чӯл̣аваггайоджана̄
маха̄ваггакхандхакассевам̣, катва̄на йоджана̄найам̣;
адхуна̄ чӯл̣аваггасса, кариссам̣ йоджана̄найам̣.
1. каммаккхандхакам̣
1. таджджанӣйакаммакатха̄
1. чӯл̣аваггасса пат̣хаме каммаккхандхаке еваматтхо ведитабботи йоджана̄. ‘‘чӯл̣аваггасса̄’’ти падам̣ ‘‘каммаккхандхаке’’ти паде авайависамбандхо. та̄ва̄ти па̄рива̄сикаккхандхака̄дито, па̄рива̄сиккхандхака̄дӣнам̣ ва̄ пат̣хамам̣. чевасаддо ча часаддо ча ‘‘пан̣д̣укалохитака̄’’ти падасса асама̄ха̄радвандава̄кйам̣ дӣпенти. ниссайа̄нам̣ на̄мам̣ нисситесу упача̄равасена тесам̣ саддхивиха̄рикаантева̄сика̄пи пан̣д̣укалохитакана̄ма̄йева хонтӣти дассенто а̄ха ‘‘тесам̣ нисситака̄пӣ’’тиа̄ди. писаддена упача̄раттхам̣ сампин̣д̣ети. ‘‘сут̣т̣ху балава’’нти имина̄ балава̄балаванти двиннам̣ садда̄нам̣ парийа̄йабха̄вена вуттатта̄ атисайаттхоти дассети. ‘‘балавабалава’’нти ваттаббе ва̄ча̄силит̣т̣хавасена дӣгхам̣ катва̄ евам̣ вуттам̣. пат̣ивадатха̄ти пат̣иччханнат̣т̣ха̄не катхетха. имина̄ пат̣имантетха̄ти еттха мантадха̄туйа̄ гуттабха̄санаттхам̣ дассети. аттхесу каран̣абха̄санакиччесу алам̣ саматтха̄ти аламаттха̄, тесам̣ висесена̄ти аламаттхатара̄ти дассенто а̄ха ‘‘саматтхатара̄’’ти.
адхаммакаммадва̄дасакакатха̄
4. асаммукха̄ катантиа̄дӣсу евам̣ виниччхайо ведитабботи йоджана̄. саммукхехи вирахита̄ асаммукха̄ти дассенто а̄ха ‘‘сан̇гхадхаммавинайапуггаласаммукха̄нам̣ вина̄ ката’’нти. ‘‘аппат̣ипуччхитва̄’’ти имина̄ аппат̣ипуччха̄ти еттха тва̄паччайасса̄ка̄рабха̄вам̣ дассети. тассева̄ти чудитакассева. адесана̄га̄минийа̄ти еттха ака̄расса ан̃н̃аттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘па̄ра̄джика̄…пе… ва̄’’ти. еттха̄ти таджджанӣйакамме. нава пада̄ти навасу падесу, ниддха̄ран̣е четам̣ паччаттавачанам̣. пуримакесу тӣсу тикесу вуттесу навасу падесӯти йоджана̄. ‘‘екека’’нти падена самбандхитаббам̣. имехӣти имехи двӣхи падехи. два̄даса тика̄ти пуримехи тӣхи тикехи нава тике миссетва̄ два̄даса. суккапаккхесупӣти пат̣иседхавирахавасена суккесу паккхесупи.
6. ‘‘паббаджита̄на’’нти имина̄ гихӣнам̣ анануломикатам̣ ниваттети. сахасокита̄дӣхӣти а̄дисаддена саханандим̣ сан̇ган̣ха̄ти. имасмим̣ т̣ха̄не саббаат̣т̣хакатха̄поттхакесу ‘‘на упасампа̄детаббанти упаджджха̄йена хутва̄ на упасампа̄детабба’’нти па̄т̣хато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва ‘‘на сампайоджетаббанти ан̃н̃аман̃н̃ам̣ йоджетва̄ калахо на ка̄ретаббо’’ти па̄т̣хо аттхи, та̄ва ат̣т̣ха̄расасамма̄ваттанаватта̄нам̣ сам̣ван̣н̣ана̄па̄т̣хо ликхито, со па̄т̣хо имасмим̣ т̣ха̄не на ликхитаббо. касма̄? па̄л̣иккама̄нуппатта̄бха̄вато, ат̣т̣хакатха̄йамева ‘‘ат̣т̣ха̄раса самма̄ваттанаватта̄ни па̄рива̄сикаккхандхаке ван̣н̣айисса̄ма̄’’ти ваккхама̄натта̄, йатха̄вачанан̃ча па̄рива̄сикаккхандхаке (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 76) сам̣ван̣н̣итаттха̄ ча. тасма̄ со па̄т̣хо на пора̄н̣апа̄т̣хо хоти, паччха̄ паккхиттапа̄т̣хоти дат̣т̣хаббо.
тин̣н̣ам̣ бхиккхаве бхиккхӯнантиа̄ди вуттанти самбандхо. екекена̄пӣти тӣсу ан̇гесу екекена̄пи. имина̄ авайавава̄кйаниббаттивасена камма̄рахабха̄вам̣ дассети. хӣти саччам̣. нийассасса висесена абхин̣ха̄паттикаттам̣ ан̇гам̣ ити вуттанти йоджана̄. еттха а̄ка̄рава̄чако итисаддо луттаниддит̣т̣хоти дат̣т̣хаббам̣. есева найо анантарепи. таджджӣйати анена винайакаммена̄ти таджджанӣйам̣, тамева каммам̣ таджджанӣйакаммам̣. ‘‘нисса̄йа те ваттхабба’’нти нийассӣйати ба̄ло бхаджа̄пӣйати анена винайакаммена̄ти нийассам̣, дива̄диган̣икатта̄ сака̄расса двебха̄во хоти ‘‘нассам̣ васса’’нтиа̄дӣсу вийа, нийассамева каммам̣ нийассакаммам̣. га̄ма̄дито пабба̄джийати анена винайакаммена̄ти пабба̄джанӣйам̣, тамева каммам̣ пабба̄джанӣйакаммам̣. тӣсӯти бхан̣д̣анака̄ракаабхин̣ха̄паттикакуладӯсакавасена тивидхесу ан̇гесу. йена кеначи ан̇гена̄ти самбандхо. йади сабба̄ни камма̄ни ка̄тум̣ ват̣т̣атӣти йоджана̄. евам̣ сати чампеййаккхандхаке (маха̄ва. 400 а̄дайо) вуттам̣ идам̣ вачанам̣ вируджджхатӣти самбандхо. вачанаттхана̄наттатоти вачанасса ча аттхасса ча на̄на̄бха̄вато. тамеваттхам̣ виттха̄ренто а̄ха ‘‘таджджанӣйакамма̄рахасса̄ти имасса хӣ’’тиа̄ди. таттха ‘‘тин̣н̣ам̣ бхиккхаве’’тиа̄дивачанасса ан̇гасамбхаво аттхоти йоджана̄. тасма̄ти йасма̄ на вируджджхати, тасма̄. сан̇гхена катам̣ хотӣти самбандхо. имина̄ лаккхан̣ена таджджанӣйа̄дикамма̄рахасса тасса бхиккхусса̄ти йоджана̄. евам̣ каммасаннит̣т̣ха̄наттхам̣ дассетва̄ ан̇гасамбхаваттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘йасса пана̄’’тиа̄ди. таттха йасса̄ти бхиккхусса, аттхӣти самбандхо. бхан̣д̣анака̄рака̄дӣсӯтиа̄дисаддена абхин̣ха̄паттикакуладӯсака̄ни сан̇ган̣ха̄ти. а̄кан̇кхама̄но сан̇гхо кареййа̄ти самбандхо. камма̄раханти каммасса, камме ва̄ арахам̣. еттха̄ти каммаккхандхаке. пуббена̄ти пуббе вуттена чампеййаккхандхакена. апаранти апаре вуттам̣ каммаккхандхакам̣. саметӣти самам̣ гаччхати.
таттха̄ти каммесу, таджджанӣйакаммети самбандхо, ан̇гесу ва̄, бхан̣д̣анака̄ракавасена̄ти самбандхо. атха кхоти татха̄ вутта̄пӣти аттхо. каронтена каммава̄ча̄ва̄чакена̄ти самбандхо. хӣти пхаладжотако. бхӯтена ваттхуна̄ти таччхена ваттхуна̄. ан̃н̃асса каммасса̄ти таджджанӣйакаммато ан̃н̃асса каммасса. касма̄ ба̄ласса абйаттасса а̄паттибахуласса таджджанӣйакаммам̣ ка̄таббанти йоджана̄. идампӣти таджджанӣйакаммампи. саббаттха̄ти саббесу каммесу.
наппат̣иппассамбхетаббаат̣т̣ха̄расака̄дикатха̄
8. панналома̄ти патитама̄налома̄. етанти ваттам̣. неттха̄ранти еттха апхут̣т̣хаккхарасам̣йоге парасса така̄расса тхака̄ро хоти, тасма̄ дутийаккхарена па̄т̣хо йутто. йена̄ти ваттена. нисса̄ран̣а̄ти нисса̄ран̣ато. даса ва̄ диваса̄ни, пан̃ча ва̄ диваса̄ни пӯретаббанти йоджана̄. хӣти саччам̣. еттакена̄ти етаппама̄н̣ена дасапан̃чадивасена.
2. нийассакаммакатха̄
11. аписсу бхиккхӯ паката̄ти еттха нипа̄та̄наманекаттхатта̄ идха аписсусаддо ниччаттхо хоти. пакатасаддо ‘‘куккуччапаката̄’’тиа̄дӣсу (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 1.татийасан̇гӣтикатха̄; па̄чи. ат̣т̣ха. 438) абхибхаванаттхо, идха пана бйа̄ват̣аттхоти дассенто а̄ха ‘‘ниччам̣ бйа̄ват̣а̄ хонтӣ’’ти.
3. пабба̄джанӣйакаммакатха̄
27. еттха̄ти ассаджипунаббасукаваттхумхи. ка̄йикоти еттха ка̄йена кӣл̣атӣти ка̄йикоти вачанаттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘ка̄йакӣл̣а̄ вуччатӣ’’ти. ‘‘есева найо’’ти имина̄ ва̄ча̄йа кӣл̣атӣти ва̄часико, ка̄йико ча ва̄часико ча ка̄йикава̄часикоти вачанаттхам̣ атидисати. еттха ча паччхимавачанаттхо сама̄ха̄радвандо, сама̄ха̄радвандепи каттхачи пуллин̇гамиччханти саддавидӯ ‘‘дхаммавинайо’’тиа̄дӣсу (вибха. ат̣т̣ха. 509) вийа. ка̄йадва̄рапан̃н̃аттасиккха̄падам̣ вӣтиккаматӣти ка̄йикоти вачанаттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘ка̄йадва̄ре пан̃н̃аттасиккха̄падавӣтиккамо вуччатӣ’’ти. ка̄йена пан̃н̃аттасиккха̄падам̣ вӣтиккаметӣти ка̄йикоти вачанаттхопи йуджджатева. ‘‘упахананам̣ вуччатӣ’’ти имина̄ упахананам̣ упагха̄там̣, тамева упагха̄тиканти вачанаттхам̣ дассети. ‘‘на̄сана’’нти имина̄ ханадха̄туйа̄ хим̣санаттхам̣ дассети. пат̣иккхиттаведжджакамма̄дивасена телапачанаарит̣т̣хапачана̄дӣни ка̄йико миччха̄джӣво на̄ма̄ти йоджана̄. имина̄ миччха̄джӣвасса сарӯпам̣ дассети.
4. пат̣иса̄ран̣ӣйакаммакатха̄
33. судхаммаваттхусмим̣ еваматтхо ведитабботи йоджана̄. анапалокетва̄ти еттха апапуббо локасаддо а̄пуччханаттхоти а̄ха ‘‘на а̄пуччхитва̄’’ти.
