парива̄раваггайоджана̄
чӯл̣аваггакхандхакассевам̣, катва̄на йоджана̄найам̣;
адхуна̄ парива̄расса, кариссам̣ йоджана̄найам̣.
сол̣асамаха̄ва̄ро
пан̃н̃аттива̄райоджана̄
евам̣ два̄вӣсатикхандхака̄нам̣ сам̣ван̣н̣анам̣ катва̄ ида̄ни ‘‘парива̄ро’’ти сан̇гахама̄рӯл̣хасса винайасса сам̣ван̣н̣анам̣ каронто айама̄чарийо пат̣хамам̣ та̄ва анусандхидассанамукхена пат̣ин̃н̃ам̣ ка̄тука̄мо а̄ха ‘‘висуддхапарива̄расса̄’’тиа̄ди. таттха висуддхапарива̄расса̄ти висуддха̄йа чатупариса̄йа парива̄ритасса, атхава̄ висуддхена чатупарисасан̇кха̄тена парива̄рена саманна̄гатасса бхагаватоти самбандхо. парива̄ре хи висуддхе тена парива̄рито, там̣парива̄рито ва̄ бхагава̄пи висуддхойева на̄ма хоти. имина̄ сам̣ван̣н̣ийама̄насса ‘‘парива̄ро’’ти сан̇гахама̄рӯл̣хасса десетаббадхаммасса анурӯпена десакабхӯтасса бхагавато тхоманам̣ катам̣ хоти. дхаммаккхандхасарӣрасса̄ти сӣла̄дидхаммаккхандхасан̇кха̄тена сарӣрена саманна̄гатасса, имина̄ сам̣ван̣н̣ита̄нам̣ кхандхака̄наманурӯпена бхагавато тхоманам̣ катам̣ хоти. пакати хеса̄чарийа̄нам̣ йадидам̣ десетаббадхамма̄нурӯпена десакасса тхомана̄ (са̄раттха. т̣ӣ. 1.гантха̄рамбхакатха̄; висуддхи. маха̄т̣ӣ. 1.1). анантара̄ти анантаре ка̄ле.
йоти винайо. пубба̄гатанти пуббе вуттесу вибхан̇гакхандхакесу а̄гатам̣. найанти саддааттхавиниччхайанайасан̇кха̄там̣ саббам̣ найам̣. хитва̄ти чаджитва̄. анутта̄наттхаван̣н̣ананти анутта̄на̄нам̣ пада̄наматтхаван̣н̣анам̣. айам̣ панеттха йоджана̄ – висуддхапарива̄расса дхаммаккхандхасарӣрасса бхагавато са̄сане кхандхака̄наманантара̄ ‘‘парива̄ро’’ти йо винайо сан̇гахам̣ сама̄рӯл̣хо, тасса винайасса пубба̄гатам̣ найам̣ хитва̄ ида̄ни анутта̄наттхаван̣н̣анам̣ карисса̄мӣти.
1. таттха таттха̄ти ‘‘тасса анутта̄наттхаван̣н̣анам̣ карисса̄мӣ’’ти йо парива̄расан̇кха̄то винайо сам̣ван̣н̣етаббабха̄вена вутто, таттха. сан̇кхепаттхоти сама̄саттхо. йам̣ тена̄ти еттха тасаддасса анийаманиддесабха̄вам̣ дассенто а̄ха ‘‘йо со’’ти. таттха йоти анийама ниддесо, тасса ‘‘тена̄’’ти нийаманам̣ дат̣т̣хаббам̣. соти пада̄лан̇ка̄ро. двӣсу хи саббана̄месу йебхуййена пуббамева падха̄нам̣, паччхимам̣ пана вачана̄лан̇ка̄рам̣. йо со бхагава̄ пан̃н̃апесӣти самбандхо. чират̣т̣хитикаттханти чирам̣ пан̃чавассасахассака̄лам̣ т̣хитикаттха̄йа, ‘‘йа̄чито’’ти ча ‘‘пан̃н̃апесӣ’’ти ча самбандхо. дхаммасена̄патина̄ йа̄читоти самбандхо. йа̄чито хутва̄ пан̃н̃апесӣти йоджана̄. тена бхагавата̄ пан̃н̃аттанти самбандхо. ‘‘джа̄ната̄ пассата̄’’ти двиннам̣ пада̄нам̣ каммамева дассенто а̄ха ‘‘тасса тасса̄’’тиа̄ди. таттха ‘‘пан̃н̃аттика̄ла’’нти имина̄ ‘‘джа̄ната̄’’ти падасса каммам̣ дассети, ‘‘даса аттхавасе’’ти имина̄ ‘‘пассата̄’’ти падасса каммам̣.
