9. сундарикасуттаван̣н̣ана̄

195. а̄нетва̄ хунитаббато а̄хути. саппимадхупа̄йаса̄дӣхи аггим̣ джухоти еттха̄ти аггихуттам̣, са̄дхит̣т̣ха̄нам̣ ведитаббам̣. тена̄ха ‘‘агйа̄йатана’’нтиа̄ди. сувисодхито часса̄ти нихӣнаджа̄тика̄нам̣ анена сут̣т̣ху висодхито ча бхавеййа. ‘‘ме’’ти падам̣ а̄нетва̄ самбандхо.

апхалам̣ каротӣти ито пат̣т̣ха̄йа йа̄ва демӣти падам̣. та̄ва анантарасуттаван̣н̣ана̄йа а̄гатасадисамева̄ти пеййа̄лавасена т̣хапеси, на сапписан̇кха̄рат̣т̣хапанам̣. химапа̄тасса ча сӣтава̄тасса ча пат̣иба̄ханаттханти ака̄ран̣аметанти там̣ ана̄дийитва̄ ан̃н̃амева сука̄ран̣ам̣ дассетум̣ ‘‘пат̣ибалова̄’’тиа̄ди вуттам̣. сан̃джа̄нитва̄ти ‘‘на̄йам̣ бра̄хман̣о’’ти сан̃джа̄нитва̄.

нӣчакесантанти рассакесантам̣. бра̄хман̣а̄нам̣ суддхиаттха̄ сикха̄ти а̄ха ‘‘паваттаматтампи, сикхам̣ адисва̄’’ти, ‘‘парамахам̣сапариккха̄дина̄’’ти кечи.

ака̄ран̣ам̣ даккхин̣еййабха̄васса джа̄ти адаккхин̣еййабха̄вахетӯнам̣ па̄падхамма̄нам̣ апат̣иккхепабха̄вато. етанти сӣла̄дибхедам̣ чаран̣ам̣. даккхин̣еййабха̄васса ка̄ран̣ам̣ адаккхин̣еййабха̄вака̄ракапа̄падхамма̄нам̣ тадан̇га̄дивасена паджаханато. асса̄ти бра̄хман̣асса. таматтханти там̣ даккхин̣еййабха̄васса ка̄ран̣ата̄сан̇кха̄таматтхам̣ упама̄йа вибха̄венто. са̄ла̄дикат̣т̣ха̄ джа̄това̄ти са̄ла̄дивисуддхакат̣т̣ха̄ва джа̄то. са̄па̄надон̣иа̄диависуддхакат̣т̣ха̄ джа̄то аггикиччам̣ на ча на кароти. еванти йатха̄ агги йато куточи джа̄топи аггикиччам̣ каротийева, евам̣ чан̣д̣а̄лакула̄дӣсу джа̄топи даккхин̣еййо на на хоти гун̣асампада̄васена арийа̄нам̣ вам̣се паджа̄татта̄ти а̄ха ‘‘гун̣асампаттийа̄ джа̄тима̄’’ти. дхитийа̄ гун̣асампаттийа̄ памукхабха̄вам̣ дассетум̣ ‘‘со хӣ’’тиа̄ди вуттам̣. таттха дхитийа̄ти вӣрийена. тан̃хи ануппанна̄нам̣ кусаладхамма̄нам̣ уппа̄данапарибрӯханехи те дха̄рети. хирийа̄ досе ниседхети, саммадева па̄па̄нам̣ джигуччхане сати тесам̣ паваттийа̄ авасаро ева наттхи. монадхаммена н̃а̄н̣асан̇кха̄тена оттаппадхаммена. ка̄ран̣а̄ка̄ран̣аджа̄нанакоти тесам̣ тесам̣ дхамма̄нам̣ йатха̄бхӯтам̣ т̣ха̄нам̣, па̄падхамма̄нам̣ ва̄ виппака̄расабха̄ват̣т̣ха̄нам̣ джа̄нанако.

параматтхасаччена нибба̄нена а̄рамман̣апаччайабхӯтена арийамаггена данто. индрийадамена̄ти тато ева арийена индрийасам̣варена упагато. виданти техи сачча̄нӣти веда̄. маггаведа̄нам̣ антанти арийапхалам̣. килеса̄нам̣ антанти тесам̣ ануппа̄даниродхат̣т̣ха̄нам̣. йан̃н̃оти аггапхалам̣. нираттхаканти апхалам̣ тесам̣ ана̄гаманато, а̄гата̄нампи аггадаккхин̣еййа̄бха̄вато. джухати дети.

суйит̣т̣ханти суда̄нам̣ аггадаккхин̣еййала̄бхена. сухутанти тассева вевачанам̣. атха ва̄ суйит̣т̣ханти сут̣т̣ху саммадева йит̣т̣хам̣ са̄ре упанӣтам̣ мама идам̣ деййаваттху. сухутанти еттха̄пи есева найо.

