4. индрийасам̣йуттам̣
1. суддхикавагго
1. суддхикасуттаван̣н̣ана̄
471. чатубхӯмака …пе… лаббханти кусала̄бйа̄катабха̄вато тесам̣ тин̣н̣ам̣ индрийа̄нам̣. вӣрийиндрийасама̄дхиндрийа̄ни…пе… саббаттха лаббханти кусалаттикаса̄дха̄ран̣атта̄. чатубхӯмака …пе… васена̄ти чатубхӯмакадхаммапариччхедавасена чева кусала̄дӣхи саббасан̇га̄хакадхаммапариччхедавасена ча вуттанти аттхо.
дутийасаман̣абра̄хман̣асуттаван̣н̣ана̄
477. дуккхасаччавасена̄ти дуккхасаччабха̄вена на паджа̄нанти. тан̃хи парин̃н̃еййата̄йа дуккхасаччасан̇гахам̣. самудайасаччавасена̄ти тан̣ха̄виджджа̄дим̣ саддхиндрийасса самудайасаччабха̄вена на паджа̄нанти. ниродханти саддхиндрийасса анупа̄да̄йа ниродханимиттам̣ нибба̄нам̣. пат̣ипаданти саддхиндрийаниродхага̄миним̣ пат̣ипадам̣ арийамаггам̣. сесесӯти вӣрийиндрийа̄дӣсу.
суккапаккхети ‘‘саддхиндрийам̣ паджа̄нантӣ’’тиа̄динайаппаватте анаваджджапаккхе. адхимоккхавасена а̄ваджджанасамудайа̄ти ‘‘аттхи динна’’нтиа̄динайаппаваттапуббабха̄габхӯтасаддха̄дхимоккхавасена а̄ваджджануппаттийа̄. тасма̄ пат̣хамуппанна̄ саддха̄ ева хеттха ‘‘а̄ваджджана’’нти вутта̄, на манодва̄ра̄ваджджанам̣. еса найо сесесупи. тасма̄ пат̣хамуппанна̄ а̄ваджджана̄ паггахуппаттит̣т̣ха̄на̄нам̣ тиккха̄нам̣ вӣрийиндрийа̄дӣнам̣ пат̣хамуппаттийа̄ а̄ваджджанапарийа̄йена вутта̄ти дат̣т̣хаббам̣. дуббала̄ хи пат̣хамуппанна̄ паггаха̄бха̄вато вӣрийиндрийа̄дӣнам̣ самудайоти балавабха̄ваппаттавӣрийиндрийа̄дикасса а̄ваджджанат̣т̣ха̄нийа̄ни хонтӣти тесам̣ самудайоти вутта̄, пуббе адхимуччана̄дивасена паваттасса а̄ваджджанасса самудайа̄ти аттхо. пуна чхандавасена̄ти каттука̄мата̄кусалаччхандавасена саддха̄дӣнам̣ уппа̄детука̄мата̄ка̄раппаваттасса чхандасса васена. манасика̄равасена а̄ваджджанасамудайа̄ти саддхиндрийа̄дивасена паваттасса дуббаласса тасса ниббаттакайонисоманасика̄равасена а̄ваджджанасса уппаттийа̄. евампӣти ‘‘адхимоккхавасена̄’’тиа̄дина̄ вутта̄ка̄ренапи. чхасу суттесӯти дутийато пат̣т̣ха̄йа чхасу суттесу. чатусаччамева катхитам̣. асса̄даггахан̣ена хи самудайасаччам̣, а̄дӣнаваггахан̣ена дуккхасаччам̣, ниссаран̣аггахан̣ена ниродхамаггасачча̄ни гахита̄нӣти. пат̣хамасутте пана индрийа̄нам̣ сарӯпадассанамева̄ти.
8. даббасуттаван̣н̣ана̄
478. сото а̄паджджӣйати етена̄ти сота̄патти, ана̄гатам̣ пати пат̣хамамагго. сототи арийамаггасото дат̣т̣хаббо. а̄паджджӣйатӣтиа̄дито пат̣ипаджджӣйати. пат̣хамамаггапат̣ила̄бханимитта̄ни сота̄паннасса ан̇га̄ни идха ‘‘сота̄паттийан̇га̄нӣ’’ти вутта̄ни. та̄ни пана тӣсу т̣ха̄несу саддха̄ арийакантасӣлан̃ча̄ти ведитабба̄ни. сависайети сакависайе. джет̣т̣хакабха̄вадассанаттханти падха̄набха̄вадассанаттхам̣. йаттха саддха̄дииндрийа̄нам̣ са̄тисайакиччам̣, тесам̣ кичча̄тирекатам̣ дассетунти аттхо. ида̄ни таматтхам̣ упама̄хи вибха̄ветум̣ ‘‘йатха̄ хӣ’’тиа̄ди вуттам̣. патва̄ти аттано кичча̄тирекат̣т̣ха̄нам̣ пат̣илабхитва̄. пуббан̇гаманти саддаханакиччесу пуреча̄рам̣ дхорайхам̣. сеса̄ни вӣрийиндрийа̄дӣни. таданвайа̄нӣти таданугата̄ни тасса саддхиндрийа̄дикасса паккхика̄ни. еса найо сесесупи. джха̄навимоккхети джха̄насан̇кха̄те вимоккхе сама̄дхипадха̄ната̄йа джха̄на̄нам̣. еван̃ча катва̄ ‘‘сота̄паттийан̇га̄ни патва̄’’ти идан̃ча вачанам̣ саматтхитам̣ хоти. саддхӯпанисан̃хи сӣланти. арийасачча̄ни патва̄ти чатта̄ри сачча̄ни абхисаметабба̄ни па̄пун̣итва̄.
