3. джара̄маран̣асуттаван̣н̣ана̄

114. ан̃н̃атра джара̄маран̣а̄ти джара̄маран̣ена вина̄. джара̄маран̣авирахито джа̄то на̄ма аттхи ну кхоти пуччхати. па̄л̣ийам̣ джа̄тасса̄ти паччатте са̄мивачанам̣. маха̄са̄ла̄ти имина̄ ра-ка̄расса ла-ка̄рам̣ катва̄ ‘‘маха̄са̄ла̄’’ти вуттанти дассети йатха̄ ‘‘пураттхийоти пулаттхийо’’ти. маха̄са̄раппатта̄ти махантам̣ вибхаваса̄рам̣ патта̄. кот̣исатам̣ дханам̣, айамева ва̄ па̄т̣хо. ‘‘кумбхам̣ на̄ма даса амбан̣а̄нӣ’’ти ваданти. иссара̄ти вибхависсарийена иссара̄. суван̣н̣араджатабха̄джана̄дӣнанти а̄ди-саддена ваттхасеййа̄васатха̄дим̣ сан̇ган̣ха̄ти. аса̄дха̄ран̣адхана̄нам̣ нидха̄нагататта̄ ‘‘анидха̄нагатасса̄’’ти вуттам̣. тут̣т̣хикаран̣асса̄ти па̄са̄дасивика̄дисукхаса̄дханасса.

а̄рака̄ килесехӣти нируттинайена саддасиддхима̄ха. а̄рака̄ти ча саббасо самуччхиннатта̄ техи дӯрети аттхо. ра̄га̄дӣнам̣ хататта̄, па̄пакаран̣е раха̄бха̄вато, ануттарадаккхин̣еййата̄дипаччайа̄ ча арахам̣. ка̄ман̃ча̄йам̣ сам̣йуттаван̣н̣ана̄, абхидхамманайо ева пана ниппарийа̄йоти а̄ха ‘‘чатта̄ро а̄сава̄’’ти брахмачарийава̄санти маггабрахмачарийава̄сам̣. вут̣т̣ха̄ти вут̣т̣хаванто. чатӯхи маггехи каран̣ӣйанти паччекам̣ чатӯхи маггехи каттаббам̣ парин̃н̃а̄паха̄насаччхикирийабха̄вана̄бхисамайам̣. евам̣ гатам̣ сол̣асавидхам̣ хоти. осӣда̄панат̣т̣хена бха̄ра̄ вийа̄ти бха̄ра̄. тена̄ха ‘‘бха̄ра̄ хаве пан̃чаккхандха̄’’тиа̄ди (сам̣. ни. 3.22). аттапат̣ибаддхата̄йа аттано авиджаханато параматтхадесана̄йа ча параматтхо арахаттам̣. ка̄ман̃ча̄йаматтхо саббасамиддхисасантатипарийа̄панно анаваджджадхаммо самбхавати акуппасабха̄ва̄, апариха̄надхаммесу пана аггабхӯте арахатте са̄тисайо, на итаресӯти ‘‘арахаттасан̇кха̄то’’тиа̄ди вуттам̣. орамбха̄гийуддхамбха̄гийавибха̄гам̣ дасавидхампи бхавесу сам̣йоджанам̣ килесакаммавипа̄кават̣т̣апаччайо хутва̄ ниссаритум̣ аппада̄навасена бандхатӣти бхавасам̣йоджанам̣. сатипи хи ан̃н̃есам̣ таппаккхийабха̄вена вина̄ сам̣йоджана̄ни тесам̣ таппаччайабха̄во аттхи, бхаванийа̄мо орамбха̄гийуддхамбха̄гийасан̇гахитоти там̣там̣бхаваниббаттакакамманийа̄мо ча хоти, на ча упаччхиннасам̣йоджанасса ката̄нипи камма̄ни бхавам̣ ниббаттентӣти тесам̣йева сам̣йоджанат̣т̣хо дат̣т̣хаббо. самма̄ ка̄ран̣ехи джа̄нитва̄ти н̃а̄йена дуккха̄дӣсу со йатха̄ джа̄нитаббо; татха̄ джа̄нитва̄, пуббака̄лакирийа̄вимутта̄ хи апарака̄лакирийа̄ ча йатха̄ самбхавати, там̣ дассетум̣ ‘‘маггапан̃н̃а̄йа̄’’тиа̄ди вуттам̣.

