5. а̄диттавагго
1. а̄диттасуттаван̣н̣ана̄
41. сӣсанти десана̄падесо, десана̄йа ан̃н̃есупи ваттаббесу кассачидева сӣсабха̄гена ападисанам̣. тена̄ха ‘‘ра̄га̄дӣхӣ’’тиа̄ди. да̄нена̄ти аттано сантакасса паресам̣ париччаджанена. там̣ пана париччаджанам̣ четана̄йа хотӣти а̄ха ‘‘да̄начетана̄йа̄’’ти да̄напун̃н̃ачетана̄ти да̄намайа̄ пун̃н̃ачетана̄ да̄йакассева хоти там̣сантатипарийа̄паннатта̄. нӣхатабхан̣д̣аканти а̄диттагехато бахи никкха̄митам̣ бхан̣д̣акам̣. етанти ‘‘диннам̣ хотӣ’’тиа̄дивачанам̣. адиннети да̄намукхе анийун̃джите бхоге. ‘‘антена̄’’ти джӣвитасса анто адхиппетоти а̄ха ‘‘маран̣ена̄’’ти. мама̄ти париггахитатта̄ париггаха̄, бхога̄. тепи кеначи а̄ка̄рена вина̄сам̣ анупагата̄ маран̣ена пахӣйанти на̄ма̄ти вуттам̣ ‘‘чора̄дӣнам̣ васена авинат̣т̣хабхоге’’ти. собхана̄ аггабхӯта̄ рӯпа̄дайо еттха̄ти сагго, там̣ саггам̣.
а̄диттасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
2. ким̣дадасуттаван̣н̣ана̄
42. две тӣн̣и бхатта̄ни абхутва̄ти две тайо ва̄ре бхатта̄ни абхун̃джитва̄. ут̣т̣ха̄тум̣ на саккотӣти ут̣т̣ха̄тумпи на саккотӣ, пагева ан̃н̃ам̣ сарӣрена ка̄таббакиччам̣ дуббалабха̄вато. дуббалопи хутва̄ти бхун̃джанато пуббе дуббало хутва̄ баласампанно хоти. евам̣ бйатирекато анвайато ча а̄ха̄расса сарӣре балаватам̣ а̄ха. йасма̄ аннадо да̄йако пат̣игга̄хакасса баладо хоти, тасма̄ со а̄йатим̣ аттано сарӣре баладо авина̄савасена баласса раккхако ча хоти. тена̄ха бхагава̄ – ‘‘балам̣ кхо пана датва̄ баласса бха̄гӣ хотӣ’’ти (а. ни. 5.37) сесападесупи есева найо. сурӯпопӣти абхирӯпопи. вирӯпо хотӣти бӣбхаччхарӯпо копӣнасса аччханнатта̄. идан̃ча йа̄нанти са̄ман̃н̃ато вуттам̣. упа̄хана̄ти сарӯпато дассети. адуккхаппатто хутва̄ йа̄ти ваттати етена̄ти йа̄нанти чхатта̄дӣнампи йа̄набха̄во вутто. тена̄ха ‘‘йа̄надо сукхадо хотӣ’’ти. чаккхудо на̄ма хоти чаккхуна̄ ка̄таббакичче сахака̄рӣка̄ран̣абха̄вато дӣпасса.
