1. касибха̄радва̄джасуттаван̣н̣ана̄

197. даккхин̣а̄гирисминти даккхин̣а̄гириджанападе, тасмим̣ даккхин̣а̄гириджанападе даккхин̣а̄гиривиха̄ре. кхандхесу т̣хапетва̄ йуге йоттехӣти йоттараджджӯхи йутта̄ни пайоджита̄ни иччева аттхо.

пат̣хамадивасети вапанадивасесу пат̣хамадивасе а̄раддхадивасе. пан̃чан̇га̄нипи парипун̣н̣а̄ни, пагева итаран̇га̄нӣти дассетум̣ ‘‘парипун̣н̣апан̃чан̇га̄’’иччева вуттам̣. харита̄ламаносила̄ан̃джанехи ураттхана̄дӣсу т̣хапитатта̄ а̄бха̄йа уджджалагатта̄. авасеса̄ балӣбадда̄. килантагон̣ам̣ мочетва̄ акилантасса йоджанам̣ килантапариваттанам̣.

сӣхакун̣д̣ала̄нӣти сӣхамукхакун̣д̣ала̄ни. брахмавет̣хананти брахмуно вет̣ханасадисам̣, ассанакхавет̣ханасадисанти аттхо.

буддха̄нам̣ кичча̄ни ка̄лавасена вибхатта̄ни пан̃ча кичча̄ни бхаванти. пуребхаттакиччанти бхаттато пуббе буддхена ка̄таббакиччам̣. вӣтина̄метва̄ти пхаласама̄паттийа̄ ка̄лам̣ вӣтина̄метва̄. када̄чи екотиа̄ди тесам̣ тесам̣ винеййа̄нам̣ винайана̄нурӯпапат̣ипаттидассанам̣. пакатийа̄ти пакатибуддхавесена. буддха̄нам̣ хи рӯпака̄йасса асӣтианубйан̃джанапат̣иман̣д̣ита-ба̄ттим̣самаха̄пуриса- лаккхан̣а-ка̄йаппабха̄-бйа̄маппабха̄-кетума̄ла̄вичиттата̄ буддхавесо. када̄чи анекехи па̄т̣иха̄рийехи ваттама̄нехӣти имина̄ па̄рамӣнам̣ ниссандабхӯта̄ни па̄т̣иха̄рийа̄ни ручивасенева пака̄санака̄ни бхаванти, на саббада̄ти дассети. еван̃ча катва̄ ‘‘индакхӣласса анто т̣хапитаматте даккхин̣апа̄де’’тиа̄дивачанам̣ саматтхитам̣ хоти. бхагавато ка̄йе пӣтарасмӣнам̣ йебхуййата̄йа ‘‘суван̣н̣арасасин̃чана̄ни вийа̄’’ти ватва̄ ка̄йамхи нӣла̄дирасмӣхи тахам̣ тахам̣ пӣтамисситам̣ сандха̄йа ‘‘вичитрапат̣апариккхитта̄ни вийа ча̄’’ти вуттам̣. мадхурена̄ка̄рена саддам̣ каронти тут̣т̣харавараванато.

таттха̄ти виха̄ре. гандхаман̣д̣алама̄л̣ети хаттхена катапарибхан̣д̣е самосаритагандхапуппхада̄ме ман̣д̣алама̄л̣е.

упат̣т̣ха̄нети памукхе. ‘‘овадатӣ’’ти ватва̄ таттхова̄дам̣ са̄ман̃н̃ато дассетум̣, ‘‘бхиккхаве’’тиа̄ди вуттам̣. сампаттӣти чаккха̄дииндрийапа̄рипӯри чева хаттха̄дисампада̄ ча. самасса̄ситака̄йо киламатхавиноданена. ‘‘тан̃ча кхо сама̄паджджанена̄’’ти ваданти. дутийабха̄гети имина̄ апарабха̄гам̣ тайо бха̄ге катва̄ таттха пуримабха̄гам̣ сеййанисаджджа̄васена сама̄паттӣхи вӣтина̄метӣти дассети. локанти ра̄джагаха̄дӣсу йам̣ тада̄ упанисса̄йа вихарати, таттха ан̃н̃аттха ва̄ буджджханакам̣ винеййасатталокам̣ буддхачаккхуна̄ волокети. ка̄лайуттанти тесам̣ индрийапарипа̄кака̄ла̄нурӯпам̣. самайайуттанти тассева вевачанам̣. самайайуттанти ва̄ техи а̄джа̄нитаббависесапат̣ила̄бха̄нурӯпам̣.

