2. мудутаравагго
1. пат̣ила̄бхасуттаван̣н̣ана̄
481. саммаппадха̄не а̄раббха̄ти саммаппадха̄не бха̄вана̄васена а̄раббха. тена̄ха ‘‘бха̄венто’’ти. йатха̄ вӣрийиндрийаниддесе ‘‘чатта̄ро саммаппадха̄не а̄раббха вӣрийам̣ пат̣илабхатӣ’’ти десана̄ а̄гата̄, евам̣ сатиндрийаниддесе ‘‘чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄не а̄раббха сатим̣ пат̣илабхатӣ’’ти, тасма̄ ‘‘сатиндрийепи есева найо’’ти вуттам̣. саддхиндрийа̄диниддесесу пана на татха̄ десети.
2. пат̣хамасам̣кхиттасуттаван̣н̣ана̄
482. индрийа̄нам̣ тиккха̄дибха̄во випассана̄васена ва̄ маггавасена ва̄ пхалавасена ва̄ гахетабботи вуттам̣ ‘‘татоти…пе… ведитабба’’нти. нану четтха мудубха̄во ева па̄л̣ийам̣ гахитоти? саччаметам̣, там̣ пана тиккхабха̄ве асати на хоти тиккха̄дибха̄воти вуттам̣. йато хи айам̣ муду, ито там̣ тиккханти ваттаббатам̣ лабхати апеккха̄сиддхатта̄ тиккхамудубха̄ва̄нам̣ па̄ра̄па̄рам̣ вийа. ида̄ни ‘‘тато’’тиа̄дина̄ сан̇кхепато вуттаматтхам̣ виттха̄рато дассетум̣ ‘‘саматта̄нӣ’’тиа̄ди вуттам̣. таттха саматта̄нӣти сампанна̄ни. итарам̣ тассева вевачанам̣. саматта̄нӣти ва̄ парийатта̄ни, саматта̄нӣти аттхо. ‘‘тато мудутара̄ни дхамма̄нуса̄рӣмаггасса̄’’ти касма̄ вуттам̣? татоти хи сота̄паттимаггавипассаниндрийа̄ни адхиппета̄нийева, ‘‘тато мудутара̄нӣ’’ти вуттапат̣хамамагго дхамма̄нуса̄рӣ ва̄ сийа̄ саддха̄нуса̄рӣ ва̄ти бйабхичарати? на̄йам̣ досо, сота̄паттимаггекадесавасенева ладдхаббапат̣хамамагга̄пеккха̄йа випассана̄йа вибха̄гасса адхиппетатта̄. йо хи сота̄панно хутва̄ ирийа̄патхам̣ акопетва̄ йатха̄нисиннова сакада̄га̄мимаггам̣ па̄пун̣а̄ти, тасса випассаниндрийа̄ни сандха̄йа авибха̄гена вуттам̣ – ‘‘тато мудутара̄ни сота̄паттимаггасса випассаниндрийа̄ни на̄ма̄’’ти. йо пана сота̄панно хутва̄ ка̄лантарена сакада̄га̄мӣ хоти, тасса сота̄паттимаггаттха̄йа паватта̄ни випассаниндрийа̄ни на̄ма хонти. со че дхамма̄нуса̄рӣготто, тасса йатха̄вуттавипассаниндрийато мудутара̄нӣти ‘‘тато мудутара̄ни дхамма̄нуса̄рӣмаггасса̄’’ти вуттам̣. випассаниндрийа̄ни на̄ма̄ти а̄нетва̄ самбандхо. дхамма̄нуса̄рӣвипассаниндрийато саддха̄нуса̄рӣвипассаниндрийа̄нам̣ мудубха̄васса ка̄ран̣ам̣ сайамева ваккхати. дхаммена пан̃н̃а̄йа маггасотам̣ ануссаратӣти дхамма̄нуса̄рӣ, пан̃н̃уттаро арийо. саддха̄йа маггасотам̣ ануссаратӣти саддха̄нуса̄рӣ, саддхуттаро арийо.
евам̣ випассана̄васена дассетва̄ маггавасена дассетум̣ ‘‘татха̄’’тиа̄ди а̄раддхам̣. сампайогато сабха̄вато ча арахаттамаггапарийа̄панна̄ни арахаттамаггиндрийа̄ни. арахаттапхалиндрийа̄нӣти еттха̄пи есева найо.