евам̣ каммадассанена йоджана̄найам̣ дассетва̄ ида̄ни каран̣адассанена апарампи йоджана̄найам̣ дассенто а̄ха ‘‘апича̄’’тиа̄ди. ‘‘пуббенива̄са̄дӣхӣ’’тиа̄дисаддена диббачаккхусса висум̣ гахетаббатта̄ иддхивидхадиббасотапарачиттавиджа̄нана̄ни гахетабба̄ни. имехи падехи ‘‘джа̄ната̄, пассата̄’’ти двиннам̣ пада̄нам̣ пан̃чаннам̣ локийаабхин̃н̃а̄намева каран̣абха̄вам̣ дассети. тӣхи виджджа̄хӣти пуббенива̄садиббачаккхуа̄саваккхайан̃а̄н̣асан̇кха̄та̄хи тӣхи виджджа̄хи. чхахи ва̄ пана абхин̃н̃а̄хӣти саха а̄саваккхайан̃а̄н̣ена пан̃чалокийа̄бхин̃н̃а̄сан̇кха̄та̄хи чхахи абхин̃н̃а̄хи. саббаттха̄ти саббесу тӣсу ка̄лесу, пан̃часупи н̃еййадхаммесу. самантачаккхуна̄ти ана̄варан̣асаббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣асан̇кха̄тена самантачаккхуна̄. пан̃н̃а̄йа̄ти саббан̃н̃утапан̃н̃а̄йа. тирокут̣т̣а̄дӣти а̄дисаддена тиропаббата̄дайо сан̇ган̣ха̄ти. мам̣сачаккхуна̄ти паса̄дачаккхуна̄. пат̣иведхапан̃н̃а̄йа̄ти маггапан̃н̃а̄йа. десана̄пан̃н̃а̄йа̄ти саббан̃н̃утапан̃н̃а̄йа. саббан̃н̃утапан̃н̃а̄йева хи аттхато десана̄пан̃н̃а̄ на̄ма. тена вуттам̣ ‘‘тасса̄ пан̃н̃а̄йа теджаса̄. абхидхаммакатха̄маггам̣, дева̄нам̣ сампаваттайӣти (дха. са. ат̣т̣ха. гантха̄рамбхакатха̄ 5). имехи падехи аваттха̄васена висум̣ висум̣ двиннам̣ пада̄нам̣ каран̣асамбхавам̣ дассети. арахата̄ти арӣнам̣ ара̄нан̃ча хататта̄, паччайа̄дӣнан̃ча арахатта̄ арахата̄. самма̄самбуддхена̄ти самма̄ са̄ман̃ча саббадхамма̄нам̣ буддхатта̄ самма̄самбуддхена, тена бхагавата̄ти самбандхо. кена̄бхатанти там̣ пат̣хамам̣ па̄ра̄джикам̣ кена а̄бхатам̣, ити сан̇кхепаттхоти йоджана̄.
2. пуччха̄висаджджане пана еваматтхо ведитабботи йоджана̄. йам̣ тена…пе… па̄ра̄джиканти идам̣ падам̣ паччуддхаран̣аматтамева̄ти самбандхо. патиуддхаран̣аматтамева, на аттхадассананти аттхо. еттха̄ти етесу падесу. ека̄ пан̃н̃аттӣти ека̄ пат̣хамапан̃н̃атти. анупан̃н̃аттийоти паччха̄ т̣хапита̄ пан̃н̃аттийо.
етта̄вата̄ти еттакена ‘‘ека̄ пан̃н̃атти, две анупан̃н̃аттийо’’ти вачанаматтена виссаджджита̄ хонтӣти самбандхо. татийам̣ пуччханти самбандхо. касма̄ ануппаннапан̃н̃атти тасмим̣ наттхӣти а̄ха ‘‘айам̣ хӣ’’тиа̄ди. таттха хи йасма̄ ан̃н̃атра наттхи, тасма̄ наттхӣти йоджана̄. ‘‘ануппанне досе пан̃н̃атта̄’’ти имина̄ ануппанне досе пан̃н̃апетабба̄ти ануппаннапан̃н̃аттӣти вачанаттхам̣ дассети. са̄ти ануппаннапан̃н̃атти. тасма̄ти йасма̄ ан̃н̃атра наттхи, тасма̄. саббаттхапан̃н̃аттӣти еттха саббасмим̣ падесе пан̃н̃атти саббаттхапан̃н̃аттӣти алуттасама̄сам̣ дассенто а̄ха ‘‘маджджхимадесе чева̄’’тиа̄ди. ‘‘маджджхимадесе чева паччантимаджанападесу ча̄’’ти имина̄ ‘‘саббаттха̄’’ти падасса сарӯпам̣ дассети. падесапан̃н̃аттим̣ апанетва̄ саббаттхапан̃н̃аттим̣ па̄рисесанайена дассенто а̄ха ‘‘винайадхарапан̃чамена̄’’тиа̄ди. таттха винайадхарапан̃чамена̄ти анусса̄вана̄чарийапан̃чамена. еттхева̄ти маджджхимадесейева. етехӣти чатӯхи сиккха̄падехи. сеса̄нӣти чатӯхи сиккха̄падехи сеса̄ни.