‘‘саббесам̣йева бала̄дӣнам̣ да̄йако хотӣ’’ти сан̇кхепато вуттам̣ аттхам̣ виттха̄рато дассетум̣ ‘‘две тайо га̄ме’’тиа̄ди вуттам̣. нисаджджа̄дивасена патиссайитаббато патиссайо, виха̄ро. паккхиттам̣ вийа хоти париссамасса винодитатта̄. бахи вичарантасса̄ти патиссайам̣ алабхитва̄ бахи виват̣ан̇ган̣е вичарантасса. джха̄йатӣти джха̄йантам̣ хоти, киламатӣти аттхо. сӣтун̣ха̄дивиродхипаччайавасена сасанта̄не висабха̄гасантати, таббипарийа̄йато сабха̄гасантати ведитабба̄. сукхам̣ на̄ма дуккхапаччайапариха̄рато сукхапаччайуппаннато ча хоти, тадубхайам̣ патиссайавасена лабхатӣти дассенто ‘‘бахи вичарантасса па̄де’’тиа̄дима̄ха. дхаммапӣтисукханти дхаммапаччавеккхан̣ена уппаннапӣтисукхам̣. упасамасукханти килеса̄нам̣ вӯпасамена паваттасукхам̣. нива̄там̣ пихитава̄тапа̄нам̣ патиссайам̣ пависитва̄ два̄рам̣ пидха̄йа т̣хитасса андхака̄ро хотӣти вуттам̣ ‘‘кӯпе отин̣н̣о вийа хотӣ’’ти. тена̄ха ‘‘ман̃чапӣт̣ха̄дӣни на пан̃н̃а̄йантӣ’’ти. тайидам̣ бахисама̄паннапариссамадосена, на ча патиссайадосена. тена̄ха ‘‘мухутта’’нтиа̄ди.
на марати етена̄ти амаран̣ам̣, нибба̄на̄дхигама̄дайо. тасса да̄нам̣ дхаммӯпадесо, там̣ дети. тена̄ха ‘‘йо дхаммам̣ ануса̄сатӣ’’ти. тайидам̣ дхамма̄нуса̄санам̣ катхам̣ хотӣти а̄ха ‘‘ат̣т̣хакатха’’нтиа̄ди. ат̣т̣хакатхам̣ катхетӣти авиват̣апа̄т̣хасса па̄л̣ийа̄ аттхасам̣ван̣н̣анам̣ каротӣти аттхо. анадхӣтино пана па̄л̣им̣ ва̄чети. таттха таттха гатат̣т̣ха̄не пуччхитапан̃хам̣ виссаджджети, айам̣ та̄ва гантхадхуро, пат̣ипаттива̄садхуре пана каммат̣т̣ха̄нам̣ а̄чиккхати, убхайесампи дхаммассаванам̣ кароти. саббада̄нанти йатха̄вуттаа̄мисада̄нам̣ абхайада̄нам̣. дхаммада̄нанти дхаммадесана̄. дхаммаратӣти саматхавипассана̄дхамме абхирати. дхаммарасоти саддхаммасанниссайам̣ пӣтипа̄моджджам̣.
ким̣дадасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
3. аннасуттаван̣н̣ана̄
43. паттхентӣти пихенти. йаттхасса упагаманам̣ локе па̄кат̣атарам̣ ахоси, те уда̄харан̣авасена дассенто ‘‘читтагахапатисӣвалиттхера̄дике вийа̄’’ти а̄ха. аннанти аннасан̃н̃ито чатуббидхопи паччайо. саббепи да̄йаке екаджджхам̣ гахетва̄ са̄ман̃н̃ато екавасена ‘‘да̄йакамева̄’’ти вуттам̣, йатха̄ ча̄ха ‘‘ко на̄ма со йаккхо, йам̣ аннам̣ на̄бхинандатӣ’’ти? таттха йаккхоти сатто. са̄ман̃н̃аджотана̄ ча на̄ма йасма̄ путхуаттхависайа̄, тасма̄ ‘‘йе нам̣ даданти саддха̄йа, виппасаннена четаса̄. тамева аннам̣ бхаджатӣ’’ти вуттам̣. таттха ма-ка̄ро падасандхикаро, те ева̄ти аттхо. да̄йакам̣ апариччаджанамева анугаччхати чаккам̣ вийа куббарам̣.
аннасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
4. екамӯласуттаван̣н̣ана̄
44. патит̣т̣хат̣т̣хена авиджджа̄сан̇кха̄там̣ екам̣ мӯлам̣ етисса̄ти екамӯла̄. там̣ екамӯлам̣. йатха̄ сам̣йоджанӣйесу асса̄да̄нупассана̄васена тан̣ха̄самуппа̄до, евам̣ тан̣ха̄бхибхававасена анавабодхоти авиджджа̄ тан̣ха̄йа мӯлам̣, тан̣ха̄ ча авиджджа̄йа мӯлам̣. айан̃хи найо упаниссайата̄васена вутто, сахаджа̄тавасена ча̄йам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ мӯлабха̄во па̄кат̣ойева. идха пана имиссам̣ га̄тха̄йам̣ адхиппета̄ ‘‘екамӯла’’нти са̄ тан̣ха̄. таттха йа̄ бхаватан̣ха̄, са̄ сассатадит̣т̣хивасена а̄ват̣т̣ати париваттати, вибхаватан̣ха̄ уччхедадит̣т̣хивасена, евам̣ двира̄ват̣т̣ам̣. сахаджа̄такот̣ийа̄ти сахаджа̄такот̣ийа̄пи, пагева саммуйхам̣ а̄паннасса пана ваттама̄на̄йа тан̣ха̄йа балавабха̄вена малӣната̄ сийа̄. упаниссайакот̣ийа̄ти упаниссайакот̣ийа̄ва сахаджа̄такот̣ийа̄ асамбхавато. паттхаран̣ат̣т̣ха̄на̄ти виттхата̄ хутва̄ паваттит̣т̣ха̄набхӯми. тена̄ха ‘‘тесу са̄ паттхаратӣ’’ти. самудданат̣т̣хена самуддо. уттаритум̣ асаккун̣еййата̄йа пата̄йа алам̣ парийаттоти па̄та̄ло, айам̣ пана па̄та̄ло вийа̄ти па̄та̄ло. тена̄ха ‘‘аппатит̣т̣хат̣т̣хена̄’’ти. ага̄дхагамбхӣрата̄йа̄ти аттхо.
екамӯласуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
5. аномасуттаван̣н̣ана̄
45. аномана̄манти анӯнана̄мам̣. гун̣анемиттика̄ни ева хи бхагавато на̄ма̄ни. гун̣а̄нан̃часса парипун̣н̣ата̄йа анӯнана̄манти а̄ха ‘‘саббагун̣асаманна̄гататта̄’’тиа̄ди. апича татха̄ тевиджджо, чхал̣абхин̃н̃отиа̄дӣни на̄ма̄ни аномана̄ма̄ни на хонти париччхиннависайатта̄, бхагавато пана саттха̄, саббан̃н̃ӯ, самма̄самбуддхотиа̄дӣни на̄ма̄ни аномана̄ма̄ни на̄ма маха̄висайатта̄ анӯнабха̄вато. тена̄ха ‘‘авекаллана̄ма’’нти. кхандхантара̄дайоти кхандхависеса̄дике. н̃а̄н̣ена йа̄тха̄вато аран̣ӣйат̣т̣хена аттхе. анвайапан̃н̃а̄дхигама̄йа̄ти локуттарапан̃н̃а̄пат̣ила̄бха̄йа. пат̣ипаданти саматхавипассана̄пат̣ипадам̣. килесака̄ма̄нам̣ васена аллӣйитаббат̣т̣хена ка̄ма̄ ева а̄лайо. атӣтака̄лейева каманатам̣ гахетва̄ вуттам̣ ‘‘камама̄на’’нти. на етарахи тадабха̄ватоти а̄ха ‘‘атӣтам̣ пана упа̄да̄йа идам̣ вутта’’нти. маха̄нубха̄вата̄дина̄ маханта̄нам̣.
аномасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
6. аччхара̄суттаван̣н̣ана̄
46. ‘‘аччхара̄ган̣асан̇гхут̣т̣ха’’нти га̄тха̄ девапуттена йена̄дхиппа̄йена га̄йита̄, со анупуббикатха̄йа вина̄ на пан̃н̃а̄йатӣти там̣ а̄гаманато пат̣т̣ха̄йа катхенто ‘‘айам̣ кира девапутто’’тиа̄дима̄ха. таттха са̄санети имассева саттхуса̄сане. камма̄камманти каммавиниччхайам̣. аттхапуреккха̄рата̄йа аппакиччата̄йа ча саллахукавуттико. сайанасса кот̣т̣ха̄соти дивасам̣ пуримайа̄ман̃ча бха̄вана̄нуйогавасена килантака̄йасса самасса̄санаттхам̣ сеййа̄йа упагаманабха̄го анун̃н̃а̄то.
