1. на̄наттавагго

1. дха̄туна̄наттасуттаван̣н̣ана̄

85. пат̣хаманти имасмим̣ нида̄навагге сам̣йутта̄нам̣ пат̣хамам̣ сам̣гӣтатта̄. ниссаттат̣т̣хасун̃н̃атат̣т̣хасан̇кха̄тена̄ти дхаммаматтата̄йа ниссаттата̄сан̇кха̄тена ниччасубхасукхааттасун̃н̃ататтхасан̇кха̄тена. сабха̄ват̣т̣хена̄ти йатха̄бхӯтасабха̄ват̣т̣хена. тато ева сабха̄васса дха̄ран̣ат̣т̣хена дха̄тӯти ладдхана̄ма̄нам̣. на̄на̄сабха̄во ан̃н̃аман̃н̃ависадисата̄ дха̄туна̄наттам̣. чаккхусан̇кха̄то паса̄до чаккхупаса̄до. со ева чаккханат̣т̣хена чаккху, ниссаттасун̃н̃атат̣т̣хена дха̄ту ча̄ти чаккхудха̄ту. чаккхупаса̄даваттхум̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ катва̄ паваттам̣ чаккхупаса̄даваттхукам̣. сесападесупи есева найо. две сампат̣иччханаманодха̄туйо, ека̄ кирийа̄ манодха̄тӯти тиссо манодха̄туйо манодха̄ту ‘‘мананаматта̄ дха̄тӯ’’ти катва̄. ведана̄дайо…пе… нибба̄нан̃ча дхаммадха̄ту висесасан̃н̃а̄париха̄рена са̄ман̃н̃асан̃н̃а̄йа паваттанато. татха̄ хете дхамма̄ а̄йатанадесана̄йа ‘‘дхамма̄йатана’’нтева десита̄. на хи несам̣ рӯпа̄йатана̄дӣнам̣ вийа вин̃н̃а̄н̣ехи ан̃н̃авин̃н̃а̄н̣ена гахетаббата̄ка̄ро аттхи. саббампӣти чхасаттативидхам̣ мановин̃н̃а̄н̣ам̣. ка̄ма̄вачара̄ ка̄мадха̄тупарийа̄паннатта̄. аваса̄не двети дхаммадха̄тумановин̃н̃а̄н̣адха̄туйо. айаметтха сан̇кхепо, виттха̄ро пана висуддхимагге там̣сам̣ван̣н̣ана̄су дат̣т̣хаббо.

дха̄туна̄наттасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

2. пхассана̄наттасуттаван̣н̣ана̄

86. джа̄типасутиа̄рамман̣а̄дибхедена на̄на̄бха̄во пхассо. джа̄типаччайабхедена хи паччайуппаннасса бхедо хотийева. дхаммапариччхедавасена дха̄тудесана̄йам̣ тиссо мананаматта̄ дха̄туйова манодха̄туйо. кирийа̄майасса читтуппаттивибха̄гена паччайуппаннасса васена дха̄тудесана̄йам̣ мананат̣т̣хена дха̄тута̄йа са̄ман̃н̃ато манодва̄ра̄ваджджанам̣ ‘‘манодха̄тӯ’’ти адхиппетанти вуттам̣ ‘‘маносампхассо манодва̄ре пат̣хамаджаванасампайутто’’тиа̄ди. тасма̄ти йасма̄ ка̄мам̣ сампат̣иччханаманодха̄туанантарам̣ уппаджджама̄но сантӣран̣авин̃н̃а̄н̣адха̄туйа̄ сампайутто пхассопи маносампхассо ева на̄ма, дуббалатта̄ пана со саббабхавесу асамбхавато ча гахито анавасесато гахан̣ам̣ на хотӣти манодва̄ре джаванасампхассо хоти, тасма̄. айаметтха аттхоти айам̣ идха адхиппа̄йа̄нугато аттхо.

пхассана̄наттасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

3. нопхассана̄наттасуттаван̣н̣ана̄

87. маносампхассам̣ пат̣ичча̄ти манодва̄ре пат̣хамаджаванасампайутто пхассо маносампхассо, там̣ маносампхассам̣ пат̣ичча. манодха̄тӯти а̄ваджджанакирийаманодха̄ту. мановин̃н̃а̄н̣адха̄ту манодха̄тӯти венеййаджджха̄сайавасена вуттам̣. тена̄ха ‘‘манодва̄ре…пе… еваматтхо дат̣т̣хаббо’’ти. татха̄ хи ваккхати ‘‘сабба̄ни чета̄нӣ’’тиа̄ди.

