8. адхикаран̣акатха̄

215. випаччата̄йа̄ти еттха вика̄рабха̄вена патати паваттатӣти випаччам̣, читтадуккхам̣, тадева випаччата̄, тадаттха̄йа̄ти дассенто а̄ха ‘‘читтадуккхаттха’’нти. ‘‘пхарусавачана’’нти имина̄ воха̄ра саддо вачанапарийа̄йоти дассети. йо таттха̄ти еттха тасаддасса висайам̣ дассенто а̄ха ‘‘тесу анувадантесӯ’’ти. йо упава̄доти йоджана̄. ‘‘анувадана̄’’ти етам̣ паданти йоджана̄. а̄ка̄радассананти ануваданасса а̄ка̄радассанам̣, дассанахету ва̄. ‘‘пунаппуна’’нти имина̄ анусампаван̇ката̄ти еттха анусаддасса на упаччхиннаттхам̣ дассети. таттхева̄ти анувадане ева. сампаван̇ката̄ти самма̄ пака̄рена ниннапонапаббха̄рата̄. аббхуссаханата̄ти еттха атирекам̣ усса̄ханата̄ти дассенто а̄ха ‘‘касма̄’’тиа̄ди. анубалаппада̄нанти еттха пунаппунам̣ баласса пада̄нанти дассенто а̄ха ‘‘пуримавачанасса̄’’тиа̄ди.

киччайата̄ти еттха ‘‘ма̄ пан̣д̣иччайа’’нтиа̄дӣсу (джа̄. 2.22.1) вийа бйан̃джанавад̣д̣ханавасена йака̄ра̄гамоти а̄ха ‘‘киччамева киччайа’’нти. ‘‘убхайам̣петам̣ сан̇гхассева адхивачана’’нти имина̄ киччакаран̣ӣйасаддо каттува̄чакоти дассети, сан̇гхо хи каротӣти вачанаттхена киччоти ча каран̣ӣйоти ча вуччати. тасса бха̄во, киччайата̄ каран̣ӣйата̄ти вутте сан̇гхакаммам̣йева лаббхати. тена вуттам̣ ‘‘убхайам̣петам̣ сан̇гхакаммассева адхивачана’’нти. йади каммава̄чако бхавеййа, ‘‘каттаббанти киччам̣, каран̣ӣйа’’нти вуттейева сан̇гхакаммасса лабханато та̄паччайо сваттхо бхавеййа. еван̃хи сати киччайасса бха̄во киччайата̄ каран̣ӣйасса бха̄во каран̣ӣйата̄ти вачанаттхо на каттаббо бхавеййа, като ча, тасма̄ на каммава̄чакоти дат̣т̣хаббам̣. тассева̄ти сан̇гхакаммассева. таттха̄ти апалокана̄дӣсу чатӯсу каммесу. сӣмат̣т̣хакасан̇гханти ‘‘упача̄расӣма̄дӣсу т̣хитам̣ сан̇гхам̣. содхетва̄ти еттха содханам̣ на̄ма сӣмат̣т̣хакасан̇гхасса хаттхапа̄санайанам̣, чханда̄раха̄нам̣ чхандасса а̄харан̣ам̣, сӣмато бахикаран̣ам̣. тамеваттхам̣ екадесато дассетум̣ вуттам̣ ‘‘чханда̄раха̄нам̣ чхандам̣ а̄харитва̄’’ти. апалокети а̄пуччхати анена̄ти апалоканам̣, там̣йева каммам̣ апалоканакаммам̣. вуттанайенева̄ти ‘‘сӣмат̣т̣хакасан̇гхам̣ содхетва̄’’тиа̄дина̄ вуттанайенева. ‘‘сун̣а̄ту ме’’тиа̄дина̄ сан̇гхаган̣апуггале н̃а̄пети ета̄йа̄ти н̃атти, са̄йева каммам̣ н̃аттикаммам̣, н̃аттийева дутийам̣ н̃аттидутийам̣, тамева каммам̣ н̃аттидутийакаммам̣. еттха кин̃ча̄пи н̃атти пат̣хамам̣ т̣хапита̄, каммава̄ча̄йева дутийа̄ хоти, ‘‘пхассапан̃чама̄’’тиа̄дӣсу (дха̄ту. 316) вийа пана пат̣иломавасена воха̄рам̣ катва̄ ‘‘н̃аттидутийа̄’’ти вуттам̣. пхассапан̃чама̄ти еттха кин̃ча̄пи дхаммасан̇ган̣ийам̣ (дха. са. 1 а̄дайо) ‘‘пхассо хоти, ведана̄ хоти, сан̃н̃а̄ хоти, четана̄ хоти, читтам̣ хотӣ’’ти пхассам̣ пат̣хамам̣ вуттам̣, пат̣иломавасена пана воха̄рам̣ катва̄ ‘‘пхассапан̃чама̄’’ти дха̄тукатха̄йам̣ вуттанти дат̣т̣хаббам̣. есева найо н̃атти чатуттхакаммепи. ека̄йа ча ануса̄вана̄йа̄ти н̃аттито анупаччха̄ са̄ветабба̄ти ануса̄вана̄, та̄йа, тӣхи ча ануса̄вана̄хӣти н̃аттитоану паччха̄, пунаппунам̣ ва̄ тиккхаттум̣ са̄ветабба̄ти ануса̄вана̄, та̄хи. таттха̄ти чатӯсу каммесу.

