха̄ран̣атта̄. ехибхиккхубха̄вена ва̄ саран̣агаманан̃аттичатуттхена ва̄ упасампанно хи бхадро ча са̄ро ча секкхо ча асеккхо ча хоти, упасампадавачанам̣ пана несам̣ са̄вакабха̄вадӣпанаттхам̣. име ева хи а̄паттим̣ а̄паджджанти, на самма̄самбуддха̄, паччекабуддха̄ ча.

айам̣ имасмим̣ аттхе адхиппетоти еттха ча а̄паттим̣ а̄паджджитум̣ бхабба̄ н̃аттичатуттхенева каммена упасампанна̄. на хи ан̃н̃е ехибхиккхусаран̣агаманаова̄дапат̣иггахан̣апан̃хабйа̄каран̣а̄хи упасампанна̄ а̄паттим̣ а̄паджджитум̣ бхабба̄, тенете пат̣иккхипитва̄ ‘‘айам̣ имасмим̣ аттхе адхиппето бхиккхӯ’’ти антимова вуттоти кира дхаммасириттхеро, там̣ айуттам̣. ‘‘две пуггала̄ абхабба̄ а̄паттим̣ а̄паджджитум̣ буддха̄ ча паччекабуддха̄ ча̄’’ти (пари. 322) еттакамева вуттанти. ан̃н̃атха̄ ехибхиккхуа̄дайопи ваттабба̄ сийум̣. кин̃ча бхиййо ‘‘две пуггала̄ бхабба̄ а̄паттим̣ а̄паджджитум̣ бхиккхӯ ча бхиккхунийо ча̄’’ти са̄ман̃н̃ена вуттатта̄ ча, апича а̄паттибхайат̣т̣ха̄надассанато ча. катхам̣? а̄йасма̄ са̄рипутто а̄васатхапин̣д̣ам̣ куккучча̄йанто на пат̣иггахеси, чӣваравиппава̄сабхайа̄ ча саббам̣ тичӣварам̣ гахетва̄ надим̣ таранто манам̣ вул̣хо ахоси маха̄кассапо. кин̃ча саран̣агаманӯпасампада̄йа упасампанне а̄раббха саддхивиха̄рикаватта̄дӣни асамма̄ваттанта̄нам̣ несам̣ дуккат̣а̄ни ча пан̃н̃атта̄ни диссанти, тасма̄ дуббича̄ритаметам̣. айам̣ имасмим̣ аттхе адхиппето бхиккхӯти пат̣иккхитта̄йа саран̣агаманӯпасампада̄йа анун̃н̃а̄таппасан̇габхайа̄ти упатиссаттхеро, а̄паттийа̄ бхаббатам̣ сандха̄йа тасмимпи вутте пуббе пат̣иккхитта̄пи са̄ пуна евам̣ вадантена анун̃н̃а̄та̄ти бхиккхӯнам̣ миччха̄га̄хо ва̄ вимати ва̄ уппаджджати, тасма̄ на вутта̄ти вуттам̣ хоти, там̣ ‘‘бхиккхунӣ на̄ма убхатосан̇гхе упасампанна̄’’ти (па̄чи. 161) имина̄ самети. идан̃хи са̄кийа̄дӣнам̣ анун̃н̃а̄таупасампада̄йа ануппабандхабхайа̄ вуттам̣.

айам̣ панеттха амха̄кам̣ кханти – бхиккху-паданиддесатта̄ йаттака̄ни тена падена сан̇гахам̣ гаччханти, йе ча винайапит̣аке таттха таттха сандиссанти сайам̣ а̄патта̄паджджанат̣т̣хена ва̄ дут̣т̣хулла̄рочанапат̣иччха̄дана̄дӣсу паресам̣ а̄паттикаран̣ат̣т̣хена ва̄, те саббепи дассетва̄ ида̄ни йадидам̣ тасса бхиккху-падасса висесанаттхам̣ вуттам̣ парападам̣ ‘‘сиккха̄са̄джӣвасама̄панно’’ти, тасса васена идам̣ вуттам̣ ‘‘айам̣ имасмим̣ аттхе адхиппето бхиккхӯ’’ти. со ева хи каммава̄ча̄нантарамева сиккха̄са̄джӣвасама̄панно хоти тато пат̣т̣ха̄йа сауддесасиккха̄пада̄нам̣ уппаттидассанато, тассева ча сиккха̄паччаккха̄нам̣ диссати, нетарасса. тассева ча сиккха̄паччаккха̄нам̣ самбхавати ‘‘уллумпату мам̣, бханте, сан̇гхо анукампам̣ упа̄да̄йа̄’’ти (маха̄ва. 71, 126) ватва̄ сама̄диннатта̄, тассева ча упасампаннасаманантарамева акаран̣ӣйаниссайа̄чиккханадассанато, винайам̣ па̄тимоккхам̣ уддесам̣ паччаккха̄мӣтиа̄дисиккха̄паччаккха̄налаккхан̣апа̄рипӯрито ча̄ти сиккха̄паччаккха̄нам̣ упа̄да̄йа со ева идха̄дхиппетоти вуттам̣ хоти.

йасма̄ панасса сиккха̄паччаккха̄нам̣ саббатха̄ йуджджати, тасма̄ ‘‘сиккхам̣ паччаккха̄йа там̣ там̣ ваттхум̣ вӣтиккамантасса тато тато а̄паттито ана̄патти, итарасса а̄паттӣ’’ти ваттум̣ йуджджати, тасма̄ ‘‘йаттха йаттха са̄ваджджапан̃н̃атти, анаваджджапан̃н̃атти ва̄, айам̣ имасмим̣ аттхе адхиппето бхиккхӯти вуччати, таттха таттха тададжджха̄ча̄раттхена̄йамева н̃аттичатуттхена упасампанно адхиппето на̄ма̄’’ти ваттум̣ йуджджатӣти ведитаббам̣. евам̣ санте йам̣ вуттам̣ ‘‘йа̄йа ка̄йачи упасампада̄йа айам̣ имасмим̣ ‘метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исевитва̄ па̄ра̄джико хотӣ’ти аттхе бхиккхӯти адхиппето’’ти, тампи на ваттаббамева. катхам̣ хоти? виродхадосопи парихато хоти. катхам̣? саче н̃аттичатуттхена упасампанно ева идха̄дхиппето ‘‘бхиккхӯ’’ти ча ‘‘упасампанно’’ти ча, тена на упасампанно анупасампанно на̄ма̄ти катва̄ н̃аттичатуттхакаммато ан̃н̃атха̄ упасампанна̄ на̄ма маха̄кассапаттхера̄дайо итаресам̣ анупасампаннат̣т̣ха̄не т̣хатва̄ сахасеййападасодхамма̄паттим̣ джанеййум̣, омасана̄дика̄ле ча дуккат̣амева джанеййунти евама̄дико виродхадосо парихато хотӣти саббам̣ а̄чарийо вадати. ман̇гураччхави на̄ма са̄мо.

йасма̄ те атимаханто джа̄тимадо читтам̣ парийут̣т̣ха̄ти, тасма̄ тумхехи мама са̄сане евам̣ сиккхитаббам̣. ‘‘са̄тасахагата̄ пат̣хамаджджха̄насукхасахагата̄ асубхе ча а̄на̄па̄не ча̄’’ти ган̣т̣хипаде вуттам̣. уддхума̄такасан̃н̃а̄ти уддхума̄таканимитте пат̣иладдхапат̣хамаджджха̄насан̃н̃а̄. рӯпасан̃н̃а̄ти патхавӣкасин̣а̄дирӯпа̄вачараджджха̄насан̃н̃а̄. со там̣ бйа̄ка̄си ‘‘авибхӯта̄, бханте, уддхума̄такасан̃н̃а̄ авад̣д̣хитаббатта̄ асубха̄нам̣, вибхӯта̄, бханте, рӯпасан̃н̃а̄ вад̣д̣хитаббатта̄ касин̣а̄на’’нти. пан̃чаупасампадаккамо маха̄вагга̄ гахито. н̃аттичатуттхена̄ти еттха кин̃ча̄пи н̃атти саббапат̣хамам̣ вуччати, тиссаннам̣ пана анусса̄вана̄нам̣ аттхабйан̃джанабхеда̄бха̄вато аттхабйан̃джанабхинна̄ н̃аттита̄сам̣ чатуттха̄ти катва̄ ‘‘н̃аттичатуттха’’нти вуччати. бйан̃джана̄нурӯпамева ат̣т̣хакатха̄йа ‘‘тӣхи анусса̄вана̄хи ека̄йа ча н̃аттийа̄’’ти вуттам̣, аттхапаваттиккамена падена пана ‘‘ека̄йа н̃аттийа̄ тӣхи анусса̄вана̄хӣ’’ти ваттаббам̣. йасма̄ панеттха ‘‘чатта̄рима̄ни, бхиккхаве, камма̄ни (маха̄ва. 384), чха има̄ни, бхиккхаве, камма̄ни адхаммакаммам̣ ваггакамма’’нти (маха̄ва. 387) вачанато куппакаммампи каттхачи ‘‘камма’’нти вуччати тасма̄ ‘‘акуппена̄’’ти вуттам̣.

йасма̄ акуппампи екаччам̣ на т̣ха̄на̄рахам̣, йена аппатто оса̄ран̣ам̣ ‘‘соса̄рито’’ти чампеййаккхандхаке (маха̄ва. 395 а̄дайо) вуччати, тасма̄ ‘‘т̣ха̄на̄рахена̄’’ти вуттам̣. йади евам̣ ‘‘т̣ха̄на̄рахена̄’’ти идамева падам̣ ваттаббам̣, на пуббападам̣ имина̄ акуппасиддхитоти че? там̣ на, ат̣т̣ха̄на̄рахена акуппена упасампанно имасмим̣ аттхе анадхиппетоти анит̣т̣хаппасан̇гато. двӣхи панетехи екато вуттехи айаматтхо пан̃н̃а̄йати ‘‘кевалам̣ тена акуппена упасампанно айампи имасмим̣ аттхе адхиппето ‘бхиккхӯ’ти, т̣ха̄на̄рахена ча упасампанно айампи имасмим̣ аттхе адхиппето ‘бхиккхӯ’ти, куппена упасампанно на̄дхиппето’’ти. тена̄йампи аттхо са̄дхито хоти ‘‘йо пана, бхиккху, джа̄нам̣ ӯнавӣсативассам̣ пуггалам̣ упасампа̄деййа, со ча пуггало анупасампанно’’ти (па̄чи. 403) вачанато йа̄ва на н̃а̄йати, та̄ва саман̃н̃а̄йабхиккхупат̣ин̃н̃а̄йабхиккхубха̄вам̣ упагатопи на пуббе дасситасаман̃н̃а̄йабхиккхупат̣ин̃н̃а̄йабхиккху вийа ан̃н̃есам̣ бхиккхӯнам̣ упасампаннат̣т̣ха̄не т̣хатва̄ омасанапа̄читтийа̄диваттху хоти, кевалам̣ анупасампаннат̣т̣ха̄не т̣хатва̄ ‘‘анупасампанне упасампаннасан̃н̃ӣ падасо дхаммам̣ ва̄чети, а̄патти па̄читтийасса̄’’тиа̄ди (па̄чи. 47) а̄паттиваттхумева хутва̄ тит̣т̣хати. акуппена упасампанно пана паччха̄ па̄ра̄джикопи джа̄тито упасампаннат̣т̣ха̄не тит̣т̣хатӣти ‘‘пан̣д̣ако, бхиккхаве, анупасампанно на упасампа̄детаббо, упасампанно на̄сетаббо’’тиа̄дина̄ (маха̄ва. 109) найена вуттесу пана ваджджанӣйапуггалесу кочи пуггало ‘‘упасампанно’’ти вуччати, нопи упасампаннат̣т̣ха̄не тит̣т̣хати, кочи тит̣т̣хатӣти ведитаббам̣.