пат̣исаллӣноти ка̄лапариччхедам̣ катва̄ сама̄паттим̣ сама̄панно. адхиппа̄йам̣ сампа̄денто там̣ авира̄дхенто, аджджха̄сайа̄нурӯпанти аттхо.

сакала…пе… девата̄йоти еттха локадха̄туса̄калйам̣ дат̣т̣хаббам̣, на девата̄са̄калйам̣. на хи маха̄самайе вийа саббада̄ маджджхимайа̄ме дасасахассачаккава̄л̣е саббаттха сабба̄ девата̄ саттху самӣпам̣ упагаччханти. кила̄субха̄во киламатхо.

виха̄рачӣварапариваттанавасена̄ти виха̄ре ниваттханива̄санапариваттанавасена. а̄дийитва̄ти па̄рупанавасена гахетва̄. тена̄ха ‘‘дха̄ретва̄’’ти. бхиккха̄ча̄ранти бхиккхаттхам̣ чаритаббат̣т̣ха̄нам̣.

атирочама̄нанти там̣ там̣ атиккамитва̄ самантато саббадиса̄су вирочама̄нам̣. сарӣраппабханти аттано сарӣраппабхам̣. джан̇гамам̣ вийа падумасаранти ратанамайакин̃джаккхам̣ раджатамайакан̣н̣икам̣ самантато сампхуллитакан̃чанападумам̣ сан̃ча̄римасарам̣ вийа. гаганаталанти аббхамахика̄диупаккилесавигамена сувисуддхаа̄ка̄саталам̣ вийа. тампи хи та̄ра̄ган̣акиран̣аджа̄ласамуджджалата̄йа самантато вирочати. канакасикхаранти канакагирисикхарам̣. сирийа̄ джалама̄нанти саббасо анаваджджа̄йа сабба̄ка̄рена парипун̣н̣ака̄йата̄йа анан̃н̃аса̄дха̄ран̣а̄йа рӯпака̄йасирийа̄ самуджджалам̣, йасса̄ ручирабха̄во виддхе вигатавала̄хаке пун̣н̣ама̄сийам̣ парипун̣н̣акаламаномаман̣д̣алам̣ чандаман̣д̣алам̣ атирочати, пабхассарабха̄во сахассарам̣сикиран̣атеджоджа̄ласамуджджалам̣ сӯрийаман̣д̣алам̣ абхибхавати, хемасамуджджалабха̄во тадубхайе абхибхуййа паваттама̄нам̣ екаккхан̣е дасасахассилокадха̄тувиджджотанасаматтха-маха̄брахмуно пабха̄самудайам̣ абхивихачча бха̄сати тапати вирочати.

самантапа̄са̄дикети самантато паса̄да̄вахе. тан̃ча кхо саббасо саритаббата̄йа̄ти а̄ха ‘‘паса̄данӣйе’’ти. уттамадаматхасаматхамануппаттети ка̄йава̄ча̄хи ануттарам̣ дантабха̄ван̃чева ануттарам̣ читтавӯпасаман̃ча сампатте. аппаса̄дена̄ти паса̄да̄бха̄вена, паса̄дапат̣иккхепена ва̄ ассаддхийена. убхайатха̄пи ноти аппаса̄до маччхарийанти убхайатха̄пи но ева, атха кхо анаттаманата̄йа упа̄рамбха̄дхиппа̄йена апаса̄денто, бхагавато мукхато кин̃чи десетука̄мо ва̄ евама̄ха. таттха ка̄ран̣ам̣ дассенто ‘‘бхагавато пана̄’’тиа̄дима̄ха. атиттанти титтим̣ агаччхантам̣. каммабхан̇ганти каммаха̄ним̣.

тиккхапан̃н̃о еса бра̄хман̣о, татха̄ хи на чирассева арахаттам̣ саччхикариссати. катха̄паваттанаттхампи евама̄ха – ‘‘евам̣ ахам̣ имасса кан̃чи дхаммам̣ сотум̣ лабхисса̄мӣ’’ти. венеййавасена̄ти аттано касанака̄рибха̄вакиттанамукхена винетаббапуггалавасена.