нопхассана̄наттасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

4. ведана̄на̄наттасуттаван̣н̣ана̄

88. сабба̄пи тасмим̣ два̄ре ведана̄ ваттеййум̣ чаккхусампхассаведана̄ упаниссайапаччайабха̄вита̄. ниббаттипха̄сукаттханти ниббаттийа̄ упаниссайабха̄вена паваттийа̄ дассанасукхаттхам̣. сампат̣иччханаведанамева гахетум̣ ват̣т̣ати, та̄йа гахита̄йа итара̄сам̣ гахан̣ам̣ н̃а̄йа̄гатамева̄ти. вуттам̣ пора̄н̣ат̣т̣хакатха̄йам̣. а̄ваджджанасампхассанти а̄ваджджанаманосампхассам̣. анантарӯпаниссайабхӯтам̣ пат̣ичча пат̣хамаджаванавасена уппаджджатӣти йоджана̄. айамадхиппа̄йо упаниссайасса адхиппетатта̄.

ведана̄на̄наттасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

5. дутийаведана̄на̄наттасуттаван̣н̣ана̄

89. татийачатуттхесу вуттанайа̄ва̄ти ‘‘но чаккхусампхассам̣ пат̣ичча уппаджджати чаккхудха̄тӯ’’ти евам̣ вуттанайо, чатуттхе ‘‘чаккхудха̄тум̣, бхиккхаве, пат̣ичча уппаджджати чаккхусампхассо’’тиа̄дина̄ вуттанайо ча. екато катва̄ти екаджджхам̣ катва̄ десита̄. касма̄ пана тесу суттесу евам̣ десана̄ паватта̄ти а̄ха ‘‘сабба̄ни чета̄нӣ’’тиа̄ди. пат̣иседхо пана тесам̣ ведана̄на̄натта̄дӣнам̣ пхассана̄натта̄дикасса паччайабха̄вато татха̄уппаттийа̄ асамбхавато. ито паресӯти ‘‘но парийесана̄на̄наттам̣ пат̣ичча уппаджджати парил̣а̄хана̄натта’’нтиа̄дӣсу.

дутийаведана̄на̄наттасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

6. ба̄хирадха̄туна̄наттасуттаван̣н̣ана̄

90. пан̃ча дха̄туйо ка̄ма̄вачара̄ рӯпасабха̄ватта̄.

ба̄хирадха̄туна̄наттасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

7. сан̃н̃а̄на̄наттасуттаван̣н̣ана̄

91. а̄па̄тхе патитанти чаккхусса а̄па̄тхагатам̣ са̄т̣акавет̣хана̄дисан̃н̃итам̣ бхӯтасан̇гха̄там̣ самма̄ нисситам̣. чаккхудва̄ре сампат̣иччхана̄дисампайуттасан̃н̃а̄нам̣ сан̇каппагатикатта̄, чаккхувин̃н̃а̄н̣асампайуттасан̃н̃а̄гахан̣енева ва̄ гахетаббато ‘‘рӯпасан̃н̃а̄ти чаккхувин̃н̃а̄н̣асампайутта̄ сан̃н̃а̄’’ти вуттам̣ таттха сан̃н̃а̄йа ева лаббханато. етенева хи там̣сампайутто сан̇каппоти идампи сам̣ван̣н̣итанти дат̣т̣хаббам̣. тена̄ха ‘‘сан̃н̃а̄сан̇каппачханда̄ екаджаванава̄репи на̄на̄джаванава̄репи лаббхантӣ’’ти. джаванасампайуттасса витаккасса чхандагатикатта̄ вуттам̣ ‘‘тӣхи читтехи сампайутто сан̇каппо’’ти. чхандикатат̣т̣хена̄ти чхандакаран̣ат̣т̣хена, иччхитат̣т̣хена̄ти аттхо. ануд̣аханат̣т̣хена̄ти парид̣аханат̣т̣хена. санниссайад̣а̄хараса̄ хи ра̄гаггиа̄дайо ‘‘рӯпе’’ти пана тасса а̄рамман̣адассанаметам̣. парил̣а̄хоти парил̣а̄хасӣсена апеккхам̣ вадати. тена̄ха ‘‘парил̣а̄хе уппанне’’тиа̄ди. ‘‘парил̣а̄хо’’ти дал̣хаджджхоса̄на̄ балава̄ка̄раппатта̄ вутта̄ти а̄ха ‘‘парил̣а̄хапарийесана̄ пана на̄на̄джаванава̄рейева лаббхантӣ’’ти. та̄сам̣ ладдхӯпаниссайабха̄ватоти дассети. имина̄ найена̄ти ‘‘уппаджджати сан̃н̃а̄на̄натта’’нти еттха вуттанайена аттхо ведитаббо. ‘‘рӯпасан̃н̃а̄дина̄на̄сабха̄вам̣ сан̃н̃ам̣ пат̣ичча ка̄масан̇каппа̄дина̄на̄сабха̄во сан̇каппо уппаджджатӣ’’тиа̄дина̄ найена ведитаббо.