аббхантарети куччхийам̣ бхаттасса париттата̄йа саттхакава̄та̄ти тиккхабха̄вена саттхака̄ вийа кантанака̄ ва̄та̄. дхурасмим̣йева̄ти килесама̄рена йуддхе ева. вимутта̄йатанасӣсе т̣хатва̄ дхаммам̣ десенто ва̄. упаниссайамандата̄йа апарипаккан̃а̄н̣ата̄йа а̄саваккхайам̣ аппатто ка̄лам̣ катва̄ти йоджана̄. упари т̣хитанти париккха̄рабха̄вена диббадуссӯпари т̣хитам̣. татхева ат̣т̣ха̄сӣти та̄хи татха̄ вуттепи йатха̄ тато пуббе, татхева ат̣т̣ха̄си. суван̣н̣апат̣т̣анти ниббуддхе пат̣иджинитва̄ ладдхаббасуван̣н̣апат̣т̣ам̣. вӣтиккамасса акататта̄ асамбхинненева сӣлена. йасма̄ тасмим̣ саттху сантикам̣ а̄гаччханте та̄пи тена саддхим̣ а̄гамам̣су тасма̄ ‘‘аччхара̄сан̇гхапаривуто’’ти вуттам̣.
сан̇гхоситанти сан̇гамма гхоситам̣, таттха таттха аччхара̄нам̣ гӣтасаддавасена гхоситам̣. писа̄чаган̣ам̣ катва̄ вадати аччхандара̄гата̄йа. нийа̄мачиттата̄йа̄ти самматтанийа̄ме нинначиттата̄йа. гарубха̄вена̄ти та̄сам̣ васе аваттанато гарут̣т̣ха̄набха̄вена. йа̄тра̄ти нибба̄нам̣ пати йа̄тра̄. там̣ пана ват̣т̣ато ниггаманам̣ хотӣти а̄ха ‘‘катхам̣ ниггаманам̣ бхависсатӣ’’ти.
атисаллекхатева̄ти ативийа килеса̄нам̣ саллекхитавуттико. аката̄бхинивесасса̄ти бха̄ванаманануйуттасса ана̄раддхавипассакасса. ка̄ракасса̄ти сугатова̄дака̄ракасса самма̄пат̣ипаджджато. сун̃н̃ата̄випассананти сун̃н̃ата̄дӣпанам̣ випассанам̣ дуччаритатан̣ха̄йа дӯрӣкаран̣ена екавиха̄рита̄йа. еко магго асса̄ти локуттарамагго ева асса ана̄гато, пуббабха̄гамагго пана катапаричайоти аттхо.
ка̄йаван̇ка̄дӣнанти ка̄йадуччарита̄дӣнам̣ абха̄вато самуччхинданена анупалаббханато. наттхи еттха бхайам̣, асмим̣ ва̄ адхигате пуггаласса наттхи бхайанти абхайам̣ на̄ма. сам̣са̄раканта̄рам̣ атиккамитва̄ нибба̄насан̇кха̄там̣ кхемам̣ аматат̣т̣ха̄нам̣ гамане сугатаса̄ратхина̄ сусаджджитайа̄набха̄вато ратхо акӯджаноти ат̣т̣хан̇гико маггова адхиппето. дхаммато анапетата̄йа апара̄паруппаттийа̄ ча дхаммачаккехи.