ол̣а̄рика̄нӣти па̄катика̄ни. ‘‘еса уттамадаккхин̣еййо’’ти сан̃джа̄табахума̄но. па̄л̣ийам̣ ‘‘йугам̣ ва̄ нан̇галам̣ ва̄’’ти ва̄-саддо авуттавикаппаттхо. тена бӣджа̄дим̣ сан̇ган̣ха̄ти, тасма̄ бӣджам̣ ва̄ ӣсам̣ ва̄ париггахайотта̄ни ва̄ти айаматтхо дассито хоти. татха̄ хи бхагава̄ бра̄хман̣асса пат̣ивачанам̣ денто ‘‘саддха̄ бӣджа’’нтиа̄дима̄ха. пуббадхаммасабха̄гата̄йа̄ти пат̣хамам̣ гахитадхаммасабха̄гата̄йа. йам̣ панеттха ваттаббам̣, там̣ ат̣т̣хакатха̄рул̣хамева гахетаббан̃ча саддато аттха̄паттито ва̄ идха дат̣т̣хаббам̣. буддха̄нам̣ а̄нубха̄во айам̣, йадидам̣ пасан̇га̄гатадхаммамукхена десанам̣ а̄рабхитва̄ венеййавинайанам̣.

ананусандхика̄ти пуччха̄нусандхивасена ананусандхика̄. еванти ида̄ни вуччама̄на̄ка̄рена. еттха̄ти етисса̄ десана̄йа. соти бхагава̄. тасса̄ти бра̄хман̣асса. анукампа̄йа̄ти асаббан̃н̃ӯ хи сатипи анукампа̄йа пуччхитаматте тит̣т̣хеййа, татха̄ джа̄нантопи ананукампако, бхагава̄ пана убхайадхаммапа̄рипӯрийа̄ ‘‘идам̣ апуччхита’’нти апариха̄петва̄ катхети. самӯлантиа̄дина̄ сан̇кхепена вуттаматтхам̣ виваранто ‘‘таттха̄’’тиа̄дима̄ха. таттха бӣджасса касийа̄ мӯлабха̄во на̄нантарийато таппама̄н̣авидха̄нато ча̄ти а̄ха ‘‘тасмим̣…пе… каттаббато’’ти. тена анвайато бйатирекато ча бӣджасса касийа̄ мӯлабха̄вам̣ вибха̄вети. кусала̄ти имина̄ акусала̄ тато ан̃н̃атха̄пи каронти, там̣ пана аппама̄н̣анти дассети.

тасса̄ти бра̄хман̣асса бӣджат̣т̣ха̄нийасса дхаммасса ча упака̄рабха̄вато. дхаммасамбандхасаматтхабха̄ватоти татха̄ вуттадхаммасса пхалена самбандхитум̣ йоджетум̣ саматтхабха̄вато. тапо вут̣т̣хӣти вуттавачанам̣ сандха̄йа вуттам̣. сан̇кхепато вуттаматтхам̣ па̄кат̣ам̣ ка̄тум̣ ‘‘айам̣ хӣ’’тиа̄ди вуттам̣. кассакасса упака̄расса бӣджасса анантарам̣ вут̣т̣хи вуччама̄на̄ ат̣т̣ха̄не вутта̄ на̄ма на хоти. касма̄? бӣджасса ваппака̄ле анурӯпа̄йа вут̣т̣хийа̄ иччхитаббато, тасма̄ аваса̄не маджджхе ва̄ вуччама̄на̄йа дхаммасамбандхасаматтхата̄ тасса̄ вибха̄вита̄ на сийа̄. аттано ависайети джха̄на̄диуттаримануссадхамме. паччха̄пӣти касисамбха̄ракатханато паччха̄пи. ваттабботи екантена ваттаббо. таданантарам̣йева̄ти бӣджа̄нантарам̣йева. вуччама̄на̄ вут̣т̣хи саматтха̄ хоти, бӣджасса пхалена самбандхане саматтха̄ти дӣпита̄ хоти анантаравачаненева тасса̄ а̄саннаупака̄раттадӣпанато.