34. кинти ким̣ на̄ма кха̄данӣйабходжанӣйам̣. воти тумхехи. гахапатӣти а̄лапанападам̣. тхера̄нам̣ аттха̄йа̄ти самбандхо. пат̣ийаттанти пат̣ийа̄дитам̣. ‘‘етам̣ авоча̄’’ти имина̄ етадавоча̄ти еттха ниггахита̄десасандхим̣ дассети. йадиданти саддо ‘‘тиласам̣гул̣ика̄’’ти падена йоджитатта̄ иттхилин̇готи а̄ха ‘‘йа̄ айа’’нти. тиласаккхалика̄ти тилена сам̣сат̣т̣ха̄ саккхалика̄. ‘‘са̄ наттхӣ’’ти имина̄ уттарава̄кйе йам̣саддасса пуббава̄кйе там̣садда̄пеккхатам̣ дассети. еко пурисоти самбандхо. пӯвийоти пӯвам̣, пӯвена ва̄ кайавиккайо. тена̄ти ка̄ран̣ена. нанти гахапатим̣. тхероти судхамматтхеро. йадева кин̃чӣти еттха кин̃чи ева йам̣ вачананти дассенто а̄ха ‘‘кин̃чидева тиласам̣гул̣ика̄вачана’’нти. иданти имам̣ аттхам̣. соти куккут̣апотако. ка̄кавасситанти ка̄касса васситам̣, нева ака̄сӣти самбандхо. тайа̄пӣти писаддо куккут̣апотакам̣ апеккхати. нева бхиккхувачанам̣ вуттам̣, на гихивачанам̣ вуттам̣, ити имаматтхам̣ дассетӣти йоджана̄.
адхаммакамма̄дидва̄дасакакатха̄
39. пуримехи каммехӣти самбандхо. таттха̄ти ан̇гесу. йатха̄ парисаккийама̄не гихино ла̄бхам̣ на лабхантӣти йоджана̄. парипуббо саккадха̄ту параккаматтхоти а̄ха ‘‘параккаманто’’ти. таттха̄ти анаттха̄дӣсу. аттхабхан̇готи гихӣнам̣ аттхасса бхан̇го. авасананти гихӣнам̣ авасанам̣. гихӣнанти еттха са̄мйаттхе са̄мивачананти а̄ха ‘‘гихӣнам̣ сантике’’ти. йатха̄ карийама̄не саччо хоти, евам̣ на каротӣти йоджана̄. екан̇гена̄пӣти писаддо самбха̄ванаттхо, тато адхикехи ан̇гехи ка̄ на̄ма катха̄ти дассети. еттха̄ти пат̣иса̄ран̣ӣйакамме. пат̣имукхам̣ аттано досам̣ сара̄петаббам̣ анена винайакаммена̄ти пат̣иса̄ран̣ӣйам̣, тамева каммам̣ пат̣иса̄ран̣ӣйакаммам̣.
5. а̄паттийа̄ адассане уккхепанӣйакаммакатха̄
46. сам̣сатха̄ти еттха сам̣садха̄туйа̄ катханаттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘а̄рочетха̄’’ти. тумхе сам̣сатха, катхетха̄ти аттхо.
50. бхан̣д̣анака̄рако хотӣтиа̄ди ка̄ран̣ӯпача̄равасена вуттоти а̄ха ‘‘бхан̣д̣ана̄дипаччайа̄’’тиа̄ди. бхан̣д̣анака̄рака̄ди ка̄ран̣ам̣, тена а̄панна̄ а̄патти пхалам̣, тасса̄ адассане уккхепанӣйакаммам̣ ка̄таббанти адхиппа̄йо. тасса̄ти а̄паттийа̄.
51. еттха̄ти уккхепанӣйакамме. таттха̄ти течатта̄лӣсаваттесу. ануддхам̣сетабботи еттха дхам̣садха̄туйа̄ гатйаттхам̣ пат̣иккхипанто а̄ха ‘‘на чодетаббо’’ти. ‘‘раджонуддхам̣сатӣ’’тиа̄дӣсу (бу. вам̣. 2.101) хи дхам̣садха̄ту гатйаттхе ваттати. ‘‘на бхиккху бхиккхӯхӣ’’ти еттха сойева бхиккху техева бхиккхӯхӣти аттхам̣ нива̄ренто а̄ха ‘‘ан̃н̃о бхиккху ан̃н̃ехи бхиккхӯхӣ’’ти. на гихиддхаджоти еттха гихӣнам̣ дхаджо гихиддхаджоти вутте ода̄таваттха̄дӣнӣти а̄ха ‘‘ода̄таваттха̄нӣ’’тиа̄ди. на титтхийа̄дипадаттайанти ‘‘на титтхийа̄ севитабба̄, бхиккхӯ севитабба̄, бхиккхусиккха̄йа сиккхитабба’’нти пада̄нам̣ тайам̣. ‘‘на апаса̄детаббо’’ти имина̄ на а̄са̄детабботи еттха а̄пуббасададха̄туйа̄ апапуббасададха̄туйа̄ сама̄набха̄вам̣ дассети. ‘‘анто ва̄ бахи ва̄ти’’ еттха касса анто ва̄ бахи ва̄ти а̄ха ‘‘виха̄расса̄’’ти. сесам̣ саббам̣ваттанти йоджана̄. имина̄ти а̄паттийа̄ адассане уккхепанӣйакаммена.
65. тасса̄ти а̄паттийа̄. идха̄ти па̄пика̄йа дит̣т̣хийа̄ аппат̣иниссагге кате уккхепанӣйакамме. а̄паттиадассана̄дӣсу уддхаритва̄ кхипӣйати апанӣйати анена винайакаммена̄ти уккхепанӣйам̣, тамева каммам̣ уккхепанӣйакаммам̣.
ити каммаккхандхакаван̣н̣ана̄йа йоджана̄ саматта̄.
2. па̄рива̄сикаккхандхакам̣
1. па̄рива̄сикаваттакатха̄
75. па̄рива̄сикаккхандхаке па̄рива̄сика̄ти падасса парива̄сам̣ паривасантӣти па̄рива̄сика̄ти дассенто а̄ха ‘‘парива̄сам̣ паривасанта̄’’ти. таттха̄ти ‘‘парива̄сам̣ паривасанта̄’’ти таддхитава̄кйе. тесӯти чатуббидхесу парива̄сесу. титтхийапарива̄соти титтхийа̄нам̣ парива̄со, титтхийа̄нам̣ ва̄ да̄таббо парива̄со, титтхийехи ва̄ париваситаббо парива̄со титтхийапарива̄со. аппат̣иччханнапарива̄соти аппат̣иччханно парива̄со аппат̣иччханнапарива̄со. таттха̄ти аппат̣иччханнапарива̄се. йанти вачанам̣. айам̣ пана̄ти айам̣ пат̣иччханнапарива̄со пана. идха̄ти па̄рива̄сикаккхандхаке. сеса̄ти аппат̣иччханнапарива̄сато сеса̄. тайоти аппат̣иччханнапарива̄са̄дайо тайо, да̄табба̄ти самбандхо. касса да̄табба̄ти а̄ха ‘‘йена̄’’тиа̄ди. а̄панна̄ чева̄ти а̄паджджитабба̄ чева. тесӯти тивидхесу парива̄сесу. ете пана̄ти тайо пана. идха̄ти па̄рива̄сикаккхандхаке. тасма̄ти йасма̄ идха адхиппета̄, тасма̄. етесӯти тивидхесу парива̄сесу.
пакататта̄нам̣ бхиккхӯнанти еттха адхиппетапакататте дассенто а̄ха ‘‘т̣хапетва̄’’тиа̄ди. мӯла̄йапат̣икассана̄раха̄дӣнампӣти еттха а̄дисаддена ма̄натта̄рахама̄наттача̄рикааббха̄на̄раха̄дайо сан̇ган̣ха̄ти. писаддена пакатипакататтам̣ апеккхати. тети пакататта̄. йам̣ абхива̄дана̄дим̣ каронтӣти йоджана̄. са̄дийантӣти еттха са̄дийанам̣ на̄ма сампат̣иччхананти а̄ха ‘‘сампат̣иччхантӣ’’ти. таттха̄ти абхива̄дана̄дӣсу, ниддха̄ран̣е четам̣ бхуммавачанам̣. са̄мӣчикамманти етам̣ а̄бхисама̄ча̄рикасса адхивачананти йоджана̄. абхива̄дана̄дӣнӣти абхива̄данапаччут̣т̣ха̄наан̃джаликамма̄ни. бӣджанава̄тада̄на̄диноти бӣджанийа̄ пахаритена паваттасса ва̄тасса да̄на̄дино. а̄сана̄бхиха̄ранти еттха абхихаран̣ам̣ абхиха̄ро, а̄санасса абхиха̄ро а̄сана̄бхиха̄роти вачанаттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘а̄санасса абхихаран̣а’’нти. пан̃н̃а̄панампи абхихаритва̄ пан̃н̃а̄питатта̄ абхиха̄ройева на̄ма̄ти а̄ха ‘‘пан̃н̃а̄панамева ва̄’’ти. ‘‘па̄дадхованаудака’’нти имина̄ па̄дасса дхованам̣ удакам̣ па̄додаканти вачанаттхам̣ дассети. ‘‘па̄дат̣т̣хапанака’’нти имина̄ па̄дасса т̣хапанакам̣ пӣт̣хам̣ па̄дапӣт̣ханти вачанаттхам̣ дассети. ‘‘па̄дагхам̣санам̣ ва̄’’ти имина̄ па̄дасса гхам̣санам̣ катхаликам̣ па̄дакатхаликанти вачанаттхам̣ дассети. саддхивиха̄рика̄нампи абхива̄дана̄динти самбандхо. писаддена ан̃н̃есам̣ са̄дийантасса ка̄ на̄ма катха̄ти дассети. тети саддхивиха̄рика̄. саддха̄паббаджита̄ти саддха̄йа паббаджита̄. кулапутта̄ти джа̄тикулапутта̄, а̄ча̄ракулапутта̄ ча. каронти, а̄пуччхантийева̄ти самбандхо. ва̄ритампи аса̄дийанам̣ на̄ма̄ти а̄ха ‘‘ва̄ритака̄лато пат̣т̣ха̄йа ана̄паттӣ’’ти. митху йатха̄вуд̣д̣ханти еттха митхусаддо ан̃н̃аман̃н̃апарийа̄йо, йатха̄саддо йам̣саддапарийа̄йо, виччхаттхо ча̄ти а̄ха ‘‘ан̃н̃аман̃н̃ам̣ йо йо вуд̣д̣хо’’ти. ан̃н̃аман̃н̃ан̃хи митхати сан̇гамам̣ каротӣти митхӯти вуччати. тена тена̄ти бхиккхуна̄, ‘‘са̄диту’’нти паде бха̄вакатта̄. са̄дитум̣ ануджа̄на̄мӣти самбандхо.
‘‘вуд̣д̣хапат̣ипа̄т̣ийа̄’’ти имина̄ вуд̣д̣ха̄нам̣ пат̣ипа̄т̣и йатха̄вуд̣д̣ханти чатуттхӣабйайӣбха̄вам̣ дассети. пуримападе пана пат̣хама̄абйайӣбха̄во. па̄л̣ийа̄ти пантийа̄. таттхева̄ти сан̇гханавакат̣т̣ха̄не ева. пава̄ран̣а̄йапӣти писаддена на кевалам̣ упосатхейева, атха кхо пава̄ран̣а̄йапӣти дассети. сан̇гхена бха̄джийама̄нанти самбандхо.
он̣оджананти аванудате он̣оджанам̣. авапуббо нудадха̄ту нака̄расса н̣ака̄рам̣, дака̄расса ча джака̄рам̣ катва̄ он̣оджананти вуччати. нудадха̄ту апанайанаттхо, тена вуттам̣ ‘‘виссаджджанам̣ вуччатӣ’’ти. уддесабхатта̄дӣнӣтиа̄дисаддена сала̄кабхатта̄дӣни сан̇ган̣ха̄ти. асса̄ти па̄рива̄сикасса. та̄нӣти две тӣн̣и уддесабхатта̄дӣни. хет̣т̣ха̄ти аттано хет̣т̣ха̄. га̄хетха̄ти навакатаре бхиккхӯ га̄ха̄петха. бхаттапачча̄са̄ти бхаттамева пачча̄са̄ бхаттапачча̄са̄, пачча̄са̄бхаттанти аттхо. ‘‘виссаджджетабба̄нӣ’’ти имина̄ аванудитаббанти он̣оджананти аттхам̣ дассети. еванти гахетва̄ виссаджджама̄нети йоджана̄. та̄нӣти уддесабхатта̄дӣни. йади пана на ган̣ха̄тӣти саче сан̇гхато вассаггена на ган̣ха̄ти. на виссаджджетӣти саче ан̃н̃асса на виссаджджети. одисса̄ти уддиситва̄. тасса̄ти па̄рива̄сикасса. хӣти йасма̄. сан̇гханавакат̣т̣ха̄не нисиннасса тасса̄ти йоджана̄. бхаттаггети бхаттасса гахан̣ат̣т̣ха̄не. соти па̄рива̄сико, ма̄ киламиттха̄ти самбандхо. иданти он̣оджанам̣. асса̄ти па̄рива̄сикасса, анун̃н̃а̄танти самбандхо.