9-10. пат̣хамавибхан̇гасутта̄диван̣н̣ана̄
479-480. непаккам̣ вуччати пан̃н̃а̄ти а̄ха – ‘‘пан̃н̃а̄йетам̣ на̄ма’’нти. нипа̄йати сам̣килесадхамме висосети никкха̄метӣти нипако, тхиратиккхасатипуггало, тасса бха̄во непакканти сатийа̄пи непаккабха̄во йуджджатева. еван̃хи ‘‘сатинепаккена̄’’ти идам̣ вачанам̣ саматтхитам̣ хоти, сатийа̄ ча непаккена̄ти евам̣ вуччама̄нена сатиниддесо на̄ма като хотийева. асукам̣ на̄ма суттам̣ ва̄ каммат̣т̣ха̄нам̣ ва̄ ме бха̄ситанти. воссаджджӣйати сан̇кха̄рагатам̣ етасмим̣ адхигатети воссагго, нибба̄нам̣. там̣ а̄рамман̣ам̣ каритва̄ти а̄ха – ‘‘нибба̄на̄рамман̣ам̣ катва̄’’ти. гаччхантийа̄ти сан̇кха̄ра̄нам̣ удайан̃ча вайан̃ча удайаббайам̣ гаччхантийа̄ буджджхантийа̄. тена̄ха ‘‘удайаббайапаригга̄хика̄йа̄’’ти. саддха̄сатипан̃н̃индрийа̄ни пуббабха̄га̄ни ‘‘итипи со бхагава̄ арахам̣, чиракатампи чирабха̄ситампи сарита̄ ануссарита̄, удайаттхага̄минийа̄ пан̃н̃а̄йа̄’’ти ча вуттатта̄. ‘‘а̄раддхавӣрийо вихарати, со ануппанна̄на’’нтиа̄дина̄ ча вуттатта̄ вӣрийиндрийам̣ миссакам̣. ‘‘воссагга̄рамман̣ам̣ каритва̄’’ти вуттатта̄ сама̄дхиндрийам̣ ниббаттиталокуттарамева. айамева̄ти йва̄йам̣ наваме вутто. айамева пуббабха̄гамиссакалокуттараттадхаммапариччхедо.
суддхикаваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
2. мудутаравагго
1. пат̣ила̄бхасуттаван̣н̣ана̄
481. саммаппадха̄не а̄раббха̄ти саммаппадха̄не бха̄вана̄васена а̄раббха. тена̄ха ‘‘бха̄венто’’ти. йатха̄ вӣрийиндрийаниддесе ‘‘чатта̄ро саммаппадха̄не а̄раббха вӣрийам̣ пат̣илабхатӣ’’ти десана̄ а̄гата̄, евам̣ сатиндрийаниддесе ‘‘чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄не а̄раббха сатим̣ пат̣илабхатӣ’’ти, тасма̄ ‘‘сатиндрийепи есева найо’’ти вуттам̣. саддхиндрийа̄диниддесесу пана на татха̄ десети.
2. пат̣хамасам̣кхиттасуттаван̣н̣ана̄
482. индрийа̄нам̣ тиккха̄дибха̄во випассана̄васена ва̄ маггавасена ва̄ пхалавасена ва̄ гахетабботи вуттам̣ ‘‘татоти…пе… ведитабба’’нти. нану четтха мудубха̄во ева па̄л̣ийам̣ гахитоти? саччаметам̣, там̣ пана тиккхабха̄ве асати на хоти тиккха̄дибха̄воти вуттам̣. йато хи айам̣ муду, ито там̣ тиккханти ваттаббатам̣ лабхати апеккха̄сиддхатта̄ тиккхамудубха̄ва̄нам̣ па̄ра̄па̄рам̣ вийа. ида̄ни ‘‘тато’’тиа̄дина̄ сан̇кхепато вуттаматтхам̣ виттха̄рато дассетум̣ ‘‘саматта̄нӣ’’тиа̄ди вуттам̣. таттха саматта̄нӣти сампанна̄ни. итарам̣ тассева вевачанам̣. саматта̄нӣти ва̄ парийатта̄ни, саматта̄нӣти аттхо. ‘‘тато мудутара̄ни дхамма̄нуса̄рӣмаггасса̄’’ти касма̄ вуттам̣? татоти хи сота̄паттимаггавипассаниндрийа̄ни адхиппета̄нийева, ‘‘тато мудутара̄нӣ’’ти вуттапат̣хамамагго дхамма̄нуса̄рӣ ва̄ сийа̄ саддха̄нуса̄рӣ ва̄ти бйабхичарати? на̄йам̣ досо, сота̄паттимаггекадесавасенева ладдхаббапат̣хамамагга̄пеккха̄йа випассана̄йа вибха̄гасса адхиппетатта̄. йо хи сота̄панно хутва̄ ирийа̄патхам̣ акопетва̄ йатха̄нисиннова сакада̄га̄мимаггам̣ па̄пун̣а̄ти, тасса випассаниндрийа̄ни сандха̄йа авибха̄гена вуттам̣ – ‘‘тато мудутара̄ни сота̄паттимаггасса випассаниндрийа̄ни на̄ма̄’’ти. йо пана сота̄панно хутва̄ ка̄лантарена сакада̄га̄мӣ хоти, тасса сота̄паттимаггаттха̄йа паватта̄ни випассаниндрийа̄ни на̄ма хонти. со че дхамма̄нуса̄рӣготто, тасса йатха̄вуттавипассаниндрийато мудутара̄нӣти ‘‘тато мудутара̄ни дхамма̄нуса̄рӣмаггасса̄’’ти вуттам̣. випассаниндрийа̄ни на̄ма̄ти а̄нетва̄ самбандхо. дхамма̄нуса̄рӣвипассаниндрийато саддха̄нуса̄рӣвипассаниндрийа̄нам̣ мудубха̄васса ка̄ран̣ам̣ сайамева ваккхати. дхаммена пан̃н̃а̄йа маггасотам̣ ануссаратӣти дхамма̄нуса̄рӣ, пан̃н̃уттаро арийо. саддха̄йа маггасотам̣ ануссаратӣти саддха̄нуса̄рӣ, саддхуттаро арийо.
евам̣ випассана̄васена дассетва̄ маггавасена дассетум̣ ‘‘татха̄’’тиа̄ди а̄раддхам̣. сампайогато сабха̄вато ча арахаттамаггапарийа̄панна̄ни арахаттамаггиндрийа̄ни. арахаттапхалиндрийа̄нӣти еттха̄пи есева найо.
ида̄ни пхалавасена дассетум̣ ‘‘саматта̄ни парипун̣н̣а̄нӣ’’тиа̄ди вуттам̣. сота̄паттимаггат̣т̣хапуггалавасена на̄наттам̣ джа̄там̣, тасма̄ те двепи идха татийава̄ре на лаббхантӣти адхиппа̄йо. дхамма̄нуса̄рӣсаддха̄нуса̄рӣнам̣ на̄наттам̣ катхам̣ джа̄танти а̄ха ‘‘а̄гаманенапи маггенапӣ’’ти. тадубхайам̣ дассенто ‘‘саддха̄нуса̄рӣпуггало’’тиа̄дима̄ха. уддиса̄пентоти уддесам̣ ган̣ханто.