сампаса̄далаккхан̣а̄ти пасӣдитаббе ваттхусмим̣ саммадева пасӣданалаккхан̣а̄. окаппаналаккхан̣а̄ти саддхеййаваттхуно еваметанти паккханданалаккхан̣а̄. мӯлабӣджантиа̄дӣсу мӯламева бӣджам̣ мӯлабӣджам̣. еса найо сесесупи бӣджага̄масса адхиппетатта̄. бхӯтага̄мо пана мӯлам̣ бӣджам̣ етасса̄ти мӯлабӣджантиа̄дина̄ ведитаббо. бӣджабӣджанти пан̃чамам̣ пана паччайантарасамава̄йе садисапхалуппаттийа̄ висесака̄ран̣абха̄вато вирӯханасаматтхе са̄рапхале нирул̣хо бӣджасаддо тадаттхасиддхийа̄ мӯла̄дӣсупи кесучи паваттатӣти тато ниваттанаттхам̣ екена бӣджа-саддена висесетва̄ вуттам̣ ‘‘бӣджабӣджа’’нти ‘‘дуккхадуккхам̣ рӯпарӯпа’’нти ча йатха̄. евампи имина̄ аттхена имассапи ниппарийа̄йова бӣджабха̄воти дассенто а̄ха ‘‘там̣ саббампи…пе… гаччхатӣ’’ти.

ида̄ни катхан̃чи ваттаббе саддха̄йа опамматте бӣдже саддха̄йа бӣджабха̄вам̣ вибха̄ветум̣ ‘‘таттха йатха̄’’тиа̄ди а̄раддхам̣. ка̄мам̣ саддхӯпанисам̣ сӣлам̣, татха̄пи сама̄дхисса вийа саббесампи анаваджджадхамма̄нам̣ а̄димӯлабха̄вато саддха̄йапи патит̣т̣ха̄ хотӣти а̄ха ‘‘хет̣т̣ха̄ сӣламӯлена патит̣т̣ха̄тӣ’’ти. йасма̄ саббассева пуггаласса саддха̄васена саматхавипассана̄рамбхо, тасма̄ са̄ ‘‘упари саматхавипассанан̇курам̣ ут̣т̣ха̄петӣ’’ти вутта̄. танти дхан̃н̃абӣджам̣. патхавирасам̣ а̄порасанти сасамбха̄рапатхавӣа̄песу лаббхама̄нам̣ расам̣. гахетва̄ти паччайапарампара̄йа гахетва̄. дхан̃н̃апарипа̄кагахан̣аттханти дхан̃н̃апарипа̄каниббаттиаттхам̣. расанти саддха̄сӣламӯлахетусаматхавипассана̄бха̄вана̄расам̣ а̄дийитва̄. арийамаггана̄л̣ена̄ти арийамаггасотена арийапхаладхан̃н̃апарипа̄кагахан̣аттханти арийапхаламева дхана̄йитаббато дхан̃н̃ам̣ тасса ниббаттиаттхам̣. дхан̃н̃ана̄л̣ам̣ на̄ма кан̣д̣асса ниссайабхӯто паччхимадесо, кан̣д̣о таббхантаро там̣ниссайойева дан̣д̣о. пасаво на̄ма пуппхам̣. вуддхинти авайавапа̄рипӯривасена вуддхим̣. вирӯл̣хинти мӯласанта̄надал̣хата̄йа вирул̣хатам̣. вепулланти паттана̄л̣а̄дӣхи випулабха̄вам̣. кхӣрам̣ джанетва̄ти тарун̣асала̄т̣укабха̄ваппаттийа̄ тан̣д̣уласса бӣджасса бӣджабхӯтам̣ кхӣрам̣ уппа̄детва̄. еса̄ти саддха̄. патит̣т̣хахитва̄ти каммапатха̄каммапатхасамма̄дит̣т̣хисахитена а̄дито паваттасӣламаттена патит̣т̣хахитва̄. вуддхинтиа̄дӣсу супарисуддха̄хи сӣлачиттависуддхӣхи вуддхим̣, дит̣т̣хикан̇кха̄витаран̣ависуддхӣхи вирӯл̣хим̣. магга̄маггапат̣ипада̄н̃а̄н̣адассанависуддхӣхи вепуллам̣ патва̄. н̃а̄н̣адассанависуддхикхӣранти са̄дурасасувисуддхибха̄вато н̃а̄н̣адассанависуддхисан̇кха̄там̣ кхӣрам̣ джанетва̄. анека…пе… пхаланти анекапат̣исамбхида̄-анека̄бхин̃н̃а̄н̣апарипун̣н̣ам̣ арахаттапхаласӣсам̣ ниппха̄дети.