а̄гата̄гатехи бхиккхӯхӣти самбандхо. чатусса̄лабхаттанти чатумукха̄ са̄ла̄ чатусса̄ла̄ бходжанаса̄ла̄, таттха пат̣ипа̄т̣ийа̄ диннам̣ бхаттам̣ чатусса̄лабхаттам̣. етанти чатусса̄лабхаттам̣. па̄л̣ийа̄ти бхиккхӯнам̣ па̄л̣ийа̄. осаккитва̄ти хет̣т̣ха̄ саккитва̄. хаттхапа̄сети бхаттада̄йакасса хаттхапа̄се. сеноти кулало. ‘‘а̄ра̄микасаман̣уддесехӣ’’ти падам̣ ‘‘а̄хара̄пету’’нти паде ка̄ритакаммам̣. сайамева̄ти па̄рива̄сикена ана̄н̣атто хутва̄ сайамева. маха̄пел̣абхаттепӣти махатийам̣ пел̣а̄йам̣ паккхипитва̄ динне бхаттепи. йаттха пана̄ти паривисат̣т̣ха̄не пана.
76. татра̄йам̣ самма̄ваттана̄ти еттха тасаддасса анийаманиддесабха̄вам̣ дассенто а̄ха ‘‘ида̄ни йа̄ айам̣ самма̄ваттана̄ вутта̄’’ти. самма̄ ваттитаббам̣ ета̄йа̄ти самма̄ваттана̄. таттха̄ти самма̄ваттана̄йам̣. на упасампа̄детаббанти еттха а̄чарийена хутва̄ каммава̄ча̄са̄ванампи упасампа̄данамева̄ти а̄ха ‘‘а̄чарийена хутва̄пи каммава̄ча̄ на са̄ветабба̄’’ти. ан̃н̃асмим̣ асатӣти аттана̄ ан̃н̃асмим̣ каммава̄ча̄ва̄чаке асати. на ниссайо да̄табботи еттха а̄гантука̄намева ниссайо на да̄таббо, на диннаниссайа̄нампӣти дассенто а̄ха ‘‘а̄гантука̄нам̣ ниссайо на да̄таббо’’тиа̄ди, йехипи бхиккхӯхи гахитоти самбандхо.
ан̃н̃о са̄ман̣ероти пакататтака̄ле упаджджхам̣ датва̄ гахитаса̄ман̣ерехи ан̃н̃о са̄ман̣еро. а̄дхипаччат̣т̣ха̄набхӯта̄ти саббасаммутӣнам̣ адхипатибха̄васса т̣ха̄набхӯта̄. пат̣ибаласса̄ти бхиккхунийо овадитум̣ пат̣ибаласса. имина̄ ладдхасаммутикена а̄н̣атто аладдхасаммутикопи гарудхаммехи ва̄ ан̃н̃ехи ва̄ бхиккхунийо овадитум̣ лабхатӣти дассети. а̄гата̄ бхиккхунийо ваттабба̄ти самбандхо. воти тумха̄кам̣. соти бхиккху. воти тумха̄кам̣, дассатӣти самбандхо.
суккависсат̣т̣хийа̄ти суккависсат̣т̣хиа̄паттика̄ран̣а̄. ка̄йасам̣сагга̄дигарука̄патти на̄паджджитабба̄ти йоджана̄. а̄паттиккхандхавасена а̄паттиваттхӯнам̣ па̄пит̣т̣хабха̄ван̃ча па̄пит̣т̣хатарабха̄ван̃ча виттха̄ренто а̄ха ‘‘саттасу хӣ’’тиа̄ди. па̄пит̣т̣хатара̄ти дуббха̄сита̄паттито дуккат̣а̄патти па̄пит̣т̣хатара̄. та̄санти саттаннам̣ а̄паттӣнам̣. пуриманайенева̄ти пурима̄нам̣ а̄паттӣнам̣ найенева. бхедоти ваттхӯнам̣ висесо. евам̣ а̄паттиккхандхавасена а̄паттиваттхӯнам̣ па̄пит̣т̣хапа̄пит̣т̣хатарабха̄вам̣ дассетва̄ ида̄ни сиккха̄падавасена тесам̣ там̣ дассенто а̄ха ‘‘пан̣н̣аттиваджджасиккха̄паде пана̄’’тиа̄ди. убхайампӣти ваттхуа̄паттисан̇кха̄там̣ убхайампи.
камманти еттха ка̄ран̣абхӯтасса каммасса на̄мам̣ ка̄рийабхӯта̄йам̣ каммава̄ча̄йам̣ упача̄равасена ка̄рийабхӯта̄ каммава̄ча̄ камманти вуччатӣти а̄ха ‘‘парива̄сакаммава̄ча̄ вуччатӣ’’ти. каммасмим̣ сати, каммена ва̄ вачитабба̄ти каммава̄ча̄ти вачанаттхо ка̄таббо. касикамманти касисан̇кха̄там̣ каммам̣. гораккхакамманти гораккхасан̇кха̄там̣ каммам̣. ‘‘каммам̣ ката’’нти имина̄ каммам̣ каронтӣти каммика̄ти вачанаттхам̣ дассети. тети каммика̄ бхиккхӯ, на гарахитабба̄ти самбандхо.
вачитаббам̣ анена досена̄ти вачанӣйам̣, сам̣виджджати вачанӣйам̣ асса̄ти савачанӣйам̣, там̣ на ка̄таббанти аттхо. тамеваттхам̣ виттха̄ренто а̄ха ‘‘палибодхаттха̄йа хӣ’’тиа̄ди. йа̄ва на там̣ адхикаран̣ам̣ вӯпасантам̣ хоти, та̄ва имамха̄ а̄ва̄са̄ екападампи ма̄ пакка̄мӣти йоджана̄. тети туйхам̣.
анува̄доти еттха ануса̄санавасена ан̃н̃е вадатӣти анува̄доти вутте джет̣т̣хакат̣т̣ха̄нанти а̄ха ‘‘виха̄ре джет̣т̣хакат̣т̣ха̄нам̣ на ка̄табба’’нти. джет̣т̣хакат̣т̣ха̄нам̣ сарӯпена дассенто а̄ха ‘‘па̄тимоккхуддесакена ва̄’’тиа̄ди. мети майхам̣. танти тавам̣. на чодетабботи еттха кена на чодетабботи а̄ха ‘‘ваттхуна̄ ва̄ а̄паттийа̄ ва̄’’ти. на са̄ретабботи на сара̄петаббо. на бхиккхӯхи сампайоджетаббанти еттха бхиккхӯхи аттана̄ калахавасена на сампайоджетаббанти дассенто а̄ха ‘‘ан̃н̃аман̃н̃ам̣ йоджетва̄ калахо на ка̄ретаббо’’ти.
сан̇гхаттхерена хутва̄ти сан̇гхаттхерена хонтенапӣти аттхо. пурато агантаббе сама̄не ким̣ паччхато гантаббанти а̄ха ‘‘два̄дасахаттха’’нтиа̄ди. а̄санапарийантоти а̄санамева парийанто ла̄макоти а̄санапарийанто, тадаттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘сан̇гханавака̄санам̣ вуччатӣ’’ти. сва̄сса̄ти со асса. соти а̄санапарийанто. асса̄ти па̄рива̄сикасса. таттха̄ти а̄санапарийанте. айанти па̄рива̄сико, на лабхатӣти самбандхо. гахита̄васеса̄ти гахита̄хи сеййа̄хи авасеса̄. ман̇гулагӯтхабхарита̄ти ман̇гула̄нам̣ гӯтхехи пӯрита̄. асса̄ти па̄рива̄сикасса. раджехи хата̄ на̄сита̄ бхӯми еттха̄ти раджохатабхӯми. джатукамӯсикабхарита̄ти джатӯхи ча мӯсика̄хи ча пӯрита̄. пан̣н̣аса̄ла̄ти пан̣н̣ехи чха̄дита̄ са̄ла̄. асса̄ти па̄рива̄сикасса. саббепи а̄ва̄са̄ти йоджана̄. етехӣти пакататтехи. тесӯти а̄ва̄сесу. йанти а̄ва̄сам̣. паччайанти васса̄ва̄сикала̄бхам̣. екапассети бхиккхӯнам̣ па̄л̣ийам̣ ат̣т̣хатва̄ екасмим̣ пассе.
асса̄ти па̄рива̄сикасса, дентӣти самбандхо. со ева̄ти а̄сана̄дипарийанто ева. н̃а̄типава̄ритат̣т̣ха̄не нимантитена̄ти самбандхо. таттха̄ти там̣ кулам̣. сам̣видха̄йа̄ти сам̣видахитва̄. асса̄ти куласса, бхавеййа ва̄.
хара̄йама̄нена̄ти ладжджама̄нена. йена̄пӣти па̄рива̄сикенапи. сама̄диннанти а̄ран̃н̃икадхутан̇гасама̄диннам̣. татха̄ти йатха̄ а̄ран̃н̃икан̇гам̣ на сама̄да̄таббам̣, татха̄. пин̣д̣апа̄тикадхутан̇гампӣти писаддо а̄ран̃н̃икан̇гам̣ апеккхати. йо пана̄ти па̄рива̄сико пана.
ана̄рочентасса мети йоджана̄. ана̄роченте сатӣти ва̄ йоджана̄. ‘‘имина̄ ка̄ран̣ена̄’’ти имина̄ таппаччайа̄ти еттха паччайасаддо ка̄ран̣аттхо, ниссаккавачанан̃ча ка̄ран̣аттхе хотӣти дассети. со раттиччхедо ева паччайо таппаччайоти вачанаттхо ка̄таббо. ‘‘са̄ман̣ерехӣ’’ти падам̣ ‘‘пача̄петва̄’’ти паде ка̄ритакаммам̣. еттха̄пи пакатийа̄ нӣхара̄петва̄пи виха̄ре пача̄петва̄пи бхун̃джантасса пат̣иседхо наттхи. касма̄? ‘‘таппаччайа̄’’ти вуттатта̄. га̄мети маха̄га̄ме, саббака̄лам̣ анекасатехи бхиккхӯхи авивитте га̄мети аттхо. га̄мака̄ва̄санти га̄мойева кхуддакат̣т̣хена га̄мако, тасмим̣ ка̄рито а̄ва̄со га̄мака̄ва̄со, там̣.
гатена а̄гантукапа̄рива̄сикена̄ти самбандхо. таттха̄ти кисмин̃чи виха̄ре, саббе бхиккхӯти самбандхо. таттха таттха̄ти тасмим̣ тасмим̣ т̣хитат̣т̣ха̄не. на екачче пассати, апасситатта̄ на̄рочети, раттиччхедова хотӣти адхиппа̄йо.
екасса ва̄ бахӯнам̣ ва̄ а̄гантука̄нанти самбандхо. еттха̄ти ‘‘а̄гантукасса а̄рочетабба’’нти паде. вуттанайенева̄ти ‘‘а̄гантукена а̄рочетабба’’нти паде вуттанайенева. там̣ вуттанайама̄викаронто а̄ха ‘‘саче’’тиа̄ди. тесампӣти а̄гантука̄нампи. тасса̄ти па̄рива̄сикасса. аджа̄нантассева̄ти ана̄даре четам̣ са̄мивачанам̣. айан̃ча пана̄ти па̄рива̄сико ча. гатака̄лети а̄гантука̄нам̣ гатака̄ле. йепӣти а̄гантука̄пи. оккамитва̄ти осаритва̄, пависитва̄ти аттхо. айан̃ча̄ти па̄рива̄сико ча, джа̄на̄тӣти самбандхо. несанти а̄гантука̄нам̣. йопӣти а̄гантукопи. асса̄ти па̄рива̄сикасса. ан̃н̃а̄татта̄ти а̄гатабха̄васса аджа̄нитатта̄. ‘‘аббха̄на’’нти падам̣ ‘‘каротӣ’’ти паде каммам̣, ‘‘хотӣ’’ти паде катта̄. адхика̄ раттийоти а̄паттипат̣иччханнараттито адхика̄ раттийо. айанти па̄рива̄сикаваттапат̣ипада̄. апан̣н̣акапат̣ипада̄ти авираддхапат̣ипада̄, екам̣сапат̣ипада̄ти аттхо.