еттха пана аттхи каммам̣ акуппам̣ т̣ха̄на̄рахам̣, аттхи т̣ха̄на̄рахам̣ на̄куппам̣, аттхи акуппан̃чева на т̣ха̄на̄рахан̃ча, аттхи на̄куппам̣ на ча т̣ха̄на̄раханти идам̣ чатуккам̣ ведитаббам̣. таттха пат̣хамам̣ та̄ва вуттам̣, татийачатуттха̄ни па̄кат̣а̄ни. дутийам̣ парийа̄йена бхиккхунисан̇гхато екатоупасампанна̄йа лин̇гапариватте сати лаббхати. тасса хи пуггаласса пуббе сиккхама̄нака̄ле ладдхам̣ н̃аттичатуттхаупасампада̄каммам̣ кин̃ча̄пи акуппан̃чева т̣ха̄на̄рахан̃ча, пурисалин̇ге пана па̄тубхӯте ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, там̣йева упаджджхам̣ тамева упасампада’’нти (па̄ра̄. 69) еттха апарийа̄паннатта̄ тасса пуггаласса кевалам̣ са̄ман̣ерабха̄ва̄паттито каммам̣ да̄ни куппам̣ джа̄танти вуччати. лин̇гапариваттена чӣварасса адхит̣т̣ха̄навиджаханам̣ вийа тасса пуггаласса бхиккхунисан̇гхена ката̄йа упасампада̄йа виджаханам̣ хотӣти ведитаббам̣, ан̃н̃атха̄ со пуггало упасампанно бхиккхӯти а̄паджджати. атха ва̄ лин̇гапариватте асатипитам̣ екатоупасампада̄каммам̣ куппати, йатха̄т̣ха̄не на тит̣т̣хати. тасма̄ на та̄ва са̄ ‘‘бхиккхунӣ’’ти сан̇кхйам̣ гаччхати. йасма̄ ан̃н̃атарам̣ па̄ра̄джикам̣ дхаммам̣ а̄паджджитва̄пи ана̄паджджитва̄пи уппаббаджитука̄мата̄йа гихилин̇гам̣ са̄дийантийа̄ пунапи упасампада̄ убхатосан̇гхе лаббхати, тасма̄ тена парийа̄йена ‘‘куппатӣти куппа’’нти вуччати, йатха̄вуттакаммадоса̄бха̄вато пана ‘‘т̣ха̄на̄раха’’нти. бхиккхунӣ пана гихилин̇гам̣ са̄дийантика̄ле на пурисалин̇гапа̄тубха̄ве сати бхиккхӯсу упасампадам̣ лаббхатӣти са̄дхакам̣ ка̄ран̣ам̣ на диссати, сиккхам̣ паччаккха̄йа уппаббаджита̄ че, лабхатӣти еке, там̣ пана̄йуттам̣ бхиккхунийа̄ сиккха̄паччаккхана̄бха̄ватоти амха̄кам̣ кхантӣти а̄чарийо. ‘‘йатха̄ ‘каттабба’нти вуттам̣, татха̄ акате куппатӣти катва̄ каран̣ам̣ саттхуса̄сана’’нти ган̣т̣хипаде вуттам̣. йаттха йаттха ‘‘ган̣т̣хипаде’’ти вуччати, таттха таттха ‘‘дхаммасириттхерасса ган̣т̣хипаде’’ти гахетаббам̣.

са̄джӣвападабха̄джанӣйаван̣н̣ана̄

‘‘маха̄бодхисатта̄ нийата̄’’ти вуттам̣ ануган̣т̣хипаде. йаттха ‘‘ануган̣т̣хипаде’’ти, таттха ‘‘ваджирабуддхиттхерасса̄’’ти гахетаббам̣. са̄вакабодхипаччекабодхисамма̄самбодхӣти ва̄ тӣсу бодхӣсу самма̄самбодхийам̣ сатта̄ бодхисатта̄ маха̄бодхисатта̄ на̄ма. па̄тимоккхасӣлабахукатта̄, бхиккхусӣлатта̄, килесапидаханавасена ваттанато, уттамена бхагавата̄ пан̃н̃аттатта̄ ча адхикам̣, буддхуппа̄дейева паваттанато уттаманти ан̃н̃атарасмим̣ ган̣т̣хипаде. кин̃ча̄пи паччекабуддха̄пи дхаммата̄васена па̄тимоккхасам̣варасӣлена саманна̄гата̄ва хонти, татха̄пи ‘‘буддхуппа̄дейева паваттатӣ’’ти нийамитам̣ тена парийа̄йена̄ти. тена̄ха ‘‘на хи там̣ пан̃н̃аттим̣ уддхаритва̄’’тиа̄ди. па̄тимоккхасам̣варатопи ча маггапхаласампайуттамева сӣлам̣ адхисӣлам̣, там̣ пана идха анадхиппетам̣. на хи там̣ па̄тимоккхуддесена сан̇гахитанти. самантабхадракам̣ ка̄ран̣авачанам̣ саббасиккха̄пада̄нам̣ са̄дха̄ран̣алаккхан̣атта̄ имисса̄ анупан̃н̃аттийа̄ арийапуггала̄ ча екаччам̣ а̄паттим̣ а̄паджджантӣти са̄дхитаметам̣, тасма̄ ‘‘на хи там̣ сама̄панно метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исеватӣ’’ти ат̣т̣хакатха̄вачанам̣ асаматтхам̣ вийа диссатӣти? на̄саматтхам̣, саматтхамева йасмим̣ йасмим̣ сиккха̄паде са̄са̄ вича̄ран̣а̄, тасса тассева васена ат̣т̣хакатха̄йа паваттито. татха̄ хи кан̇кха̄витаран̣ийам̣ (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. нида̄наван̣н̣ана̄) удакуккхепасӣма̄дхика̄ре ‘‘тиман̣д̣алам̣ пат̣иччха̄детва̄ антарава̄сакам̣ ануккхипитва̄ уттарантийа̄ бхиккхунийа̄’’ти вуттам̣ бхиккхунивибхан̇ге а̄гататта̄. есева найо ан̃н̃епи еварӯпесу. киматтханти че там̣? па̄л̣иккама̄нуваттанена па̄л̣иккамадассанаттхам̣. татридам̣ сама̄сато адхиппа̄йадӣпанам̣ – падасодхаммасиккха̄падасса тикапариччхеде упасампанне упасампаннасан̃н̃ӣ, ана̄патти, акат̣а̄нудхаммасиккха̄падавасена упасампанне уккхиттаке сийа̄ а̄патти, татха̄ сахасеййасиккха̄падети евама̄ди. аттхо панеттха парато а̄ви бхависсати.

йам̣ вуттам̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘татопи ча маггапхалачиттамева адхичиттам̣, там̣ пана идха анадхиппета’’нти ча, ‘‘татопи ча маггапхалапан̃н̃а̄ва адхипан̃н̃а̄, са̄ пана идха анадхиппета̄. на хи там̣сама̄панно бхиккху метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исеватӣ’’ти. ‘‘татра йа̄йам̣ адхисӣласиккха̄, айам̣ имасмим̣ аттхе адхиппета̄ сиккха̄’’ти има̄йа па̄л̣ийа̄ вируджджхати. айан̃хи па̄л̣и адхисӣласиккха̄ва идха адхиппета̄, на итара̄ти дӣпети. ат̣т̣хакатха̄вачанам̣ та̄сампи тин̣н̣ам̣ локийа̄нам̣ адхиппетатам̣ дӣпети. айам̣ панеттха ат̣т̣хакатха̄дхиппа̄йо – тиссопи локийа̄ сиккха̄ имасмим̣ пат̣хамапа̄ра̄джике самбхаванти, ка̄лена̄пи адхичиттапан̃н̃а̄ла̄бхӣ бхиккху татха̄рӯпам̣ асаппа̄йам̣ паччайам̣ пат̣ичча тато тато адхичиттато, адхипан̃н̃а̄то ча а̄ваттитва̄ сӣлабхедам̣ па̄пун̣еййа̄ти т̣ха̄наметам̣ виджджати, на локуттарачиттапан̃н̃а̄ла̄бхӣ, айам̣ найо итаресупи саббесу адинна̄да̄на̄дӣсу сачиттакесу лаббхати, ачиттакесу пана итаропи. татха̄пи кевалам̣ винайапит̣акасса, па̄тимоккхасӣласса ча сан̇га̄хакатта̄ ‘‘сиккхам̣ аппаччаккха̄йа̄’’ти имасмим̣ уттарападе паччаккха̄на̄раха̄ адхисӣласиккха̄ва локийа̄ти дассанаттхам̣ па̄л̣ийам̣ ‘‘татра йа̄йам̣ адхисӣласиккха̄, айам̣ имасмим̣ аттхе адхиппета̄ сиккха̄’’ти вуттанти ведитаббам̣.

еттха сиккха̄ти ка̄йавачӣдуччаритато виратӣ ча четана̄ ча, ан̃н̃атра четана̄йева ведитабба̄. сиккха̄паданти сауддесасиккха̄падам̣, екаччам̣ ануддесасиккха̄падан̃ча лаббхати. читтасса адхикаран̣ам̣ катва̄ти тасмим̣ сиккхатӣти адхикаран̣аттхе бхумманти дассанаттхам̣ вуттам̣. йатха̄сиккха̄паданти паччавеккхан̣авасена вуттам̣. сӣлапаччавеккхан̣а̄пи хи сӣламева, тасма̄ суппат̣иччханна̄дича̄риттесу виративиппайуттачетанам̣ паваттентопи сиккхам̣ парипӯрентотвева сан̇кхйам̣ гаччхати. ‘‘сампаджа̄намуса̄ва̄де па̄читтийа’’нти (па̄чи. 2) вуттамарийа̄дам̣ авӣтиккаманто ‘‘тасмин̃ча сиккха̄паде сиккхатӣ’’ти вуччати. ан̃н̃атарасмим̣ пана ган̣т̣хипаде вуттам̣ ‘‘сиккха̄ти там̣ сиккха̄падам̣ сиккханабха̄вена паваттачиттуппа̄до. са̄джӣванти пан̃н̃атти. тадаттхадассанаттхам̣ пуббе метхунасам̣варассетам̣ адхивачана’’нти. йасма̄ сиккха̄йа гун̣асаммата̄йа пун̃н̃асаммата̄йа тантийа̄ абха̄вато локасса дуббалйа̄викаммам̣ таттха на самбхавати. паттханӣйа̄ хи са̄, тасма̄ ‘‘йан̃ча са̄джӣвам̣ сама̄панно, таттха дуббалйам̣ ана̄викатва̄’’ти вуттам̣. а̄н̣а̄йа хи дуббалйам̣ самбхаватӣти а̄йасма̄ упатиссо.

сиккха̄паччаккха̄накатха̄ван̣н̣ана̄

еттха йа̄мӣти амукасмим̣ титтха̄йатане, гхара̄димхи ва̄. бха̄вавикаппа̄ка̄рена̄ти ‘‘ахам̣ асса’’нти а̄гататта̄ йам̣ йам̣ бхавитука̄мо, тасса тасса бха̄васса викаппа̄ка̄рена, бхиккхубха̄вато ан̃н̃абха̄вавикаппа̄ка̄рена̄ти адхиппа̄йо.

46. ханда̄ти вачаса̄йева. гихибха̄вам̣ паттхайама̄нотиа̄дипадехи читтанийамам̣ дассети. екенева читтена сиккха̄паччаккха̄нам̣ хоти, на тадабха̄вена̄ти.

51. буддхам̣ дхаммантиа̄дипадехи кхеттанийамам̣ дассети. таттха а̄дито чуддасахи падехи сабха̄вапаричча̄го, паччхимехи ат̣т̣хахи бха̄вантара̄да̄нан̃ча дасситам̣ хоти. паччаккха̄ми дха̄рехӣти етехи ка̄ланийамам̣ дассети. вадатӣти имина̄ падена пайоганийамам̣ дассети. вин̃н̃а̄петӣти имина̄ виджа̄нананийамам̣ дассети. умматтако сиккхам̣ паччаккха̄ти, умматтакасса сантике сиккхам̣ паччаккха̄тӣтиа̄дӣхи пуггаланийамам̣ дассети. арийакена милаккхасса сантике сиккхам̣ паччаккха̄тӣтиа̄дӣхи пана пуггала̄динийамепи сати виджа̄нананийама̄самбхавам̣ дассети. таттха ‘‘йа̄йа милаккхабха̄са̄йа ка̄ланийамо наттхи, та̄йапи бха̄са̄йа ка̄ланийаматтхадӣпане сати сиккха̄паччаккха̄нам̣ рухатӣти но матӣ’’ти а̄чарийо. дава̄йа̄тиа̄дӣхи кхетта̄динийаме сатипи читтанийама̄бха̄вена на рухатӣти дассети. са̄ветука̄мо на са̄ветӣти читтанийамепи сати пайоганийама̄бха̄вена на рухатӣти дассети. авин̃н̃уссаса̄вети, вин̃н̃усса на са̄ветӣти читтакхеттака̄лапайогапуггалавиджа̄нананийамепи сати йам̣ пуггалам̣ уддисса са̄вети, тассева саване на рухати, на ан̃н̃асса̄ти дассанаттхам̣ вуттам̣, тена вуттам̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘йади айамева джа̄на̄тӯти екам̣ нийаметва̄ а̄рочети, тан̃че со ева джа̄на̄ти, паччаккха̄та̄ хоти сиккха̄. атха со на джа̄на̄ти…пе… аппаччаккха̄та̄ хоти сиккха̄’’ти. саббасо ва̄ пана на са̄вети, аппаччаккха̄ хоти сиккха̄ти читта̄динийаменева сиккха̄ паччаккха̄та̄ хоти, на ан̃н̃атха̄ти дассанаттхам̣ вуттам̣. етта̄вата̄ ‘‘сиккха̄…пе… дуббалйам̣ ана̄викатва̄’’ти падасса падабха̄джанам̣ тӣхи а̄ка̄рехи дасситам̣ хоти. таттха две амисса̄, паччхимо еко миссоти ведитаббо. тенева вачӣбхедена̄ти тадаттхадӣпанаматтам̣ вачанам̣ сутва̄ва тенева вачӣбхедена джа̄на̄петӣти аттхо. читтасампайуттанти паччаккха̄тука̄мата̄читтасампайуттам̣. самайан̃н̃ӯ на̄ма тададхиппа̄йаджа̄нанаматтена хоти.