бӣджакиччакаран̣атоти бӣджакиччасса каран̣ато. йан̃хи там̣садисасса висадисасса ча аттано пхаласса патит̣т̣ха̄панасамбандхананиппха̄данасан̇кха̄там̣ бӣджасса киччам̣, тасса каран̣ато ниббаттанато ‘‘евам̣ саддха̄ бӣджакичча’’нти вуттам̣. имина̄ анан̃н̃аса̄дха̄ран̣ам̣ саддха̄йа кусаладхамма̄нам̣ бӣджабха̄вам̣ дассети. са̄ ча̄тиа̄дина̄ тамеваттхам̣ саматтхети. ида̄ни таттха а̄гамам̣ дассенто ‘‘саддха̄джа̄то’’тиа̄дима̄ха. тена йатха̄ саппурисӯпаниссайасса саддхаммассаванасса ча, евам̣ анавасеса̄йа самма̄пат̣ипаттийа̄ саддха̄ мӯлака̄ран̣анти дассети.

индрийасам̣варо вӣрийан̃ча акусаладхамме, дуккарака̄рика̄ дхутан̇ган̃ча акусаладхамме чева ка̄йан̃ча тапати виба̄дхатӣти тапоти вуччати. индрийасам̣варо адхиппето вӣрийасса дхорайхабха̄вена гайхама̄натта̄, итаресам̣ вут̣т̣хибха̄васса ануйун̃джама̄натта̄. а̄ди-саддена калалан̇га̄равут̣т̣хиа̄дӣнам̣ сан̇гахо. самануггахитанти упагатам̣. вирухана̄мила̄йананиппхаттивачанехи дхан̃н̃абӣджасанта̄насса вийа тесам̣ вуддхийа̄ саддха̄бӣджасанта̄насса таповут̣т̣хийа̄ а̄димаджджхапарийоса̄несу упака̄ратам̣ дассети.

пуримападесупӣти апи-саддена парападесупӣти аттхо дат̣т̣хаббо ‘‘хирӣ ме ӣса̄, мано ме йотта’’нти иччхитатта̄, ‘‘сати ме’’ти еттха ме-саддо а̄нетва̄ йоджетаббо. удакампи та̄ва да̄таббам̣ хоти надӣтал̣а̄ка̄дито а̄нетва̄. вӣрийабалӣбадде чатуббидхе йоджетва̄. ниччака̄лам̣ аттхӣти вачанасесо.

саха випассана̄йа маггапан̃н̃а̄ адхиппета̄ аматаппхала̄йа касийа̄ адхиппетатта̄. випассана̄ пан̃н̃а̄ ча̄ти дувидха̄пи пан̃н̃а̄ упаниссайа̄ хоти висит̣т̣хабха̄вато. тена̄ха ‘‘йатха̄ хӣ’’тиа̄ди. пан̃н̃а̄ти пака̄рехи джа̄на̄тӣти пан̃н̃а̄. пан̃н̃аватам̣ пан̃н̃а̄ пурато хоти йонисоманасика̄расса висесапаччайабха̄вато, сахаджа̄та̄дхипатӣсу ча уккат̣т̣хабха̄вато. сирӣти собхаггам̣. сатам̣ дхамма̄ саддха̄дайо, анва̄йика̄ти ануга̄мино. ӣса̄баддха̄ хотӣти хирисан̇кха̄таӣса̄йа баддха̄ хоти, пан̃н̃а̄йа када̄чи аппайогато маносӣсена сама̄дхи идха вуттоти а̄ха ‘‘маносан̇кха̄тасса сама̄дхийоттасса̄’’ти. самам̣ упанетва̄ бандхитва̄ баддхараджджукатта̄ сама̄дхийоттам̣. екато гамананти лӣначча̄раддхасан̇кха̄там̣ екапассато гаманам̣ ва̄рети. маджджхима̄йа випассана̄вӣтхийа̄ пат̣ипа̄данато ка̄йа̄дӣсу субхасукханиччаттабха̄вавигамане пан̃н̃а̄йа висесапаччайа̄ сатӣти вуттам̣ – ‘‘сатийутта̄ пан̃н̃а̄’’ти тасса̄ сативиппайога̄саббха̄вато. сантатигхана̄дӣнам̣ айам̣ висесо – пуримапаччхима̄нам̣ дхамма̄нам̣ нирантарата̄йа екӣбхӯта̄нам̣ вийа паватти сантатигханата̄, екасамӯхавасена екӣбхӯта̄намива паватти самӯхагханата̄, дуббин̃н̃еййакиччабхедавасена екӣбхӯта̄намива паватти. киччагханата̄, ека̄рамман̣авасена екӣбхӯта̄намива паватти а̄рамман̣агханата̄. саббесам̣, сабба̄ни ва̄ килеса̄нам̣ мӯласанта̄нака̄ни сабба…пе… санта̄нака̄ни. ануппайого хи аттхо. пада̄летӣти бхиндати самуччхиндати. са̄ ча кхо ‘‘пада̄летӣ’’ти вутта̄ локуттара̄ва пан̃н̃а̄ анусайаппаха̄насса адхиппетатта̄. сантатигхана̄дибхедана̄ пана локийа̄пи хоти випассана̄васена гханавиниббхогасса ниппха̄данато. тена̄ха ‘‘итара̄ пана локика̄пи сийа̄’’ти.

