2. дутийавагго

1. па̄са̄н̣асуттаван̣н̣ана̄

147. павиджджхӣти паббатам̣ саббато паваттенто тато тато ниссаджджи. сакаланти саббабха̄гавантам̣, ниссесанти аттхо.

па̄са̄н̣асуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

2. ким̣нусӣхасуттаван̣н̣ана̄

148. вичаккхукамма̄йа̄ти вичаккхубха̄вака̄мата̄йа. йатха̄ са̄ бхагавато десийама̄нам̣ дхаммам̣ аттано пан̃н̃а̄чаккхуна̄ на пасситум̣ саккоти, евам̣ ка̄тум̣ ка̄мата̄йа. тена̄ха ‘‘париса̄йа̄’’тиа̄ди. вина̄сетум̣ на саккоти бхерава̄рамман̣е бха̄йанассева абха̄вато. дасабалаппатта̄ти дасахи балехи саманна̄гата̄.

ким̣нусӣхасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

3. сакаликасуттаван̣н̣ана̄

149. мандабха̄вена̄ти джал̣абха̄вена момӯхабха̄вена̄ти маха̄мӯл̣хата̄йа. каббакаран̣ена маттоти каббакирийа̄пасутата̄дивасена матто каббам̣ катва̄. кимидам̣ соппасева̄ти идам̣ тава соппам̣ киматтхам̣, пурисена на̄ма пурисаттакарена бхавитаббам̣, на соппатийева. аттхам̣ сама̄гантва̄ти параматтхам̣ нибба̄нам̣ самма̄ а̄гантва̄ адхигантва̄. асан̇га…пе… наттхи саббасо сиддхаттхабха̄вато. джаггантоти джа̄гаранто пурисо вийа, на бха̄йа̄ми бхайахетӯнам̣ абха̄ва̄. на̄нутапанти саббаттха саббада̄пи виссат̣т̣хабха̄вато, ма̄манти мамам̣. га̄тха̄сукхаттхан̃хи дӣгхам̣ катва̄ вуттам̣. т̣хитатта̄ти уддесапарипуччха̄йа париччхиджджатта̄. ха̄нинти кассачи джа̄ним̣.

сакаликасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

4. патирӯпасуттаван̣н̣ана̄

150. ануруджджхати етена̄ти ануродхо, ра̄го. вируджджхати етена̄ти виродхо, пат̣игхо. тесу ануродхавиродхесу таннимиттам̣ саджджати на̄ма сан̇гам̣ кароти на̄ма, ануродхавиродхуппа̄данамева четтха саджджанам̣. йадан̃н̃амануса̄сатӣти йам̣ ан̃н̃есам̣ ануса̄санам̣, там̣ тесам̣ хитесанам̣ анукампанам̣, тасма̄ анукампаке хитесаке самма̄самбуддхе ануродхавиродхе а̄ропетва̄ викампанаттхам̣ миччха̄ вадасӣти.

патирӯпасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

5. ма̄насасуттаван̣н̣ана̄

151. а̄ка̄се чарантети пан̃ча̄бхин̃н̃е сандха̄йа вадати. анталиккхе чарантепи киччаса̄дханато анталиккхачаро. манаси джа̄тоти ма̄насо. там̣ пана манасанта̄насампайуттата̄йа̄ти а̄ха ‘‘манасампайутто’’ти.

ма̄насасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

6. паттасуттаван̣н̣ана̄

152. пан̃чаннам̣ упа̄да̄наккхандха̄нам̣ лаккхан̣а̄дӣни чева самудайан̃ча асса̄да̄дӣнаваниссаран̣а̄ни ча гахетва̄ самма̄ тесам̣ лаккхан̣а̄дӣнам̣ гахан̣ам̣ хотӣти а̄ха ‘‘пан̃ча упа̄да̄наккхандхе а̄дийитва̄’’ти. руппанаведийанасан̃джа̄нанаабхисан̇кхаран̣авиджа̄нана̄ни кхандха̄нам̣ сабха̄валаккхан̣а̄ни. а̄ди-саддена расапаччупат̣т̣ха̄нападат̣т̣ха̄на̄ни чева самудайа̄дӣни ча сан̇ган̣ха̄ти. дассетӣти паччаккхато дассети, хаттха̄малакам̣ вийа па̄кат̣е вибхӯте катва̄ вибха̄вети. ган̣ха̄петӣти те дхамме манаса̄ анупеккхите дит̣т̣хийа̄ суппат̣ивиддхе каронто угган̣ха̄пети. сама̄да̄намхӣти таттха аттхасса саммадева а̄дийане кхандха̄нан̃ча саммасанавасена ан̃н̃адхаммавасена сама̄дийане. пат̣ивиддхагун̣ена̄ти та̄йа десана̄йа, там̣ нисса̄йа паччаттапурисака̄рена ча тесам̣ пат̣ивиддхагун̣ена. джота̄петӣти тесам̣ читтасанта̄нам̣ ассаддхийа̄дикилесамалавидхаманена пабхассарам̣ кароти. ат̣т̣хим̣ катва̄ти та̄йа десана̄йа па̄петаббам̣ аттхам̣ пайоджанам̣ дал̣хам̣ катва̄. тена̄ха ‘‘айам̣ но’’тиа̄ди. каммака̄ракачиттам̣ на̄ма отаран̣ачиттам̣. ‘‘йонисоманасика̄рапуббакам̣ випассана̄читта’’нти кечи. охитасота̄ти анан̃н̃авихитата̄йа дхаммассавана̄йа аппитасота̄, тато ева тадаттхам̣ т̣хапитасота̄.