оттаппампи гахитамева авина̄бха̄ва̄. апа̄ламботи авассайо. парива̄роти париккха̄ро абхисан̇кхаран̣ато. маггасса каран̣ат̣т̣ха̄не дхаммо таппарийа̄панна̄ самма̄дит̣т̣хи. аничча̄дивасена̄ти аничча̄нупассана̄дивасена. содхитесу ваджджхама̄несу. бхӯмиладдхават̣т̣анти бхӯмиладдхасан̇кха̄там̣ ват̣т̣ам̣. таттха випассана̄йа паваттит̣т̣ха̄набха̄вато пан̃чаккхандха̄ бхӯми на̄ма, ват̣т̣амайакаммабха̄вато таттха уппаджджана̄рахам̣ килесаджа̄там̣ бхӯмиладдхават̣т̣ам̣. париджа̄нама̄на̄ти париччхинданавасена саматиккамавасена джа̄нама̄на̄ пат̣ивиджджхантӣ.
касма̄ девапутто сота̄паттипхалейева патит̣т̣ха̄си, нану ча са̄ десана̄ бхагавата̄ чатумаггаппадха̄набха̄вена паваттита̄ти а̄ха ‘‘йатха̄ хӣ’’тиа̄ди.
аччхара̄суттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
7. ванаропасуттаван̣н̣ана̄
47. кесанти са̄мивасена вуттакасаддо ‘‘дхаммат̣т̣ха̄ сӣласампанна̄’’ти еттха паччаттабахувачанавасена парин̣а̄метаббо. аттхавасена хи вибхаттивипарин̣а̄мо. ке джана̄ти еттха ва̄ вуттакесаддо сӣхавилокананайена а̄нетва̄ йоджетабботи а̄ха ‘‘ке дхаммат̣т̣ха̄, ке сӣласампанна̄’’ти? пуччхатӣти имина̄ таттха ка̄ран̣ама̄ха. пхала̄дисампаттийа̄ а̄раманти еттха сатта̄ти а̄ра̄мо. а̄ра̄ме ропенти ниппха̄дентӣти а̄ра̄маропа̄. ванӣйати чха̄йа̄сампаттийа̄ бхаджӣйатӣти ванам̣. таттха йам̣ упаваналаккхан̣ам̣ ванам̣, там̣ а̄ра̄маггахан̣енева гахитанти тапованалаккхан̣ам̣, там̣ дассенто ‘‘сӣмам̣ париккхипитва̄’’тиа̄дима̄ха. висамети удакачиккхаллена висаме падесе. па̄нӣйам̣ пиванти еттха̄ти папа̄, там̣ папам̣. удакам̣ пӣйати еттха̄ти ва̄ папа̄. тал̣а̄ка̄дӣти а̄ди-саддена ма̄тикам̣ сан̇ган̣ха̄ти.
имаматтхам̣ сандха̄йа̄ти имина̄ каммаппатхаппаттам̣ пат̣иккхипати. аттана̄ катан̃хи пун̃н̃ам̣ ануссарато там̣ а̄раббха бахум̣ пун̃н̃ам̣ пасавати, на пана йатха̄ катам̣ пун̃н̃ам̣ сайамева павад̣д̣хати. тасмим̣ дхамме т̣хитатта̄ти тасмим̣ а̄ра̄маропана̄дидхамме патит̣т̣хитатта̄. тенапи сӣлена сампаннатта̄ти тена йатха̄вуттадхамме катасӣле т̣хатва̄ чин̣н̣ена тадан̃н̃енапи ка̄йава̄часикасам̣варалаккхан̣ена сӣлена саманна̄гататта̄. даса кусала̄ дхамма̄ пӯренти дуччаритапариваджджанато. сесам̣ вуттанайамева.
ванаропасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
8. джетаванасуттаван̣н̣ана̄
48. еситагун̣атта̄ есийама̄нагун̣атта̄ ча исӣ, асеккха̄ секкхакалйа̄н̣апутхуджджана̄ ча. исӣнам̣ сан̇гхо исисан̇гхо. исисан̇гхена нисевитам̣. тена̄ха ‘‘бхиккхусан̇гханисевита’’нти.