упахат̣аматтети бра̄хман̣ена ‘‘бхун̃джату бхава’’нти упанӣтаматте. ниббаттитоджамева̄ти саваттхукам̣ аггахетва̄ ваттхуто вивечитаоджамева. тена там̣ сукхуматтам̣ гатанти там̣ хабйасесам̣ саббасо сукхумабха̄вам̣ гатанти оджа̄йа анол̣а̄риката̄йа пурима̄ка̄ренева пан̃н̃а̄йама̄натам̣ сандха̄йа вуттам̣, на пана оджа̄йа ева кевала̄йа гахан̣ам̣ сандха̄йа. са̄ хи авиниббхогавуттита̄йа висум̣ ган̣хитум̣ на сакка̄, тасма̄ девата̄хипи саваттхука̄ гайхати. манусса̄нам̣ ваттхӯти караджака̄йама̄ха. ол̣а̄рикаваттхута̄йа дева̄нам̣ вийа гахан̣ӣ на тиккха̄ти диббоджасаммиссата̄йа самма̄ парин̣а̄мам̣ на гаччхати. сукхума̄пи сама̄на̄ диббоджа̄ тена па̄йасена миссита̄ ол̣а̄рикасаммиссата̄йа сукхумаваттхука̄нам̣ дева̄нам̣ сукхада̄ на хотӣти имаматтхам̣ дассети ‘‘гойӯсе пана̄’’тиа̄дина̄. парибхогаваттхуно ол̣а̄риката̄йа ва̄ дева̄нам̣ дуккарам̣ самма̄ парин̣а̄метум̣, диббоджа̄йа гарутарабха̄вена манусса̄нам̣. тена̄ха бхагава̄ ‘‘на кхва̄ха’’нтиа̄ди. сама̄паттичиттасамут̣т̣хита̄ теджодха̄ту джха̄на̄нубха̄васантеджита̄ тиккхатара̄ хотӣти вуттам̣ ‘‘ат̣т̣ха…пе… парин̣а̄меййа̄’’ти. бхагавато пана суддхенева парин̣аматӣти вуттам̣ ‘‘па̄катикенева̄’’ти, джха̄на̄нубха̄ваппаттена джха̄нена вина̄ сабха̄васиддхенева.

‘‘аппахарите’’ти еттха аппа-саддо ‘‘аппиччхо’’тиа̄дӣсу вийа абха̄ваттхоти а̄ха ‘‘аппахаритети ахарите’’ти. па̄тисатепи па̄йасе. на а̄лул̣атӣти на а̄вилам̣ хоти. ана̄ганта̄ва гаччхеййа ‘‘аттана̄пи на парибхун̃джи, ан̃н̃есам̣ на да̄песи, кевалам̣ па̄йасам̣ на̄сесӣ’’ти доманассаппатто.

да̄ру сама̄даха̄ноти да̄рухаридди да̄русмим̣ тасса даханто. йадӣтиа̄ди да̄руджха̄панасса бахиддхабха̄васа̄дханам̣ асуддхахетӯнам̣ пат̣ипаккха̄бха̄вато тасса. кхандха̄дӣсу кусала̄ти тесу сабха̄вато самудайато аттхан̇гамато асса̄дато а̄дӣнавато ниссаран̣ато джа̄нанато чхека̄ пан̣д̣ита̄. н̃а̄н̣аджотинти н̃а̄н̣амайам̣ джотим̣. джа̄лемӣти паджджалитам̣ кароми. ниччам̣ паджджалитагги саббаттхакамева вигатасаммохандхака̄рата̄йа екобха̄сабха̄вато. саббасо виккхепа̄бха̄вато ниччасама̄хитатто. евам̣ вадатӣти чаритам̣ брахмачарийам̣ гахетва̄ чара̄мӣти евам̣ ваттама̄нам̣ вийа вадати а̄саннатам̣ хадайе т̣хапетва̄.

кха̄рибха̄роти кха̄рибха̄расадисо. тена̄ха ‘‘йатха̄’’тиа̄ди. кхандхена вайхама̄ноти ка̄дже паккхипитва̄ кхандхена вайхама̄но. патхавийа̄ саддхим̣ пхусети бха̄расса гарукабха̄вена ка̄джасса парин̣аманена. ма̄нена аттано джа̄тиа̄дӣни пагган̣хато ан̃н̃асса та̄ни на сахатӣти а̄ха – ‘‘таттха таттха иссам̣ уппа̄денто’’ти, таттха таттха джа̄тиа̄дима̄наваттхусмим̣ гарутараггахан̣ена сам̣сӣдеййа̄ти адхиппа̄йо. кодхо дхӯмоти йатха̄пи бха̄суро агги дхӯмена упаккилит̣т̣хо, евам̣ кодхена упаккилит̣т̣хо. н̃а̄н̣аггӣти тасса кодхо дхӯмо. муса̄ва̄дова мосаваджджам̣. йатха̄ н̃а̄н̣е сати муса̄ва̄до наттхи, евам̣ муса̄ва̄де сати н̃а̄н̣ампӣти тена там̣ ниродхитам̣ вийа хотӣти а̄ха – ‘‘муса̄ва̄дена пат̣иччханнам̣ н̃а̄н̣а’’нти. йатха̄ суджа̄йа вина̄ бра̄хман̣а̄нам̣ йа̄го на иджджхати, евам̣ пахӯтадживха̄йа вина̄ саттху дхаммайа̄го на иджджхатӣти дживха̄ суджа̄парийа̄йа̄ вутта̄. джоти т̣хийати еттха̄ти джотит̣т̣ха̄нам̣ веди, йам̣ аггикун̣д̣ам̣. сатта̄нам̣ хадайам̣ джотит̣т̣ха̄нам̣ н̃а̄н̣аггино таттха самуджджаланато. атта̄ти читтам̣ ‘‘а̄хито ахам̣ ма̄но еттха̄’’ти катва̄.