апалокетва̄ва̄ти еттха евапхалам̣ дассенто а̄ха ‘‘н̃аттикамма̄дивасена на ка̄табба’’нти. н̃аттикаммампӣти писаддена на кевалам̣ апалоканакаммамева, атха кхо н̃аттикаммампӣти дассети. н̃аттидутийакаммам̣ пана̄ти еттха панасаддо висесаттхаджотако, паккхантараджотако ва̄. таттха̄ти двӣсу каммесу. гарука̄нӣти алахука̄ни. авасеса̄нӣти чхахи каммехи авасеса̄ни, еварӯпа̄ни лахукакамма̄нӣти самбандхо. ‘‘авасеса̄’’типи па̄т̣хо, саммутийоти самбандхо. апалокетва̄пӣти писаддо н̃аттидутийакаммава̄чам̣ са̄ветва̄пӣти сампин̣д̣ети. ан̃н̃аттха̄поханам̣ дассенто а̄ха ‘‘н̃аттикамман̃аттичатуттхакаммавасена пана на ка̄таббамева̄’’ти. н̃аттичатуттхакаммам̣ ка̄таббанти самбандхо. еттха̄ти саматхаккхандхаке.

виттха̄рато пана а̄гатойева̄ти самбандхо. етесанти чатуннам̣ камма̄нам̣. йам̣ пана аттхаджа̄там̣ анутта̄нанти самбандхо. таттха̄ти чатӯсу каммесу. танти аттхаджа̄там̣. еванти евам̣ каммаваггейева ван̣н̣айама̄не. хӣти ладдхагун̣аджотако. сувин̃н̃еййа̄ти сукхена вин̃н̃а̄табба̄.

216. па̄л̣ивасенева̄ти на ат̣т̣хакатха̄васена̄ти адхиппа̄йо.

220. йена̄ти читтуппа̄дена. имина̄ виваданти анена̄ти вива̄доти вачанаттхам̣ дассети. саматхехи ча̄ти часаддо сампин̣д̣анаттхо. тена на кевалам̣ вива̄дойева, атха кхо адхикаран̣ан̃ча̄ти сампин̣д̣ети, атха ва̄ саматхехи ча̄ти саматхехи ева. имина̄ саматхехи адхикарӣйати вӯпасамӣйатӣти адхикаран̣анти вачанаттхам̣ дассети. вива̄дойева адхикаран̣ам̣ вива̄да̄дхикаран̣ам̣. евама̄дина̄ найена̄ти а̄дисаддена ануддхам̣санена ваданти анена читтуппа̄дена̄ти анува̄дотиа̄дайо вачанаттхе сан̇ган̣ха̄ти.