са̄дха̄ран̣апан̃н̃аттӣти еттха са̄дха̄ран̣а̄ на̄ма бхиккхубхиккхунӣнамева̄ти а̄ха ‘‘бхиккхӯнан̃чева бхиккхунӣнан̃ча̄’’ти. идам̣ пана̄ти пат̣хамапа̄ра̄джикам̣ пана, пан̃н̃аттанти самбандхо. винӣтакатха̄маттамева̄ти винӣтаваттхупака̄сакам̣ катха̄маттамева. та̄санти бхиккхунӣнам̣. бйан̃джанаматтамева̄ти ‘‘са̄дха̄ран̣а̄’’ти ча ‘‘убхато’’ти ча бйан̃джанаматтамева. еттха̄ти са̄дха̄ран̣апан̃н̃аттиубхатопан̃н̃аттипаде.
‘‘нида̄не анупавит̣т̣ха’’нти имина̄ ‘‘нида̄ногадха’’нти падасса саттамӣсама̄сан̃ча огадхасаддасса анупавит̣т̣хаттхан̃ча дассети. ога̄л̣хо хутва̄ дхарати тит̣т̣хатӣти огадхам̣. нану нида̄ногадхе сати ‘‘пат̣хамена уддесена̄’’ти ваттаббам̣, касма̄ ‘‘дутийена уддесена̄’’ти вуттанти а̄ха ‘‘нида̄ногадха’’нти. нида̄напарийа̄паннампи сама̄нанти нида̄напарийа̄паннам̣ сама̄нампӣти йоджана̄. писаддо гарахаттхо, пагева дутийе уддесе парийа̄паннети дассети. ‘‘сӣлавипаттиа̄дӣна’’нти вачанам̣ виттха̄ренто а̄ха ‘‘пат̣хама̄ хӣ’’тиа̄ди.
дван̇гикена̄ти ка̄йачиттасан̇кха̄тена дван̇гикена. нану ‘‘екена самут̣т̣ха̄нена̄’’ти вуттатта̄ ‘‘ка̄йатойева̄’’ти ваттаббам̣, атха касма̄ ‘‘ка̄йато ча читтато ча самут̣т̣ха̄тӣ’’ти вуттанти а̄ха ‘‘еттха хӣ’’тиа̄ди. еттха̄ти ‘‘екена самут̣т̣ха̄нена̄’’ти вачане. читтанти севаначиттам̣. а̄панносӣти твам̣ а̄панно асӣти йоджана̄. а̄ма а̄панномхӣти а̄ма ахам̣ а̄панно амхӣти йоджана̄. та̄вадева̄ти тасмим̣ пат̣иджа̄наккхан̣ейева. там̣ пуггаланти па̄ра̄джикама̄паннам̣ там̣ пуггалам̣. таппаччайа̄ти тасса па̄ра̄джикама̄паннасса ка̄ран̣а̄. ‘‘на катамена саматхена самматӣ’’ти йам̣ пана вачанам̣ вуттанти йоджана̄. танти вачанам̣, вуттанти самбандхо.
вуттама̄тика̄ пан̃н̃аттӣти вуттама̄тика̄сан̇кха̄та̄ пан̃н̃атти винайо на̄ма̄ти йоджана̄. ма̄тика̄ хи йасма̄ пан̃н̃апӣйати сан̇кхепена т̣хапӣйати, пака̄рам̣ джа̄на̄пети ва̄, тасма̄ пан̃н̃аттӣти вуччати. ‘‘падабха̄джанам̣ вуччатӣ’’ти имина̄ виттха̄рена бха̄джийати ета̄йа̄ти вибхаттӣти дассети. вӣтиккамоти ка̄йава̄ча̄вӣтиккамо. со хи на сам̣варати ка̄йава̄чам̣ на пидахатӣти асам̣вароти вуччати. йесам̣ ваттатӣти еттха ваттатикирийа̄йа катта̄рам̣ дассенто а̄ха ‘‘винайапит̣акан̃ча ат̣т̣хакатха̄ ча̄’’ти. пагун̣а̄ти ва̄чуггата̄. тети те пуггала̄, дха̄рентӣти самбандхо. хӣти саччам̣, йасма̄ ва̄. етасса̄ти пат̣хамапа̄ра̄джикасса. кена̄бхатанти еттха бхарадха̄туйа̄ дха̄ран̣апосанаттхесу (па̄н̣инӣ 108 дха̄тупа̄т̣хе) дха̄ран̣аттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘кена а̄нӣта’’нти. ‘‘парампара̄йа а̄нӣта’’нти имина̄ парампара̄бхатанти падасса татийа̄сама̄сам̣ дассети. атхава̄ ‘‘кена̄бхата’’нти пуччха̄йа анурӯпам̣ йака̄ралопавасена ва̄кйанти дассети.