там̣ ка̄рентасса гандхакут̣ипа̄са̄дакӯт̣а̄га̄ра̄дивасена синиддхасандаччха̄йаруккхалата̄васена бхӯмибха̄гасампаттийа̄ ча анан̃н̃аса̄дха̄ран̣ам̣ атираман̣ӣйам̣ там̣ джетаванам̣ читтам̣ тосети, татха̄ арийа̄нам̣ нива̄сабха̄венапӣти а̄ха ‘‘евам̣ пат̣хамага̄тха̄йа джетаванасса ван̣н̣ам̣ катхетва̄’’ти. тена̄ха бхагава̄ – ‘‘йаттха араханто вихаранти, там̣ бхӯмира̄ман̣еййака’’нти (дха. па. 98; тхерага̄. 991). апачайага̄мичетана̄ сатта̄нам̣ висуддхим̣ а̄вахати каммаккхайа̄йа сам̣ваттанатоти а̄ха ‘‘камманти маггачетана̄’’ти. чатуннам̣ арийасачча̄нам̣ видитакаран̣ат̣т̣хена килеса̄нам̣ виджджханат̣т̣хена ча виджджа̄. маггапан̃н̃а̄ самма̄дит̣т̣хӣти а̄ха ‘‘виджджа̄ти маггапан̃н̃а̄’’ти. сама̄дхипаккхика̄ дхамма̄ самма̄ва̄йа̄масатисама̄дхайо. йатха̄ хи виджджа̄пи виджджа̄бха̄гийа̄, евам̣ сама̄дхипи сама̄дхипаккхико. сӣлам̣ етасса аттхӣти сӣланти а̄ха ‘‘сӣле патит̣т̣хитасса джӣвитам̣ уттама’’нти. дит̣т̣хисан̇каппа̄ти самма̄дит̣т̣хисан̇каппа̄. таттха самма̄сан̇каппасса самма̄дит̣т̣хийа̄ упака̄рабха̄вена виджджа̄бха̄во вутто. татха̄ хи со пан̃н̃а̄ккхандхасан̇гахитоти вуччати. йатха̄ ча самма̄сан̇каппа̄дайо пан̃н̃а̄ккхандхасан̇гахита̄, евам̣ ва̄йа̄масатийо сама̄дхиккхандхасан̇гахита̄ти а̄ха ‘‘ва̄йа̄масатисама̄дхайо’’ти. дхаммоти хи идха сама̄дхи адхиппето ‘‘евам̣дхамма̄ те бхагаванто ахесу’’нтиа̄дӣсу (дӣ. ни. 2.13; ма. ни. 3.197; сам̣. ни. 5.378) вийа. ва̄ча̄камманта̄джӣва̄ти самма̄ва̄ча̄камманта̄джӣва̄. маггапарийа̄панна̄ ева хете сан̇гахита̄. тена̄ха ‘‘етена ат̣т̣хан̇гикамаггена̄’’ти.
упа̄йена видхина̄ арийамагго бха̄ветаббо. тена̄ха ‘‘сама̄дхипаккхийадхамма’’нти. самма̄сама̄дхипаккхийам̣ випассана̄дхамман̃чева маггадхамман̃ча. ‘‘арийам̣ во, бхиккхаве, самма̄сама̄дхим̣ десесса̄ми саупанисам̣ сапариккха̄ра’’нти (ма. ни. 3.136) хи вачанато самма̄дит̣т̣хиа̄дайо маггадхамма̄ самма̄сама̄дхипариккха̄ра̄. вичинеййа̄ти вӣмам̣сеййа, бха̄веййа̄ти аттхо. таттха̄ти хетумхи бхуммавачанам̣. арийамаггахетука̄ хи сатта̄нам̣ висуддхи. тена̄ха ‘‘тасмим̣ арийамагге висуджджхатӣ’’ти. пан̃чаккхандхадхаммам̣ вичинеййа̄ти паччуппанне пан̃чаккхандхе випассеййа. тесу випассийама̄несу випассана̄йа уккам̣сагата̄йа йадаггена дуккхасаччам̣ парин̃н̃а̄пат̣иведхена пат̣ивиджджхӣйати, тадаггена самудайасаччам̣ паха̄напат̣иведхена пат̣ивиджджхӣйати, ниродхасаччам̣ саччхикирийа̄пат̣иведхена, маггасаччам̣ бха̄вана̄пат̣иведхена пат̣ивиджджхӣйатӣти евам̣ тесу чатӯсу саччесу висуджджхатӣти имасмим̣ паккхе нимиттаттхе ева бхуммам̣, тесу саччесу пат̣ивиджджхийама̄несӯти аттхо.