ете рӯпа̄дайо кхандхе йан̃ча сан̇кхатам̣ самиддхапаччайехи катам̣, тан̃ча ‘‘есо ахам̣ на хоми, етам̣ майхам̣ на хотӣ’’ти пассантоти йоджана̄. кхемо атта̄ти кхематта̄, там̣ кхематтам̣. тена̄ха ‘‘кхемибхӯтам̣ аттабха̄ва’’нти. парийесама̄на̄ ма̄расена̄.

паттасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

7. чхапхасса̄йатанасуттаван̣н̣ана̄

153. сан̃джа̄йати етасма̄ти сан̃джа̄ти, со ева сампайуттадхаммо самосарати еттха̄ти самосаран̣ам̣, со ева аттхо, тена сан̃джа̄тисамосаран̣ат̣т̣хена. бхайабхеравам̣ садданти бха̄йати етасма̄ти бхайам̣, тадева йасса кассачи бхерава̄вахатта̄ бхеравам̣, дева̄дисадданти аттхо. вигатавала̄хаке деве уппа̄тавасена уппаджджанакасаддо девадундубхи. асанипа̄та̄дисаддо асанипа̄тасаддо. ундрӣйатӣти випариваттати. локо адхимуччхитоти атитхаддхака̄йо вийа муччхам̣ а̄панно. ма̄расса̄ти килесама̄расса. т̣ха̄набхӯтанти паваттит̣т̣ха̄набхӯтам̣.

чхапхасса̄йатанасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

8. пин̣д̣асуттаван̣н̣ана̄

154. таттха таттха̄ти тасмим̣ тасмим̣ н̃а̄тимиттакуле. па̄хунака̄нӣти пахитаббапан̣н̣а̄ка̄ра̄ни. а̄гантукапан̣н̣а̄ка̄ра̄нӣти а̄гантука̄нам̣ упагата̄нам̣ да̄таббапан̣н̣а̄ка̄ра̄ни. сайам̣чарадивасети кума̄рака̄нан̃ча кума̄рика̄нан̃ча сайам̣ аттана̄ чаритаббачхан̣адивасе. ида̄ни таматтхам̣ виттха̄рато дассенто ‘‘самавайаджа̄тиготта̄’’тиа̄дима̄ха. самавайасамаджа̄тикасамаготта̄ти паччекам̣ сама-саддо йоджетаббо. готтасамата̄ ча а̄ва̄хавива̄хайогйата̄васена дат̣т̣хабба̄, на екаготтата̄васена. тато тато га̄мато. ан̃н̃асмим̣ да̄таббе асати. чхан̣авасена пахин̣итум̣ сампа̄дитам̣ пӯвам̣ чхан̣апӯвам̣. та̄сам̣ сампаттийа̄ти та̄сам̣ да̄нам̣ дхаммассаванан̃ча̄ти тасса̄ дувидха̄йапи сампаттийа̄.

н̃а̄н̣ам̣ на̄ма а̄ваджджанапуббакам̣, тасма̄ аджа̄нанасса ‘‘ана̄ваджджаната̄йа̄’’ти ка̄ран̣ам̣ ватва̄ сесака̄ран̣ам̣ ваданто ‘‘буддха̄на’’нтиа̄дима̄ха. упача̄рабхеданти буддхам̣ дисва̄ мануссехи ка̄таббаупача̄расса бхинданам̣. бхиндитунти видхамитум̣.