магго тиккхо хоти упаниссайиндрийа̄нам̣ тиккхависадабха̄вато. тена̄ха ‘‘сӯрам̣ н̃а̄н̣ам̣ вахатӣ’’ти. асан̇кха̄рена̄ти сарасенева. аппайогена̄ти тассева вевачанам̣. дхамма̄нуса̄рӣпуггало хи а̄гаманамхи килесе виккхамбхенто аппадуккхена аппакасирена акиламантова виккхамбхетум̣ саккоти. саддха̄нуса̄рӣпуггало пана дуккхена касирена киламанто хутва̄ виккхамбхетум̣ саккоти, тасма̄ дхамма̄нуса̄рисса пуббабха̄гамаггаккхан̣е килесаччхедакан̃а̄н̣ам̣ адандхам̣ тикхин̣ам̣ хутва̄ вахати, йатха̄ на̄ма тикхин̣ена асина̄ кадалим̣ чхиндантасса чхиннат̣т̣ха̄нам̣ мат̣т̣хам̣ хоти, аси кхиппам̣ вахати, саддо на суййати, балавава̄йа̄макиччам̣ на хоти, еварӯпа̄ дхамма̄нуса̄рино пуббабха̄габха̄вана̄ хоти, саддха̄нуса̄рино пана пуббабха̄гаккхан̣е килесаччхедакан̃а̄н̣ам̣ дандхам̣ на тикхин̣ам̣ асӯрам̣ хутва̄ вахати, йатха̄ на̄ма на̄титикхин̣ена асина̄ кадалим̣ чхиндантасса чхиннат̣т̣ха̄нам̣ на мат̣т̣хам̣ хоти, аси сӣгхам̣ на вахати, саддо суййати, балавава̄йа̄макиччам̣ иччхитаббам̣ хоти, еварӯпа̄ саддха̄нуса̄рино пуббабха̄габха̄вана̄ хоти. евам̣ сантепи килесаккхайе на̄наттам̣ наттхи. тена̄ха ‘‘килесаккхайе пана̄’’тиа̄ди. авасеса̄ ча килеса̄ кхӣйанти сам̣йоджанаккхайа̄йа йогатта̄.
3. дутийасам̣кхиттасуттаван̣н̣ана̄
483. татоти пхалато пхалавематтата̄йа чарийама̄натта̄. индрийавематтата̄ саддха̄дӣнам̣ индрийа̄нам̣ на̄наттена. пхалана̄наттанти арахаттапхала̄дина̄наттам̣. пуггалана̄наттанти ана̄га̄миа̄дипуггалана̄наттам̣.
4. татийасам̣кхиттасуттаван̣н̣ана̄
484. сӣлаккхандха̄дӣхи саддхиндрийа̄дӣхи ча парито пӯран̣ена парипӯрам̣ арахаттамаггам̣ каронто ниппхаттито арахаттапхалам̣ а̄ра̄дхети ниппха̄дети. тайо падесамаггети сӣлаккхандха̄дӣнам̣ апа̄рипӯрийа̄ екадесабхӯте тайо хет̣т̣химамагге. падесам̣ хет̣т̣химапхалаттайам̣. чатӯсӯти имасмим̣ вагге пат̣хама̄дӣсу чатӯсу суттесу. ка̄ман̃четтха татийе ‘‘татоти пхалавасена ниссакка’’нти вуттам̣, чатуттхе ‘‘парипӯрам̣ парипӯрака̄рӣ а̄ра̄дхети, падесам̣ падесака̄рӣ’’ти, ‘‘чатӯсупи суттесу миссака̄нева индрийа̄ни катхита̄нӣ’’ти пана вачанато випассана̄васенапи йоджана̄ лаббхатева̄ти дат̣т̣хаббам̣.
5-7. пат̣хамавиттха̄расутта̄диван̣н̣ана̄
485-487. випассана̄васена ниссаккам̣ ведитаббам̣, на маггапхалавасена, имасмим̣ сутте саббасова випассаниндрийа̄нам̣ ева адхиппетатта̄. ида̄ни таматтхам̣ па̄кат̣ам̣ ка̄тум̣ ‘‘парипун̣н̣а̄ни хӣ’’тиа̄ди вуттам̣. авиха̄дӣсу пан̃часу суддха̄ва̄сесу таттха таттха а̄йувемаджджхам̣ анатиккамитва̄ антара̄ килесапаринибба̄нена паринибба̄йанато антара̄паринибба̄йӣ, асан̇кха̄рена аппайогена сарасатова паринибба̄йанато асан̇кха̄рапаринибба̄йӣ, таббипарийа̄йато сасан̇кха̄рапаринибба̄йӣ, уддхам̣ ва̄хибха̄вена уддхамасса тан̣ха̄сотам̣ ват̣т̣асотам̣ ва̄ти уддхам̣сото, уддхам̣ ва̄ гантва̄ пат̣илабхитаббато уддхамасса маггасотанти уддхам̣сото, аканит̣т̣хабхавам̣ гаччхатӣти аканит̣т̣хага̄мӣти еваметтха саддаттхо дат̣т̣хаббо.
имасмим̣ пана т̣ха̄нети ‘‘випассана̄васена ниссакка’’нти вуттат̣т̣ха̄не. арахаттамаггейева т̣хатва̄ти имасмим̣йева бхаве арахаттамаггейева, на випассана̄йа ча т̣хатва̄. пан̃ча ниссакка̄ни нӣхаритабба̄нӣти ‘‘тато мудутарехи антара̄паринибба̄йӣ хотӣ’’тиа̄дӣни пан̃ча ниссакка̄ни ниддха̄ретва̄ катхетабба̄ни. ида̄ни таматтхам̣ виваранто ‘‘арахаттамаггасса хӣ’’тиа̄дима̄ха. таттха авиха̄дӣсу уппаджджитва̄ уппаннасаманантара̄йа паринибба̄йанато пат̣хамаантара̄паринибба̄йӣ. таттха а̄йуппама̄н̣авемаджджхам̣ аппатва̄ва паринибба̄йанато дутийаантара̄паринибба̄йӣ, а̄йувемаджджхам̣ патва̄ паринибба̄йанато тато парам̣ татийаантара̄паринибба̄йӣ ведитаббо. ‘‘пан̃ча ниссакка̄нӣ’’ти касма̄ вуттам̣? нану асан̇кха̄расасан̇кха̄рапаринибба̄йӣти ваттаббанти? на ваттаббанти дассенто а̄ха ‘‘асан̇кха̄рапаринибба̄йисса сасан̇кха̄рапаринибба̄йинопи етева пан̃ча джана̄’’ти.