3. упа̄ли да̄сако чева̄тиа̄дика̄ га̄тха̄йо киматтхам̣ кехи т̣хапита̄ти а̄ха ‘‘ида̄нӣ’’тиа̄ди. танти парам̣ парам̣. таттха̄ти та̄су га̄тха̄су. йанти вачанам̣. имина̄ найена̄ти пат̣хамапа̄ра̄джикасса пуччха̄висаджджане вуттена имина̄ найена.
ити маха̄вибхан̇ге пан̃н̃аттива̄раван̣н̣ана̄йа йоджана̄ саматта̄.
ката̄паттива̄ра̄диван̣н̣ана̄
157. итоти пан̃н̃аттива̄рато, парам̣ вутта̄ сатта ва̄ра̄ утта̄наттха̄ ева̄ти йоджана̄. ката̄паттива̄роти ‘‘ката̄паттӣ’’ти падена лаккхито ва̄ро. есева найо сесесупи. таданантароти тесам̣ саттаннам̣ ва̄ра̄нам̣ анантаре вутто. самуччайава̄роти сам̣ екато а̄паттивипаттиа̄дайо учийанти сампин̣д̣ийанти еттха̄ти самуччайо, сойева ва̄ро самуччайава̄ро.
188. татоти техи ат̣т̣хахи ва̄рехи, парам̣ вутта̄ти самбандхо. паччайавасена вутто еко пан̃н̃аттива̄роти йоджана̄. паччайавасена̄ти паччайасаддасса васена. тасса̄ти паччайасса. тепӣти ат̣т̣ха ва̄ра̄пи. итӣтиа̄ди нигаманам̣. татоти маха̄вибхан̇гато, парам̣ а̄гата̄ти самбандхо. евам̣ име дваттим̣са ва̄ра̄ти йоджана̄. хӣти саччам̣, йасма̄ ва̄. еттха̄ти дваттим̣сава̄ресу.
самут̣т̣ха̄насӣсаван̣н̣ана̄
257. таданантара̄йа̄ти тесам̣ дваттим̣сава̄ра̄нам̣ анантарам̣ вутта̄йа самут̣т̣ха̄накатха̄йа еваматтхо ведитабботи йоджана̄. анатта̄ ити ниччхита̄ти анатта̄твева виниччхита̄. имина̄ анатта̄ ити ниччхайа̄ти еттха чидха̄туйа̄ виниччхайаттхам̣ дассети. ‘‘аничча̄ка̄ра̄дӣхӣ’’ти имина̄ сабха̄гадхамма̄нанти еттха аничча̄ка̄ра̄дӣхи сама̄но бха̄го етесанти сабха̄га̄, тейева дхамма̄ сабха̄гадхамма̄ти вачанаттхам̣ дассети. на̄маматтампӣти аничча̄дина̄маматтампи. писаддена пагева на̄мико аничча̄дисабха̄воти дассети. на пан̃н̃а̄йатӣти на кха̄йати. имина̄ на на̄йатӣти еттха н̃а̄дха̄туйа̄ кха̄йанаттхам̣ дассети. дуккхаха̄нинти еттха дуккхам̣ джаха̄тӣти дуккхаха̄нӣти дассенто а̄ха ‘‘дуккхагха̄тана’’нти. дуккхам̣ ханатӣти дуккхагха̄тано, саддхаммо, там̣. ‘‘кхандхака̄ йа̄ ча ма̄тика̄’’ти ваттаббе сукхучча̄ран̣аттха̄йа рассавасена па̄т̣хо аттхӣти а̄ха ‘‘кхандхака̄ йа ча ма̄тика̄’’ти. самут̣т̣ха̄нам̣ нийатокатанти (сам̣. ни. 1.216) еттха ‘‘самут̣т̣ха̄нам̣ нийатаката’’нти ваттаббе ‘‘паросахасса’’нтиа̄дӣсу вийа ока̄ра̄гамавасена ‘‘самут̣т̣ха̄нанийатоката’’нти вуттанти а̄ха ‘‘самут̣т̣ха̄нам̣ нийатаката’’нти. етена̄ти ‘‘самут̣т̣ха̄нам̣ нийатоката’’нти па̄т̣хена. паччетабботи пати етаббо, пат̣имукхам̣ н̃а̄табботи аттхо. ан̃н̃ехӣти тӣхи сиккха̄падехи ан̃н̃ехи сиккха̄падехи.