53. ван̣н̣апат̣т̣ха̄нам̣ буддхагун̣адӣпакам̣ суттам̣. упа̄лигахапатина̄ вутта̄ кира упа̄лига̄тха̄. пан̃н̃а̄н̣ам̣ сан̃н̃а̄н̣анти аттхато екам̣, тасма̄ бодхипан̃н̃а̄н̣анти бодхисан̃н̃а̄н̣ам̣, бодхибӣджанти вуттам̣ хоти.

двиннампи нийаметва̄ти еттха ‘‘двӣсупи джа̄нантесу ева паччаккха̄мӣти адхиппа̄йена вутте тесу еко че джа̄на̄ти, на паччаккха̄та̄ хотӣ’’ти ан̃н̃атарасмимпи ган̣т̣хипаде вуттам̣, там̣ ат̣т̣хакатха̄йа на самети. ‘‘гихӣ хомӣ’’ти ва̄ ‘‘гихимхӣ’’ти ва̄ вутте кин̃ча̄пи ваттама̄навачанам̣ хоти. ‘‘дха̄рехӣ’’ти аттха̄бха̄ва̄ ча ‘‘дха̄рехӣ’’ти вутте ча парассупари гаччхати, тасма̄ на хоти. сандит̣т̣хикам̣ дхамманти саббаттха дхаммавачанам̣ вуттам̣ йам̣ сандха̄йа ‘‘сандит̣т̣хика’’нти вадати, там̣ пака̄сетум̣. ан̃н̃атха̄ ‘‘виджитавиджайам̣ паччаккха̄мӣ’’ти вутте чаккаваттиа̄дӣсупи таппасан̇гато буддхасаддопи аваса̄не ваттаббо бхавеййа. а̄чарийавевачанесу пана йо мам̣ пабба̄джесӣтиа̄ди упаджджхам̣ аггахетва̄, парам̣ ва̄ уддисса паббаджитам̣ сандха̄йа вуттанти. окаллакоти капан̣а̄дхивачанам̣. мол̣ибаддхоти сикха̄баддхо, омуккамакут̣о ва̄. челлако атхеро. чет̣ако маджджхимо. мол̣игалло маха̄са̄ман̣еро. мануссавиггахана̄га̄дӣнам̣ на̄гарӯпа̄дӣнам̣ ва̄ сантике, бха̄са̄джа̄нанакиннара̄дӣнам̣ ва̄. ‘‘девата̄ на̄ма маха̄пан̃н̃а̄’’ти кира па̄т̣хо. дава̄йа̄ти сахаса̄. рава̄бхан̃н̃ена̄ти кхалитабхан̃н̃ена. аккхарасамайа̄нан̃хи на̄бхин̃н̃а̄та̄йа ва̄ каран̣а̄нам̣ ависадата̄йа ва̄ хоти рава̄бхан̃н̃ам̣. авидхеййиндрийата̄йа ‘‘поттхакарӯпасадисасса̄’’ти вуттам̣, гарумедхасса мандапан̃н̃асса. китта̄вата̄ пана гарумедхо хотӣти че? самайе аковидата̄йа.

сиккха̄паччаккха̄накатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

мӯлапан̃н̃аттикатха̄ван̣н̣ана̄

55. ‘‘пат̣исеватина̄ма̄’’ти падам̣ ма̄тика̄йам̣ наттхи, тасма̄ ‘‘пат̣исевеййа̄ти еттха̄’’тиа̄дима̄ха. ‘‘есо метхунадхаммо на̄ма̄’’ти саббапа̄л̣ипоттхакесу, ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘есо вуччати метхунадхаммо на̄ма̄’’ти уддхат̣а̄. иттхийа̄ нимиттена аттано нимиттанти дувин̃н̃еййаметам̣ дасситам̣. аттано нимиттена иттхийа̄ нимиттам̣ сувин̃н̃еййатта̄ на дасситам̣. чатта̄ри т̣ха̄на̄ни мун̃читва̄ти еттха аббхантараталам̣ чхупантам̣йева сандха̄йа вуттам̣, аччхупантам̣ нӣхарантасса ана̄патти. маджджханти аггаппадесам̣. упарибха̄гамаджджханти упарибха̄гасса аггаппадесам̣. нат̣т̣хака̄йаппаса̄данти еттха упахатиндрийасса а̄паттисамбхавато идха̄пи а̄паттӣти че? нети дассанаттхам̣ ‘‘матачаммам̣ ва̄’’тиа̄ди вуттам̣. матачамман̃хи анупа̄диннам̣, упа̄динне ева па̄ра̄джика̄патти. апидха̄йа аппат̣иччха̄детва̄. йатха̄ данта̄ на диссанти, татха̄ пидха̄йева нисӣдитаббанти адхиппа̄йо.

гонасоти гон̣апит̣т̣хико ман̣д̣аласаппо, йасса пит̣т̣хе лохитака̄ни ман̣д̣ала̄ни диссанти. калалапаричайава̄рича̄рамаччхаггахан̣ена кин̃ча̄пи самудде маха̄мукха̄ хаттхисарӣрампи екаппаха̄рена гилитум̣ саматтха̄ тато махантатара̄ ча гахита̄ хонти, тесам̣ мукха̄дӣсу метхунадхаммо на самбхаватӣти таттха т̣ха̄напариччхедо наттхӣти еке, вича̄ретва̄ гахетаббам̣. етамева хӣти анантарам̣ сандха̄йа. саддхим̣ йоджана̄йа аккхарайоджана̄йа. ‘‘пан̃н̃аттам̣ пана сиккха̄падам̣ саббехипи ладжджӣпуггалехи самам̣ сиккхитаббабха̄вато самасиккхата̄ на̄ма̄ти вуттатта̄ саббасиккха̄падам̣ саббабхиккхӯхи сиккхитаббам̣. на хи кассачи ӯнамадхикам̣ ва̄ аттхӣ’’ти тасса ган̣т̣хипаде вуттам̣. парива̄ре пана –

‘‘на уккхиттако на ча пана па̄рива̄сико,

на сан̇гхабхинно на ча пана паккхасан̇канто;

сама̄насам̣ва̄сакабхӯмийа̄ т̣хито,

катхам̣ ну сиккха̄йа аса̄дха̄ран̣о сийа̄’’ти. (пари. 479) –

вуттам̣. тадат̣т̣хакатха̄йа ча ‘‘айам̣ пан̃ха̄ наха̄питапуббакам̣ сандха̄йа вутта̄. айан̃хи кхурабхан̣д̣ам̣ парихаритум̣ на лабхати, ан̃н̃е лабханти. тасма̄ сиккха̄йа аса̄дха̄ран̣о’’ти вуттам̣. там̣ саббам̣ йатха̄ сам̣сандати самети, татха̄ ведитаббам̣. бхиккхунӣнам̣йева са̄дха̄ран̣а̄ни сиккха̄пада̄нипи бхиккху сиккхати, еваман̃н̃опи анха̄питапуббако бхиккху там̣ сиккха̄падам̣ сиккхати ева тадаттхакосаллаттханти катва̄ саббампи сиккха̄падам̣ самасиккхата̄ на̄ма̄ти. йам̣ там̣ вуттанти самбандхо. ‘‘тиссо иттхийо’’тиа̄дивибхан̇готам̣нийа̄макотилаккхан̣атта̄ ваттхунийаманаттхам̣ вуттам̣. тена аманусситтхиппасан̇гена кате суван̣н̣араджата̄димайе пат̣иккхипати. ито пат̣т̣ха̄йа йе ча ‘‘тайо аттхавасе пат̣ичча вибхан̇го паваттатӣ’’ти пуббе вутта̄, те йатха̄самбхавам̣ йоджетва̄ ведитабба̄.

пат̣хамачатуккакатха̄ван̣н̣ана̄

57. а̄патти па̄ра̄джика̄ асса хотӣти еттха йасма̄ са̄ акусала̄ а̄патти тасса бхиккхуно сӣласамбхавам̣ абхибхавати, ра̄га̄бхибхаве тасмим̣ па̄ра̄джика̄ти ладдхана̄ма̄ пуббабха̄ге а̄панна̄ дуккат̣атхуллаччайа̄дайо а̄паттийо абхибхавитва̄ вина̄сетва̄ сайамевека̄ асса. ваттхуна̄ сабха̄га̄хи ва̄ асабха̄га̄хи ва̄ ан̃н̃а̄хи па̄ра̄джикаттена сама̄наджа̄тика̄хи а̄паттӣхи сайам̣ на̄бхибхавӣйатӣти еке. там̣ там̣ пуббе вича̄ритамева. йада̄ пана чатассопи па̄ра̄джика̄паттийо екато хонти, тада̄ та̄ тасса бхиккхуно бхиккхубха̄вам̣ абхибхаванти, абхиккхум̣ каронти, анупасампаннам̣ каронти, саман̃н̃а̄йапи бхиккху на хоти. омасава̄дапа̄читтийам̣ на джанетӣти еке. дутийена аттхавикаппена па̄ра̄джикасса дхаммасса патти сампатти а̄паттӣти аттхо сан̇гахито хотӣти катва̄ а̄паттисампаттива̄дӣнам̣ сан̇гахито хоти, йуджджати чеса̄ параса̄пеккха̄. са̄паттико на̄ма со бхиккху хоти, ан̃н̃атха̄ тасса кхан̣абхан̇гена ана̄паттико бхавеййа, на ча хотӣти. када̄ пана хотӣти? йада̄ ка̄лам̣ кароти, йада̄ ча сиккхам̣ паччаккха̄йа са̄ман̣ера̄дибхӯмийам̣ тит̣т̣хати. йади евам̣ сиккха̄йа паччаккха̄та̄йа па̄ра̄джика̄патти паччаккха̄та̄ хоти сиккха̄ ча̄ти убхайам̣ тасса екато аттхи, сан̇гха̄дисеса̄диа̄патти сиккха̄паччаккха̄нена ким̣ на паччаккха̄та̄, пуна упасампаннена деса̄петабба̄. сиккха̄паччаккха̄нам̣ а̄паттивут̣т̣ха̄нам̣ джа̄там̣, абхиккху а̄паттито вут̣т̣ха̄ти, гахат̣т̣хо вут̣т̣ха̄ти, са̄ман̣еро вут̣т̣ха̄ти, тато винайавиродха̄ на вут̣т̣ха̄ти. хан̃чи пана вут̣т̣ха̄ти гахат̣т̣хо, са̄ман̣еро ва̄ сӣласампаннова джха̄нала̄бхӣ асса, сота̄паттипхаласса ва̄ арахаттапхаласса ва̄ ла̄бхӣ асса, па̄ра̄джика̄паттийа̄ са̄паттико араха̄ асса. уккхиттако уппаббаджито ва̄ парива̄са̄рахо ма̄натта̄рахо уппаббаджито ва̄ сӣласампанно джха̄нала̄бхӣ асса, сота̄паттипхаласса, арахаттапхаласса ва̄ ла̄бхӣ асса, са̄паттико сантара̄йико араха̄ асса, со пуна упасампанно парива̄сам̣, ма̄наттам̣ ва̄ датва̄ аббхетаббо уккхиттако оса̄ретабботи сама̄но айам̣ упалаббхоти.

