1. суддхикавагго
1. суддхикасуттаван̣н̣ана̄
471. чатубхӯмака …пе… лаббханти кусала̄бйа̄катабха̄вато тесам̣ тин̣н̣ам̣ индрийа̄нам̣. вӣрийиндрийасама̄дхиндрийа̄ни…пе… саббаттха лаббханти кусалаттикаса̄дха̄ран̣атта̄. чатубхӯмака …пе… васена̄ти чатубхӯмакадхаммапариччхедавасена чева кусала̄дӣхи саббасан̇га̄хакадхаммапариччхедавасена ча вуттанти аттхо.
дутийасаман̣абра̄хман̣асуттаван̣н̣ана̄
477. дуккхасаччавасена̄ти дуккхасаччабха̄вена на паджа̄нанти. тан̃хи парин̃н̃еййата̄йа дуккхасаччасан̇гахам̣. самудайасаччавасена̄ти тан̣ха̄виджджа̄дим̣ саддхиндрийасса самудайасаччабха̄вена на паджа̄нанти. ниродханти саддхиндрийасса анупа̄да̄йа ниродханимиттам̣ нибба̄нам̣. пат̣ипаданти саддхиндрийаниродхага̄миним̣ пат̣ипадам̣ арийамаггам̣. сесесӯти вӣрийиндрийа̄дӣсу.
суккапаккхети ‘‘саддхиндрийам̣ паджа̄нантӣ’’тиа̄динайаппаватте анаваджджапаккхе. адхимоккхавасена а̄ваджджанасамудайа̄ти ‘‘аттхи динна’’нтиа̄динайаппаваттапуббабха̄габхӯтасаддха̄дхимоккхавасена а̄ваджджануппаттийа̄. тасма̄ пат̣хамуппанна̄ саддха̄ ева хеттха ‘‘а̄ваджджана’’нти вутта̄, на манодва̄ра̄ваджджанам̣. еса найо сесесупи. тасма̄ пат̣хамуппанна̄ а̄ваджджана̄ паггахуппаттит̣т̣ха̄на̄нам̣ тиккха̄нам̣ вӣрийиндрийа̄дӣнам̣ пат̣хамуппаттийа̄ а̄ваджджанапарийа̄йена вутта̄ти дат̣т̣хаббам̣. дуббала̄ хи пат̣хамуппанна̄ паггаха̄бха̄вато вӣрийиндрийа̄дӣнам̣ самудайоти балавабха̄ваппаттавӣрийиндрийа̄дикасса а̄ваджджанат̣т̣ха̄нийа̄ни хонтӣти тесам̣ самудайоти вутта̄, пуббе адхимуччана̄дивасена паваттасса а̄ваджджанасса самудайа̄ти аттхо. пуна чхандавасена̄ти каттука̄мата̄кусалаччхандавасена саддха̄дӣнам̣ уппа̄детука̄мата̄ка̄раппаваттасса чхандасса васена. манасика̄равасена а̄ваджджанасамудайа̄ти саддхиндрийа̄дивасена паваттасса дуббаласса тасса ниббаттакайонисоманасика̄равасена а̄ваджджанасса уппаттийа̄. евампӣти ‘‘адхимоккхавасена̄’’тиа̄дина̄ вутта̄ка̄ренапи. чхасу суттесӯти дутийато пат̣т̣ха̄йа чхасу суттесу. чатусаччамева катхитам̣. асса̄даггахан̣ена хи самудайасаччам̣, а̄дӣнаваггахан̣ена дуккхасаччам̣, ниссаран̣аггахан̣ена ниродхамаггасачча̄ни гахита̄нӣти. пат̣хамасутте пана индрийа̄нам̣ сарӯпадассанамева̄ти.