сан̃н̃а̄на̄наттасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

8. нопарийесана̄на̄наттасуттаван̣н̣ана̄

92. пат̣иседхаматтамева на̄нам̣, сесам̣ хет̣т̣ха̄ вуттанайамева̄ти адхиппа̄йо.

нопарийесана̄на̄наттасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

9. ба̄хирапхассана̄наттасутта̄диван̣н̣ана̄

93. вуттаппака̄ре а̄рамман̣ети ‘‘а̄па̄тхе патита’’нтиа̄дина̄ хет̣т̣ха̄ вуттаппака̄ре рӯпа̄рамман̣е. сан̃н̃а̄ти рӯпасан̃н̃а̄ва. арӯпадхаммопи сама̄но йасмим̣ а̄рамман̣е паваттати, там̣ пхусанто вийа хотӣти вуттам̣ ‘‘а̄рамман̣ам̣ пхусама̄но’’ти. тан̣ха̄йа ваттхубхӯтам̣йева рӯпа̄рамман̣ам̣ лаббхатӣти катва̄ ‘‘рӯпала̄бхо’’ти адхиппетанти а̄ха ‘‘саха тан̣ха̄йа а̄рамман̣ам̣ рӯпала̄бхо’’ти. саббасан̇га̄хиканайоти екасмим̣йева а̄рамман̣е саббесам̣ сан̃н̃а̄дӣнам̣ дхамма̄нам̣ уппаттийа̄ саббасан̇ган̣ханавасена дасситанайо. тена̄ха ‘‘екасмим̣йева̄’’тиа̄ди. саббасан̇га̄хиканайоти ва̄ дхувапарибхогавасена нибаддха̄рамман̣анти ва̄ а̄гантука̄рамман̣анти ва̄ вибха̄гам̣ акатва̄ саббасан̇га̄хиканайо. апаро найо. миссакоти а̄гантука̄рамман̣е нибаддха̄рамман̣е ча висайато нибаддха̄рамман̣ена миссако. нибаддха̄рамман̣е сатта̄нам̣ килесо мандо хоти. татха̄ хи сан̃н̃а̄сан̇каппапхассаведана̄ва дассита̄. йам̣ кин̃чи вийа̄ти йам̣ кин̃чи ан̃н̃аман̃н̃ам̣ вийа. кхобхетва̄ти кутӯхалуппа̄данавасена читтам̣ кхобхетва̄.

упа̄сика̄ти тасса амаччапуттасса бхарийам̣ сандха̄йа̄ха. тасминти а̄гантука̄рамман̣е. ла̄бхо на̄ма ‘‘лаббхатӣ’’ти катва̄.

уруваллийава̄сӣти уруваллийален̣ава̄сӣ, уруваллийавиха̄рава̄сӣти ваданти. па̄л̣ийа̄ти ‘‘дха̄туна̄наттам̣, бхиккхаве, пат̣ичча уппаджджатӣ’’тиа̄динайапаватта̄йа имисса̄ суттапа̄л̣ийа̄. париват̣т̣етва̄ти маджджхе гахитапхассаведана̄парийоса̄не т̣хапанавасена па̄л̣им̣ париват̣т̣етва̄. вуттаппака̄ретиа̄ди париваттетабба̄ка̄радассанам̣. таттха вуттаппака̄рети а̄па̄тхагатарӯпа̄рамман̣е. авибхӯтава̄ранти авибхӯта̄рамман̣ава̄рам̣. айамева ва̄ па̄т̣хо. ган̣ханти катхенти. екаджаванава̄репи лаббханти чиратаранивеса̄бха̄ва̄. на̄на̄джаванава̄рейева дал̣хатаранивесата̄йа.

94. дасамам̣ утта̄намева наваме вуттанайатта̄. пат̣иседхаматтамева хеттха на̄наттанти.

ба̄хирапхассана̄наттасутта̄диван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

на̄наттаваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.