айам̣ панеттха виниччхайо – па̄ра̄джикам̣ дхаммам̣ а̄панно йа̄ва бхиккхубха̄вам̣ пат̣иджа̄на̄ти са̄дийати сам̣ва̄сам̣, сантара̄йикатта̄ упосатхадиваса̄дӣсу гахат̣т̣хасса вийа сайамева сӣлам̣ сама̄дийантассапи на сӣласама̄да̄нам̣ рухати, пагева джха̄на̄дӣни. со че бхиккхубха̄вам̣ на са̄дийати на пат̣иджа̄на̄ти сам̣ва̄сам̣ на са̄дийати, кевалам̣ бхиккхӯнам̣ а̄викатва̄ ра̄джаверичора̄дибхайена ка̄са̄вам̣ на париччаджати, анупасампаннова хоти сахасеййа̄дим̣ джанети, сӣласса ча джха̄на̄дӣнан̃ча бха̄гӣ хоти. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄ –

‘‘а̄паннена висуддха̄пеккхена сантӣ а̄патти а̄вика̄табба̄, а̄виката̄ хисса пха̄су хоти, пат̣хамасса джха̄насса адхигама̄йа̄’’тиа̄ди (маха̄ва. 134-135).

таттха сантӣ а̄паттӣти са̄васеса̄навасесаппабхеда̄ сабба̄пи а̄патти а̄панна̄ адхиппета̄. евам̣ сантепи пагева гахат̣т̣ха̄дибхӯмийам̣ т̣хито джха̄на̄дӣнам̣ бха̄гӣ асса суддханте т̣хитатта̄, йо пана уккхиттако аноса̄рито, гарудхаммам̣ ва̄ а̄паджджитва̄ авут̣т̣хито сиккхам̣ паччаккха̄йа гахат̣т̣ха̄дибхӯмийам̣ т̣хито, на со джха̄на̄дӣнам̣ бха̄гӣйева бхавати на суддханте т̣хитатта̄, сакаран̣ӣйатта̄ ча, тенева бхагавата̄ ‘‘со пуна упасампанно оса̄ретаббо’’ти вуттам̣, тасма̄ тасса пуггаласса те бхиккхука̄ле а̄панна̄ антара̄йика̄ дхамма̄ виппат̣иса̄рам̣ джанайитва̄ авиппат̣иса̄рамӯлака̄нам̣ па̄моджджа̄дӣнам̣ самбхавам̣ нива̄ренти, но сака̄са̄весуйева. но че нива̄ренти, самбхавати. гарукам̣ а̄паджджитва̄ бхиккхӯнам̣ а̄викатва̄ че уппаббаджито, пакататто хутва̄ уппаббаджитоти катва̄ джха̄на̄дӣнам̣ бха̄гӣ асса ‘‘а̄виката̄ хисса пха̄су хотӣ’’ти вуттатта̄. пагева бхиккхука̄ле, на твева уккхиттако сакаран̣ӣйатта̄ти еке. тадануваттанако пана там̣ ладдхим̣ паха̄йа бха̄гӣ асса. на, бхиккхаве, сагахат̣т̣ха̄йа париса̄йа (маха̄ва. 154) сиккха̄паччаккха̄такасса антимаваттхум̣ аджджха̄паннакасса нисиннапариса̄йа̄ти (маха̄ва. 183) еттха гахат̣т̣хо на̄ма пакатийа̄ гихилин̇ге т̣хито. сиккхам̣ паччаккха̄йа бхиккхулин̇ге т̣хито сиккха̄паччаккха̄тако. со сака̄са̄весу са̄пеккхатта̄ са̄ман̣ерабха̄вам̣ паттхайама̄но тенева лин̇гена тӣхи саран̣агаманехи са̄ман̣еро хоти. антимаваттхум̣ аджджха̄панно сам̣ва̄сам̣ са̄дийантопи паччха̄ пуббе вуттаккамена аса̄дийитва̄ са̄ман̣ерабха̄вам̣ паттхайама̄но сиккха̄паччаккха̄тако вийа тӣхи саран̣агаманехи са̄ман̣еро хоти, на пуна ка̄са̄вам̣ пат̣игга̄ха̄петаббо бхиккхӯхи пат̣хамам̣ динналин̇гейева т̣хитатта̄. йо пана па̄ра̄джико чодийама̄но пара̄джитва̄ ‘‘ханда, бханте, са̄ман̣еро бхава̄ми, саран̣а̄ни детха̄’’ти вадати, ‘‘са̄дху ган̣ха̄хӣ’’ти на ваттаббо, гихилин̇ге т̣хапетва̄ пуна ка̄са̄йа̄ни пат̣игга̄ха̄петва̄ пабба̄джетаббо. ‘‘идам̣ пана саббам̣ аттано матийа̄ вуттатта̄ вича̄ретва̄ гахетабба’’нти а̄чарийо вадати. павесанам̣ на̄ма ан̇гаджа̄там̣ павесентасса ан̇гаджа̄тена сампхусанам̣. павит̣т̣хам̣ на̄ма йа̄ва мӯла̄ павесентасса виппакатака̄ле ва̄йа̄мака̄ло. суккависсат̣т̣хисамайе ан̇гаджа̄там̣ т̣хитам̣ на̄ма. уддхаран̣ам̣ на̄ма нӣхаран̣ака̄ло. ган̣т̣хипаде пана ‘‘ва̄йа̄мато орамитва̄ т̣ха̄нам̣ т̣хитам̣ на̄ма̄’’ти вуттам̣, там̣ асан̇карато дассанаттхам̣ вуттам̣. павесанапавит̣т̣хауддхаран̣ака̄лесупи суккависсат̣т̣хи хотийева.

пат̣хамачатуккакатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

екӯнасаттатидвисатачатуккакатха̄ван̣н̣ана̄

59-60. ‘‘матам̣ йебхуййена аккха̄йита’’нти вачанато аматам̣ йебхуййена кха̄йитампи па̄ра̄джикаваттхумева̄ти дассети. саббасо кха̄йитам̣, уппа̄т̣итам̣ ва̄ тхуллаччайаваттхумева̄ти дассети, татха̄ ‘‘йебхуййена кха̄йита’’нти вачанато матам̣ саббакха̄йитам̣, уппа̄т̣итам̣ ва̄ дуккат̣аваттхӯти дассети. на ча са̄васесам̣ пан̃н̃апенти. ким̣ ка̄ран̣а̄? идан̃хи сиккха̄падам̣ локаваджджам̣, на пан̣н̣аттиваджджам̣. таттха сиккха̄паданти па̄ра̄джикам̣ адхиппетам̣. таттха тхуллаччайампи хи локаваджджам̣, на пан̣н̣аттиваджджам̣. атха ва̄ убхайампи анавасесам̣ пан̃н̃аттам̣. па̄ра̄джикакхетте хи хет̣т̣химакот̣им̣ па̄петва̄ т̣хапите тато парам̣ тхуллаччайанти пан̃н̃аттамева хоти. таттха тхуллаччайакхеттампи па̄ра̄джикакхеттам̣ вийа хет̣т̣химапариччхедена вуттанти ведитаббам̣. упад̣д̣хаккха̄йите тхуллаччайанти йаттха нимиттам̣ кха̄йитам̣, там̣ дуккат̣аваттхӯти ведитаббам̣. еттха̄ха – пан̣н̣аттиваджджам̣ ким̣ са̄васесамева бхагава̄ пан̃н̃а̄петӣти? на. екам̣сато пана йатха̄самбхавам̣ таттха таттха пака̄сайисса̄ма, киматтхам̣ пана бхагава̄ упад̣д̣хаккха̄йите па̄ра̄джикам̣ на пан̃н̃а̄песӣти айам̣ та̄ва апуччха̄ буддхависайатта̄ винайапан̃н̃аттийа̄. идам̣ панеттха ка̄ран̣апатирӯпакам̣ ‘‘упад̣д̣хабха̄васса дуббиниччхайатта̄’’ти. йебхуййена кха̄йитам̣ на̄ма ваччамаггапасса̄вамаггамукха̄нам̣ чатӯсу кот̣т̣ха̄сесу две кот̣т̣ха̄се атиккамма йа̄ва татийакот̣т̣ха̄сапарийоса̄на̄ кха̄дитам̣, татийакот̣т̣ха̄сам̣ атиккамма йа̄ва чатуттхакот̣т̣ха̄сапарийоса̄на̄ дуккат̣аваттху.

йадипи нимиттам̣ саббасо кха̄йитанти ‘‘джӣвама̄накасарӣрам̣йева сандха̄йа вутта’’нти ваданти, там̣ вӣмам̣ситва̄ гахетаббам̣. алласарӣрети абхинаве, акутхите ва̄ манусса̄нам̣ джӣвама̄насарӣре аккхина̄са̄дӣсу тхуллаччайамева. тираччха̄нагата̄нам̣ хаттхиасса̄дӣнам̣ на̄са̄йа ваттхикосе ча тхуллаччайанти ‘‘амаггена амаггам̣ павесети, а̄патти тхуллаччайасса̄’’ти има̄йа па̄л̣ийа̄ аттхависесенеттха вуттам̣. упакаччхака̄дӣсу дуккат̣ам̣, саббесампи тираччха̄нагата̄нам̣ аккхикан̣н̣аван̣есу дуккат̣ам̣, авасесасарӣрепи дуккат̣амева̄ти идам̣ винӣтаваттхусмим̣ ‘‘ехи, бханте, метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исева̄’’ти. ‘‘алам̣ бхагини нетам̣ каппатӣ’’ти (па̄ра̄. 79) имина̄ та̄ва метхунара̄га̄бха̄во дассито хоти. ‘‘ехи, бханте, ӯрунтарика̄йа гхат̣т̣ехи…пе… со бхиккху татха̄ ака̄сӣ’’ти имина̄ та̄ва мочанасса̄до дассито хоти, тенева̄ха бхагава̄ ‘‘а̄патти сан̇гха̄дисесасса̄’’ти. ‘‘йо пана метхунара̄гена ӯрунтарика̄йа гхат̣т̣ети, тасса дуккат̣а’’нти сиддханти катва̄ вуттам̣.

манусса̄нам̣ аккхикан̣н̣аван̣а̄ди тхуллаччайаваттху, тираччха̄нагата̄нам̣ дуккат̣аваттхӯти еттха дувин̃н̃еййо па̄л̣илесо, тасма̄ ‘‘на ча, бхиккхаве, раттачиттена ан̇гаджа̄там̣ чхупитаббам̣, йо чхупеййа, а̄патти тхуллаччайасса̄’’ти вачанато раттачиттена аккхикан̣н̣аван̣ам̣ чхупантасса дуккат̣анти сиддханти айам̣ чаммаккхандхаке па̄л̣илесоти ведитаббо. ‘‘джӣвама̄накапурисасса̄ти джӣвама̄накасаддо мате ваттаббамева наттхӣти н̃а̄панаттхам̣ вутто’’ти ваданти. маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана̄ти идам̣ кин̃ча̄пи ‘‘катва̄ маха̄ат̣т̣хакатхам̣ сарӣра’’нти вуттам̣, атха кхо сесаат̣т̣хакатха̄су ‘‘метхунара̄гена мукхена̄’’ти вачана̄бха̄вато таттхева бха̄вато там̣ вачанам̣ па̄л̣ивачанена сам̣сандитва̄ дассанаттхам̣ вуттам̣. ануган̣т̣хипаде пана ‘‘там̣ саббампӣти маха̄ат̣т̣хакатха̄йамева метхунара̄гена иттхийа̄ нимиттам̣ аппавесенто чхупати, тхуллаччайа’’нти ча вуттам̣. ‘‘метхунара̄гена мукхена̄’’типи каттхачи, па̄л̣ийам̣ ависесена ‘‘на ча, бхиккхаве, раттачиттена ан̇гаджа̄там̣ чхупитабба’’нти вуттам̣, тасма̄ ‘‘там̣ сабба’’нти вуттам̣. пуримам̣ пасам̣сантӣти тираччха̄нагати…пе… вуттанайенева тхуллаччайам̣, ка̄йасам̣саггара̄гена дуккат̣антиа̄диат̣т̣хакатха̄вачанехи сам̣санданато. ‘‘там̣ саббампи…пе… пуримам̣ пасам̣сантӣ’’ти идам̣ сан̇гӣтито паччха̄ сӣхал̣адӣпакехи а̄чарийехи па̄л̣ийа̄, ат̣т̣хакатха̄йан̃ча вуттавачанам̣ сам̣сандитва̄ вуттавиниччхайоти вуттам̣. еттха итаратха̄ хӣти пакатимукхена. касма̄ дуккат̣анти че? ‘‘ан̇гулибӣджа̄дӣни павесентасса дуккат̣а’’нти вуттатта̄ йуттам̣. тираччха̄нагатиттхийа̄ пасса̄вамагганти еттха маха̄ат̣т̣хакатха̄йампи пуббе ‘‘нимитта’’нти ватва̄ еттха ‘‘пасса̄вамагга’’нти вуттатта̄ авасесанимитте дуккат̣анти йуттам̣ вийа диссати. вуттанайенева̄ти метхунара̄гена. тхуллаччайанти ча кхандхаке пасса̄ванимиттавасенева̄гататта̄ упапариккхитва̄ гахетаббам̣.

екӯнасаттатидвисатачатуккакатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

сантхатачатуккабхедакакатха̄ван̣н̣ана̄

61-2. иттхинимиттам̣ кха̄н̣ум̣ катва̄ти иттхинимиттасса анто кха̄н̣ум̣ павесетва̄ саматалам̣ ва̄ катва̄ атириттам̣ ва̄ кха̄н̣ум̣ гхат̣т̣ентасса дуккат̣ам̣ павеса̄бха̄ва̄. ӣсакам̣ анто павесетва̄ т̣хитам̣ кха̄н̣умева че ан̇гаджа̄тена чхупати, па̄ра̄джикам̣. ‘‘уппалагандха̄ уппалабха̄ва̄’’типи дӣпава̄сино пат̣ханти кира. суттам̣ бхиккхумхӣти севаначиттам̣ упат̣т̣хитети (па̄ра̄. 57) еттха вийа. ‘‘суттабхиккхумхӣ’’ти ча пат̣ханти, там̣ уджукамева.

сантхатачатуккабхедакакатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

падабха̄джанӣйаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

пакин̣н̣акакатха̄ван̣н̣ана̄

пакин̣н̣аке йа̄ни сиккха̄пада̄ни ‘‘кирийа̄нӣ’’ти вуччанти, тесам̣ васена ка̄йо, ва̄ча̄ ча саха вин̃н̃аттийа̄ ведитабба̄. акирийа̄нам̣ васена вина̄ вин̃н̃аттийа̄ ведитабба̄, читтам̣ панеттха аппама̄н̣ам̣ бхӯта̄рочанасамут̣т̣ха̄насса кирийатта̄, ачиттакатта̄ ча. таттха кирийа̄ а̄паттийа̄ анантарачиттасамут̣т̣ха̄на̄ ведитабба̄. авин̃н̃аттиджанакампи екаччам̣ ба̄хулланайена ‘‘кирийа’’нти вуччати, йатхайидам̣ пат̣хамапа̄ра̄джикам̣ вин̃н̃аттийа̄ абха̄вепи ‘‘со че са̄дийати, а̄патти па̄ра̄джикасса̄’’ти хи вуттам̣ ‘‘на са̄дийати ана̄паттӣ’’ти ча. вин̃н̃аттисан̇кха̄та̄пи кирийа̄ вина̄ севаначиттена на хоти читтаджатта̄, вика̄рарӯпатта̄, читта̄нупариваттикатта̄ ча. тасма̄ кирийа̄сан̇кха̄тамидам̣ вин̃н̃аттирӯпам̣ итарам̣ читтаджарӯпам̣ вийа джанакачиттена вина̄ на тит̣т̣хати, итарам̣ садда̄йатанам̣ тит̣т̣хати, тасма̄ кирийа̄йа сати екантато таджджанакам̣ севаначиттам̣ аттхийева̄ти катва̄ на са̄дийати ана̄паттӣти на йуджджати. йасма̄ вин̃н̃аттиджанакампи сама̄нам̣ севаначиттам̣ на саббака̄лам̣ вин̃н̃аттим̣ джанети, тасма̄ вина̄пи вин̃н̃аттийа̄ сайам̣ уппаджджатӣти катва̄ ‘‘са̄дийати, а̄патти па̄ра̄джикасса̄’’ти вуттам̣. нуппаджджати че, на са̄дийати на̄ма, тасса ана̄патти, тенева бхагава̄ ‘‘ким̣читто твам̣ бхиккхӯ’’ти читтенева а̄паттим̣ париччхиндати, на кирийа̄йа̄ти ведитаббам̣. етта̄вата̄ чха а̄паттисамут̣т̣ха̄на̄ни, та̄ни ева а̄паттикара̄ дхамма̄ на̄ма̄ти ча, чатӯха̄ка̄рехи а̄паттим̣ а̄паджджати ка̄йена ва̄ча̄йа ка̄йава̄ча̄хи каммава̄ча̄йа а̄паджджатӣти ча ета̄ни суттапада̄ни авиродхита̄ни хонти, ан̃н̃атха̄ виродхита̄ни. катхам̣? йан̃хи а̄паттим̣ каммава̄ча̄йа а̄паджджати, на таттха ка̄йа̄дайоти а̄паннам̣, тато каммава̄ча̄йа саддхим̣ а̄паттикара̄ дхамма̄ сатта̄ти а̄паджджати, атха таттха̄пи ка̄йа̄дайо екато ва̄ на̄на̄то ва̄ лаббханти. ‘‘чатӯхи а̄ка̄рехӣ’’ти на йуджджати, ‘‘тӣха̄ка̄рехи а̄паттим̣ а̄паджджатӣ’’ти ваттаббам̣ сийа̄ти евам̣ виродхита̄ни хонти. катхам̣ авиродхита̄нӣти? савин̃н̃аттика̄вин̃н̃аттикабхедабхиннатта̄ ка̄йа̄дӣнам̣. йа̄ кирийа̄ а̄патти, там̣ екаччам̣ ка̄йена савин̃н̃аттикена а̄паджджати, екаччам̣ савин̃н̃аттийа̄ ва̄ча̄йа, екаччам̣ савин̃н̃аттика̄хи ка̄йава̄ча̄хи а̄паджджати. йа̄ пана акирийа̄ а̄патти, там̣ екаччам̣ каммава̄ча̄йа а̄паджджати, тан̃ча кхо авасит̣т̣ха̄хи авин̃н̃аттика̄хи ка̄йава̄ча̄хийева, на вина̄ ‘‘но че ка̄йена ва̄ча̄йа пат̣иниссаджджати, каммава̄ча̄парийоса̄не а̄патти сан̇гха̄дисесасса̄’’ти (па̄ра̄. 414, 421) вачанато. ависесена ва̄ екаччам̣ а̄паттим̣ ка̄йена а̄паджджати, екаччам̣ ва̄ча̄йа, екаччам̣ ка̄йава̄ча̄хи. йам̣ панеттха ка̄йава̄ча̄хи, там̣ екаччам̣ кевала̄хи ка̄йава̄ча̄хи а̄паджджати, екаччам̣ каммава̄ча̄йа а̄паджджатӣти айаматтхо ведитабботи евам̣ авиродхита̄ни хонти.

татра̄йам̣ сама̄сато аттхавибха̄вана̄ – ка̄йена а̄паджджатӣти ка̄йена савин̃н̃аттикена акаттаббам̣ катва̄ екаччам̣ а̄паджджати, авин̃н̃аттикена каттаббам̣ акатва̄ а̄паджджати, тадубхайампи ка̄йакаммам̣ на̄ма. акатампи хи локе ‘‘ката’’нти вуччати ‘‘идам̣ дуккат̣ам̣ майа̄, йам̣ майа̄ пун̃н̃ам̣ на ката’’нти евама̄дӣсу, са̄сане ча ‘‘идам̣ те, а̄вусо а̄нанда, дуккат̣ам̣, йам̣ твам̣ бхагавантам̣ на пуччхӣ’’тиа̄дӣсу (чӯл̣ава. 443), евамидха винайапарийа̄йе ка̄йена акаран̣ӣйампи ‘‘ка̄йакамма’’нти вуччати, айамева найо ва̄ча̄йа а̄паджджатӣтиа̄дӣсу. таттха самут̣т̣ха̄наггахан̣ам̣ каттаббато ва̄ акаттаббато ва̄ ка̄йа̄дибхеда̄пеккхамева а̄паттим̣ а̄паджджати, на ан̃н̃атха̄ти дассанаттхам̣. кирийа̄ггахан̣ам̣ ка̄йа̄дӣнам̣ савин̃н̃аттика̄вин̃н̃аттикабхедадассанаттхам̣. сан̃н̃а̄ггахан̣ам̣ а̄паттийа̄ ан̇га̄нан̇гачиттависесадассанаттхам̣, тена йам̣ читтам̣ кирийа̄лаккхан̣е, акирийа̄лаккхан̣е ва̄ саннихитам̣, йато ва̄ кирийа̄ ва̄ акирийа̄ ва̄ хоти, на там̣ ависесена а̄паттийа̄ ан̇гам̣ ва̄ анан̇гам̣ ва̄ хоти, кинту йа̄йа сан̃н̃а̄йа ‘‘сан̃н̃а̄вимоккха’’нти вуччати, та̄йа сампайуттам̣ читтам̣ ан̇гам̣, итарам̣ анан̇ганти дасситам̣ хоти. ида̄ни йена читтена сиккха̄падам̣ сачиттакам̣ хоти, йадабха̄ва̄ ачиттакам̣, тена тасса ависесена са̄ваджджатта̄ локаваджджабха̄вова вуччати, кинту са̄ваджджам̣йева сама̄нам̣ екаччам̣ локаваджджам̣ екаччам̣ пан̣н̣аттиваджджанти дассанаттхам̣ локаваджджаггахан̣ам̣. читтамева йасма̄ ‘‘локаваджджа’’нти вуччати, тасма̄ манокаммампи сийа̄ а̄паттӣти анит̣т̣хаппасан̇ганива̄ран̣аттхам̣ каммаггахан̣ам̣. йам̣ панеттха акирийа̄лаккхан̣ам̣ каммам̣, там̣ кусалаттикавинимуттам̣ сийа̄ти анит̣т̣хаппасан̇ганива̄ран̣аттхам̣ кусалаттикаггахан̣ам̣. йа̄ панеттха абйа̄ката̄ а̄патти, там̣ екаччам̣ аведанампи сан̃н̃а̄ведайитаниродхасама̄панно а̄паджджатӣти катва̄ ведана̄ттикам̣ еттха на лаббхатӣти анит̣т̣хаппасан̇ганива̄ран̣аттхам̣ ведана̄ттикаггахан̣ам̣ катанти ведитаббам̣. сиккха̄падан̃хи сачиттакапуггалавасена ‘‘тичиттам̣ тиведана’’нти ладдхавоха̄рам̣ ачиттакена̄паннампи ‘‘тичиттам̣ тиведана’’миччева вуччати. татридам̣ суттам̣ ‘‘аттха̄патти ачиттако а̄паджджати ачиттако вут̣т̣ха̄ти (пари. 324). аттха̄патти кусалачитто а̄паджджати кусалачитто вут̣т̣ха̄тӣ’’тиа̄ди (пари. 470). ануган̣т̣хипаде пана ‘‘сан̃н̃а̄ сада̄ ана̄паттимева кароти, читтам̣ а̄паттимева, ачиттакам̣ на̄ма ваттхуавиджа̄нанам̣, носан̃н̃а̄вимоккхам̣ вӣтиккамаджа̄нанам̣, идаметесам̣ на̄натта’’нти вуттам̣.