бхагава̄ пана̄ти панасаддо висесаттхаджотако. тена на кевалам̣ бхагава̄ уппан̣д̣анам̣ парихаранто там̣ га̄мам̣ на пуна па̄виси, атха кхо ма̄рам̣ анукампантоти идам̣ висесам̣ джотети.

джанесӣти апун̃н̃ам̣ джанеси, джаненто ча йатха̄ тато а̄йатим̣ тхиратарам̣ махантам̣ дуккхам̣ ниппхаджджиссати, евам̣ ниппха̄деси. а̄саджджананти еттха нанти нипа̄таматтам̣. кин̃чати маддати абхибхаватӣти кин̃чананти а̄ха ‘‘маддитум̣ саматтха’’нти.

пин̣д̣асуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

9. кассакасуттаван̣н̣ана̄

155. нибба̄нам̣ ападиситва̄ти нибба̄нам̣ нисса̄йа нибба̄нагун̣е а̄раббха̄ти аттхо. хат̣ахат̣акесоти ито чито ча викин̣н̣атта̄ а̄кула̄кулакесо. чаккхусампхассавин̃н̃а̄н̣а̄йатананти еттха йатха̄ чаккхуггахан̣ена пхассо висесито, тена ева вин̃н̃а̄н̣а̄йатанам̣. татха̄ сати чаккхувин̃н̃а̄н̣асса ча гахан̣ам̣ а̄паджджеййа̄ти. нану четтха чаккхуггахан̣ена висеситатта̄ чаккхудва̄рика̄нам̣ саббесам̣ вин̃н̃а̄н̣а̄нам̣ гахан̣анти? саччаметам̣, тан̃ча кхо пат̣хамена чаккхуггахан̣ена̄ти на̄йам̣ досо. бхаван̇гачиттанти а̄ваджджана̄йа анантарапаччайабхӯтамева адхиппетанти нийаметва̄ дассетум̣ ‘‘са̄ваджджанака’’нти вуттам̣, тасма̄ тада̄рамман̣ампӣти джаваначиттена саха тада̄рамман̣ачиттампи. ‘‘вин̃н̃а̄н̣а̄йатана’’нти ча вутте ниммаламева.

‘‘чаккхӯ’’ти ависесато вуттатта̄ пана ма̄расса айампи аттхо а̄панноти дассетум̣ ‘‘йам̣ локе’’тиа̄ди вуттам̣. упаккавипакканти чаккхупа̄карогена упари хет̣т̣ха̄ ча саббасо паккам̣ кутхитам̣. есева найоти имина̄ йам̣ локе кут̣т̣хакила̄саган̣д̣акаччхуа̄дӣхи упаддутам̣ ван̣апӣл̣ака̄дивасена паггхарантам̣ асучим̣ антамасо парамаджегуччхарӯпампи, саббам̣ там̣ тавева хотӯти евама̄дим̣ ападисати.

йам̣ бхан̣д̣аканти хиран̃н̃асуван̣н̣а̄дикхеттаваттха̄диупакаран̣ам̣ гахат̣т̣ха̄, паббаджита̄ ча йам̣ паттачӣвара̄дим̣ ‘‘мама ида’’нти абхинивисанта̄ва ваданти, етесу париггахаттхесу ча тесам̣ паригга̄хакапуггалесу ча те читтам̣ йади аттхи, та̄ни а̄раббха тава читтам̣ йади бхавати, евам̣ твам̣ таттха баддхо ева хосӣти аттхо. тена̄ха ‘‘на ме саман̣а моккхасӣ’’ти.

йам̣ бхан̣д̣акам̣ вадантӣти йатха̄вуттам̣ упакаран̣ам̣ локе бахуджана̄ ‘‘мама ида’’нти ваданти. на там̣ майханти там̣ майхам̣ на хоти, на таттха мама тан̣ха̄васена маманти наттхи. на те аханти йе пуггала̄ еттха баддха̄, тепи ахам̣ на хоми, таттха ме дит̣т̣хибаддхо наттхи. на ме маггампи даккхасӣти евам̣ саббасо баддха̄бха̄вена муттасса ме гатамаггампи ма̄ра твам̣ на даккхаси на пассиссаси, йе бхава̄дайо туйхам̣ висайа̄, тесу бхавайонигатиа̄дӣсу майхам̣ гатамаггам̣ на пассиссаси бхаваниссат̣т̣хатта̄ти.

кассакасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

10. раджджасуттаван̣н̣ана̄

156. ахананти каран̣е паччаттавачананти а̄ха ‘‘аханантена̄’’ти, паччатте ева ва̄ паччаттавачанам̣, ‘‘ахананто хутва̄’’ти вачанасесена бхавитаббанти адхиппа̄йо. сесападесупи есева найо. аджинанти антогадхахетуаттхам̣ вадатӣти а̄ха ‘‘парасса дханаджа̄ним̣ акаронтена̄’’ти. ака̄ра̄пентена̄ти парасса дханаджа̄ним̣ ака̄рентена. асочантена̄ти бхогабйасана̄дивасена парам̣ асочантена. касма̄ бхагава̄ евам̣ чинтесӣти таттха ка̄ран̣ама̄ха ‘‘итӣ’’тиа̄дина̄. радждже виджите дан̣д̣акарапӣл̣итети дханадан̣д̣а̄дидан̣д̣ена чева балина̄ ча ба̄дхите.

иджджханакакот̣т̣ха̄са̄ти четовасибха̄ва̄дикасса са̄дханакакот̣т̣ха̄са̄. вад̣д̣хита̄ти бха̄вана̄па̄рипӯривасена анубрӯхита̄. пунаппунам̣ ката̄ти бха̄вана̄йа бахулӣкаран̣ена апара̄парам̣ паваттита̄. йуттайа̄нанти йатха̄ йутта̄нам̣ а̄джан̃н̃аратха̄нам̣ са̄ратхина̄ адхит̣т̣хитам̣ йатха̄ручи паваттати, евам̣ йатха̄ручипаваттитам̣ гамита̄. патит̣т̣хат̣т̣хена̄ти адхит̣т̣ха̄нат̣т̣хена. ваттхуката̄ти саббасо упаккилесасодханена иддхивисайата̄йа патит̣т̣ха̄набха̄вато сувисодхитапариссайаваттху вийа ката̄. авиджахита̄ти пат̣ипаккхадӯрӣбха̄вато субха̄витабха̄вена там̣там̣адхит̣т̣ха̄найогйата̄йа на джаха̄пита̄. ничча̄нубаддха̄ти тато ева ниччам̣ анубаддха̄ вийа ката̄. супаричита̄ти сут̣т̣ху саббабха̄гена бха̄вана̄нупачайам̣ гамита̄. авира̄дхитаведхихаттхо вийа̄ти авираджджханабха̄вена вираджджханахаттхо вийа. сут̣т̣ху сама̄раддха̄ти бха̄вана̄уппаттийа̄ саммадева сампа̄дита̄. чинтеййа̄ти аттхуддха̄равасена чинтеййа.

паббатасса̄ти паббато асса. паббато асса̄ти паббато бхавеййа кӣдисасса̄ти а̄ха ‘‘суван̣н̣асса̄’’тиа̄ди. джа̄тарӯпасса̄ти а̄тапарӯпасампаннасса. двиккхаттумпи та̄ва махантоти йаттако со паббато хоти, двиккхаттум̣ таттако. екасса̄ти екассапи пуггаласса на̄лам̣ на парийатто тан̣ха̄йа дуппӯран̣абха̄ва̄. евам̣ джа̄нантоти евам̣ тан̣ха̄йа дуппӯран̣абха̄ва̄дӣнаватам̣ джа̄нанто. самам̣ чареййа̄ти параваттхупара̄ма̄са̄дим̣ виха̄йа ка̄йа̄дӣхи самамева пат̣ипаджджеййа.

дуккхам̣ тан̣ха̄нида̄нам̣, тан̣ха̄ ка̄магун̣анида̄на̄, тасма̄ дуккхасса тан̣ха̄паччайака̄магун̣анида̄наттам̣ вуттам̣. танти дуккхам̣. йатонида̄нам̣ хотӣти йам̣нида̄нам̣ йам̣ка̄ран̣ам̣ там̣ паваттати. евам̣ йо адаккхӣти йо парин̃н̃а̄таваттхуко евам̣ дуккхам̣ тасса нида̄набхӯте ка̄магун̣е ча татхато пан̃н̃а̄чаккхуна̄ пасси. кена ка̄ран̣ена намеййа? там̣ ка̄ран̣ам̣ наттхӣти аттхо. ка̄магун̣аупадхинти ка̄магун̣асан̇кха̄там̣ упадхим̣. саджджати еттха̄ти сан̇го есо, лагганаметанти евам̣ видитва̄. тамева ка̄ма̄бхибхӯто наппат̣исевеййа на лаггеййа̄ти евам̣ винайа̄йа вӯпасама̄йа сиккхеййа̄ти.

раджджасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

дутийаваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.