тӣн̣и ниссакка̄нӣти ‘‘тато мудутарехи сота̄панно хотӣ’’тиа̄дӣни тӣн̣и ниссаккапада̄ни. идха сакада̄га̄мӣ на гахито, со ана̄га̄мимагге т̣хатва̄ нӣхаритаббо, ана̄га̄мимаггасса випассаниндрийехи мудутарехи сакада̄га̄мӣ хоти. сакада̄…пе… мудутара̄нӣти идам̣ сакада̄га̄мимаггасса випассаниндрийехи екабӣджисан̇кха̄тасота̄паннавипассаниндрийа̄ни мудутара̄ни хонтӣти тӣн̣и катва̄ вуттам̣. дхамма̄нуса̄рӣтиа̄дидвайам̣ колам̣кола̄дидвайена гахитам̣ хотӣти. сакада̄га̄мимаггасса хӣтиа̄ди вуттассева аттхасса виваран̣ам̣. сесам̣ хет̣т̣ха̄ вуттанайамева. чхат̣т̣хасаттама̄ни вуттанайа̄нева̄ти чхат̣т̣хасаттама̄ни сутта̄ни дутийататийесу вуттанайа̄нева. таттха пана миссака̄ни индрийа̄ни катхита̄ни, идха пуббабха̄гавипассаниндрийа̄ни катхита̄нӣти айамева висесо.
8. пат̣ипаннасуттаван̣н̣ана̄
488. танти маггапхалавасена ниссаккам̣. па̄л̣ийам̣ вуттамева ‘‘арахаттапхаласаччхикирийа̄йа пат̣ипанно хотӣ’’тиа̄дина̄. ат̣т̣хахӣти чатӯхи пхалехи чатӯхи ча маггехӣти ат̣т̣хахи. бахибхӯто на антобха̄во. локуттара̄нева индрийа̄ни катхита̄ни маггапхалачиттуппа̄дапарийа̄паннатта̄.
9-10. сампаннасутта̄диван̣н̣ана̄
489-490. индрийасампанноти еттха сампаннасаддо парипӯриаттхоти а̄ха ‘‘парипун̣н̣индрийо’’ти. миссака̄ни индрийа̄ни катхита̄ни са̄ман̃н̃атова деситатта̄.
мудутараваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
3. чхал̣индрийавагго
2. джӣвитиндрийасуттаван̣н̣ана̄
492. иттхибха̄вети иттхита̄йа. индат̣т̣хам̣ кароти татха̄саттаджанаса̄ман̃н̃ака̄ран̣абха̄вато. иттхийа̄ ева индрийам̣ иттхиндрийам̣. еса найо пурисиндрийе. джӣвитети сахаджа̄тадхамма̄нам̣ джӣване па̄лане паваттане. ват̣т̣индрийа̄нӣти ват̣т̣ахетубхӯта̄ни индрийа̄ни. имесу хи упа̄диннаиндрийесу сати ват̣т̣ам̣ ваттати пан̃н̃а̄йати.
3. ан̃н̃индрийасуттаван̣н̣ана̄
493. аджа̄нитапуббам̣ дхамманти чатусаччадхаммама̄ха, татха̄ тесам̣йева н̃а̄тадхамма̄нанти. айам̣ панеттха аттхо – а̄джа̄на̄тӣти ан̃н̃а̄, пат̣хамамаггена н̃а̄таманатиккамитва̄ джа̄на̄тӣти аттхо. сота̄панна̄дӣнам̣ чхаарийа̄нам̣ етам̣ на̄мам̣. ан̃н̃асса индрийа̄ни ан̃н̃индрийа̄ни. ан̃н̃а̄та̄вӣсӯти а̄джа̄нитавантесу. йасма̄ аггапхаладхаммесу н̃а̄н̣акиччам̣ са̄тисайам̣, тасма̄ там̣ киччам̣ сесадхаммесупи сама̄ропетва̄ вуттам̣ ‘‘ан̃н̃а̄та̄вӣсу арахаттапхаладхаммесӯ’’ти. таттха таттха тесу тесу маггапхалесу. тена тена̄ка̄рена̄ти анан̃н̃а̄таджа̄нана̄диа̄ка̄рена.
4. екабӣджисуттаван̣н̣ана̄
494. випассанато ниссакканти випассаниндрийехи ниссаккам̣. ида̄ни тамева сан̇кхепато вуттаматтхам̣ виваранто ‘‘саматта̄нӣ’’тиа̄дима̄ха. тӣн̣и ниссакка̄ни евамидха пан̃ча ниссакка̄ни нӣхаритабба̄ни екабӣджиа̄дивибха̄ванато. тена̄ха ‘‘сакада̄га̄мимаггасса хӣ’’тиа̄ди. сота̄паттимаггасса випассаниндрийа̄ни на̄ма тенаттабха̄вена сакада̄га̄мимаггам̣ паттум̣ гаччхантасса сота̄паннасса випассаниндрийа̄ни. пан̃чапи те сота̄паттимаггасса бхеда̄йева̄ти ‘‘сакада̄га̄мимагге т̣хатва̄ нӣхаритабба̄нӣ’’ти вуттам̣.
екабӣджӣти еттха кхандхабӣджам̣ на̄ма катхитам̣. йасса хи сота̄паннасса екам̣ кхандхабӣджам̣ аттхи, екам̣ аттабха̄ваггахан̣ам̣, со екабӣджи на̄ма. тена̄ха – ‘‘сота̄панно хутва̄’’тиа̄ди. ма̄нусакам̣ бхаванти идам̣ панеттха десана̄маттам̣, девабхавам̣ ниббаттетӣтипи ваттум̣ ват̣т̣атийева. бхагавата̄ гахитана̄ма̄нета̄ни. еттакан̃хи пама̄н̣ам̣ гато саттаккхаттупарамо на̄ма хоти, еттакам̣ колам̣коло, еттакам̣ екабӣджӣти бхагавата̄ етесам̣ на̄мам̣ гахитам̣.