авадха̄ран̣авачананти ваваттха̄панавачанам̣, авадха̄ран̣анти аттхо. ‘‘са̄рипуттова̄’’ти ча авадха̄ран̣ам̣ са̄вакесу са̄рипуттова сеййоти имаматтхам̣ дӣпети тассевуккам̣сабха̄вато. килесаупасамена̄ти имина̄ маха̄тхерасса та̄дисо килесавӯпасамоти дассети. тасса са̄вакависайе пан̃н̃а̄йа па̄рамиппатти ахоси. йади евам̣ ‘‘йопи па̄ран̇гато бхиккху, ета̄вапарамо сийа̄’’ти идам̣ тесам̣ буддха̄нам̣ н̃а̄н̣ависайе пан̃н̃а̄па̄рамиппатта̄нам̣ васенева вуттанти дат̣т̣хаббам̣. авадха̄ран̣ампи вимуттийа̄ на̄натта̄ тӣхи вимуттӣхи па̄ран̇гате сандха̄йетам̣ вуттам̣. тена̄ха – ‘‘па̄рам̣ гатоти нибба̄нам̣ гато’’тиа̄ди. на тхерена уттаритаро на̄ма аттхи лаббхати, лаббхати че, евамева лаббхеййа̄ти адхиппа̄йо.
джетаванасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
9. маччхарисуттаван̣н̣ана̄
49. маччхариноти маччхераванто маччхерасаман̇гиноти а̄ха ‘‘маччхерена саманна̄гата̄’’ти. маччхерам̣ маччхарийанти аттхато екам̣. на вандатӣти ванданаматтампи на кароти, куто да̄нанти адхиппа̄йо. упат̣т̣ха̄нам̣ ка̄тунти мадхурапат̣исантха̄рам̣ каротӣти йоджана̄. идам̣ та̄ва мудумаччхарийам̣ на хадайам̣ вийа атта̄нам̣ дассентасса маччхарийанти катва̄. ким̣ туйхам̣ па̄да̄ руджджанти нану туйхам̣йева а̄гатагаманесу па̄да̄ руджджанти, кинте име чхиндантӣти адхиппа̄йо. са̄мӣчимпи на кароти куто да̄нанти адхиппа̄йо. йатха̄каммам̣ там̣там̣гатийо аранти упагаччхантӣти арийа̄, сатта̄. име пана куччхита̄ арийа̄ти кадарийа̄, тхаддхамаччхарино. маччхарийасадисан̃хи куччхитам̣ саббахӣнам̣ наттхи саббагун̣а̄бхибхӯтатта̄ бхогасампаттиа̄дисаббасампаттӣнам̣ мӯлабхӯтасса да̄насса ниседхато. итиа̄дӣхи вачанехи. аттано упагха̄такоти маччхарийа̄нуйогена кусаладхамма̄нам̣ гатисампаттийа̄ ча вина̄сако.
пун̃н̃апа̄павасена сампаретаббато упагантаббато сампара̄йо, паралоко. ка̄магун̣аратӣти ка̄магун̣асанниссайо асса̄до. кхид̣д̣а̄ти ка̄йикакхид̣д̣а̄ ва̄часикакхид̣д̣а̄ четасикакхид̣д̣а̄ти евам̣ тивидха̄. еса випа̄коти чол̣а̄дӣнам̣ киччхала̄бхоти еса еварӯпо випа̄ко. йамалоканти паралокам̣. упападжджарети еттха ити-саддо пака̄раттхо. тена па̄л̣ийам̣ вуттам̣ нирайам̣ тираччха̄найонин̃ча сан̇ган̣ха̄ти.