гаччхантампи бхиккхунти самбандхо. са̄ветунти сун̣а̄петум̣. висайа̄висайена̄ти а̄рочетум̣ деса̄десена. каравӣкатиссаттхеро а̄ха̄ти самбандхо.
‘‘упосатхадивасе’’ти имина̄ упосатхети еттха упосатхасаддасса па̄тимоккхуддеса̄дайо аттхе ниваттети. пава̄ран̣а̄йапӣти пава̄ран̣адивасепи. гантунти бхиккхусса т̣хитат̣т̣ха̄нам̣ гантум̣. дӯтена̄пӣти еттха анадхиппетадӯтам̣ пат̣иккхипитва̄ адхиппетадӯтам̣ дассетум̣ вуттам̣ ‘‘анупасампаннам̣…пе… а̄роча̄петабба’’нти.
сун̃н̃авиха̄роти бхиккхӯхи вивиттавиха̄ро. йаттха̄ти йасмим̣ а̄ва̄се. хӣти саччам̣, йасма̄ ва̄. таттха̄ти сун̃н̃авиха̄ре. дасавидхантара̄йе сати пана гантаббамева̄ти йоджана̄. на̄на̄сам̣ва̄сакехӣти каммана̄на̄сам̣ва̄сакаладдхина̄на̄сам̣ва̄сакехи.
81. а̄ва̄са̄дӣнам̣ сарӯпам̣ дассенто а̄ха ‘‘а̄ва̄со на̄ма̄’’тиа̄ди. татийападена̄ти ‘‘а̄ва̄се ва̄ ана̄ва̄се ва̄’’ти татийападена. етесӯти а̄ва̄са̄дӣсу. чхаданатоти чхаданакот̣ито. антоа̄ва̄сети бхиттипариччхинне антоа̄ва̄се. ависесена̄ти ‘‘уккхиттако’’ти ва̄ ‘‘па̄рива̄сико’’ти ва̄ висесам̣ акатва̄ са̄ман̃н̃ена. удакапа̄тена̄ти чхаданато удакам̣ патати еттха̄ти удакапа̄то, тена. пан̃чаван̣н̣аччхаданабаддхат̣т̣ха̄несӯти пан̃чапама̄н̣ена чхаданена баддхат̣т̣ха̄несу етесу а̄ва̄сесӯти самбандхо. па̄рива̄сикасса ча уккхиттакасса ча пакататтена саддхим̣ ва̄ританти йоджана̄. на̄нӯпача̄репӣти писаддена екӯпача̄ре пана ка̄ на̄ма катха̄ти дассети. еттха̄ти екаччханне а̄ва̄са̄дике, саче нипаджджатӣти самбандхо. тасминти сат̣т̣хивассепи па̄рива̄сике.
вут̣т̣ха̄таббам̣, нимантетабботи еттха ким̣ аттано вуд̣д̣хатарам̣ пакататтам̣ дисва̄ вут̣т̣ха̄таббам̣, нимантетабботи а̄ха ‘‘тадахупасампаннампӣ’’тиа̄ди. обуддханти палибуддхам̣. ека̄санети еттха екасаддо сама̄напарийа̄йоти а̄ха ‘‘сама̄навассика̄сане’’ти, сама̄навассика̄нам̣ а̄санети аттхо. чхама̄йам̣ нисиннети еттха чхама̄саддо бхӯмипарийа̄йоти а̄ха ‘‘бхӯмийам̣ нисинне’’ти. итарена̄ти па̄рива̄сикена. саха̄йена саддхим̣ чан̇камати вийа̄ти йоджана̄. ‘‘екасмим̣ чан̇каме’’ти имина̄ екачан̇камасаддасса тулйа̄дхикаран̣асама̄сава̄кйам̣ дассети.
чхама̄йам̣ чан̇камантанти еттха бхумматтхе упайогавачананти а̄ха ‘‘чхама̄йам̣ чан̇каманте’’ти. айам̣ пана̄ти ваккхама̄но пана. еттха̄ти ‘‘чхама̄йам̣ чан̇каманте’’ти па̄т̣хе. чан̇камантети пакататте чан̇каманте. на чан̇камитаббанти па̄рива̄сикена на чан̇камитаббам̣. ко пана ва̄до ит̣т̣хака̄чайасампанне ведика̄париккхитте ити аттхоти йоджана̄. паббатантараванантарагумбантаресӯти паббатамаджджхаванамаджджхагумбамаджджхесу, паббатавивараванавиварагумбавиваресу ва̄. упача̄ранти два̄дасахаттхам̣ упача̄рам̣.
82. итароти навако. асса̄ти навакасса. на ваттабхеде дуккат̣анти ан̃н̃а̄татта̄ на ваттабхеде дуккат̣ам̣. есева найо саббаттха. апаччха̄пуриманти апаччха̄ апуримам̣, екапаха̄рена̄ти аттхо. самавасса̄ две па̄рива̄сика̄ти йоджана̄. двиннам̣ па̄рива̄сика̄нам̣ екато васанадосам̣ дассенто а̄ха ‘‘саче хи две’’тиа̄ди. несанти двиннам̣ па̄рива̄сика̄нам̣. еттха̄ти па̄рива̄сика̄дӣсу пан̃часу бхиккхӯсу. мӯла̄йапат̣икассана̄раха̄дайо чатта̄роти йоджана̄.
парива̄сада̄на̄дӣнӣти а̄дисаддена мӯла̄йапат̣икассанама̄наттада̄нааббха̄на̄ни сан̇ган̣ха̄ти. етесвева̄ти парива̄сада̄на̄дӣсу ева. айанти па̄рива̄сико.
83. ‘‘атха кхо а̄йасма̄ упа̄лӣ’’тиа̄дивачанасса анусандхим̣ дассенто а̄ха ‘‘имам̣ пана̄’’тиа̄ди. рахогатасса упа̄литтхерасса̄ти йоджана̄. атха ва̄ ана̄даре са̄мивачанам̣ катва̄ упа̄литтхерасса рахогатасса̄ти йоджана̄ ка̄табба̄. еттха̄ти па̄рива̄сикаватте. соти упа̄литтхеро. асса̄ти упа̄литтхерасса. таттха̄ти тӣсу раттиччхедесу. йва̄йанти йо айам̣, екато ва̄соти самбандхо. со ва̄со сахава̄со на̄ма̄ти йоджана̄. виппава̄соти еттха пакататтена виппайутто хутва̄ ва̄соти дассенто а̄ха ‘‘екакассева ва̄со’’ти. а̄гантука̄дӣнанти а̄дисаддена а̄ва̄сика̄ гахетабба̄.
84. таттха таттха̄ти там̣ там̣ т̣ха̄нам̣. двӣсу падесӯти двӣсу ва̄кйасан̇кха̄тесу падесу. екенекенапӣти екена екена ва̄кйападенапи. паривасийиттха̄ти паривуттхо, паривуттхо парива̄со етасса̄ти паривуттхапарива̄со, тасса. хӣти саччам̣. еса̄ти есо бхиккхӯти самбандхо. суддхантети суддхакот̣т̣ха̄се. дуккхасса̄ти ват̣т̣адуккхасса. антанти аваса̄нам̣, вина̄сам̣ ва̄.
2. мӯла̄йапат̣икассана̄рахаваттакатха̄
86. навакатарам̣ мӯла̄йапат̣икассана̄рахам̣ т̣хапетва̄ти йоджана̄. имесам̣ пан̃чаннам̣ пакататта̄ ева̄ти самбандхо. несанти мӯла̄йапат̣икассана̄рахама̄натта̄рахама̄наттача̄рикааббха̄на̄раха̄нам̣ чатуннам̣, мӯла̄йапат̣икассана̄раха̄дилаккхан̣анти самбандхо. еттха̄ти мӯла̄йапат̣икассана̄рахасса ватте. итоти мӯла̄йапат̣икассана̄рахасса ваттато.
87. йатхева па̄рива̄сико ган̣апӯрако на хоти, евам̣ етепи на хонтӣти йоджана̄.
4. ма̄натта̄ча̄рикаваттакатха̄
92. ӯне ган̣ети еттха ган̣о на̄ма ган̣абходжанасиккха̄паде (па̄чи. 217 а̄дайо) вийа хотӣти а̄ха ‘‘чатта̄ро ва̄ атирека̄ ва̄’’ти. саббаттха̄ти па̄рива̄сикаккхандхаке.
ити па̄рива̄сикаккхандхакаван̣н̣ана̄йа йоджана̄ саматта̄.
3. самуччайаккхандхакам̣
1. суккависсат̣т̣хикатха̄
самуччайаккхандхаке таттха̄ти чатуббидхесу ма̄наттесу. йам̣ ма̄наттам̣ диййати, идам̣ аппат̣иччханнама̄наттам̣ на̄ма̄ти йоджана̄. есева найо анантарава̄кйесупи. пат̣иччханна̄йа а̄паттийа̄ти хетваттхе каран̣авачанам̣, ка̄ран̣аттхе ниссаккавачанам̣ ва̄. аддхама̄санти паннарасадивасака̄лам̣. одха̄йа̄ти самӯхам̣ катва̄. ‘‘екато катва̄’’ти имина̄ ‘‘одха̄йа̄’’ти падасса аттхам̣ дассети. тесӯти чатуббидхесу ма̄наттесу. иданти ма̄наттам̣. аппат̣иччханна̄йа…пе… вачанатоти н̃а̄пакахету. етена аппат̣иччханна̄йа а̄паттийа̄ да̄таббам̣ ма̄наттам̣ аппат̣иччханнама̄наттанти вачанаттхам̣ дассети. танти аппат̣иччханнама̄наттам̣. идха̄ти имиссам̣ па̄л̣ийам̣. татуттарӣти тато тӣхипи уттари. на̄на̄ваттхӯни ета̄санти на̄на̄ваттхука̄йо. та̄санти на̄на̄ваттхука̄нам̣.
ма̄л̣акасӣма̄йамева̄ти сӣмама̄л̣аке ева, сӣман̇ган̣е ева̄ти аттхо. таттхева̄ти ма̄л̣акасӣма̄йамева.
ведайа̄маханти ведайа̄ми ахам̣. мама ма̄наттачарабха̄вам̣ сан̇гхам̣ джа̄на̄пемӣти аттхо. ведайатӣти манти джа̄на̄пети, ити мам̣ сан̇гхо дха̄ретӯти адхиппа̄йо. вуттанайенева̄ти па̄рива̄сикаккхандхаке вуттанайенева. никкхипитаббанти ‘‘ма̄наттам̣ никкхипа̄ми, ваттам̣ никкхипа̄мӣ’’ти никкхипитаббам̣. ма̄л̣акатоти сӣман̇ган̣ато. сопӣти саха гаччхантопи. ‘‘ма̄л̣аке на̄рочита’’нти имина̄ йасса ма̄л̣аке а̄рочитам̣, тасса ана̄рочетва̄пи никкхипитаббанти дассети. а̄рочентена ваттаббанти самбандхо.