дхаммо рахадоти ассаддхийа̄диа̄ласийа̄бха̄вато килесамалапаккха̄ланато парамаггиниббута̄ваханато арийамаггадхаммо ана̄вило рахадо. хет̣т̣хупарийава̄лука̄ти випариваттитава̄лука̄ хутва̄. а̄лул̣а̄ти а̄куладжа̄та̄. пан̣д̣ита̄нам̣ пасаттхоти пан̣д̣ита̄нам̣ пурато сет̣т̣хо. сет̣т̣хабха̄вена санто па̄сам̣со хутва̄ килесе бхиндати самуччхиндатӣти саббхӣти вуччати. тена̄ха ‘‘уттамат̣т̣хена̄’’ти. татха̄ ча̄ха бхагава̄ ‘‘магга̄нат̣т̣хан̇гико сет̣т̣хо’’ти (дха. па. 273).

вачӣсаччанти имина̄ ‘‘чатуран̇гасаманна̄гата̄ ва̄ча̄ супарисуддха̄ хотӣ’’ти самма̄ва̄чам̣ дассети. саччасам̣йамападехи дассита̄ маггадхамма̄ идха ‘‘дхаммо’’ти адхиппета̄ти а̄ха – ‘‘дхаммоти имина̄…пе… дассетӣ’’ти. маггасаччам̣ гахитам̣ анантарага̄тха̄йа анекехи висесетва̄ вуттатта̄. аттхатоти пуббан̇гаматта̄диаттхато. та̄йа хи сакиччам̣ каронтийа̄ итаре саббепи тадануваттика̄ хонти. таггатикатта̄ти самма̄дит̣т̣хийа̄ упака̄ракабха̄вена та̄йа сама̄нагатикатта̄. а̄рамман̣ан̃хи витаккена̄хат̣ам̣ пан̃н̃а̄ вичинитум̣ саккоти. татха̄ хи со пан̃н̃а̄ккхандхена сан̇гахам̣ гато. дхаммоти сабха̄вато сама̄дхи гахито, итаре две тадупака̄ратта̄. татха̄ хи ‘‘евам̣дхамма̄ те бхагаванто’’тиа̄дӣсу (дӣ. ни. 2.13; ма. ни. 3.197; сам̣. ни. 5.378) сама̄дхи ‘‘дхаммо’’ти вутто. параматтхасаччам̣ гахитам̣ саббесам̣ сет̣т̣хабха̄вато. йатха̄ха – ‘‘йа̄вата̄, бхиккхаве, дхамма̄ сан̇кхата̄ ва̄ асан̇кхата̄ ва̄, вира̄го тесам̣ аггамаккха̄йатӣ’’ти (итиву. 90; а. ни. 4.34). аттхатоти тато ева параматтхато, анантарам̣ вуччама̄на̄нам̣ ва̄ маггадхамма̄нам̣ а̄рамман̣абха̄вато. пан̃чан̇га̄ни гахита̄ни та̄сам̣ маггабха̄вато. тӣн̣и ан̇га̄ни. брахмачарийам̣ на̄ма̄ти етам̣ нибба̄нага̄ми уттамат̣т̣хена маггабрахмачарийам̣ на̄ма. маджджхе сита̄ти лӣнуддхачча̄диантадвайавиваджджанена маджджхе маджджхимапат̣ипада̄бха̄ванам̣ ниссита̄. сассатуччхедаггахан̣ам̣ хеттха падха̄ната̄йа нидассанаматтам̣. сет̣т̣хаппаттӣти сет̣т̣хабха̄ваппатти. та-ка̄ро падасандхикароти ‘‘са уджубхӯтесӯ’’ти ваттаббе маджджхе та-ка̄ро падасандхикаро, ‘‘са дуджджубхӯтесӯти кечи пат̣ханти, тесам̣ да-ка̄ро падасандхикаро. са-ити сундарико бра̄хман̣о вуттоти катва̄ а̄ха ‘‘са тва’’нти, со тванти аттхо. дхаммо са̄рийо паридха̄набхӯта̄ алан̇ка̄ра̄ етасса̄ти дхаммаса̄рӣ. атха ва̄ дхаммехи са̄ритава̄ти дхаммаса̄рӣ, техи са̄ретва̄ т̣хитава̄ти аттхо. тена̄ха ‘‘кусаладхаммехӣ’’тиа̄ди.

сундарикасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.