две тайо бхавети девамануссесу ева две тайо бхаве. самбодхичатусаччадхаммо парам̣ айанам̣ ниссайо гати етасса̄ти самбодхипара̄йан̣о. кулато кулам̣ гаччхатӣти колам̣коло. сота̄паттипхаласаччхикирийато пат̣т̣ха̄йа хи нӣчакуле уппатти на̄ма наттхи, маха̄бхогесу кулесу ева ниббаттатӣти аттхо. кевалопи хи кула-саддо маха̄бхогакуламева вадати. две ва̄ тӣн̣и ва̄ кула̄нӣти девамануссавасена две ва̄ тайо ва̄ бхавети айампи миссакабхавена катхито. джа̄тасса кума̄расса вийа арийа̄йа джа̄тийа̄ джа̄тасса на̄маметам̣, йадидам̣ нийатоти саттаккхаттупарама̄дикоти ча саман̃н̃а̄ти дассенто а̄ха ‘‘бхагавата̄ гахитана̄мавасенева̄’’тиа̄ди.
йади пуббахетунийамато сота̄панно ча нийатоти сота̄паттимаггато уддхам̣ тин̣н̣ам̣ магга̄нам̣ упаниссайа̄бха̄вато пуббахетукиччам̣ наттхӣти сота̄паттимаггасса упаниссайабха̄во а̄паджджати. йади тассапи пуббахетуупаниссайо сийа̄, та̄ва нийамато сота̄паттимаггуппаттито пуббе ева нийамито, йа̄ван̃ча аканит̣т̣хам̣ тасса пуббахету на̄ма, ахетуката̄ а̄панна̄, иччасса ахету аппаччайа̄ ниппхатти па̄пун̣а̄ти. кин̃ча хету че? нийамато сота̄панно ча нийатоти пат̣хамамагга̄дхигаменева ануккамена упари тин̣н̣ам̣ магга̄нам̣ кичча̄ни ниппхаджджанти, евам̣ саттаккхаттупарамата̄динийаме сати саттамабхава̄дито уддхам̣ паваттата̄йа дуккхасса мӯлабхӯта̄ килеса̄ пат̣хамамаггенева кхӣн̣а̄ти упари тайо магга̄ акичча̄ сийум̣. тена̄ха ‘‘пат̣хамамаггасса упаниссайо като на̄ма̄’’тиа̄ди.
йади упари тайо магга̄ саттаккхаттупарама̄дитам̣ нийаменти, тато ча ан̃н̃о сота̄панно наттхӣти сота̄паттимаггасса акиччаката̄ ниппайоджаната̄ а̄паджджеййа. атха сакка̄йадит̣т̣хиа̄диппаха̄нам̣ тасса киччам̣, тесам̣ тесам̣ паха̄нена саттаккхаттупарама̄динийамата̄йа. бхавитаббам̣, йа̄ва упаримагга̄ ева хонтӣти саттабхава̄дито уддхамапаваттанато тена вина̄нена сакка̄йадит̣т̣хиа̄диппаха̄нена ча тена вина̄ бхавитаббанти а̄ха – ‘‘пат̣хамамагге ануппаннева упари тайо магга̄ уппанна̄ти а̄паджджатӣ’’ти. тин̣н̣ам̣ магга̄нанти упари тин̣н̣ам̣ магга̄нам̣. випассана̄ нийаметӣти йуджджатӣти вуттаматтхам̣ виваранто ‘‘саче хӣ’’тиа̄дима̄ха.
сота̄панно ват̣т̣аджджха̄сайо. татрекачче па̄кат̣е пан̃н̃а̄те дассенто ‘‘ана̄тхапин̣д̣ико’’тиа̄дима̄ха. идхат̣т̣хакавокин̣н̣асуккхавипассакасса̄ти йо имасмим̣ ка̄мабхаве т̣хито мануссадевавасена вокин̣н̣абхавӯпапаттико суккхавипассако ча, тасса васена. на̄мам̣ катхитанти саттаккхаттупарамоти на̄мам̣ катхитам̣. кечи пана ‘‘ка̄мабхаве саттаккхаттум̣йева уппаджджати, на тато’’ти ваданти, там̣ вӣмам̣ситаббам̣.
содхесса̄мӣти джамбудӣпе кеначи тепит̣акена бхиккхуна̄ саддхим̣ пит̣акаттайамева майхам̣ уггахапарипуччха̄васена содхеййа̄мӣти паратӣрам̣ джамбудӣпам̣ гато. йо бхиккху саккотӣти йоджана̄. аничча̄нупассана̄дӣсу екамукхена абхинивит̣т̣хенапи абхидхаммапарийа̄йена тӣхи ева вимоккхехи маггам̣ лабхатӣти абхинивесабхедена тайо пуггала̄ сун̃н̃атато вут̣т̣хита̄, татха̄ тайо аппан̣ихитато вут̣т̣хита̄ти чха хонти, тева саддха̄дхурапан̃н̃а̄дхуравасена два̄даса сакада̄га̄мино. татха̄ араханто, тайо антара̄паринибба̄йино еко упахаччапаринибба̄йӣ еко уддхам̣сото аканит̣т̣хага̄мӣти пан̃ча, те асан̇кха̄расасан̇кха̄рапаринибба̄йибхедена даса̄ти авиха̄дӣсу чатӯсупи чатта̄лӣса, аканит̣т̣хе пана уддхам̣сото наттхӣти ат̣т̣хачатта̄лӣса ана̄га̄мино. випассана̄ катхита̄ саммасанача̄расса катхитатта̄.
5-10. суддхакасутта̄диван̣н̣ана̄
495-500. йатха̄ чаккхусса сахаджа̄татадиндрийанисситадхаммесу адхипатеййам̣ ануваттанӣйатта̄, евам̣ там̣два̄рикадхаммесупи адхипатеййам̣ техи ануваттанӣйатта̄ти вуттам̣ – ‘‘адхипатеййасан̇кха̄тена индат̣т̣хена̄’’ти. еса найо сесиндрийа̄дӣсупи. чатусаччавасена катхита̄ни сабха̄ва̄дивибха̄ванасса катхитатта̄.
чхал̣индрийаваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
4. сукхиндрийавагго
1-5. суддхикасутта̄диван̣н̣ана̄
501-505. йатха̄ чаккху дассане адхипатеййат̣т̣хена чаккхундрийам̣, евам̣ сукхаведана̄ сукхане адхипатеййат̣т̣хена сукхиндрийам̣. еса найо сесесупи. сесам̣ тебхӯмаканти сесам̣ бхӯмиттайавасена тебхӯмакам̣.