висабха̄гехи саха васантасса ваттасса дуппӯритатта̄ вуттам̣’’сабха̄га̄ бхиккхӯ васантӣ’’ти. чатӯхи, пан̃чахи ва̄ти ва̄саддена тато атирекампи сан̇ган̣ха̄ти. париккхепа̄рахат̣т̣ха̄натоти чӣвараккхандхаке (маха̄ва. ат̣т̣ха. 379) вуттапариккхепа̄рахат̣т̣ха̄нато. ‘‘две лед̣д̣упа̄те атиккамитва̄’’ти идам̣ виха̄ре бхиккхӯнам̣ саджджха̄йа̄дисаддасаванӯпача̄рапаха̄наттхам̣ вуттам̣. саче саванӯпача̄рато на муччати, тато атирекампи атиккамитаббам̣. оккамма̄ти маггапат̣ипанна̄нам̣ бхиккхӯнам̣ вачанасаддасаванӯпача̄рапаха̄наттхам̣ оккамитва̄. ‘‘гумбена ва̄ ватийа̄ ва̄’’ти дассанӯпача̄рапаха̄наттхам̣ вуттам̣. идха упача̄ро на̄ма йаттха т̣хатва̄ пассати сун̣а̄ти, сойева десо. ан̃н̃оти чатӯхи пан̃чахи ва̄ бхиккхӯхи ан̃н̃о. еса̄ти есо ма̄наттача̄рико.
‘‘два̄дасахаттхам̣ упача̄рам̣ оккамитва̄’’ти имина̄ аноккамитва̄ аджа̄нантассева гаччхати, наттхи раттиччхедопӣти дассети. еттха дит̣т̣харӯпа̄нам̣ сутасадда̄нам̣ два̄дасахаттхӯпача̄рато бахи т̣хита̄нампи а̄рочетаббам̣. адит̣т̣ха̄сута̄нампи анто два̄дасахаттхӯпача̄рагата̄нам̣ а̄рочетаббанти дат̣т̣хаббам̣. сати каран̣ӣйети идам̣ гантусса ка̄ран̣адассанаттхам̣ вуттам̣. асати каран̣ӣйепи гантум̣ ват̣т̣ати. сопӣти еко бхиккхупи. ‘‘тасса сантике а̄рочетва̄’’ти имина̄ ана̄рочане ваттабхедадуккат̣ам̣ хотӣти дассети. екасса сантике а̄рочетва̄ никкхипийама̄не ким̣ ӯне ган̣е чаран̣адосо ва̄ виппава̄со ва̄ на хотӣти а̄ха ‘‘айан̃ча̄’’тиа̄ди. таттха айан̃ча̄ти ма̄наттача̄рико пана. йасма̄ ка̄ран̣а̄ васи, тена ка̄ран̣ена̄ти йоджана̄. бхиккхӯнан̃ча аттхибха̄вам̣ саллаккхетва̄ти пакататта̄гатака̄ле тасса ана̄рочетва̄ва гаччханти, тасма̄ бхиккхӯнан̃ча два̄дасахаттхӯпача̄ре аттхибха̄вам̣ саллаккхетва̄ти аттхо. еттха ча ‘‘ган̣асса а̄рочетва̄’’ти имина̄ ӯне ган̣е чаран̣адоса̄бха̄вам̣ дассети. ‘‘бхиккхӯнан̃ча аттхибха̄вам̣ саллаккхетва̄’’ти имина̄ виппава̄садоса̄бха̄вам̣ дассети. йанти пуббе ана̄рочитам̣ йам̣ бхиккхум̣. айанти пат̣хамам̣ пасситаббасса а̄рочетва̄ никкхипанам̣. ‘‘никкхиттаваттасса париха̄ро’’ти имина̄ аниккхиттаватте антоупача̄рагата̄нам̣ саббесам̣ а̄рочетаббанти дассети.
айанти ма̄наттача̄рико, т̣хитоти самбандхо. тена̄пӣти ма̄наттача̄рикенапи, йа̄читаббанти йоджана̄. соти аниккхиттаватто бхиккху. татра̄ти ‘‘со аббхетаббо’’ти вачане. айам̣ аббха̄навидхи вуттоти йоджана̄. айан̃ча̄ти аббха̄навидхи ча. та̄санти а̄паттӣнам̣. евантиа̄ди нигаманам̣. пат̣иччханнама̄наттам̣ пана да̄таббам̣ хотӣти самбандхо. ‘‘пат̣иччханна̄йа̄’’тиа̄дина̄ пат̣иччханна̄йа а̄паттийа̄ да̄таббам̣ ма̄наттам̣ пат̣иччханнама̄наттанти вачанаттхам̣ дассети. нанти пат̣иччханнама̄наттам̣.
2. парива̄сакатха̄
102. тасса̄ти пат̣иччханнама̄наттасса. самодха̄нетва̄ти идхева парива̄сакатха̄йам̣ самодха̄нетва̄. идхева парива̄сакатха̄йам̣ дассайисса̄ма̄ти йоджана̄. идхевасаддо хи пубба̄пара̄пеккхо.
идха адхиппетам̣ парива̄сам̣ виттха̄ретва̄ дассенто а̄ха ‘‘айам̣ хӣ’’тиа̄ди. идха адхиппето парива̄со на̄ма тивидхо хотӣти йоджана̄. таттха̄ти тивидхесу парива̄сесу. ‘‘йатха̄пат̣иччханна̄йа а̄паттийа̄’’ти вачанам̣ виттха̄ренто а̄ха ‘‘кассачи хӣ’’тиа̄ди. йатха̄ уда̄йиттхерасса ека̄хапат̣иччханна̄ айам̣ а̄патти хоти, татха̄ кассачи ека̄хапат̣иччханна̄ а̄патти хотӣти йоджана̄. йатха̄ ча парато а̄гата̄ уда̄йиттхерассева а̄патти хоти, татха̄ кассачи двиха̄дипат̣иччханна̄ а̄патти хотӣти йоджана̄. имина̄ вуттанайа̄нуса̄рена паратопи найо нетаббо. тасма̄ти йасма̄ ека̄ха̄дипат̣иччханна̄ ека̄диа̄патти хоти, тасма̄ джа̄нитабботи йоджана̄.
пат̣иччханнабха̄вам̣ виттха̄ренто а̄ха ‘‘айам̣ хӣ’’тиа̄ди. таттха̄ти ‘‘дасаха̄ка̄рехӣ’’ти па̄т̣хе. а̄паттиити сан̃н̃а̄ етасса̄ти а̄паттисан̃н̃ӣ . паху ча̄ти саматтхо ча. папуббо хӯдха̄ту саматтхаттхе хоти.
таттха̄ти тассам̣ ма̄тика̄йам̣. йанти а̄паттим̣. сопи ча̄ти бхиккхупи ча. таттха̄ти тассам̣ а̄паттийам̣. айанти бхиккху. таттха̄ти а̄паттийам̣. аладжджипаккхе тит̣т̣хатӣти ‘‘сан̃чичча а̄паттим̣ паригӯхатӣ’’ти (пари. 359) вуттапаккхе т̣хитатта̄ аладжджипаккхе тит̣т̣хати.
пакататтоти еттха ‘‘па̄ра̄джикам̣ анаджджха̄панно’’ти аттхам̣ пат̣иккхипанто а̄ха ‘‘тивидхам̣ уккхепанӣйакаммам̣ акато’’ти. етанти аппат̣иччханнабха̄вам̣, ‘‘а̄паджджати…пе… кусалехи чинтита̄’’ти вачанам̣ ва̄.
га̄тха̄йа ‘‘са̄васеса’’нти имина̄ па̄ра̄джикам̣ ниваттети. гаруканти еттха сан̇гха̄дисесамева адхиппетанти дассети. ана̄дарийанти сиккха̄паде ана̄дарийам̣. ваджджанти дуккат̣ам̣. уккхиттакена каран̣абхӯтена.
йасса̄ти бхиккхусса, наттхӣти самбандхо. бхӣрукаджа̄тиката̄йа̄ти бхӣрукасабха̄вата̄йа. паббатавиха̄ре васантасса йасса бхиккхуноти йоджана̄. паббатавиха̄рети паббатасса тале, антаре ва̄ ка̄рите виха̄ре. етасминти ета̄дисе. антара̄йе сатийева̄ти йоджана̄. тасса аччханна̄ва хотӣти йоджана̄. анантара̄йикасан̃н̃а̄йа чха̄дайато аччханна̄ва̄ти анантара̄йикасан̃н̃а̄йа чха̄дентасса̄пи екантена антара̄йикатта̄ аччханна̄ва̄ти адхиппа̄йо.
асса̄ти бхиккхусса. ханукава̄тоти ханукасса гелан̃н̃акаро ва̄то. виджджхатӣти ханукам̣ виджджхати. имина̄ти бхиккхуна̄. пахусан̃н̃ино чха̄дита̄пи екантена апахутта̄ аччха̄дита̄ва хоти.
чха̄детука̄мо ча̄ти еттха идам̣ чатуккам̣ ведитаббам̣ чха̄детука̄мо чха̄дети, чха̄детука̄мо наччха̄дети, аччха̄детука̄мо чха̄дети, наччха̄детука̄мо наччха̄детӣти. таттха пат̣хамападам̣ сандха̄йа вуттам̣ ‘‘идам̣ утта̄наттхамева̄’’ти. евам̣ сеса̄супи ма̄тика̄су чатуккам̣ ведитаббам̣. чатӯсу чатуккесу пат̣хамападе ева чханна̄ хоти, на сесападесу. анутта̄наттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘саче пана̄’’тиа̄ди. пуребхатте ва̄ти пуребхаттам̣ ва̄, бхаттато, бхаттасса ва̄ пурети пуребхаттам̣. абйайӣбха̄васама̄се саттамӣвибхаттийа̄ амитика̄рийасса аниччабха̄вато вуттам̣ ‘‘пуребхатте’’ти. есева найо ‘‘паччха̄бхатте’’ти еттха̄пи. дутийападасса аттхам̣ дассетва̄ татийападасса аттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘йасса пана̄’’тиа̄ди. абхиккхуке т̣ха̄не васантасса йасса бхиккхусса̄ти йоджана̄. а̄гаментасса гаччхантасса̄ти ана̄даре чета̄ни са̄мивачана̄ни.
чатуттхападасса аттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘йо пана̄’’тиа̄ди. таттха йо пана̄ти бхиккху пана, а̄ви каротӣти самбандхо. сабха̄ганти аверим̣. айанти бхиккху. упаджджха̄йо ити ва̄ а̄чарийо ити ва̄ти йоджана̄. ладжджа̄йа̄ти ладжджанимиттам̣, ладжджака̄ран̣а̄, ладжджахету ва̄. хӣти саччам̣, йасма̄ ва̄, идха̄ти а̄паттиа̄рочанат̣т̣ха̄не. аверисабха̄гасса̄ти аверӣ хутва̄ сабха̄гасса.
пака̄сетука̄моти ан̃н̃есам̣ пака̄сетука̄мо. упаджджха̄йасса̄пӣти писаддена ан̃н̃асса сантике ка̄ на̄ма катха̄ти дассети. таттха̄ти а̄паттиа̄рочанат̣т̣ха̄не. сабха̄гасан̇гха̄дисесанти ваттхусабха̄гасан̇гха̄дисесам̣. суддхасса̄ти ваттхусабха̄гасан̇гха̄дисесато суддхасса. а̄викаран̣а̄ка̄рам̣ дассенто а̄ха ‘‘а̄викаронто ча̄’’тиа̄ди. ити има̄нӣтиа̄ди нигаманам̣.
татоти джа̄нитаббато, паранти самбандхо. ека̄хапат̣иччханна̄ти ека̄хена пат̣иччханна̄. йа̄ва чуддаса диваса̄ни, та̄ва дивасавасена йоджана̄ ка̄табба̄ти йоджана̄. паккхапат̣иччханнанти паккхена пат̣иччханнам̣. атирекапаккхапат̣иччханнанти паккхато атирекена пат̣иччханнам̣.
сам̣ваччхарапат̣иччханнанти сам̣ваччхарена пат̣иччханнам̣. тато ва̄ти атирекасат̣т̣хисам̣ваччха рато ва̄. бхиййопӣти атирекампи.
татоти тӣхи а̄паттӣхи. паранти атирекам̣. ган̣анавасена̄ти а̄паттиган̣анавасена. ваттхукиттанавасена ва̄ти а̄паттӣнам̣ ваттхукиттанавасена ва̄. на̄маматтавасена ва̄ти ‘‘сан̇гха̄дисеса̄паттийо’’ти евам̣ на̄массева васена ва̄. еттха хи маттасаддо авадха̄ран̣аттхо, тена ваттхум̣ ниваттети.