ида̄ни пхалавасена дассетум̣ ‘‘саматта̄ни парипун̣н̣а̄нӣ’’тиа̄ди вуттам̣. сота̄паттимаггат̣т̣хапуггалавасена на̄наттам̣ джа̄там̣, тасма̄ те двепи идха татийава̄ре на лаббхантӣти адхиппа̄йо. дхамма̄нуса̄рӣсаддха̄нуса̄рӣнам̣ на̄наттам̣ катхам̣ джа̄танти а̄ха ‘‘а̄гаманенапи маггенапӣ’’ти. тадубхайам̣ дассенто ‘‘саддха̄нуса̄рӣпуггало’’тиа̄дима̄ха. уддиса̄пентоти уддесам̣ ган̣ханто.
магго тиккхо хоти упаниссайиндрийа̄нам̣ тиккхависадабха̄вато. тена̄ха ‘‘сӯрам̣ н̃а̄н̣ам̣ вахатӣ’’ти. асан̇кха̄рена̄ти сарасенева. аппайогена̄ти тассева вевачанам̣. дхамма̄нуса̄рӣпуггало хи а̄гаманамхи килесе виккхамбхенто аппадуккхена аппакасирена акиламантова виккхамбхетум̣ саккоти. саддха̄нуса̄рӣпуггало пана дуккхена касирена киламанто хутва̄ виккхамбхетум̣ саккоти, тасма̄ дхамма̄нуса̄рисса пуббабха̄гамаггаккхан̣е килесаччхедакан̃а̄н̣ам̣ адандхам̣ тикхин̣ам̣ хутва̄ вахати, йатха̄ на̄ма тикхин̣ена асина̄ кадалим̣ чхиндантасса чхиннат̣т̣ха̄нам̣ мат̣т̣хам̣ хоти, аси кхиппам̣ вахати, саддо на суййати, балавава̄йа̄макиччам̣ на хоти, еварӯпа̄ дхамма̄нуса̄рино пуббабха̄габха̄вана̄ хоти, саддха̄нуса̄рино пана пуббабха̄гаккхан̣е килесаччхедакан̃а̄н̣ам̣ дандхам̣ на тикхин̣ам̣ асӯрам̣ хутва̄ вахати, йатха̄ на̄ма на̄титикхин̣ена асина̄ кадалим̣ чхиндантасса чхиннат̣т̣ха̄нам̣ на мат̣т̣хам̣ хоти, аси сӣгхам̣ на вахати, саддо суййати, балавава̄йа̄макиччам̣ иччхитаббам̣ хоти, еварӯпа̄ саддха̄нуса̄рино пуббабха̄габха̄вана̄ хоти. евам̣ сантепи килесаккхайе на̄наттам̣ наттхи. тена̄ха ‘‘килесаккхайе пана̄’’тиа̄ди. авасеса̄ ча килеса̄ кхӣйанти сам̣йоджанаккхайа̄йа йогатта̄.
3. дутийасам̣кхиттасуттаван̣н̣ана̄
483. татоти пхалато пхалавематтата̄йа чарийама̄натта̄. индрийавематтата̄ саддха̄дӣнам̣ индрийа̄нам̣ на̄наттена. пхалана̄наттанти арахаттапхала̄дина̄наттам̣. пуггалана̄наттанти ана̄га̄миа̄дипуггалана̄наттам̣.
4. татийасам̣кхиттасуттаван̣н̣ана̄
484. сӣлаккхандха̄дӣхи саддхиндрийа̄дӣхи ча парито пӯран̣ена парипӯрам̣ арахаттамаггам̣ каронто ниппхаттито арахаттапхалам̣ а̄ра̄дхети ниппха̄дети. тайо падесамаггети сӣлаккхандха̄дӣнам̣ апа̄рипӯрийа̄ екадесабхӯте тайо хет̣т̣химамагге. падесам̣ хет̣т̣химапхалаттайам̣. чатӯсӯти имасмим̣ вагге пат̣хама̄дӣсу чатӯсу суттесу. ка̄ман̃четтха татийе ‘‘татоти пхалавасена ниссакка’’нти вуттам̣, чатуттхе ‘‘парипӯрам̣ парипӯрака̄рӣ а̄ра̄дхети, падесам̣ падесака̄рӣ’’ти, ‘‘чатӯсупи суттесу миссака̄нева индрийа̄ни катхита̄нӣ’’ти пана вачанато випассана̄васенапи йоджана̄ лаббхатева̄ти дат̣т̣хаббам̣.