саббасан̇га̄хакавасена̄ти саббасиккха̄пада̄нам̣ сан̇гахавасена. бхиккхунийа̄ чӣварада̄на̄ди кирийа̄кирийато. джа̄тарӯпараджатапат̣иггахан̣а̄ди сийа̄ кирийато. упаниккхитта̄пат̣иккхепе сийа̄ акирийато. деситаваттхукапама̄н̣а̄тиккантакут̣икаран̣е сийа̄ кирийато, адеситаваттхукапама̄н̣а̄тиккантакаран̣е сийа̄ кирийа̄кирийато. йам̣ читтан̇гам̣ лабхатийева̄ти ка̄йачиттам̣ ва̄ча̄читтанти евам̣. вина̄пи читтена̄ти еттха вина̄пи читтена саха̄пи читтена̄ти адхиппа̄йо. йо со савин̃н̃аттико, авин̃н̃аттико ча вутто ка̄йо, тасса каммам̣ ка̄йакаммам̣, татха̄ вачӣкаммам̣. таттха савин̃н̃аттико ка̄йо уппаттийа̄ каммам̣ са̄дхети, итаро ануппаттийа̄. татха̄ ва̄ча̄ти ведитаббам̣, сиккха̄паданти ‘‘йо таттха на̄мака̄йо падака̄йо’’ти вачанато вӣтиккаме йуджджатӣти вуттам̣. ‘‘хаситуппа̄давот̣т̣хаббана̄нипи а̄паттисамут̣т̣ха̄пакачитта̄ни. идампи на майа̄ париччхиннанти хасама̄но пассати йада̄, тада̄ вот̣т̣хаббанам̣ джаванагатика’’нти ануган̣т̣хипаде вуттам̣. абхин̃н̃а̄читта̄ни пан̃н̃аттим̣ аджа̄нитва̄ иддхивикуббана̄дика̄ле гахетабба̄ни.

еттха пана йо пана бхиккху бхиккхӯнам̣ сиккха̄са̄джӣвасама̄панно…пе… метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исеванто аттхи кочи па̄ра̄джико хоти асам̣ва̄со, аттхи кочи на па̄ра̄джико хоти асам̣ва̄со. дуккат̣атхуллаччайаваттхӯсу пат̣исеванто аттхи кочи на па̄ра̄джико. паккхапан̣д̣ако апан̣д̣акапаккхе упасампанно пан̣д̣акапаккхе метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исеванто со па̄ра̄джикам̣ а̄паттим̣ на̄паджджатӣти на па̄ра̄джико на̄ма. на хи абхиккхуно а̄патти на̄ма аттхи. со ана̄паттикатта̄ апан̣д̣акапаккхе а̄гато ким̣ асам̣ва̄со хоти на хотӣти? хоти, ‘‘абхаббо тена сарӣрабандханена̄’’ти (па̄ра̄. 55; маха̄ва. 129) хи вуттам̣. ‘‘йо пана, бхиккху, бхиккхӯнам̣…пе… асам̣ва̄со’’ти (па̄ра̄. 44) вуттатта̄ йо пана бхиккхубха̄вена метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исевати, со ева абхаббо. на̄йам̣ апа̄ра̄джикатта̄ти че? на, ‘‘бйаттена бхиккхуна̄ пат̣ибалена сан̇гхо н̃а̄петаббо’’ти (маха̄ва. 86) вуттат̣т̣ха̄не йатха̄ абхиккхуна̄ каммава̄ча̄йа са̄вита̄йапи каммам̣ рухати каммавипаттийа̄ асамбхавато, евам̣сампадамидам̣ дат̣т̣хаббам̣. татридам̣ йутти – упасампаннапуббо ева че каммава̄чам̣ са̄вети, сан̇гхо ча тасмим̣ упасампаннасан̃н̃ӣ, еван̃че каммам̣ рухати, на ан̃н̃атха̄ти но кхантӣти а̄чарийо. гахат̣т̣хо ва̄ титтхийо ва̄ пан̣д̣ако ва̄ анупасампаннасан̃н̃ӣ каммава̄чам̣ са̄вети, сан̇гхена каммава̄ча̄ на вутта̄ хоти, ‘‘сан̇гхо упасампа̄деййа, сан̇гхо упасампа̄дети, упасампанно сан̇гхена̄’’ти (маха̄ва. 127) хи вачанато сан̇гхена каммава̄ча̄йа ваттабба̄йа сан̇гхапарийа̄паннена, сан̇гхапарийа̄паннасан̃н̃итена ва̄ екена вутта̄ сан̇гхена вутта̄ва хотӣти ведитаббо, айамева саббакаммесу йутти. татха̄ аттхи метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исеванто кочи на̄сетаббо ‘‘йо бхиккхунӣдӯсако, айам̣ на̄сетаббо’’ти вуттатта̄ ева, со анупасампаннова, сахасеййа̄паттиа̄дим̣ джанети, тасса омасане ча дуккат̣ам̣ хоти. абхиккхунийа̄ метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исеванто на на̄сетаббо ‘‘антимаваттхум̣ аджджха̄панно, бхиккхаве, анупасампанно…пе… на̄сетаббо’’ти па̄л̣ийа̄ абха̄вато. тенева со упасампаннасан̇кхйам̣ гаччхати, на сахасеййа̄патта̄дим̣ джанети, кевалам̣ асам̣ва̄соти катва̄ ган̣апӯрако на хоти, екакаммам̣ екуддесопи хи сам̣ва̄соти вутто. самасиккхата̄пи сам̣ва̄соти катва̄ со тена саддхим̣ наттхӣти падасодхамма̄паттим̣ пана джанетӣти ка̄ран̣аччха̄йа̄ диссати. йатха̄ бхиккхунийа̄ саддхим̣ бхиккхусан̇гхасса екакамма̄дино сам̣ва̄сасса абха̄ва̄ бхиккхунӣ асам̣ва̄са̄ бхиккхусса, татха̄ бхиккху ча бхиккхунийа̄, падасодхамма̄паттим̣ пана джанети. татха̄ ‘‘антимаваттхум̣ аджджха̄паннопи екаччо йо на̄сетаббо’’ти авуттоти имина̄ нидассанена са̄ ка̄ран̣аччха̄йа̄ гахан̣ам̣ на гаччхати.

апи ча ‘‘бхиккху суттабхиккхумхи виппат̣ипаджджати, пат̣ибуддхо са̄дийати, убхо на̄сетабба̄’’ти (па̄ра̄. 66) ча, ‘‘тена хи, бхиккхаве, меттийам̣ бхиккхуним̣ на̄сетха̄’’ти (па̄ра̄. 384) ча вачанато йо сан̇гхамаджджхам̣ пависитва̄ анувиджджакена анувиджджийама̄но пара̄джа̄пито, сопи анупасампаннова, на омасава̄дапа̄читтийам̣ джанетӣти ведитаббам̣. кин̃ча̄пи ‘‘упасампаннам̣ упасампаннасан̃н̃ӣ кхум̣сетука̄мо’’ти па̄л̣и наттхи, кин̃ча̄пи кан̇кха̄витаран̣ийам̣ ‘‘йам̣ аккосати, тасса упасампанната̄, анан̃н̃а̄падесена джа̄тиа̄дӣхи аккосанам̣, ‘мам̣ аккосатӣ’ти джа̄нана̄, аттхапуреккха̄рата̄дӣнам̣ абха̄воти има̄неттха чатта̄ри ан̇га̄нӣ’’ти (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. омасава̄дасиккха̄падаван̣н̣ана̄) вуттам̣, татха̄пи дут̣т̣хадосасиккха̄паде ‘‘асуддхо хоти пуггало ан̃н̃атарам̣ па̄ра̄джикам̣ дхаммам̣ аджджха̄панно, тан̃че суддхадит̣т̣хи сама̄но ока̄сам̣ ка̄ра̄петва̄ аккоса̄дхиппа̄йо вадети, а̄патти омасава̄дасса̄’’ти (па̄ра̄. 389) вачанато асуддхе упасампаннасан̃н̃а̄йа ева омасантасса па̄читтийам̣. асуддхадит̣т̣хисса дуккат̣ам̣. ‘‘суддхо хоти пуггало, ан̃н̃атарам̣ па̄ра̄джикам̣ дхаммам̣ анаджджха̄панно, тан̃че суддхадит̣т̣хи сама̄но ока̄сам̣ ка̄ра̄петва̄ аккоса̄дхиппа̄йо вадети, а̄патти омасава̄дасса̄’’ти (па̄ра̄. 389) вачанато пана кан̇кха̄витаран̣ийам̣ ‘‘тасса упасампанната̄ упасампаннасан̃н̃ита̄’’ти на вуттам̣ анекам̣сикатта̄ тасса ан̇гасса̄ти ведитаббам̣.

апи четтха сиккха̄паччаккха̄такачатуккам̣ ведитаббам̣, аттхи пуггало сиккха̄паччаккха̄тако на сиккха̄са̄джӣвасама̄панно, аттхи сиккха̄са̄джӣвасама̄панно на сиккха̄паччаккха̄тако, аттхи сиккха̄паччаккха̄тако чева сиккха̄са̄джӣвасама̄панно ча, аттхи нева сиккха̄паччаккха̄тако на сиккха̄са̄джӣвасама̄панно. таттха татийо бхиккхунӣсиккха̄паччаккха̄тако ведитаббо. са̄ хи йа̄ва на лин̇гам̣ париччаджати, ка̄са̄ве саусса̄ха̄ва сама̄на̄ са̄ман̃н̃а̄ чавитука̄ма̄ сиккхам̣ паччаккхантӣпи бхиккхунӣ ева сиккха̄са̄джӣвасама̄панна̄ва. вуттан̃хи бхагавата̄ ‘‘на, бхиккхаве, бхиккхунийа̄ сиккха̄паччаккха̄на’’нти (чӯл̣ава. 434). када̄ ча пана са̄ абхиккхунӣ хотӣти? йада̄ са̄ман̃н̃а̄ чавитука̄ма̄ гихинива̄санам̣ нива̄сети, са̄ ‘‘виббханта̄’’ти сан̇кхйам̣ гаччхати. вуттан̃хи бхагавата̄ ‘‘йадева са̄ виббханта̄, тадева абхиккхунӣ’’ти (чӯл̣ава. 434). китта̄вата̄ пана виббханта̄ хотӣти? са̄ман̃н̃а̄ чавитука̄ма̄ ка̄са̄весу ана̄лайа̄ ка̄са̄вам̣ ва̄ апанети, нагга̄ ва̄ гаччхати, тин̣апан̣н̣а̄дина̄ ва̄ пат̣иччха̄детва̄ гаччхати, ка̄са̄вам̣йева ва̄ гихинива̄сана̄ка̄рена нива̄сети, ода̄там̣ ва̄ ваттхам̣ нива̄сети, салин̇генева ва̄ саддхим̣ титтхийесу пависитва̄ кесалун̃чана̄диватам̣ сама̄дийати, титтхийалин̇гам̣ ва̄ сама̄дийати, тада̄ виббханта̄ на̄ма хоти. таттха йа̄ бхиккхунилин̇ге т̣хита̄ва титтхийаватам̣ сама̄дийати, са̄ титтхийапаккантако бхиккху вийа паччха̄ паббаджджампи на лабхати, сеса̄ паббаджджамевекам̣ лабханти, на упасампадам̣. па̄л̣ийам̣ кин̃ча̄пи ‘‘йа̄ са̄, бхиккхаве, бхиккхунӣ сака̄са̄ва̄ титтха̄йатанам̣ сан̇канта̄, са̄ а̄гата̄ на упасампа̄детабба̄’’ти вачанато йа̄ пат̣хамам̣ виббхамитва̄ паччха̄ титтха̄йатанам̣ сан̇канта̄, са̄ а̄гата̄ упасампа̄детабба̄ти анун̃н̃а̄там̣ вийа диссати. сан̇гӣтиа̄чарийехи пана ‘‘чатувӣсати па̄ра̄джика̄нӣ’’ти вуттатта̄ на пуна са̄ упасампа̄детабба̄, тасма̄ ева сиккха̄паччаккха̄нам̣ на̄нун̃н̃а̄там̣ бхагавата̄. антимаваттхуаджджха̄панна̄ пана бхиккхунӣ ева. паккхапан̣д̣акӣпи бхиккхунӣ ева. кинти пуччха̄.