таттха̄ти ‘‘на̄маматтавасена̄’’ти паде. саджа̄тиса̄дха̄ран̣анти сасса аттано джа̄ти саджа̄ти, та̄йа са̄дха̄ран̣ам̣ саджа̄тиса̄дха̄ран̣ам̣. саббесам̣, саббехи ва̄ а̄паттӣхи са̄дха̄ран̣ам̣ саббаса̄дха̄ран̣ам̣. таттха̄ти дувидхесу на̄месу. саббаса̄дха̄ран̣ана̄мавасена̄пӣти еттха писаддо ‘‘ахам̣ бханте самбахула̄ сан̇гха̄дисеса̄ а̄паджджим̣ ека̄хапат̣иччханна̄йо’’ти евам̣ саджа̄тиса̄дха̄ран̣ана̄мавасенапи ‘‘ахам̣ бханте самбахула̄ сан̇гха̄дисеса̄ а̄паттийо а̄паджджим̣ ека̄хапат̣иччханна̄йо’’ти евам̣ убхайаса̄дха̄ран̣авасенапи ваттум̣ ват̣т̣атӣти дассети. хӣти саччам̣. саббампи парива̄са̄дикам̣ идам̣ винайакамманти йоджана̄. васати а̄патти еттха тада̄йаттавуттита̄йа̄ти ваттху. го вуччати вачанам̣ ва̄ н̃а̄н̣ам̣ ва̄, там̣ та̄йатӣти готтам̣.
таттха̄ти ваттха̄дӣсу чатуббидхесу. таттха̄ти тесу вачанесу. суккависсат̣т̣хим̣ ка̄йасам̣саггантиа̄дина̄ вачанена̄пӣти еттха а̄дисаддена дут̣т̣хулла̄дивачана̄ни сан̇ган̣ха̄ти. идха пана̄ти имасмим̣ пана т̣ха̄не. йо йоти тиссо ва̄ пхуссо ва̄ а̄панно хоти.
евам̣ а̄рочетаббанти евам̣ ваккхама̄нанайена а̄рочетаббанти йоджана̄. ким̣ а̄рочетаббам̣? ‘‘ахам̣ бханте…пе… сан̇гхо дха̄рету’’ ити а̄рочетаббанти йоджана̄.
ведайа̄маханти ведайа̄ми ахам̣. мама па̄рива̄сикабха̄вам̣ сан̇гхам̣, сан̇гхасса ва̄ джа̄на̄пемӣти аттхо. ведайатӣти манти ведайати ити мам̣. па̄рива̄сикабха̄вам̣ сан̇гхам̣, сан̇гхасса ва̄ джа̄на̄петӣти мам̣ сан̇гхо дха̄ретӯти аттхо. еттха бахӯсу ат̣т̣хакатха̄поттхакесу ‘‘тин̣н̣ам̣ ва̄ атирека̄нам̣ ва̄ а̄рочентена а̄йасманто дха̄рентӯ’’ти па̄т̣хо аттхи. кесучи ат̣т̣хакатха̄поттхакесу ‘‘тин̣н̣ам̣ а̄рочентена а̄йасманто дха̄рентӯ’’ти еттакойева па̄т̣хо аттхи. хет̣т̣ха̄ ма̄наттакатха̄йампи евамева аттхи. таттха ‘‘атирека̄на’’нти имина̄ тӣхи атирека̄нам̣ а̄рочентена сан̇гхам̣ апеккхитва̄ саче екавачанавасена ваттука̄мо хоти, ‘‘мам̣ сан̇гхо дха̄ретӯ’’ти ваттаббам̣. атха самбахуле бхиккхӯ апеккхитва̄ саче бахувачанавасена ваттука̄мо хоти, йатха̄ тин̣н̣ам̣, евам̣ ‘‘мам̣ а̄йасманто дха̄рентӯ’’ти ваттаббанти дассети. идан̃ча саддасаттхавасенева вуттам̣, на винайакаммавипаттивасена̄ти дат̣т̣хаббам̣.
‘‘виха̄рейева раттипариггахо’’ти имина̄ антоупача̄расӣма̄йампи париваситаббабха̄вам̣ дассети. упача̄расӣманти париккхиттасса виха̄расса париккхепам̣, апариккхиттасса париккхепа̄рахат̣т̣ха̄нам̣. еса̄ти па̄рива̄сико бхиккху. асса̄ти а̄гатасса бхиккхуно.
татоти а̄паттипат̣иччханнадивасато. куккуччавиноданаттха̄йа̄ти а̄паттипат̣иччханнадивасена самам̣ париваситаббам̣ нукхо, на нукхоти куккуччасса виноданаттха̄йа. паривуттхатта̄ти париваситатта̄. соти паривуттхо бхиккху. иданти да̄таббама̄наттам̣. танти пат̣иччханнама̄наттам̣. чха̄раттанти чхараттийо сама̄хат̣а̄ти чха̄раттам̣, сама̄ха̄ре дигу. ‘‘чхаратта’’нти ваттаббе сукхучча̄ран̣аттхам̣ чхака̄расса дӣгхам̣ катва̄ евам̣ вуттам̣, аччантасам̣йоге четам̣ упайогавачанам̣.
аппат̣иччханна̄паттим̣ да̄тум̣ ват̣т̣атӣти самбандхо. имина̄ хет̣т̣ха̄ вуттам̣ пат̣иччханнама̄наттам̣ имасмим̣ пат̣иччханнама̄натте самодха̄нетва̄пи да̄тум̣ ват̣т̣атӣти дассети. евам̣ сантепи мӯлама̄наттам̣ пат̣ичча пат̣иччханнама̄наттанти вуччати. катхам̣ да̄тум̣ ват̣т̣атӣти йоджана̄.
асса̄ти ма̄наттам̣ йа̄чантасса. таданурӯпанти тасса йа̄чанасса анурӯпам̣. саче пат̣иччханна̄ двети еттха двети нидассанаматтам̣ тато атирекампи гахетаббатта̄. саббаттха̄ти саббесу екабахӯсу. таданурӯпаме ва̄ти тасса ма̄наттада̄насса анурӯпамева. идха пана̄ти пат̣иччханнама̄натте пана. итӣтиа̄ди нигаманам̣. йам̣ ма̄наттам̣ диййатӣти йоджана̄. еттха̄ти пат̣иччханнама̄натте.
авасеса̄ти аппат̣иччханнапарива̄сапат̣иччханнапарива̄сехи авасеса̄. таттха̄ти авасесесу двӣсу парива̄сесу. адхаммикама̄наттача̄ра̄васа̄не анун̃н̃а̄тапарива̄соти самбандхо. кисмим̣ ваттхусмим̣ анун̃н̃а̄тоти а̄ха ‘‘имасмим̣ ваттхусми’’нти. еса̄ти суддханто, да̄табботи самбандхо. етанти джа̄нана̄джа̄нанам̣.
таттха̄ти двӣсу суддхантесу, чӯл̣асуддхантоти вуччатӣти самбандхо. йоти бхиккху, вадатӣти самбандхо. а̄рочитадивасатоти а̄паттиа̄рочитадивасато.
танти чӯл̣асуддхантам̣, паривасантена париваситаббанти самбандхо. аггахесӣти парива̄сам̣ аггахеси. ан̃н̃анти гахитама̄сато ан̃н̃ам̣. ‘‘парива̄сада̄накиччам̣ наттхӣ’’ти имина̄ парива̄сагахан̣акиччампи наттхӣти дассети ган̣хантассева да̄таббатта̄, дентассева гахетаббатта̄ ва̄. уддхампи а̄рохатӣти парива̄сагахан̣ака̄лато ан̃н̃ампи ка̄лам̣ париваситаббатта̄ уддхампи а̄рохати. хет̣т̣ха̄пи орохатӣти парива̄сагахан̣ака̄лато ӯнампи ка̄лам̣ париваситаббатта̄ хет̣т̣ха̄пи орохати. иданти а̄роханороханам̣. тасса̄ти суддхантапарива̄сасса. екамева пат̣ичча две, тиссо, самбахула̄ ва̄ бхавантӣти а̄ха ‘‘екам̣ вина̄ самбахула̄нам̣ абха̄вато’’ти.
евам̣ чӯл̣асуддхантам̣ дассетва̄ маха̄суддхантам̣ дассенто а̄ха ‘‘йо пана̄’’тиа̄ди. танти маха̄суддхантам̣. йа̄ва йаттако упасампададивасо хоти, та̄ва таттакам̣ ка̄ланти йоджана̄. уддхам̣ на̄рохатӣти уддхам̣ а̄роханака̄ласса абха̄вато уддхам̣ на а̄рохати. еттха̄ти суддхантапарива̄се. айам̣ суддхантапарива̄со на̄ма̄ти нигаманам̣.
таттха̄ти тивидхесу самодха̄напарива̄сесу. ‘‘одхунитва̄ самодахитва̄ да̄таббапарива̄со’’ти имина̄ одхунитва̄ самодха̄нетва̄ да̄таббо парива̄со одха̄насамодха̄ноти вачанаттхам̣ дассети, ‘‘парива̄со’’ти имина̄ таддхитан̣апаччайасса сарӯпам̣ дассети. еттха ча авадхунийате, авадхунитаббанти ва̄ одха̄нам̣, сам̣ екато одахӣйате сампин̣д̣ӣйате, удахийати сампин̣д̣ийатӣти ва̄ самодха̄нанти авайававачанаттхо ка̄таббо. ‘‘маккхетва̄’’ти имина̄ дхудха̄туйа̄ паппот̣анадхам̣санадхована̄ни дассети. соти одха̄насамодха̄но, а̄гатоти самбандхо.
еттха̄ти одха̄насамодха̄не. йоти бхиккху, пат̣иччха̄детӣти самбандхо. паривасанто ва̄ ма̄натта̄рахо ва̄ ма̄наттам̣ чаранто ва̄ аббха̄на̄рахо ва̄ йо бхиккхӯти йоджана̄. ‘‘пурима̄йа а̄паттийа̄’’ти падам̣ ‘‘сама̄ ва̄’’ти паде саха̄дийого. ‘‘ӯнатара̄’’типаде вибхаттиапа̄да̄нам̣, анумеййависайаапа̄да̄нам̣ ва̄. ‘‘адивасе катва̄’’ти имина̄ одхунитва̄ти еттха дхудха̄туйа̄ йатха̄вуттаттхейева дассети. ӯнакапаккхапат̣иччханна̄ти паккхато ӯнакена пат̣иччханна̄. етенупа̄йена̄ти паккхе вуттена етена упа̄йена.
таттха̄ти мӯла̄паттито атирекапат̣иччханне. а̄ви ка̄ра̄петва̄ти мӯла̄паттито антара̄паттийа̄ пат̣иччханнабха̄вам̣ а̄ви ка̄ра̄петва̄. еттха̄ти а̄паттипат̣иччханне. пама̄н̣анти ка̄ран̣ам̣. йа̄ти а̄патти. таттха̄ти мӯлабха̄вена каттабба̄йам̣ мӯлиа̄паттийам̣. итаранти мӯлибха̄вена каттаббам̣ мӯла̄паттим̣. самодха̄йа̄ти самодахитва̄. паккхипитва̄ти аттхо.
ека̄ ва̄ йа̄ а̄патти саббачирапат̣иччханна̄ хотӣти йоджана̄. саббачирапат̣иччханна̄йоти сабба̄сам̣ а̄паттӣнам̣ чирена пат̣иччханна̄йо. та̄санти а̄паттӣнам̣. аггхена̄ти париччхедена. аггхасаддо хеттха париччхедаттхава̄чако. абхидха̄не (абхидха̄наппадӣпика̄йам̣ 1048 га̄тха̄йам̣) вуттам̣ ‘‘аггхо мулйе ча пӯджане’’ти. еттха ‘‘мулйе ча̄’’ти падасса мӯлапариччхедети аттхо дат̣т̣хаббо. тамеваттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘та̄сам̣ раттипариччхедавасена̄’’ти. имехи падехи аггхена раттипариччхедена самодха̄нетва̄ да̄таббо парива̄со аггхасамодха̄ноти вачанаттхам̣ дассети. еттха ча ‘‘саббачирапат̣иччханна̄йо’’ти вуттатта̄ кин̃ча̄пи кот̣иаттхава̄чако татийаккхарена па̄т̣хо йутто вийа диссати. татха̄пи со па̄т̣хо на гахетаббо. касма̄? бахӯсу па̄л̣ипоттхакесу, ат̣т̣хакатха̄поттхакесу ча аликхитатта̄. бахӯсу хи пора̄н̣апоттхакесу чатуттхаккхарена па̄т̣хойева ликхито, тасма̄ со па̄т̣хойева гахетаббо, на ан̃н̃оти дат̣т̣хаббам̣. соти аггхасамодха̄но. а̄гатойева̄ти самбандхо.