хирӣйатӣти ладжджати, джигуччхатӣти аттхо. тасма̄ ‘‘па̄пакехи дхаммехӣ’’ти ниссаккавачанам̣ дат̣т̣хаббам̣, хетумхи ва̄ каран̣авачанам̣. оттаппампи гахитамева, на хи ладжджанам̣ ниббхайам̣ па̄пабхайам̣ ва̄ аладжджанам̣ аттхӣти. руккхалат̣т̣хӣти руккхадан̣д̣о. тена падесена касанато висесато нан̇галанти вуччатӣти а̄ха ‘‘ӣса̄ йуганан̇галам̣ дха̄ретӣ’’ти. ка̄мам̣ пан̃н̃а̄рахита̄ хирӣ аттхи, хирирахита̄ пана пан̃н̃а̄ наттхева̄ти а̄ха ‘‘хири…пе… абха̄вато’’ти. сандхит̣т̣ха̄не кампана̄бха̄вато ачалам̣. тхирабха̄вена аситхилам̣. хирипат̣ибаддхапан̃н̃а̄ пат̣ипаккхавасена ча аситхилабха̄вена ча ачала̄ аситхила̄ти а̄ха ‘‘аббокин̣н̣а̄ ахирикена̄’’ти. на̄л̣ийа̄ минама̄напурисо вийа а̄рамман̣ам̣ муна̄ти париччхедато джа̄на̄тӣти мано. маносӣсена̄ти манасо ападесена. там̣сампайуттоти имина̄ кунтасахачаран̣ато пурисо кунто вийа манасахачаран̣асама̄дхи ‘‘мано’’ти вуттоти дассети. са̄ратхина̄ти кассакена. со хи идха балӣбадда̄нам̣ са̄ран̣ато па̄чанато ‘‘са̄ратхӣ’’ти адхиппето. ека̄бандхананти ека̄баддхакаран̣ам̣. сакакиччети сакакиччена йутте. тена хи ӣса̄дӣсу йатха̄рахам̣ бандхитва̄ ека̄баддхесу катесу нан̇галесу киччам̣ иджджхати, но ан̃н̃атха̄ти там̣ ‘‘сакакичче пат̣ипа̄детӣ’’ти вуттам̣. авиккхепасабха̄вена̄ти аттано авиккхепасабха̄вена. бандхитва̄ти сахаджа̄та̄дипаччайабха̄вена аттана̄ самбандхитва̄. сакакиччети хирӣа̄дӣхи йатха̄сакам̣ каттаббе кичче.