6. пат̣хамавибхан̇гасуттаван̣н̣ана̄
506. ка̄йиканти айамасса ниссайавасена ниддесоти а̄ха – ‘‘ка̄йапаса̄даваттхука’’нти. сарӯпаниддесо сукхам̣ сукхиндрийасса сарӯпанти. са̄данӣйат̣т̣хена дхаммапада̄ни аттани асса̄дайатӣти са̄там̣, мадхурам̣. ведайитанти ведийанам̣, анубхавананти аттхо. ан̃н̃адхаммависит̣т̣хоти пхасса̄дӣхи ан̃н̃ехи дхаммехи висадисо. ка̄йиканти паса̄дака̄йасаннисситам̣. четасиканти четосаннисситам̣, тена вуттам̣ ‘‘еттха пана̄’’тиа̄ди. ка̄йапаса̄да…пе… наттхи, тасма̄ ‘‘чатта̄ро паса̄дака̄йе ваттхум̣ катва̄’’ти вуттам̣.
9. кат̣т̣хопамасуттаван̣н̣ана̄
509. двиннам̣ аран̣ӣнанти адхаруттара̄ран̣ӣнам̣. кин̃чи двайам̣ сан̇гхат̣т̣итаматтам̣ хутва̄ на самодха̄нагатам̣ хотӣти там̣ниваттанаттхам̣ ‘‘сан̇гхат̣т̣анасамодха̄на̄’’ти вуттам̣. пунаппунам̣ сан̇гхат̣т̣анена хи теджопа̄тубха̄во. адхара̄ран̣ӣ вийа ваттха̄рамман̣ам̣ асатипи ва̄йа̄ме таджджасампхассапаччайато. уттара̄ран̣ӣ вийа пхассо ваттха̄рамман̣а̄дипхассена паваттанато. сан̇гхат̣т̣о вийа пхассасан̇гхат̣т̣анам̣ аран̣идвайасан̇гхат̣т̣ана̄ вийа пхассассева ваттха̄рамман̣есу сан̇гхат̣т̣ана̄ка̄рена паваттито. агги вийа ведана̄ анудаханат̣т̣хена кхан̣ика̄ва̄йан̃ча. ваттха̄рамман̣ам̣ ва̄ уттара̄ран̣ӣ вийа индхана̄па̄тагахан̣а̄дӣсу усса̄хасса вийа паваттисамбхавато. пхассо адхара̄ран̣ӣ вийа нирусса̄ханирӣхата̄васена аттаса̄дханато.
10. уппат̣ипа̄т̣икасуттаван̣н̣ана̄
510. расанам̣ бхан̃джанам̣ нируджджханам̣ расо. йо йо дхамма̄нам̣ расо йатха̄дхаммарасо, тена йатха̄дхаммарасена. пат̣ипа̄т̣ийа̄ти камена, убхайенапи дхамма̄нам̣ паха̄наккамена̄ти вуттам̣ хоти. имасмим̣ индрийавибхан̇гети имасмим̣ индрийасам̣йуттасан̃н̃ите индрийавибхан̇ге. адеситатта̄ти сесасутта̄ни вийа ‘‘сукхиндрийа’’нтиа̄дина̄ адеситатта̄ идам̣ уппат̣ипа̄т̣икасуттам̣ на̄ма. валийа̄ кхарасампхасса̄йа пхут̣т̣хасса. танти кан̣т̣акаведана̄дим̣. етасса дуккхиндрийасса.
тесам̣ тесанти доманассиндрийа̄дӣнам̣. ка̄ран̣авасенева̄ти там̣там̣аса̄дха̄ран̣ака̄ран̣авасена. тесан̃хи висесака̄ран̣ам̣ дассенто ‘‘паттачӣвара̄дӣнам̣ ва̄’’ти а̄ха.
екатова̄ти пунаппунам̣ падуддха̄ран̣ам̣ акатва̄ екаджджхамева. дутийаджджха̄на̄дӣнам̣ упача̄раккхан̣е ева нируджджхантӣти а̄нетва̄ самбандхо. тесам̣ дуккхиндрийадоманасса̄дӣнам̣. атисайаниродхоти сут̣т̣ху паха̄нам̣ уджуппат̣ипаккхена вӯпасамо. ниродхойева̄ти ниродхаматтамева. на̄на̄ваджджанети йена а̄ваджджанена аппана̄вӣтхи хоти, тато бхиджджа̄ваджджане, анека̄ваджджане ва̄. аппана̄вӣтхийан̃хи упача̄ро ека̄ваджджано, итаро анека̄ваджджано анекаккхаттум̣ паваттанато. висаманисаджджа̄йа уппаннакиламатхо висама̄санупата̄по. пӣтипхаран̣ена̄ти пӣтийа̄ пхаран̣арасатта̄. пӣтисамут̣т̣ха̄на̄нам̣ ва̄ пан̣ӣтарӯпа̄нам̣ ка̄йасса бйа̄панато вуттам̣. тена̄ха ‘‘саббо ка̄йо сукхокканто хотӣ’’ти. витаккавича̄рапаччайепӣти пи-саддо ат̣т̣ха̄напайутто, со ‘‘пахӣнасса̄’’ти еттха а̄нетва̄ самбандхитаббо ‘‘пахӣнассапи доманассиндрийасса̄’’ти. етам̣ доманассиндрийам̣ уппаджджатӣти самбандхо. ‘‘тасса майхам̣ атичирам̣ витаккайато вича̄райато ка̄йопи килами, читтампи вихан̃н̃ӣ’’ти ча вачанато ка̄йачиттакхеда̄нам̣ витаккавича̄рапаччайата̄ ведитабба̄. витаккавича̄рабха̄ве уппаджджати доманассиндрийанти а̄нетва̄ самбандхитаббам̣. таттхасса сийа̄ уппаттӣти таттха дутийаджджха̄нупача̄ре асса доманассасса уппатти бхавеййа. ‘‘таттхасса сийа̄ уппаттӣ’’ти идам̣ парикаппавачанам̣ упача̄раккхан̣е доманассасса суппахӣнабха̄вадассанаттхам̣. татха̄ хи вуттам̣ ‘‘на твева дутийаджджха̄не пахӣнапаччайатта̄’’ти. пахӣнампи соманассиндрийам̣ пӣти вийа на дӯрети катва̄ ‘‘а̄саннатта̄’’ти вуттам̣. на̄на̄ваджджанупача̄ре пахӣнампи паха̄нан̇гам̣ пат̣ипаккхена авихататта̄ антарантара̄ уппаджджеййа̄ти имаматтхам̣ дассенто ‘‘аппана̄ппатта̄йа̄’’тиа̄дима̄ха. ‘‘та̄диса̄йа а̄севана̄йа иччхитаббатта̄ йатха̄ маггавӣтхито пуббе две тайо джаванава̄ра̄ садиса̄нупассана̄ва паваттанти, евамидха̄пи аппана̄ва̄рато пуббе две тайо джаванава̄ра̄ упеккха̄сахагата̄ва паваттантӣ’’ти ваданти. апарисесанти сувиккхамбхитанти катва̄ виккхамбханена анавасесам̣.