винӣтаваттхуван̣н̣ана̄

67. винӣта̄ни виниччхита̄ни ваттхӯни винӣтаваттхӯни. тесам̣ тесам̣ ‘‘тена кхо пана самайена ан̃н̃атаро бхиккхӯ’’тиа̄дӣнам̣ ваттхӯнам̣ па̄т̣еккам̣ на̄маган̣анам̣ уддхаритва̄ уддхаритва̄ ӯна̄дхикадосасодханат̣т̣хена удда̄на̄ ча та̄ матра̄дисиддхига̄тха̄хи чхандовичитилаккхан̣ена га̄тха̄ ча̄ти ‘‘удда̄нага̄тха̄ на̄ма̄’’ти вуттам̣, де, содхане ити дха̄тусса рӯпам̣ удда̄на̄ти ведитаббам̣. има̄ пана удда̄нага̄тха̄ дхаммасан̇га̄хакаттхерехи сан̇гӣтика̄ле т̣хапита̄, каттха̄ти че? падабха̄джанӣйа̄васа̄не. ‘‘ваттхуга̄тха̄ на̄ма ‘тена кхо пана самайена ан̃н̃атаро бхиккхӯ’тиа̄дӣнам̣ имесам̣ винӣтаваттхӯнам̣ нида̄на̄нӣ’’ти ган̣т̣хипаде вуттам̣, тасма̄ таттха вуттанайена винӣтаваттхӯни ева ‘‘ваттхуга̄тха̄’’ти вутта̄ти ведитаббам̣. идаметтха сама̄сато адхиппа̄йанидассанам̣ – ‘‘а̄паттим̣ твам̣, бхиккху, а̄панно па̄ра̄джика’’нти мӯла̄паттидассанавасена ва̄, ‘‘ана̄патти, бхиккху, па̄ра̄джикасса, а̄патти сан̇гха̄дисесасса, дуккат̣асса̄’’ти а̄паттибхедадассанавасена ва̄, ‘‘ана̄патти, бхиккху, аса̄дийантасса̄’’ти ана̄паттидассанавасена ва̄ йа̄ни ваттхӯни винӣта̄ни виниччхита̄ни, та̄ни винӣтаваттхӯни на̄ма. тесам̣ винӣтаваттхӯнам̣ нида̄наваттхудӣпика̄ танти ваттхуга̄тха̄ на̄ма. удда̄нага̄тха̄ва ‘‘ваттхуга̄тха̄’’ти вутта̄ти еке. тесам̣ ‘‘имина̄ лаккхан̣ена а̄йатим̣ винайадхара̄ винайам̣ виниччхиниссантӣ’’ти вачанена вируджджхати. на хи удда̄нага̄тха̄йам̣ кин̃чипи виниччхайалаккхан̣ам̣ диссати, удда̄нага̄тха̄нам̣ висум̣ пайоджанам̣ вуттам̣ ‘‘сукхам̣ винайадхара̄ угган̣хиссантӣ’’ти, тасма̄ пайоджанана̄наттатопетам̣ на̄наттам̣ ведитаббам̣. таттха̄йам̣ виггахо – ваттхӯни ева га̄тха̄ ваттхуга̄тха̄. винӣтаваттхуто висесанаттхаметтха га̄тха̄ггахан̣ам̣. удда̄нага̄тха̄то висесанаттхам̣ ваттхуггахан̣анти ведитаббам̣. кечи пана ‘‘га̄тха̄нам̣ ваттхӯнӣти ваттаббе ваттхуга̄тха̄ти вутта’’нти ваданти. маккат̣иваттхум̣ ан̃н̃е таттха бхиккхӯ а̄рочесум̣, идха сайамева. таттха ка̄ран̣асса ‘‘бхагавата̄ сиккха̄падам̣ пан̃н̃атта’’нти вуттатта̄ ваджджипуттака̄пи ан̃н̃е ева. ‘‘таттха а̄нандаттхеро, идха те ева̄’’ти ан̃н̃атарасмим̣ ган̣т̣хипаде вуттам̣. а̄чарийасса адхиппа̄йо пуббе вутто, тасма̄ упапариккхитаббам̣.

67-8. н̃атва̄ти апуччхитва̄ сайамева н̃атва̄. поккхаранти сарӣрам̣ бхерипоккхарам̣ вийа. локийа̄ авикалам̣ ‘‘сундара’’нти ваданти, тасма̄ ван̣н̣апоккхарата̄йа̄ти пат̣хаменаттхена висит̣т̣хака̄йаччхавита̄йа̄ти аттхо, дутийена ван̣н̣асундарата̄йа̄ти. ‘‘уппалагаббхаван̣н̣атта̄ суван̣н̣аван̣н̣а̄, тасма̄ уппалаван̣н̣а̄ти на̄мам̣ лабхӣ’’ти ган̣т̣хипаде вуттам̣. нӣлуппалаван̣н̣а̄ ка̄йаччхавӣти вачанам̣ пана са̄маччхавим̣ дӣпети. локе пана ‘‘уппаласама̄ пасаттхаса̄ма̄’’ти вачанато ‘‘йа̄ са̄ма̄ са̄маван̣н̣а̄ са̄матанумаджджха̄, са̄ па̄ричарийа̄ сагге мама ва̄со’’ти вачанато са̄маччхавика̄ иттхӣнам̣ пасаттха̄. ‘‘йа̄васса̄ нам̣ андхака̄ра’’нтипи па̄т̣хо. килесака̄мехи ваттхука̄месу йо на лимпати.

69. иттхилин̇гам̣ па̄тубхӯтанти иттхисан̣т̣ха̄нам̣ па̄тубхӯтам̣, тан̃ча кхо пурисиндрийасса антарадха̄нена иттхиндрийасса па̄тубха̄вена. евам̣ пурисиндрийапа̄тубха̄вепи. етена йатха̄ брахма̄нам̣ пурисиндрийам̣ нуппаджджати, кевалам̣ пурисасан̣т̣ха̄намева уппаджджати, йатха̄ ча кассачи пан̣д̣акасса вина̄пи пурисиндрийена пурисасан̣т̣ха̄нам̣ уппаджджати, на татха̄ тесанти дасситам̣ хоти, там̣ пана иттхиндрийам̣, пурисиндрийам̣ ва̄ антарадха̄йантам̣ маранта̄нам̣ вийа пат̣иломаккамена саттарасамачиттаккхан̣ато пат̣т̣ха̄йа антарадха̄йати. паччуппанне индрийе нируддхе итарам̣ висабха̄гиндрийам̣ па̄тубхавати. йасма̄ маха̄ниддам̣ оккантассева кирасса висабха̄гиндрийам̣ па̄тубхавати, тасма̄ ‘‘раттибха̄ге ниддам̣ оккантасса̄’’ти вуттам̣. ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, там̣йева упаджджхам̣ тамева упасампада’’нти вачанато паваттинӣйева упаджджха̄йа̄, упасампада̄чарийа̄ бхиккхунӣйева а̄чарийа̄ти катва̄ та̄сам̣ упаджджха̄йаваттам̣, а̄чарийаваттан̃ча имина̄ бхиккхуна̄сада̄са̄йам̣ па̄там̣ бхиккхунупассайам̣ гантва̄ ка̄таббам̣, та̄хи ча имасса виха̄рам̣ а̄гамма саддхивиха̄рикаватта̄ди ка̄таббам̣ ну кхоти че? ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, бхиккхунӣхи сан̇гамиту’’нти вачанена вина̄бха̄вадӣпанато кевалам̣ на пуна упаджджха̄ гахетабба̄, на ча упасампада̄ ка̄табба̄ти дассанаттхамева ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, там̣йева упаджджха’’нтиа̄ди вуттанти ведитаббам̣. таттха бхиккхунӣхи сан̇гамитунти бхиккхӯхи вина̄ хутва̄ бхиккхунӣхи ева саддхим̣ саман̇гӣ бхавитум̣ ануджа̄на̄мӣти аттхо, тасма̄ имина̄ па̄л̣илесена ‘‘тасса̄ ева га̄мантара̄дӣхи ана̄паттӣ’’ти ат̣т̣хакатха̄вачанам̣ сиддхам̣ хоти, а̄гантва̄ сан̇гамитум̣ сакка̄, йан̃ча бхагавата̄ гаманам̣ анун̃н̃а̄там̣, там̣ нисса̄йа куто га̄мантара̄дипаччайа̄ а̄патти. на хи бхагава̄ а̄паттийам̣ нийоджетӣти йуттамева там̣, ан̃н̃атха̄ ‘‘йа̄ а̄паттийо бхиккхӯнам̣ бхиккхунӣхи аса̄дха̄ран̣а̄, та̄хи а̄паттӣхи ана̄паттӣ’’ти па̄л̣ивачанато на га̄мантара̄дӣхи ана̄паттӣти а̄паджджати. са̄дха̄ран̣ата̄ а̄паттийева ‘‘йа̄ а̄паттийо бхиккхӯнам̣ бхиккхунӣхи аса̄дха̄ран̣а̄, йа̄ ча бхиккхунӣхи сан̇гамантийа̄ га̄мантаранадӣпа̄рараттивиппава̄саган̣аохӣйана̄паттийо, та̄хи а̄паттӣхи ана̄паттӣ’’ти на вуттатта̄ти че? на вуттам̣ анит̣т̣хаппасан̇гато. бхиккхунӣхи саддхим̣ сан̇канта̄йапи тасса̄ та̄ паха̄йа ан̃н̃а̄хи сан̇гамантийа̄ га̄мантара̄дӣхи ана̄патти ева саббака̄ланти имасса анит̣т̣хаппасан̇гато татха̄ на вуттанти аттхо. таттха га̄мантара̄патта̄диваттхум̣ сан̃чичча тасмим̣ ка̄ле аджджха̄чарантӣпи са̄ лин̇гапа̄тубха̄вена ка̄ран̣ена ана̄паджджанато ана̄патти. ана̄паджджанат̣т̣хенева вут̣т̣ха̄ти на̄ма̄ти ведитабба̄. татха̄ йогӣ ануппанне ева килесе ниродхети. абандханопи патто ‘‘ӯнапан̃чабандхано’’ти вуччати, саббасо ва̄ пана на са̄вети аппаччаккха̄та̄ хоти сиккха̄, евамидха ана̄панна̄пи а̄патти вут̣т̣хита̄ на̄ма хотӣти ведитабба̄.

йасма̄ пана са̄ пурисена сахасеййа̄паттим̣ ана̄паджджантӣпи саккоти бхиккхунӣхи сан̇гамитум̣, тасма̄ ана̄паттӣти катва̄ ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘убхиннампи сахасеййа̄патти хотӣ’’ти вуттам̣. вуттан̃хетам̣ парива̄ре ‘‘апарехипи чатӯха̄ка̄рехи а̄паттим̣ а̄паджджати сан̇гхамаджджхе ган̣амаджджхе пуггаласса сантике лин̇гапа̄тубха̄вена̄’’ти (пари. 324). йам̣ пана вуттам̣ парива̄ре ‘‘аттха̄патти а̄паджджанто вут̣т̣ха̄ти вут̣т̣хаханто а̄паджджатӣ’’ти (пари. 324), тасса сахасеййа̄дим̣ а̄паджджати аса̄дха̄ран̣а̄паттӣхи вут̣т̣ха̄ти, тадубхайампи сандха̄йа вуттанти ведитаббам̣. дӯре виха̄ро хоти пан̃чадханусатикам̣ паччхимам̣, виха̄рато пат̣т̣ха̄йа га̄мам̣ пависантийа̄ га̄мантарам̣ хотӣти аттхо. сам̣видаханам̣ паримочетва̄ти аддха̄нагаманасам̣видаханам̣ акатва̄ти аттхо. та̄ копетва̄ти париччаджитва̄ти аттхо. ‘‘парипун̣н̣авассаса̄ман̣ерена̄пӣ’’ти вачанато апарипун̣н̣авассасса упаджджха̄йаггахан̣ам̣ наттхӣти вийа диссати. винайакаммам̣ катва̄ т̣хапитоти викаппетва̄ т̣хапито. авикаппита̄нам̣ даса̄ха̄тиккаме ниссаггийата̄ ведитабба̄. пуна пат̣иггахетва̄ сатта̄хам̣ ват̣т̣атӣти пана ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, бхиккхӯнам̣ саннидхим̣ бхиккхунӣхи пат̣игга̄ха̄петва̄ парибхун̃джиту’’нти (чӯл̣ава. 421) вачанато вуттам̣. анапеккхависсаджджанена̄ти ваттхум̣ анапеккхависсаджджанена ва̄ пат̣иггахан̣ена ва̄ пуна пат̣иггахетва̄ парибхун̃джисса̄мӣти. паккхама̄наттака̄ле пунадева лин̇гам̣ париваттати чха̄раттам̣ ма̄наттамева да̄таббанти саче, бхиккхука̄ле аппат̣иччханна̄йа а̄паттийа̄, но пат̣иччханна̄йа̄ти но ладдхӣти а̄чарийо.