8. даббасуттаван̣н̣ана̄
478. сото а̄паджджӣйати етена̄ти сота̄патти, ана̄гатам̣ пати пат̣хамамагго. сототи арийамаггасото дат̣т̣хаббо. а̄паджджӣйатӣтиа̄дито пат̣ипаджджӣйати. пат̣хамамаггапат̣ила̄бханимитта̄ни сота̄паннасса ан̇га̄ни идха ‘‘сота̄паттийан̇га̄нӣ’’ти вутта̄ни. та̄ни пана тӣсу т̣ха̄несу саддха̄ арийакантасӣлан̃ча̄ти ведитабба̄ни. сависайети сакависайе. джет̣т̣хакабха̄вадассанаттханти падха̄набха̄вадассанаттхам̣. йаттха саддха̄дииндрийа̄нам̣ са̄тисайакиччам̣, тесам̣ кичча̄тирекатам̣ дассетунти аттхо. ида̄ни таматтхам̣ упама̄хи вибха̄ветум̣ ‘‘йатха̄ хӣ’’тиа̄ди вуттам̣. патва̄ти аттано кичча̄тирекат̣т̣ха̄нам̣ пат̣илабхитва̄. пуббан̇гаманти саддаханакиччесу пуреча̄рам̣ дхорайхам̣. сеса̄ни вӣрийиндрийа̄дӣни. таданвайа̄нӣти таданугата̄ни тасса саддхиндрийа̄дикасса паккхика̄ни. еса найо сесесупи. джха̄навимоккхети джха̄насан̇кха̄те вимоккхе сама̄дхипадха̄ната̄йа джха̄на̄нам̣. еван̃ча катва̄ ‘‘сота̄паттийан̇га̄ни патва̄’’ти идан̃ча вачанам̣ саматтхитам̣ хоти. саддхӯпанисан̃хи сӣланти. арийасачча̄ни патва̄ти чатта̄ри сачча̄ни абхисаметабба̄ни па̄пун̣итва̄.
9-10. пат̣хамавибхан̇гасутта̄диван̣н̣ана̄
479-480. непаккам̣ вуччати пан̃н̃а̄ти а̄ха – ‘‘пан̃н̃а̄йетам̣ на̄ма’’нти. нипа̄йати сам̣килесадхамме висосети никкха̄метӣти нипако, тхиратиккхасатипуггало, тасса бха̄во непакканти сатийа̄пи непаккабха̄во йуджджатева. еван̃хи ‘‘сатинепаккена̄’’ти идам̣ вачанам̣ саматтхитам̣ хоти, сатийа̄ ча непаккена̄ти евам̣ вуччама̄нена сатиниддесо на̄ма като хотийева. асукам̣ на̄ма суттам̣ ва̄ каммат̣т̣ха̄нам̣ ва̄ ме бха̄ситанти. воссаджджӣйати сан̇кха̄рагатам̣ етасмим̣ адхигатети воссагго, нибба̄нам̣. там̣ а̄рамман̣ам̣ каритва̄ти а̄ха – ‘‘нибба̄на̄рамман̣ам̣ катва̄’’ти. гаччхантийа̄ти сан̇кха̄ра̄нам̣ удайан̃ча вайан̃ча удайаббайам̣ гаччхантийа̄ буджджхантийа̄. тена̄ха ‘‘удайаббайапаригга̄хика̄йа̄’’ти. саддха̄сатипан̃н̃индрийа̄ни пуббабха̄га̄ни ‘‘итипи со бхагава̄ арахам̣, чиракатампи чирабха̄ситампи сарита̄ ануссарита̄, удайаттхага̄минийа̄ пан̃н̃а̄йа̄’’ти ча вуттатта̄. ‘‘а̄раддхавӣрийо вихарати, со ануппанна̄на’’нтиа̄дина̄ ча вуттатта̄ вӣрийиндрийам̣ миссакам̣. ‘‘воссагга̄рамман̣ам̣ каритва̄’’ти вуттатта̄ сама̄дхиндрийам̣ ниббаттиталокуттарамева. айамева̄ти йва̄йам̣ наваме вутто. айамева пуббабха̄гамиссакалокуттараттадхаммапариччхедо.
суддхикаваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.