йасса пана̄ти бхиккхусса, пат̣иччханна̄ти самбандхо. саббанти сакалам̣. а̄паттисахассага̄тха̄йа –
дасасатам̣ а̄паттийо раттисатам̣ чха̄дайитва̄на̄ти йоджана̄. имина̄ найенапи аггхасамодха̄ноти еттха аггхасаддасса чатуттхаккхарена па̄т̣хасса йуттабха̄во ведитаббо. аггхена дасараттипариччхедена самодха̄йа да̄таббо аггхасамодха̄но.
йо парива̄со на̄на̄ваттхука̄йо а̄паттийо екато катва̄ диййати, айам̣ парива̄со миссакасамодха̄но на̄ма̄ти йоджана̄. еттха ваттхувасена миссака̄ а̄паттийо самодха̄нетва̄ да̄таббо парива̄со миссакасамодха̄ноти вачанаттхо ка̄таббо. татра̄ти миссакасамодха̄не. таданурӯпа̄йа̄ти тасса йа̄чанасса анурӯпа̄йа.
еттха ча̄ти миссакасамодха̄не ча, ка̄тум̣ ват̣т̣атӣти самбандхо.
‘‘паккхама̄наттан̃ча …пе… катхайисса̄ма̄’’ти йам̣ вачанам̣ вуттам̣, тасса вачанасса ока̄соти йоджана̄. там̣ пана̄ти паккхама̄наттам̣ пана. ‘‘ад̣д̣хама̄самева да̄табба’’нти имина̄ паккхамева да̄таббам̣ ма̄наттам̣ паккхама̄наттанти вачанаттхам̣ дассети. хӣти саччам̣. там̣ пана̄ти паккхама̄наттам̣ пана, да̄таббанти самбандхо. аттано сӣманти аттано виха̄расӣмам̣, маха̄сӣманти аттхо. содхетва̄ти сабба̄сам̣ хаттхапа̄санайанавасена, чханда̄раха̄нам̣ чханданайанавасена, сӣмато бахикаран̣авасена ча содхетва̄. чатуваггаган̣анти чатуваггасан̇гхам̣. ган̣оти четтха сан̇гхойева̄дхиппето.
татра̄ти ‘‘йоджана̄ ка̄табба̄’’ти вачане. мукхаматтадассананти упа̄йаматтадассанам̣, а̄диматтадассанам̣ ва̄. ‘‘а̄панна̄йа бхиккхунийа̄’’ти падам̣ ‘‘евамасса вачанӣйо’’ти паде катта̄, ‘‘йа̄ча̄петва̄’’ти паде ка̄ритакаммам̣. ‘‘бйатта̄йа бхиккхунийа̄’’ти падам̣ ‘‘н̃а̄петаббо’’ти паде ка̄ритакатта̄, ‘‘сан̇гхо’’ти падам̣ таттхева ка̄ритакаммам̣. ‘‘етам̣ ка̄ран̣а’’нти дха̄тукаммам̣ аджджха̄харитаббам̣. таббапаччайена ка̄ритакаммамева вуттам̣. н̃а̄петабба̄ка̄рам̣ дассенто а̄ха ‘‘сун̣а̄ту ме’’тиа̄ди.
никкхиттаваттанти каран̣аттхе четам̣ упайогавачанам̣. никкхиттаваттена̄ти хи аттхо. таттхева̄ти ма̄л̣акасӣма̄йамева. хӣти саччам̣, йасма̄ ва̄. асса̄ти ма̄наттача̄рика̄йа бхиккхунийа̄. татра̄ти тасма̄ каттаббавинайакаммабха̄ватоти аттхо. ноти амха̄кам̣, сантиканти самбандхо. чатӯхи пакататтабхиккхунӣхи нисӣдитаббанти самбандхо. га̄мӯпача̄рато две лед̣д̣упа̄те атиккамитва̄ти идам̣ бхиккхунӣвиха̄рӯпача̄ра̄тиккамам̣ сандха̄йа вуттам̣. виха̄рӯпача̄ратопӣти бхиккхувиха̄рӯпача̄ратопи. таттха̄ти бхиккхунӣнам̣ нисиннат̣т̣ха̄нам̣. курундимаха̄паччарӣсу пана вуттанти самбандхо. виха̄расса ча̄ти бхиккхувиха̄расса ча. га̄масса упача̄рам̣ мун̃читум̣ ват̣т̣атӣти на вуттанти йоджана̄. тасма̄ га̄мӯпача̄репи нисӣдитум̣ ват̣т̣атӣти адхиппа̄йо.
та̄йа бхиккхунийа̄ а̄рочетаббанти самбандхо.
таттхева̄ти бхиккхунӣнам̣ нисӣданат̣т̣ха̄нейева. т̣ха̄нанти бхиккхӯнам̣ т̣ха̄нам̣. етӣти а̄гаччхати. пагева̄ти па̄тойева. та̄йа̄ти ма̄наттача̄ринийа̄.
аниккхиттаватта̄йа пана бхиккхунийа̄ти самбандхо. аджа̄нанапаччайа̄ти аджа̄нанака̄ран̣а̄. танти вачанам̣. па̄рива̄сикаватта̄дӣнанти а̄дисаддена а̄гантукаваттапӯран̣аниссайапат̣иппассаддха̄дайо сан̇ган̣ха̄ти. йуттатарам̣ диссатӣти йуттатарам̣ хутва̄ диссати. имина̄ аниккхиттаваттабхиккхуна̄ вийа бхиккхунийа̄пи антоупача̄расӣмагата̄нам̣йева а̄рочетаббам̣, на га̄ме т̣хита̄нампи гантва̄ а̄рочетаббанти дӣпети. упосатхети упосатхадивасе. есева найо пава̄ран̣а̄йапи. девасиканти дивасе дивасе. тасмим̣ га̄мети бхиккхунӣнам̣ васанага̄ме. ан̃н̃атра̄ти бхиккхунӣнам̣ васанага̄мато ан̃н̃асмим̣ га̄ме. татра̄ти бхиккхунӣнам̣ васанага̄мам̣. дассетва̄ти бхиккхунӣнам̣ дассетва̄. та̄йа̄ти ма̄наттача̄ринийа̄. виха̄ранти бхиккхӯнам̣ виха̄рам̣. упача̄расӣма̄йа̄ти упача̄расӣмато бахӣти самбандхо. айанти ма̄наттача̄ринӣ.
вӣсати ган̣о имасса̄ти вӣсатиган̣о, сан̇гхо, тасмим̣. ма̄наттам̣ чарама̄на̄ бхиккхунӣти йоджана̄. идам̣ паккхама̄наттам̣ на̄ма̄ти идам̣ пуббавачанасса нигамавасена паравачанасса катханаттха̄йа вуттанти дат̣т̣хаббам̣.
таттха̄ти тивидхесу ма̄наттесу. йадетам̣ ма̄наттам̣ анун̃н̃а̄танти самбандхо. паратоти парасмим̣. парива̄сам̣ паривасантасса мӯла̄йапат̣икасситасса уда̄йиттхерасса анун̃н̃а̄танти самбандхо. а̄паджджитва̄ти а̄паджджанато. иданти ма̄наттам̣ вуччатӣти самбандхо. хӣти саччам̣, йасма̄ ва̄. одха̄насамодха̄нанти еттха вачанаттхо хет̣т̣ха̄ вуттойева. тампӣти курундийам̣ вуттавачанампи.
танти аггхасамодха̄намиссакасамодха̄нам̣, да̄таббанти самбандхо. етта̄вата̄ти етапарима̄н̣ена вачанаккамена, ‘‘айан̃хи идха адхиппето парива̄со на̄ма̄’’ти (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 102) вачанато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва ‘‘йоджетва̄ да̄табба’’нти вачанам̣, та̄ва вачанаккамена̄ти аттхо. ‘‘тена хи бхиккхаве…пе… дассесса̄ма̄’’ти йам̣ вачанам̣ вуттанти йоджана̄. ‘‘аттхато’’ти имина̄ саддопи гахетаббо авина̄бха̄вато.
пат̣иччханнапарива̄сакатха̄
102. йа̄ па̄л̣и вутта̄ти самбандхо.
108. татоти па̄л̣ито. там̣ а̄паттинти там̣ антара̄паттим̣. асса̄ти бхиккхусса. никкхиттаватто бхиккхӯти самбандхо, хутва̄ти ва̄. соти бхиккху, т̣хито хутва̄ти самбандхо. тасса̄ а̄паттийа̄ти тасса̄ антара̄паттийа̄. пат̣иччханна̄ хотӣти антара̄паттипи пат̣иччханна̄ хоти. тасмимпӣти мӯла̄йа пат̣икассанепи. маккхита̄ти писита̄, дхам̣сита̄ ва̄. маккхийанти писийанти, дхам̣сийантӣти ва̄ маккхита̄, паривуттхадиваса̄. татоти па̄л̣ито паранти самбандхо. паратопи есева найо. евантиа̄ди нигаманам̣. пат̣иччханнава̄ре дассита̄ хонтӣти самбандхо.
самодха̄напарива̄сакатха̄
125. татоти пат̣иччханнава̄рато, парам̣ дасситанти самбандхо. еттха ча̄ти етасмим̣ ва̄ре ча. йасма̄ти йасма̄ ка̄ран̣а̄, йена ка̄ран̣ена ва̄. тенева̄ти тенева ка̄ран̣ена, тасма̄ ка̄ран̣а̄ ва̄, ‘‘мӯла̄йа…пе… детӯ’’ти вуттанти йоджана̄. тасма̄ саббе маккхита̄ва хонтӣти йоджана̄. татоти ва̄рато парам̣ нит̣т̣ха̄питанти самбандхо.
аггхасамодха̄напарива̄сакатха̄
134. татоти ва̄рато парам̣ дасситоти самбандхо. татоти ва̄рато парам̣ па̄л̣и т̣хапита̄ти самбандхо. ладжджидхамме ва̄ уппаннети самбандхо. йанти каммам̣. татоти ва̄рато парам̣ татхева па̄л̣и т̣хапита̄ти самбандхо.
138. татоти ва̄рато парам̣ пуриманайенева па̄л̣и т̣хапита̄ти самбандхо.
суддхантапарива̄са̄дикатха̄
156. татоти ва̄рато парам̣ суддхантапарива̄со дасситоти самбандхо.
160. татоти па̄л̣ито парам̣ па̄л̣и т̣хапита̄ти самбандхо.
165. таттха̄ти па̄л̣ийам̣. антара̄…пе… аппат̣иччханна̄йотиа̄дӣсу аттхо дат̣т̣хабботи самбандхо.
166. паччхимасмим̣ а̄паттиккхандхети еттха а̄паттиккхандхасса бхедабха̄вато ким̣ ‘‘паччхимасмим̣ а̄паттиккхандхе’’ти вуттанти а̄ха ‘‘екова со а̄паттиккхандхо’’ти. атха касма̄ ‘‘паччхимасмим̣ а̄паттиккхандхе’’ти вуттанти а̄ха ‘‘паччха̄ чха̄дитатта̄ пана̄’’тиа̄ди. еттха панасаддо гарахаттхава̄чако, татха̄пӣти хи аттхо. екопи а̄паттиккхандхо паччха̄ чха̄дитатта̄ паччхимасмим̣ а̄паттиккхандхети вуттанти адхиппа̄йо.
180. ‘‘ваваттхита̄ самбхинна̄’’ти етам̣ вачананти йоджана̄.
8. двебхиккхува̄раека̄дасака̄дикатха̄
181. татоти па̄л̣ито парам̣ вуттанти самбандхо. таттха̄ти па̄л̣ийам̣. миссаканти еттха кехи миссаканти а̄ха ‘‘тхуллаччайа̄дӣхи миссака’’нти.