бхиджджанасабха̄во кхан̣а̄йаттатта̄. никкхипитаббасабха̄во маран̣адхамматта̄. айам̣ ка̄йо усма̄йувин̃н̃а̄н̣а̄пагамо чхад̣д̣анӣйадхаммо, йасмим̣ йам̣ патит̣т̣хитам̣, там̣ тасса санта̄нагатавиппайуттанти катва̄ ваттаббатам̣ арахатӣти а̄ха ‘‘кхӣн̣а̄савасса хи аджӣран̣адхаммопи аттхӣ’’тиа̄ди. тена̄ха бхагава̄ ‘‘имасмим̣йева бйа̄маматте кал̣еваре сасан̃н̃имхи саманаке локан̃ча пан̃н̃апеми локасамудайан̃ча локаниродхан̃ча̄’’тиа̄ди (сам̣. ни. 1.107; а. ни. 4.45). асса кхӣн̣а̄савасса, ‘‘джӣран̣адхамма’’нти йатха̄вуттам̣ аджӣран̣адхаммам̣ т̣хапетва̄ джӣран̣адхаммам̣ дассенто ‘‘тесам̣па̄йам̣ ка̄йо бхеданадхаммо’’ти евама̄ха. джарам̣ паттассева хисса бхедананиккхипитаббата̄нийате аттхе суттадесана̄ паватта̄. аттхасса уппатти ат̣т̣хуппатти, са̄ етасса аттхӣти ат̣т̣хуппаттико. кира-саддо ануссаваттхо, тена ануссава̄гатойаматтхо, на ат̣т̣хакатха̄гатоти дӣпети. тена̄ха ‘‘вадантӣ’’ти. йена̄йам̣ аттхо хетуна̄ ат̣т̣хуппаттико, там̣ дассетум̣ ‘‘сивикаса̄ла̄йам̣ нисӣдитва̄ катхита’’нти вуттам̣. ‘‘вихарати джетаване’’ти нида̄навачанена йатха̄ на вируджджхати, татха̄ ведитаббам̣. нану имасса суттасса пуччха̄васико никкхепоти? саччаметам̣, суттекадесам̣ пана сандха̄йа ат̣т̣хуппаттиката̄вачанам̣. кечи пана ‘‘йа̄нам̣ а̄рухитва̄ ра̄джа̄ а̄гато, ран̃н̃о а̄роханӣйаратхам̣ дассетва̄ вутта’’нтипи ваданти.

сарӣре пхен̣апин̣д̣асаме ким̣ ваттаббам̣? саббхи саддхинти са̄дхӯхи саха паведайанти. на хи када̄чи са̄дхӯнам̣ са̄дхӯхи саха каттабба̄ хонти, тасма̄ сӣданасабха̄ва̄нам̣ килеса̄нам̣ бхиджджанаппаттатта̄ нибба̄нам̣ саббхӣти вуччати. пуримападасса̄ти ‘‘сатан̃ча дхаммо на джарам̣ упетӣ’’ти падасса. ка̄ран̣ам̣ дассенто бйатирекавасена. сатам̣ дхаммо нибба̄нам̣ килесехи сам̣сӣданабхиджджанасабха̄во на хоти, тасма̄ там̣ а̄гамма джарам̣ на упети. килеса̄ пана таннимиттака̄, евамайам̣ вуттака̄ран̣ато джарам̣ на упетӣти. тена̄ха ‘‘ида’’нтиа̄ди. сундара̄дхивачанам̣ ва̄ етам̣ ‘‘саббхӣ’’ти падам̣ апа̄пата̄дӣпанато, саббхидхаммабхӯтанти аттхо. тена̄ха ‘‘вира̄го тесам̣ аггамаккха̄йати (итиву. 90; а. ни. 4.34), на тена дхаммена саматтхи кин̃чӣ’’ти (кху. па̄. 6.4; су. ни. 227) ча.

джара̄маран̣асуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.