чираката̄диматтханти чирабха̄ситампи аттхам̣. сарати ануссарати ка̄йа̄дим̣ асубха̄дито ниджджха̄йати. пха̄летӣти пада̄лети. па̄дженти гаментӣти там̣ па̄джанам̣. идха имасмим̣ сутте ‘‘па̄чана’’нти вуттам̣ джа-ка̄расса ча-ка̄рам̣ катва̄. пха̄лапа̄чананти имаматтхам̣ дассетум̣ ‘‘йатха̄ хи бра̄хман̣а…пе… сатӣ’’ти вуттам̣. ида̄ни таматтхам̣ виттха̄рато дассенто ‘‘таттха йатха̄’’тиа̄дима̄ха. нан̇галам̣ анураккхати бхиджджанапха̄ланато. пурато часса гаччхатӣти асса нан̇галасса кассане бхӯмийа̄ виликхане пурато гаччхати пуббан̇гама̄ хоти. гатийоти паваттийо. саманвесама̄на̄ти саран̣авасена гавесама̄на̄. а̄рамман̣е ва̄ ка̄йа̄дике упат̣т̣ха̄пайама̄на̄ асубха̄дивасена пан̃н̃а̄нан̇галам̣ раккхати. сабха̄ва̄сабха̄вӯпагаме пха̄ло вийа нан̇галасса ‘‘а̄раккха̄’’ти вутта̄ ‘‘сабба̄наттхато сати раккхатӣ’’ти катва̄. татха̄ хеса̄ а̄раккхапаччупат̣т̣ха̄на̄. чиракатачирабха̄сита̄нам̣ асаммуссанавасена сати пан̃н̃а̄нан̇галасса пурато хотӣти ватва̄ тасса пуратобха̄вам̣ дассетум̣ ‘‘сати…пе… но памут̣т̣хе’’ти а̄ха. сатипаричитети сатийа̄ пат̣т̣ха̄пите. ‘‘упат̣т̣ха̄пите’’типи па̄т̣хо, айамеваттхо. сам̣сӣдитум̣ на детӣти сакиччакирийа̄йа сам̣сӣданам̣ ка̄тум̣ на дети. косаджджасан̇кха̄там̣ сам̣сӣданам̣ косаджджасам̣сӣданам̣.

па̄тимоккхасам̣варасӣлам̣ вуттам̣ ка̄йикава̄часикасам̣йамасса катхитатта̄. а̄ха̄ре ударе йатоти парибхун̃джитаббаа̄ха̄ре сам̣йатабха̄вадассанена парибхун̃джитаббата̄йа чатӯсупи паччайесу сам̣йатабха̄во дӣпитоти а̄ха ‘‘а̄ха̄рамукхена̄’’тиа̄ди. сам̣йатабха̄во четтха паччайахету анесана̄бха̄воти вуттам̣ ‘‘нирупаккилесоти аттхо’’ти. бходжанасаддо а̄ха̄рапарибхоге нирул̣хоти катва̄ вуттам̣ ‘‘бходжане маттан̃н̃ута̄мукхена̄’’ти. парибхун̃джанат̣т̣хена пана бходжанасаддамукхена̄ти вутте адхиппетаттхо лаббхатева. тена̄ти ка̄йагутта̄тиа̄дивачанена. на вилумпантӣти ‘‘дӣпетӣ’’ти падам̣ а̄нетва̄ самбандхо.

двӣха̄ка̄рехӣти адит̣т̣ха̄дӣнам̣ адит̣т̣ха̄дивасена дит̣т̣ха̄дӣнан̃ча дит̣т̣ха̄дивасена̄ти евам̣ двиппака̄рехи. ависам̣ва̄данам̣ авитатхакатханам̣. чхеданам̣ мӯлаппадесе никантанам̣. лунанам̣ йаттха каттхачи чхеданам̣. уппа̄т̣анам̣ уммӯланам̣. аситена̄ти даттена, ла̄йитена̄ти аттхо. висам̣ва̄данасан̇кха̄та̄нам̣ тин̣а̄нам̣, ат̣т̣ханнам̣ анарийавоха̄ра̄нанти аттхо. йатха̄бхӯтан̃а̄н̣анти на̄ма рӯпапариччхедакан̃а̄н̣ам̣. саччанти ведитаббам̣ авипарӣтавуттикатта̄ ‘‘чхедакам̣’’ чхинданакам̣. нидда̄нанти нидда̄йакам̣. идамева саччам̣ могхаман̃н̃анти дит̣т̣хи ‘‘дит̣т̣хисачча’’нти вуччати. двӣсу викаппесӯти бха̄вакаттуса̄дханавасена двӣсу викаппесу. ‘‘нидда̄на’’нти упайогавасенева аттхо.