йа̄чанти на̄ма арийайа̄чана̄йа. вуттан̃хетам̣ ‘‘уддисса арийа̄ тит̣т̣ханти, еса̄ арийа̄на йа̄чана̄’’ти (джа̄. 1.7.59). йе сам̣вибхаджанти, те вадан̃н̃ӯ на̄ма н̃атва̄ каттаббакаран̣ато. вима̄наппабха̄йа̄ти нидассанаматтам̣, уййа̄накаппаруккхаппабха̄хи девата̄нам̣ ваттха̄бхаран̣асарӣраппабха̄хипи сагге пака̄сентийева. пака̄сантӣти ва̄ па̄кат̣а̄ хонти, на апа̄йалоке вийа апа̄кат̣а̄ти аттхо. парасамбхатесӯти сайам̣ самбхатам̣ ана̄паджджитва̄ парехева самбхаритесу сукхӯпакаран̣есу. тена̄ха па̄л̣ийам̣ ‘‘васаваттӣва модаре’’ти, параниммитабхогесу васаваттӣ девапутта̄ вийа сукхасаман̇гита̄йа модантӣти аттхо. евам̣ вуттасампара̄йоти ете сагга̄ти евам̣ хет̣т̣ха̄ вуттасампара̄йо. убхиннанти етесам̣ йатха̄вутта̄нам̣ убхиннам̣ дуккат̣асукат̣акаммака̄рӣнам̣. тато чавитва̄ тато нирайасагга̄дито чавитва̄ мануссесу ниббаттати. тесу йо маччхарӣ мануссесу ниббатто, со далиддо хутва̄ пуббачарийавасена маччхарӣйева хонто да̄ра̄дибхаран̣аттхам̣ маччхакаччхапа̄дӣни хантва̄ пунапи нирайе ниббатто. итаро суддха̄сайо самиддхо хутва̄ пуббачарийа̄васена пунапи пун̃н̃а̄ни катва̄ сагге ниббаттеййа. тена̄ха ‘‘пуна сампара̄йепи дуггатисугатийева хотӣ’’ти.
маччхарисуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
10. гхат̣ӣка̄расуттаван̣н̣ана̄
50. ‘‘упапанна̄се’’ти се-ка̄ра̄гамам̣ катва̄ ниддесо, ‘‘упапанна̄’’иччева аттхоти а̄ха ‘‘ниббаттивасена упагата̄’’ти. аттано сампаттито авиха̄нато авиха̄, тесам̣ брахмалоко авиха̄брахмалоко, тасмим̣. упапаттисаманантарамева̄ти пат̣хамакот̣т̣ха̄се ева. арахаттапхалавимуттийа̄ти асеккхавимуттийа̄. секкхавимуттийа̄ пана авихӯпапаттито пагева вимутта̄. ма̄нусам̣ дехам̣ саматиккаманти читтупаккилесапаха̄навасена̄ти пхалена хетудассанамиданти а̄ха ‘‘ма̄нусам̣ деханти идха…пе… вутта̄нӣ’’ти. диви бхавам̣ диббам̣, брахматтабха̄васан̃н̃итам̣ кхандхапан̃чакам̣. таттха сам̣йоджанакоти вуттам̣ ‘‘диббам̣ йоганти пан̃ча уддхамбха̄гийасам̣йоджана̄нӣ’’ти. имасса̄ти девапуттасса. ‘‘хитва̄ ма̄нусам̣ дехам̣, диббайогам̣ упаччагу’’нти тесам̣ твам̣ кусалам̣ сабба̄ваджджаппаха̄нена анаваджджатам̣ бха̄сатӣти кусалӣ вадеси. аттхена саддасса абхедопача̄рам̣ катва̄ гамбхӣравачанам̣ вуттанти а̄ха ‘‘гамбхӣраттха’’нти аттхассева гамбхӣрато, на саддасса. самуччхиннака̄мара̄гата̄йа саббасо ка̄мависайаппаха̄нена нира̄мисабрахмача̄рӣ на̄ма ана̄га̄мӣ. нива̄санат̣т̣ха̄набхӯто сама̄но еко га̄мо етасса̄ти а̄ха ‘‘екага̄мава̄сӣ’’ти.
гхат̣ӣка̄расуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
а̄диттаваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.