222. сандха̄йабха̄ситавасена̄ти локаваджджам̣ сандха̄йа бха̄ситасса вачанасса васена. сандха̄йабха̄ситаттхам̣ виттха̄ренто а̄ха ‘‘йасмим̣ хӣ’’тиа̄ди. таттха патхавикхан̣ана̄дике йасмим̣ а̄патта̄дхикаран̣ети йоджана̄. тасминти кусалачиттан̇ге а̄патта̄дхикаран̣е. тасма̄ти йасма̄ на сакка̄ ваттум̣, тасма̄. иданти ‘‘наттхи а̄патта̄дхикаран̣ам̣ кусала’’нти вачанам̣, вуттанти самбандхо. сандха̄йа авуттам̣ дассетва̄ сандха̄йа вуттам̣ дассенто а̄ха ‘‘идам̣ пана сандха̄йа вутта’’нти. таттха идам̣ пана̄ти ка̄ран̣ам̣ пана сандха̄йа̄ти самбандхо. йам̣ а̄патта̄дхикаран̣анти йоджана̄. ‘‘локаваджджа’’нти паде тулйа̄дхикаран̣ам̣. локасмим̣, локехи ва̄ ваджджетаббанти локаваджджам̣. танти а̄патта̄дхикаран̣ам̣. таттха̄ти а̄патта̄дхикаран̣е. викаппоти вивидха̄ каппанам̣, вивидхатакко ва̄. йам̣ пана̄ти а̄патта̄дхикаран̣ам̣ пана. ‘‘пан̣н̣аттиваджджа’’нти паде тулйа̄дхикаран̣ам̣. бхагавато пан̃н̃аттийа̄ хетубхӯта̄йа ваджджетаббанти пан̣н̣аттиваджджам̣. танти а̄патта̄дхикаран̣ам̣, акусалам̣ хотӣти самбандхо. кин̃чӣти аппаматтакам̣, а̄патта̄на̄паттим̣ аджа̄нантасса а̄паджджанатоти самбандхо. тасма̄ти йасма̄ абйа̄катам̣ хоти, тасма̄. таттха̄ти пан̣н̣аттиваджджабхӯте а̄патта̄дхикаран̣е. ‘‘а̄патта̄дхикаран̣ам̣…пе… кусала’’нти идам̣ вачанам̣ вуттанти йоджана̄.

йади кусалачитто а̄паджджати, атха нану а̄патта̄дхикаран̣ам̣ кулаланти ваттаббо бхавеййа̄ти а̄ха ‘‘саче пана̄’’тиа̄ди. йанти а̄патта̄дхикаран̣ам̣. ‘‘идам̣ вуччати…пе… кусала’’нти вадеййа сачети йоджана̄. ел̣акаломан̃ча падасодхамман̃ча ел̣акаломападасодхамма̄ни, та̄ни а̄дӣни йесам̣ та̄нӣти ел̣акаломападасодхамма̄дӣни, та̄ни самут̣т̣ха̄на̄ни йа̄санти ел̣акаломападасодхамма̄дисамут̣т̣ха̄на̄, та̄сам̣ а̄паттӣнампӣти самбандхо. таттха̄ти ел̣акаломападасодхамма̄дисамут̣т̣ха̄на̄су а̄паттӣсу. а̄паттийа̄ ан̇ганти а̄паттийа̄ ка̄ран̣ам̣. евам̣ а̄паттийа̄ анан̇гам̣ дассетва̄ тасса̄йева ан̇гам̣ дассенто а̄ха ‘‘ка̄йавачӣвин̃н̃аттивасена пана̄’’тиа̄ди. таттха чалитаппаватта̄нанти чалитена хетубхӯтена паватта̄нам̣. атха ва̄ чалито ча ка̄йо, паватта̄ ча ва̄ча̄ти чалитаппаватта̄, та̄сам̣ чалитаппаватта̄нам̣ ка̄йава̄ча̄нам̣. тан̃ча̄ти ка̄йава̄ча̄нам̣ ан̃н̃атаран̃ча. абйа̄катанти еттха итисаддо парисама̄панаттхо.

айаматтхо евам̣ ведитабботи йоджана̄. тена̄ти читтена. ‘‘идам̣…пе… саддхи’’нти имина̄ сан̃джа̄нантоти еттха сам̣саддасса сундараттхам̣ саха а̄ка̄рена дассети. ‘‘вӣтиккама…пе… каппетва̄’’ти имина̄ чечча̄ти падасса аттхам̣ саха висесанена дассети. ‘‘упаккамавасена…пе… песетва̄’’ти имина̄ абхивитаритва̄ти падасса аттхам̣ дассети. па̄л̣ийам̣ йам̣саддовӣтиккамависайоти а̄ха ‘‘йам̣ а̄патта̄дхикаран̣ам̣ вӣтиккама’’нти. ‘‘а̄паджджатӣ’’ти имина̄ па̄т̣хасесам̣ дассети. евам̣ вӣтиккамато тасса бхиккхуноти йоджана̄.

абйа̄катава̄репӣти писаддо акусалава̄рам̣ апеккхати. тасса̄ти читтасса. аджа̄нантотиа̄дӣнам̣ пада̄наматтхо акусалава̄ре вуттапат̣ипаккхавасена ведитаббо. йам̣ а̄патта̄дхикаран̣антиа̄дӣнам̣ пада̄наматтхо акусалава̄рена садисойева.

224. айам̣ вива̄до но адхикаран̣антиа̄дӣсу еваматтхо ведитабботи самбандхо.