сӣламева ‘‘сорачча’’нти вуттам̣ ‘‘па̄н̣а̄типа̄та̄дӣхи сут̣т̣ху оратасса камма’’нти катва̄. сан̇кха̄радуккха̄дӣнам̣ абха̄вато сундарабха̄вато сундаре нибба̄не а̄рамман̣акаран̣авасена рататта̄ сурато, араха̄. тасса бха̄во сораччам̣, арахаттам̣. аппамочанамева аччанта̄йа памочанам̣ на хоти.

йадаггена випассана̄йа пан̃н̃а̄йа там̣сахагатавӣрийасса ча нан̇галадхорайхата̄, татха̄паваттакусалабха̄вана̄йа ча касибха̄во ча, тадаггена тато пуретарам̣ паваттапан̃н̃а̄вӣрийапа̄рамӣнам̣ нан̇галадхорайхата̄, татха̄паваттакусалабха̄вана̄йа ча касибха̄во ведитабботи дассенто ‘‘йатха̄ хӣ’’тиа̄дима̄ха. дхурам̣ вахатӣти дхорайхам̣. йатха̄вуттам̣ гхананти асмима̄на̄дибхедам̣ гханам̣. вахитабба̄ а̄дибхӯта̄ дхура̄ етесам̣ аттхӣти дхура̄, пуримадхурава̄хака̄. там̣мӯлака̄ апарам̣ дхурам̣ ваханта̄ дхорайха̄. дхура̄ ча дхорайха̄ ча дхурадхорайхам̣ екаттавасена. вахантанти касанена паваттантам̣.

ка̄майога̄дӣхи йогехи кхематта̄ анупаддаватта̄. там̣ нибба̄нам̣ адхикичча уддисса. ва̄хӣйати випассана̄йа сахагатам̣. абхимукхам̣ ва̄хӣйати маггапарийа̄паннам̣. кхеттакот̣инти кхеттамарийа̄дам̣. дит̣т̣хекат̣т̣хети дит̣т̣хийа̄ сахаджа̄текат̣т̣хе паха̄некат̣т̣хе ча. ол̣а̄рикети упаримаггаваджджхе упа̄да̄йа вуттам̣, ан̃н̃атха̄ дассанапаха̄табба̄пи дутийамаггаваджджхехи ол̣а̄рика̄ти. ан̣усахагатети ан̣убхӯте. идам̣ хет̣т̣химамаггаваджджхе упа̄да̄йа вуттам̣. саббакилесе авасит̣т̣хасаббакилесе паджахантам̣ аниваттантам̣ гаччхати пуна паха̄таббата̄йа абха̄вато. аниваттантанти на ниваттантам̣, йатха̄ ниваттанам̣ на хоти, евам̣ гаччхатӣти аттхо. тена̄ха ‘‘ниваттанарахита’’нтиа̄ди. етам̣ пана тава дхурадхорайхам̣.

евамеса̄ касӣти йатха̄вуттасса пачча̄масанам̣. тена̄ха ‘‘нигаманам̣ каронто’’ти. вуттассева хи аттхасса пуна вачанам̣. пан̃н̃а̄нан̇галена сатипха̄лам̣ а̄кот̣етва̄ти пан̃н̃а̄сан̇кха̄тена нан̇галена саддхим̣ сатипха̄ласса ека̄баддхабха̄вакаран̣ена а̄кот̣етва̄. кат̣т̣ха̄ти еттха ‘‘касӣ’’ти падам̣ а̄нетва̄ самбандхитаббам̣ ‘‘кат̣т̣ха̄ касӣ’’ти. каммапарийоса̄нанти йатха̄вуттакасикаммасса парийоса̄набхӯтам̣. йадипи пуббе ‘‘пан̃н̃а̄ ме йуганан̇гала’’нтиа̄дина̄ аттуддесикавасена̄йам̣ аматаппхала̄ каси дассита̄, маха̄ка̄рун̣икасса пана бхагавато десана̄ саббассапи саттаника̄йасса са̄дха̄ран̣а̄ ева̄ти дассенто ‘‘са̄ кхо панеса̄’’тиа̄дима̄ха.

дивасейева̄ти там̣дивасе ева. а̄дима̄ха̄ти еттха а̄ди-саддена катха̄парийоса̄не па̄т̣хападесо гахитоти тадан̃н̃ам̣ ‘‘евам̣ вутте’’тиа̄дипа̄т̣хам̣ сандха̄йа ‘‘тато паран̃ча̄’’ти а̄ха.

касибха̄радва̄джасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.