парива̄сада̄нам̣ пана наттхӣти бхиккхунийа̄ чха̄дана̄самбхавато вуттанти ведитаббам̣. саче бхиккхунӣ аса̄дха̄ран̣ам̣ па̄ра̄джика̄паттим̣ а̄паджджитва̄ пурисалин̇гам̣ пат̣илабхати, бхиккхӯсу упасампадам̣ на лабхати, паббаджджам̣ лабхати, анупаббаджитва̄ бхиккхубха̄ве т̣хито сахасеййа̄паттим̣ на джанети. виббханта̄йа бхиккхунийа̄ пурисалин̇ге па̄тубхӯте бхиккхӯсу упасампадам̣ на лабхати, па̄ра̄джикам̣. авиббхантама̄насса гахат̣т̣хассева сато бхиккхунӣдӯсакасса саче иттхилин̇гам̣ па̄тубхавати, нева бхиккхунӣсу упасампадам̣ лабхати, на пуна лин̇гапариватте джа̄те бхиккхӯсу ва̄ти. бхиккхунийа̄ лин̇гапариватте сати бхиккху хоти, со че сиккхам̣ паччаккха̄йа виббхамитва̄ иттхилин̇гам̣ пат̣илабхеййа, бхиккхунӣсу упасампадам̣ пат̣илабхати убхайаттха пуббе па̄ра̄джикабха̄вам̣ аппаттатта̄. йа̄ пана бхиккхунӣ парипун̣н̣адва̄дасавасса̄ пурисалин̇гам̣ пат̣илабхеййа, упасампанно бхиккху ева. пуна сиккхам̣ паччаккха̄йа а̄гато на упасампа̄детаббо апарипун̣н̣авӣсативассатта̄. пуна лин̇гапариватте сати бхиккхунӣсу упасампадам̣ лабхати. евам̣ че катадва̄дасасан̇гахасса да̄ракасса лин̇гапариватте сати гихигата̄ иттхӣ хоти, парипун̣н̣адва̄дасавасса̄ упасампа̄детабба̄ кира. бхиккхунийа̄ иттхилин̇гантарадха̄нена, бхиккхусса ва̄ пурисалин̇гантарадха̄нена паккхапан̣д̣акабха̄во бхавеййа, на са̄ бхиккхунӣ бхиккхунӣхи на̄сетабба̄ бхиккху ва̄ бхиккхӯхи пуна пакатибха̄ва̄паттисамбхава̄. пакатипан̣д̣акам̣ пана сандха̄йа ‘‘пан̣д̣ако на̄сетаббо’’ти вуттам̣. паккхапан̣д̣ако хи сам̣ва̄сана̄сана̄йа на̄сетаббо, итаро убхайана̄сана̄йа̄ти аттхо. йади тесам̣ пуна пакатибха̄во бхавеййа, ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, там̣йева упаджджхам̣ тамева упасампадам̣ та̄нийева васса̄ни бхиккхунӣхи сан̇гамиту’’нти айам̣ видхи самбхавати. саче несам̣ лин̇гантарам̣ па̄тубхавеййа, со ча видхи, йа̄ а̄паттийо бхиккхӯнам̣ бхиккхунӣхи са̄дха̄ран̣а̄, та̄ а̄паттийо бхиккхунӣнам̣ сантике вут̣т̣ха̄тум̣ аса̄дха̄ран̣а̄хи ана̄паттӣти айампи видхи самбхавати. йам̣ вуттам̣ парива̄ре ‘‘саха пат̣ила̄бхена пуримам̣ джахати, паччхиме патит̣т̣ха̄ти, вин̃н̃аттийо пат̣иппассамбханти, пан̃н̃аттийо нируджджханти, саха пат̣ила̄бхена паччхимам̣ джахати, пуриме патит̣т̣ха̄ти, вин̃н̃аттийо’’тиа̄ди, там̣ йатха̄вуттавидхим̣ сандха̄йа вуттанти амха̄кам̣ кхантӣти а̄чарийо. иттхилин̇гам̣, пурисалин̇гам̣ ва̄ антарадха̄йантам̣ ким̣ сакалампи сарӣрам̣ гахетва̄ антарадха̄йати, уда̄ху сайамева. кин̃четтха – йади та̄ва сакалам̣ сарӣрам̣ гахетва̄ антарадха̄йати, айам̣ пуггало чуто бхавеййа. тасма̄ са̄ман̃н̃а̄ чуто бхавеййа, пуна упасампаджджанто опапа̄тико бхавеййа. атха сайамева антарадха̄йати, сопи бха̄во тасса вируджджхати. иттхиндрийа̄дӣни хи сакалампи сарӣрам̣ бйа̄петва̄ т̣хита̄нӣти кхан̣аниродхо вийа тесам̣ антарадха̄нам̣ ведитаббам̣, тасма̄ йатха̄вуттадосаппасан̇га̄бха̄во ведитаббо. ан̃н̃аман̃н̃ам̣ сам̣сат̣т̣хаппабха̄нам̣ дӣпа̄нам̣ екаппабха̄ниродхепи итарисса̄ т̣ха̄нам̣ вийа сесасарӣрат̣т̣ха̄нам̣ таттха хотӣти ведитаббам̣.

71-2. муччату ва̄ ма̄ ва̄ дуккат̣амева̄ти мочанара̄га̄бха̄вато. ависайоти аса̄дийанам̣ на̄ма еварӯпе т̣ха̄не дуккаранти аттхо. метхунадхаммо на̄ма убхиннам̣ ва̄йа̄мена нипаджджати ‘‘тасса двайам̣двайасама̄паттӣ’’ти вуттатта̄, тасма̄ твам̣ ма̄ ва̄йа̄ма, евам̣ те ана̄патти бхависсати, кирийан̃хетам̣ сиккха̄паданти вуттам̣ хоти, ‘‘а̄паттим̣ твам̣ бхиккху а̄панно па̄ра̄джика’’нти вачанато акирийампетам̣ сиккха̄падам̣ йебхуййена ‘‘кирийа’’нти вуччатӣти сиддхам̣ хоти.

73-4. ‘‘па̄ра̄джикабхайена а̄ка̄сагатамева катва̄ павесана̄дӣни каронтасса сахаса̄ та̄лукам̣ ва̄ пассам̣ ва̄ ан̇гаджа̄там̣ чхупати че, дуккат̣амева̄’’ти ваданти. касма̄? на метхунара̄гатта̄ти, вӣмам̣ситаббам̣. данта̄нам̣ ба̄хирабха̄во от̣т̣ха̄нам̣ ба̄хирабха̄во вийа тхуллаччайаваттху хотӣти вуттам̣ ‘‘бахи никкхантаданте дживха̄йа ча тхуллаччайа’’нти. там̣ пуггалам̣ висан̃н̃им̣ катва̄ти вачанена со пуггало кхиттачитто на̄ма хотӣти дасситам̣ хоти. йо пана пуггало на висан̃н̃ӣкато, со че аттано ан̇гаджа̄тасса дха̄тугхат̣т̣аначарин̣иджджхин̣ика̄дисан̃н̃а̄йа са̄дийати, метхунасан̃н̃а̄йа абха̄вато висан̃н̃ӣпаккхамева бхаджатӣти тасса ана̄паттиччха̄йа̄ диссати. ‘‘метхунаметам̣ ман̃н̃е кассачи амануссасса̄’’ти н̃атва̄ са̄дийантасса а̄патти ева. пан̣д̣акасса метхунадхамманти пан̣д̣акасса ваччамагге ва̄ мукхе ва̄, бхумматтхе ва̄ са̄мивачанам̣. аведайантассапи севаначиттавасена а̄патти сантхатенева севане вийа.

упахатиндрийаваттхусмим̣ ‘‘етаматтхам̣ а̄рочесум̣, со а̄рочесӣ’’ти дувидхо па̄т̣хо аттхи. таттха ‘‘а̄рочесу’’нти вуттапа̄т̣хо ‘‘ведийи ва̄ со бхиккхаве’’ти вуттатта̄ сундарам̣, ан̃н̃атха̄ ‘‘а̄паттим̣ твам̣ бхиккхӯ’’ти ваттаббам̣ сийа̄. ‘‘ведийа̄ ва̄’’ти дӣпава̄сино пат̣ханти кира, метхунадхаммасса пуббапайога̄ хаттхагга̄ха̄дайо, тасма̄ ‘‘дуккат̣амевасса хотӣ’’ти имина̄ пуримападена самбандхо. йасма̄ пана дуккат̣амевасса хоти, тасма̄ йа̄ва сӣсам̣ на па̄пун̣а̄ти пуггало, та̄ва дуккат̣е тит̣т̣хатӣти самбандхо ведитаббо. сӣсам̣ на̄ма маггапат̣ипа̄данам̣. ‘‘сӣсам̣ на па̄пун̣а̄тӣти па̄ра̄джикам̣ на хоти та̄ва пуббапайогадуккат̣е тит̣т̣хатӣ’’ти ан̃н̃атарасмим̣ ган̣т̣хипаде ликхитам̣. учча̄лин̇гапа̄н̣акадат̣т̣хена̄ти еттха бха̄ванит̣т̣ха̄паччайо ведитаббо. дат̣т̣хена дам̣сена кха̄данена̄ти хи аттхато екам̣.

76-7. сан̇га̄масӣсе йуддхамукхе йодхапурисо вийа̄йам̣ бхиккхӯти ‘‘сан̇га̄масӣсайодхо бхиккхӯ’’ти вуччати. руккхасӯчидва̄рам̣ упилава̄йа, екена ва̄ бахӯхи ва̄ кан̣т̣акехи тхакитаббам̣ кан̣т̣акадва̄рам̣. дуссадва̄рам̣ са̄н̣идва̄ран̃ча дуссаса̄н̣идва̄рам̣. ‘‘килан̃джаса̄н̣ӣ’’тиа̄дина̄ вуттам̣ саббампи дуссаса̄н̣ийамева сан̇гахетва̄ вуттам̣. екасадисатта̄ ‘‘ека’’нти вуттам̣. а̄ка̄саталети хаммийаталети аттхо. айан̃хеттха сан̇кхепоти ида̄ни ваттаббам̣ сандха̄йа вуттам̣. ‘‘кин̃чи каронта̄ нисинна̄ хонтӣти вуттатта̄ нипанна̄нам̣ а̄пуччханам̣ на ват̣т̣атӣ’’ти ваданти. ‘‘йатха̄париччхедамева ча на ут̣т̣ха̄ти, тасса а̄паттийева̄’’ти кин̃ча̄пи ависесена вуттам̣, ана̄дарийадуккат̣а̄патти ева таттха адхиппета̄. катхам̣ пан̃н̃а̄йатӣти? ‘‘раттим̣ два̄рам̣ виваритва̄ нипанно арун̣е уггате ут̣т̣хахати, ана̄паттӣ’’ти вуттатта̄, маха̄паччарийам̣ висесетва̄ ‘‘ана̄дарийадуккат̣а̄пи на муччатӣ’’ти вуттатта̄ ча, тена итарасма̄ дуккат̣а̄ муччатӣти адхиппа̄йо. йатха̄париччхедамева ча на ут̣т̣ха̄ти, тасса а̄паттийева̄ти еттха на ана̄дарийадуккат̣ам̣ сандха̄йа вуттам̣. йатха̄париччхедамева̄ти авадха̄ран̣атта̄ париччхедато аббхантаре на хотӣти вуттам̣ хоти. пуна ‘‘супатӣ’’ти вуттат̣т̣ха̄не вийа саннит̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄ вуттам̣. евам̣ нипаджджантоти нипаджджанака̄ле а̄паджджитаббадуккат̣амева сандха̄йа вуттам̣, тасма̄ йатха̄париччхедена ут̣т̣хахантасса две дуккат̣а̄нӣти вуттам̣ хотӣти. андхакат̣т̣хакатха̄йампи ‘‘йади раттим̣ два̄рам̣ асам̣варитва̄ нипанно ‘дива̄ вут̣т̣хахисса̄мӣ’ти, ана̄дарийе а̄патти дуккат̣асса̄’’ти вуттам̣, еттха̄пи ‘‘нипанно’’ти вуттатта̄ ‘‘арун̣е ут̣т̣хите ут̣т̣ха̄хӣ’’ти на вуттатта̄ ча джа̄нитаббам̣. ‘‘маха̄паччарийам̣ ана̄дарийадуккат̣амева сандха̄йа вуттам̣, на ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттадуккат̣а’’нти еке ваданти. тасса ана̄паттӣти аттхато анипаннатта̄ вуттам̣. ‘‘саче пана раттим̣ сам̣варитва̄ нипанно, арун̣ут̣т̣ха̄насамайе кочи виварати, два̄раджаггана̄дӣни акатва̄ нипаннасса а̄паттийева. касма̄? а̄паттикхеттатта̄’’ти ваданти.