184. татоти па̄л̣ито парам̣ вуттанти самбандхо. таттха̄ти ‘‘идха пана бхиккхаве’’тиа̄дипа̄т̣хе. тан̃ча̄ти ‘‘идха пана бхиккхаве’’тиа̄дивачанан̃ча ито пуббе авуттам̣ саббам̣ вачанан̃ча̄ти йоджана̄.
ити самуччайаккхандхакаван̣н̣ана̄йа йоджана̄ саматта̄.
4. саматхаккхандхакам̣
1. саммукха̄винайакатха̄
186-7. саматхаккхандхаке еваматтхо ведитабботи йоджана̄. чха ма̄тика̄пада̄нӣти ва̄кйампи сама̄сопи йуттойева. таттха сама̄со пана асама̄ха̄радигуйева. ‘‘никкхипитва̄’’ти падам̣ ‘‘вутто’’ти паде пуббака̄лакирийа̄висесанам̣, тулйаттхо ва̄. виттха̄роти вибхан̇го. таттха̄ти вибхан̇ге. сан̃н̃а̄петӣти еттха сан̃н̃ам̣ катва̄ джа̄на̄петӣти аттхам̣ пат̣иккхипанто а̄ха ‘‘паритосетва̄ джа̄на̄петӣ’’ти. имина̄ сам̣пуббо н̃а̄дха̄ту паритосанаттхам̣ антокатва̄ авабодханаттхо хотӣти дассети. ка̄ран̣апатирӯпака̄нӣти ка̄ран̣асса пат̣ибха̄га̄ни. ниджджха̄петӣти еттха джхедха̄ту олоканаттхоти а̄ха ‘‘олокетӣ’’ти. йатха̄ти йена̄ка̄рена, карийама̄нети самбандхо. соти дхаммава̄дӣ. паратопи есева найо. ‘‘пунаппуна’’нти имина̄ анупеккхатӣти еттха анусаддо на упаччхиннаттхоти дассети. пеккхати анупеккхатӣти еттха иккхадха̄ту ‘‘дассети анудассетӣ’’ти еттха дисадха̄туйа̄ садисаттхоти а̄ха ‘‘дассети…пе… парийа̄йавачана̄нӣ’’ти. тесан̃н̃ева̄ти ‘‘пеккхати анупеккхатӣ’’ти пада̄нан̃н̃ева. парийа̄йавачана̄нӣти вевачанасадда̄ аттхе парибйаттим̣ айанти гаччханти имехӣти парийа̄йа̄ни, та̄нийева вачана̄ни парийа̄йавачана̄ни. соти адхаммава̄дӣ. мохетва̄ти дхаммава̄дӣпуггала̄дим̣ моха̄петва̄.
188. дхаммава̄дӣ пуггало дассетӣти самбандхо. амохетва̄ти адхаммава̄дӣпуггала̄дим̣ амоха̄петва̄, авипарӣтам̣ джа̄на̄петва̄ти аттхо.
2. сативинайакатха̄
195. параммукхам̣ винети вина̄сетӣти винайо, параммукхам̣ винети вина̄сети анена̄ти ва̄ винайо, винайакаммам̣. сан̇гхадхаммавинайапуггаласаммукха̄нам̣ да̄таббо винайо саммукха̄винайо. пан̃чима̄нӣти еттха пан̃чаннам̣ сарӯпам̣ дассенто а̄ха ‘‘суддхасса̄’’тиа̄ди. анувадитасса да̄нанти самбандхо. ета̄нӣти пан̃ча ан̇га̄ни. ‘‘екекаан̇гавасена на лаббхантӣ’’ти имина̄ самуда̄йава̄кйаниббаттибха̄вато пан̃чан̇гавасенева лаббхантӣти дассети. десана̄маттамеветанти ‘‘пан̃чима̄нӣ’’ти етам̣ вачанам̣ десана̄маттамева, на авайавава̄кйаниббаттивачананти адхиппа̄йо. дхамманти бхӯтам̣. еттха̄ти ‘‘пан̃чима̄ни бхиккхаве’’тиа̄дивачане. таттха ча̄ти ‘‘пан̃чима̄ни бхиккхаве’’тиа̄дивачане ча. анувадантӣти еттха ануддхам̣санена вадантӣти дассенто а̄ха ‘‘чодентӣ’’ти. айам̣ пана сативинайо да̄табботи самбандхо. ана̄га̄минопӣти писаддо самбха̄ване, сакада̄га̄миа̄дике пана ка̄ на̄ма катха̄ти дассети. со ча кхоти сативинайо ча. чодийама̄нейева̄ти чодийама̄нассева, айамева ва̄ па̄т̣хо. тасминти сативинайасмим̣ диннети самбандхо. ачодитатта̄ катха̄ на рӯхатӣти а̄ха ‘‘чодентопӣ’’тиа̄ди. а̄паджджатӣти чодако а̄паджджати. чодана̄диаса̄руппе винети вина̄сетӣти винайо, винети вина̄сети анена̄ти ва̄ винайо, винайакаммам̣. сативепуллапаттасса да̄таббо винайо сативинайо.
3. амӯл̣хавинайакатха̄
196. бха̄ситапарикантанти еттха бха̄ситапарикантасадда̄нам̣ каран̣а̄пеккхатта̄ висум̣ каран̣ам̣ дассенто а̄ха ‘‘ва̄ча̄йа бха̄ситам̣, ка̄йена париканта’’нти. ‘‘париккаметва̄ ката’’нти имина̄ парикаматӣти парикантам̣, парикантам̣ хутва̄ катам̣ парикантанти вачанаттхам̣ дассети. париккаметва̄ти атиккамитва̄. сарата̄йасма̄ти еттха ука̄ралопасандхим̣ дассенто а̄ха ‘‘сарату а̄йасма̄’’ти. ‘‘еварӯпийа̄ а̄паттийа̄’’ти имина̄ а̄паджджита̄ти еттха тупаччайайогабха̄вато камматтхачхат̣т̣хийа̄пи самбхавабха̄вам̣ дассети. тупаччайайоге камматтхачхат̣т̣хӣ аниччам̣ хоти, тасма̄ па̄л̣ийам̣ ‘‘еварӯпийа̄ а̄паттийа̄’’ти камматтхачхат̣т̣хӣбха̄вена аватва̄ ‘‘еварӯпим̣ а̄патти’’нти камматтхадутийа̄бха̄вена вуттанти дат̣т̣хаббам̣. тасса̄ти ‘‘а̄паджджитва̄’’ти па̄т̣хасса. ‘‘пат̣хамам̣ паччха̄’’ти падехи адхиппа̄йаттхам̣ дассети. чодакасса катхам̣ винети вина̄сетӣти винайо, чодакасса катхам̣ винети вина̄сети анена̄ти ва̄ винайо. пат̣хамам̣ мӯл̣хабха̄вам̣ упагантва̄ паччха̄ амӯл̣хасса да̄таббо винайо амӯл̣хавинайо.
4. пат̣ин̃н̃а̄такаран̣акатха̄
200. пат̣иджа̄нийате, пат̣иджа̄нанам̣ ва̄ пат̣ин̃н̃а̄, та̄йа ка̄ретаббам̣.
5. йебхуййасика̄катха̄
202. йебхуййасика̄ти еттха йебхуййена паватта̄ йебхуййасика̄, дхаммава̄дӣнам̣ йебхуййата̄сампа̄дика̄ кирийа̄ти дассенто а̄ха ‘‘йасса̄ кирийа̄йа̄’’тиа̄ди. таттха йасса̄ кирийа̄йа̄ти йасса̄ йебхуййата̄сампа̄дика̄йа кирийа̄йа. еса̄ти йебхуййата̄сампа̄дика̄ кирийа̄.
204. ораматтаканти еттха орасаддо ча маттасаддо ча самӯхам̣ катва̄ париттава̄чако аппаматтава̄чакоти а̄ха ‘‘париттам̣ аппаматтака’’нти. ‘‘бхан̣д̣анаматтамева̄’’ти имина̄ на махантам̣ вива̄да̄дхикаран̣ам̣ хотӣти дассети. на ча гатигатанти еттха чирака̄лабха̄вам̣ на ча гатанти дассенто а̄ха ‘‘две тайо…пе… авиниччхита’’нти. таттха таттхева̄ти тасмим̣ тасмим̣ вива̄да̄дхикаран̣аджа̄таа̄ва̄се ева, на ча саритаса̄ритапада̄нам̣ суддхака̄ритакирийабха̄вам̣ дассенто а̄ха ‘‘сайам̣ саритам̣ ва̄ ан̃н̃ехи са̄ритам̣ ва̄ на хотӣ’’ти. техи бхиккхӯхӣти вива̄дака̄ракехи бхиккхӯхи. ‘‘сала̄кам̣ га̄хенто’’ти имина̄ ‘‘джа̄на̄тӣ’’ти падасса катта̄рам̣ дассети. имина̄ нӣха̄рена̄ти имина̄ ка̄ран̣ена. апи на̄ма̄ти имина̄ аппевана̄масаддо апина̄мапарийа̄йоти дассети. ассӯти бхавеййум̣. имина̄ ‘‘па̄л̣ийам̣ адхаммава̄дӣ бахутара̄ бхавеййум̣, аппева на̄ма са̄дхӯ’’ти йоджана̄найам̣ дассети. ‘‘айамасса аджджха̄сайо хотӣ’’ти имина̄ па̄т̣хасесам̣ дассети. асса̄ти сала̄кага̄хасса. двӣсупӣти ‘‘джа̄на̄ти сан̇гхо бхиджджиссатӣ’’ти ча ‘‘аппева на̄ма сан̇гхо бхиджджеййа̄’’ти ча двӣсупи падесу.
‘‘адхаммена ган̣хантӣ’’ти еттха ‘‘ган̣хантӣ’’ти кирийа̄падасса адхаммава̄дино ева катта̄ на̄ма̄ти а̄ха ‘‘адхаммава̄дино’’ти. ‘‘две дхаммава̄дино’’ти имина̄ ‘‘вагга̄ ган̣хантӣ’’ти еттха ‘‘ган̣хантӣ’’ти кирийа̄падасса дхаммава̄дино ева катта̄ на̄ма̄ти дассети. на ча йатха̄дит̣т̣хийа̄ ган̣хантӣти еттха дхаммава̄дино хутва̄ дхаммава̄дисала̄кам̣ аггахетва̄ адхаммава̄дисала̄касса гахан̣ам̣ на ча йатха̄дит̣т̣хийа̄ ган̣ханти на̄ма̄ти дассенто а̄ха ‘‘дхаммава̄дино хутва̄’’тиа̄ди. пат̣иваттетва̄ти имамеваттхам̣ пат̣иседхетва̄. ‘‘париваттетва̄’’типи па̄т̣хо, хет̣т̣хупарийа̄йам̣ катва̄ти аттхо. тети дхаммава̄дино. еттха̄ти саматхаккхандхаке.
6. тассапа̄пийасика̄катха̄
207. асучӣти еттха наттхи сучӣни ка̄йавачӣкамма̄ни етасса̄ти асучӣти вачанаттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘асучӣхи ка̄йавачӣкаммехи саманна̄гато’’ти. есева найо аладжджӣти еттха̄пи. са̄нува̄доти еттха анува̄даупава̄дасадда̄нам̣ парийа̄йатта̄ вуттам̣ ‘‘саупава̄до’’ти. ити пан̃ча̄ти има̄ни пан̃ча ан̇га̄ни. еттха̄ти тассапа̄пийасикакамме. иданти каммам̣ вуччатӣти самбандхо. хӣти виттха̄ро. йо пуггало па̄пийоти йоджана̄. па̄пуссанната̄йа̄ти ла̄макуссанната̄йа. имина̄ айан̃ча па̄по айан̃ча па̄по, айамимесам̣ висесена па̄поти па̄пийоти ча па̄па̄нам̣ атисайена па̄поти па̄пийоти ча вачанаттхо дассито. тасса̄ти пуггаласса. имина̄ тасса па̄пийасса каттаббам̣ тассапа̄пийасикам̣, тамева каммам̣ тассапа̄пийасикакамманти вачанаттхам̣ дассети. кесучи поттхакесу йака̄ре двебха̄во аттхи, со айуттойева. ‘‘йебхуййасика̄’’ти еттха йака̄ре двебха̄васса дассанато еттха̄пи двебха̄во йутто бхавеййа̄ти ликхантӣти дат̣т̣хаббам̣.