татхатта̄йа̄ти татхабха̄ва̄йа пат̣хамаджджха̄насаман̇гита̄йа. са̄ панасса уппа̄данена ва̄ уппаннасса сама̄паджджанена ва̄ хотӣти вуттам̣ ‘‘уппа̄данаттха̄йа сама̄паджджанаттха̄йа̄’’ти. двӣсӯти навамадасамесу суттантесу.
сукхиндрийаваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
5. джара̄вагго
1. джара̄дхаммасуттаван̣н̣ана̄
511. памукхе, па̄са̄дасса ча паччхимабха̄ге а̄тапо паччха̄тапо, тасмим̣ паччха̄тапе. со хи па̄са̄дасса памукхабха̄вена като. ким̣ пана бхагавато ваджираса̄рам̣ сарӣрам̣ ота̄петаббам̣ хотӣти а̄ха – ‘‘самма̄самбуддхасса̄’’тиа̄ди. айан̃ча имам̣ суттам̣ деситасамайе. на саккоти бйа̄маппабха̄йа ка̄йачи пабха̄йа анабхибхаванӣйатта̄. кин̃ча̄пи буддха̄бха̄ сӯрийа̄бха̄йа анабхибхаванӣйа̄, гхаммасабха̄вата̄йа пана расмӣнам̣ парито пхарантӣ сӯрийа̄бха̄ тикхин̣а̄ ун̣ха̄ти а̄ха ‘‘расмитеджа’’нти. ида̄ни таматтхам̣ упама̄йа вибха̄ветум̣ ‘‘йатхева хӣ’’тиа̄ди вуттам̣.
суван̣н̣а̄ват̣т̣ам̣ вийа̄ти аччхе суван̣н̣апатте виниваттаа̄ват̣т̣ам̣ вийа. гарахан̣аччхарийам̣ на̄ма киретам̣ ‘‘аччхарийаметам̣ ависиччхепхалавада’’нтиа̄дӣсу вийа. на еваметарахӣти аттано па̄кат̣авасена вадати, на итаресампӣти. сира̄джа̄ла̄ти сира̄санта̄на̄. еварӯпам̣ на хотӣти ан̃н̃есам̣ па̄катикасатта̄нам̣ вутта̄ка̄рам̣ вийа на хоти пун̃н̃асамбха̄расса ул̣а̄ратаматта̄ випаччанасса парийантагататта̄. тена̄ха ‘‘ан̃н̃есам̣ апа̄кат̣а’’нти. валийа̄ват̣т̣аканти аппакам̣ валийа̄ват̣т̣ам̣. тена̄ха ‘‘кесаггаппама̄н̣а’’нти. сабба̄нӣти сира̄джа̄ла̄ни. пурато ван̇коти тхокам̣ пурато натаматтам̣ сандха̄йа̄ха. тена вуттам̣ ‘‘сва̄йам̣ ан̃н̃есам̣ апа̄кат̣о’’ти. найагга̄хатоти анума̄нато. дхӣ танти дхӣ-саддайоге упайогавачанам̣. дхӣти джигуччханаттхе нипа̄то. дхикка̄роти джигуччха̄пайого. там̣ пхусатӯти туйхам̣ па̄пун̣а̄ту.
2. ун̣н̣а̄бхабра̄хман̣асуттаван̣н̣ана̄
512. ан̃н̃аман̃н̃асса̄ти ан̃н̃о ан̃н̃асса. на паччанубхоти аттано ависайабха̄вато. ида̄ни там̣ ан̃н̃ависайатам̣ анвайато бйатирекато вибха̄ветум̣ ‘‘саче хӣ’’тиа̄ди вуттам̣.
висайа̄ни пат̣исаранти еттха̄ти пат̣исаран̣ам̣. индрийавин̃н̃а̄н̣а̄ни хи асатипи та̄дисе адхиппа̄йе аттано а̄рамман̣асса йа̄тха̄вато сампаджа̄нанато паведанавиджа̄нана̄ни каронта̄ни вийа паваттанти, татха̄ локасса ан̃н̃аттха сиддхито. тена̄ха бхагава̄ – ‘‘мано пат̣исаран̣ам̣, манова несам̣ гочарависайам̣ паччанубхотӣ’’ти манодва̄рикаджаванамано хи сависесам̣ мановисайам̣ паччанубхоти, пан̃чадва̄рикаджаванамано мананаматтамева паччанубхавати. раджджана̄диггахан̣ан̃четтха нидассанаматтам̣, тасма̄ саддахана̄дипи гахитамева̄ти дат̣т̣хаббам̣, пан̃чадва̄раппаваттивасена татха̄ вуттам̣. екасмим̣ пана два̄рети чаккхудва̄ре.
дуббалабходжака̄ти аппа̄нубха̄ва̄ ра̄джабхогга̄. а̄йанти бхогуппаттит̣т̣ха̄нам̣. йоттабандха̄динимиттам̣ ладдхаббакаха̄пан̣о йоттакаха̄пан̣о. аддубандха̄динимиттам̣ гахетаббакаха̄пан̣о аддукаха̄пан̣о. ма̄гха̄тагхосана̄йа ката̄йа хим̣са̄нимиттам̣ гахетаббакаха̄пан̣о ма̄паха̄ракаха̄пан̣о. тасса парима̄н̣ам̣ дассетум̣ ‘‘ат̣т̣хакаха̄пан̣о’’тиа̄ди вуттам̣. сатаваттхуканти сатакарӣсаваттхукам̣.
маггасатӣти арийамаггасати. бха̄ванамануйун̃джантасса хи джаванамано уссаккитва̄ва маггасатим̣ пат̣исарати таппарийоса̄натта̄. танти нибба̄нам̣. са̄ти пхалавимутти. пат̣исарати аггамаггасатийа̄. пхалавимутти нибба̄нанти убхайам̣ маггасса сиддха̄йева̄ти. а̄рамман̣авасена наттхи етасса пат̣исаран̣анти аппат̣исаран̣ам̣ асан̇кхата̄матасса сантиниччасабха̄ватта̄. сайам̣ пана саббесам̣йева арийа̄нам̣ пат̣исаран̣ам̣. тена̄ха ‘‘нибба̄нам̣ арахато гатӣ’’ти (пари. 339). нибба̄нам̣ анупавит̣т̣хам̣ нибба̄наниссайатта̄. на тато парам̣ гаччхати гатасса ан̃н̃асса та̄дисасса абха̄ва̄. нибба̄нам̣ пари саббасо оса̄нанти нибба̄напарийоса̄нам̣.