5-7. пат̣хамавиттха̄расутта̄диван̣н̣ана̄
485-487. випассана̄васена ниссаккам̣ ведитаббам̣, на маггапхалавасена, имасмим̣ сутте саббасова випассаниндрийа̄нам̣ ева адхиппетатта̄. ида̄ни таматтхам̣ па̄кат̣ам̣ ка̄тум̣ ‘‘парипун̣н̣а̄ни хӣ’’тиа̄ди вуттам̣. авиха̄дӣсу пан̃часу суддха̄ва̄сесу таттха таттха а̄йувемаджджхам̣ анатиккамитва̄ антара̄ килесапаринибба̄нена паринибба̄йанато антара̄паринибба̄йӣ, асан̇кха̄рена аппайогена сарасатова паринибба̄йанато асан̇кха̄рапаринибба̄йӣ, таббипарийа̄йато сасан̇кха̄рапаринибба̄йӣ, уддхам̣ ва̄хибха̄вена уддхамасса тан̣ха̄сотам̣ ват̣т̣асотам̣ ва̄ти уддхам̣сото, уддхам̣ ва̄ гантва̄ пат̣илабхитаббато уддхамасса маггасотанти уддхам̣сото, аканит̣т̣хабхавам̣ гаччхатӣти аканит̣т̣хага̄мӣти еваметтха саддаттхо дат̣т̣хаббо.
имасмим̣ пана т̣ха̄нети ‘‘випассана̄васена ниссакка’’нти вуттат̣т̣ха̄не. арахаттамаггейева т̣хатва̄ти имасмим̣йева бхаве арахаттамаггейева, на випассана̄йа ча т̣хатва̄. пан̃ча ниссакка̄ни нӣхаритабба̄нӣти ‘‘тато мудутарехи антара̄паринибба̄йӣ хотӣ’’тиа̄дӣни пан̃ча ниссакка̄ни ниддха̄ретва̄ катхетабба̄ни. ида̄ни таматтхам̣ виваранто ‘‘арахаттамаггасса хӣ’’тиа̄дима̄ха. таттха авиха̄дӣсу уппаджджитва̄ уппаннасаманантара̄йа паринибба̄йанато пат̣хамаантара̄паринибба̄йӣ. таттха а̄йуппама̄н̣авемаджджхам̣ аппатва̄ва паринибба̄йанато дутийаантара̄паринибба̄йӣ, а̄йувемаджджхам̣ патва̄ паринибба̄йанато тато парам̣ татийаантара̄паринибба̄йӣ ведитаббо. ‘‘пан̃ча ниссакка̄нӣ’’ти касма̄ вуттам̣? нану асан̇кха̄расасан̇кха̄рапаринибба̄йӣти ваттаббанти? на ваттаббанти дассенто а̄ха ‘‘асан̇кха̄рапаринибба̄йисса сасан̇кха̄рапаринибба̄йинопи етева пан̃ча джана̄’’ти.
тӣн̣и ниссакка̄нӣти ‘‘тато мудутарехи сота̄панно хотӣ’’тиа̄дӣни тӣн̣и ниссаккапада̄ни. идха сакада̄га̄мӣ на гахито, со ана̄га̄мимагге т̣хатва̄ нӣхаритаббо, ана̄га̄мимаггасса випассаниндрийехи мудутарехи сакада̄га̄мӣ хоти. сакада̄…пе… мудутара̄нӣти идам̣ сакада̄га̄мимаггасса випассаниндрийехи екабӣджисан̇кха̄тасота̄паннавипассаниндрийа̄ни мудутара̄ни хонтӣти тӣн̣и катва̄ вуттам̣. дхамма̄нуса̄рӣтиа̄дидвайам̣ колам̣кола̄дидвайена гахитам̣ хотӣти. сакада̄га̄мимаггасса хӣтиа̄ди вуттассева аттхасса виваран̣ам̣. сесам̣ хет̣т̣ха̄ вуттанайамева. чхат̣т̣хасаттама̄ни вуттанайа̄нева̄ти чхат̣т̣хасаттама̄ни сутта̄ни дутийататийесу вуттанайа̄нева. таттха пана миссака̄ни индрийа̄ни катхита̄ни, идха пуббабха̄гавипассаниндрийа̄ни катхита̄нӣти айамева висесо.
8. пат̣ипаннасуттаван̣н̣ана̄
488. танти маггапхалавасена ниссаккам̣. па̄л̣ийам̣ вуттамева ‘‘арахаттапхаласаччхикирийа̄йа пат̣ипанно хотӣ’’тиа̄дина̄. ат̣т̣хахӣти чатӯхи пхалехи чатӯхи ча маггехӣти ат̣т̣хахи. бахибхӯто на антобха̄во. локуттара̄нева индрийа̄ни катхита̄ни маггапхалачиттуппа̄дапарийа̄паннатта̄.
9-10. сампаннасутта̄диван̣н̣ана̄
489-490. индрийасампанноти еттха сампаннасаддо парипӯриаттхоти а̄ха ‘‘парипун̣н̣индрийо’’ти. миссака̄ни индрийа̄ни катхита̄ни са̄ман̃н̃атова деситатта̄.
мудутараваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.