мӯладжа̄та̄ джа̄тамӯла̄. тато ева патит̣т̣хита̄. ка̄ панасса̄ти а̄ха ‘‘маггена а̄гатасаддха̄’’ти. магго дал̣ха̄йа асам̣ха̄рийасаддха̄йа мӯлам̣ дит̣т̣хисампайутта̄ни чева вичикиччха̄читтан̃ча̄ти пан̃ча акусалачитта̄ни самуччхедавасена пахӣна̄ни. пан̃ча нӣваран̣а̄нӣти еттха апа̄йагаманӣйа̄ни пат̣хамамаггенева пахӣна̄ни, итара̄ни виккхамбханавасена джха̄нена пахӣна̄нӣти пан̃часу орамбха̄гийакилесасам̣йоджанесу екадесавигаменева бахиддха̄сам̣йоджано вийа джа̄тоти вуттам̣ ‘‘джха̄наана̄га̄мит̣т̣ха̄не т̣хито’’ти. тена̄ха ‘‘со апарихӣна…пе… нибба̄йеййа̄’’ти.
5. пат̣хамапубба̄ра̄масуттаван̣н̣ана̄
515. пуббакот̣т̣хаке евам̣ а̄гатасуттам̣ а̄дим̣ катва̄ пхалиндрийа̄нева катхита̄ни аггапхалавасена десана̄йа а̄гататта̄.
10. а̄пан̣асуттаван̣н̣ана̄
520. упари саха випассана̄йа тайо магга̄ти випассана̄йа саха сота̄паттипхалато упари тайо магга̄. магга̄дхигамена ида̄ни паччаккхабхӯтатта̄ ‘‘име кхо те дхамма̄’’ти вутта̄. таттха йам̣ аггабхӯтам̣, тасса васена дассетум̣ ‘‘арахаттапхалиндрийам̣ на̄ма̄’’ти вуттам̣ индрийабха̄васа̄ман̃н̃ена екаджджхам̣ катва̄. ативиджджхитва̄ пасса̄мӣти саччхикатва̄ йа̄тха̄вато пасса̄ми. чатӯхи индрийехӣти вӣрийиндрийа̄дӣхи чатӯхи индрийехи. са̄ випассана̄маггапхаласахагата̄ сийа̄ти миссака̄ вутта̄.
джара̄ваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
6. сӯкаракхатавагго
1. са̄ласуттаван̣н̣ана̄
521. сӯрабха̄вена̄ти атисӯрабха̄вена. буджджханаттха̄йа̄ти саччапат̣иведха̄йа.
2. малликасуттаван̣н̣ана̄
522. чатта̄ри индрийа̄нӣти пан̃н̃индрийам̣ т̣хапетва̄ сеса̄ни чатта̄ри. ‘‘арийан̃а̄н̣ам̣ локуттара’’нти вуттам̣ магган̃а̄н̣ам̣ катва̄. арийа-саддо пана йатха̄ татха̄ висуддхепи хотӣти та̄дисам̣ сандха̄йа вуттам̣ ‘‘тампи пана̄’’тиа̄ди. йатха̄ хи чатта̄риндрийа̄ни миссака̄ни, евам̣ пан̃н̃индрийампи миссаканти вуччама̄не на кочи виродхоти адхиппа̄йена̄ха ‘‘тампи пана…пе… ват̣т̣атӣ’’ти.
3. секхасуттаван̣н̣ана̄
523. на саккоти индрийа̄нам̣ апарипаккатта̄. аттхӣти паджа̄на̄ти найагга̄хена, на паччаккхато. на хи арийа̄пи анадхигатам̣ маггапхалам̣ паччавеккхитум̣ сакконти.
6. патит̣т̣хитасуттаван̣н̣ана̄
526. са̄савесӯти чатура̄сававинимуттесу сесадхаммесу а̄рамман̣есу. тесупи уппаджджанакаанаттхато читтам̣ раккхати на̄ма.
8. сӯкаракхатасуттаван̣н̣ана̄
528. там̣ сандха̄йа̄ти там̣ сӯкаракхатален̣ам̣ сандха̄йа. етам̣ ‘‘сӯкаракхата̄йа’’нти вачанам̣ вуттам̣. бха̄ванапум̣саканти бха̄ваджотакам̣ напум̣сакавачанам̣ йатха̄ ‘‘висамам̣ ва̄та̄ ва̄йанти, екамантам̣ нисӣдӣ’’ти. киччапат̣ипатти тесам̣ сам̣ка̄санат̣т̣хена сапатисо, сапатисо ева саппатиссо, саджет̣т̣хакоти а̄ха ‘‘саппатиссоти саджет̣т̣хако’’ти.
сӯкаракхатаваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
7. бодхипаккхийаваггаван̣н̣ана̄
531-650. сатта̄нам̣ пхала̄нам̣ хетубхӯта̄ни ‘‘имесам̣ кхо, бхиккхаве, пан̃чаннам̣ индрийа̄нам̣ бха̄витатта̄’’тиа̄дина̄ вутта̄ни, пан̃чиндрийа̄нийева пхалӯпача̄рена ‘‘сатта пхала̄нӣ’’ти вутта̄ни. та̄ни ча пуббабха̄га̄ни ‘‘имесам̣, бхиккхаве, пан̃чаннам̣ индрийа̄нам̣ бха̄витатта̄…пе… сатта̄нисам̣са̄ па̄т̣икан̇кха̄’’ти вачанато. тесанти сатта̄нам̣ пхала̄нам̣. ‘‘двиннам̣ пхала̄нам̣ ан̃н̃атарам̣ пхала’’нти евам̣ атӣтасутте вутта̄ни хет̣т̣ха̄ две пхала̄ни на̄ма̄ти ваданти. йехи пана индрийехи ан̃н̃атра пана антара̄паринибба̄йим̣ сеса̄ни пхала̄ни хонти, та̄ни чатта̄ри сапуббабха̄га̄ни локуттара̄нӣти вуттам̣ сийа̄.
индрийасам̣йуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.