таттха̄ти самбхеданида̄навачанесу. самбхедавачанена паччетаббанти самбандхо. хӣти саччам̣. та̄ни тӣн̣и сиккха̄пада̄ни т̣хапетва̄ти самбандхо. пан̃н̃аттидесасан̇кха̄танти пан̃н̃аттит̣т̣ха̄набхӯтадесасан̇кха̄там̣. ‘‘има̄ни тӣн̣ӣ’’ти имина̄ ‘‘диссантӣ’’ти кирийа̄йа катта̄рам̣ дассети. ‘‘пан̃н̃а̄йантӣ’’ти имина̄ дисадха̄туйа̄ кха̄йанаттхам̣ дассети. таттха̄ти самут̣т̣ха̄нанийамасамбхеданида̄насан̇кха̄тесу тӣсу, ниддха̄ран̣е бхуммам̣. итарам̣ пана̄ти самут̣т̣ха̄нанийамасамбхедехи ан̃н̃ам̣ пана.
а̄л̣авӣти а̄л̣авийам̣. саккесу бхаггесу ча̄ти еттха джанападана̄матта̄ бахувачанавасена вуттам̣.
двӣсу вибхан̇гесу пан̃н̃аттам̣ йам̣ сиккха̄падам̣ уддисантӣти йоджана̄. ‘‘вибхан̇гесӯ’’ти имина̄ вибхан̇гети еттха сука̄ралопоти дассети. тасса̄ти сиккха̄падасса. йатха̄н̃а̄йанти йуттийа̄ анурӯпам̣. танти самут̣т̣ха̄нам̣. ме сун̣а̄тха̄ти мама сантика̄ сун̣а̄тха. итӣти айаматтхо.
катхинанти пат̣хамакатхинасамут̣т̣ха̄нам̣. ананун̃н̃а̄та̄йа саддхинти ананун̃н̃а̄тасамут̣т̣ха̄нена саддхим̣. садиса̄ идха диссарети еттха идхасаддо аттхапакаран̣авасена убхатовибхан̇гависайоти а̄ха ‘‘идха убхатовибхан̇ге’’ти. ‘‘садиса̄нӣ’’ти имина̄ садиса̄ти еттха ника̄расса̄ка̄ра̄десо дассито. ‘‘диссантӣ’’ти имина̄ диссарети еттха антисаддасса река̄ро (нируттидӣпанийам̣ 570 суте) дассито.
самут̣т̣ха̄насӣсо
пат̣хамапа̄ра̄джикасамут̣т̣ха̄наван̣н̣ана̄
258. киматтхам̣ ‘‘метхунам̣ суккасам̣сагго’’тиа̄дивачанам̣ вуттанти а̄ха ‘‘ида̄нӣ’’тиа̄ди. таттха таттха̄ти ‘‘метхунам̣ суккасам̣сагго’’тиа̄дивачане. самут̣т̣ха̄насӣсанти самут̣т̣ха̄на̄нам̣, самут̣т̣ха̄несу ва̄ сӣсам̣. сеса̄нӣти пат̣хамапа̄ра̄джикато сеса̄ни пан̃часаттати сиккха̄пада̄ни. тена̄ти пат̣хамапа̄ра̄джикена. ‘‘суккасам̣сагго’’тиа̄дивачанам̣ сам̣ван̣н̣енто а̄ха ‘‘таттха̄’’тиа̄ди. таттха таттха̄ти ‘‘суккасам̣сагго’’тиа̄дивачане.
кхуддакаван̣н̣ана̄васа̄нети кхуддакат̣т̣хакатха̄йа аваса̄не.
лин̇гавипарийа̄йоти лин̇гавипалла̄со. ка̄йама̄насика̄ ката̄ти еттха ка̄йама̄насесу паватта̄ ка̄йама̄насика̄ти вутте самут̣т̣ха̄на̄ти а̄ха ‘‘ка̄йачиттасамут̣т̣ха̄на̄ ката̄’’ти.
дутийапа̄ра̄джикасамут̣т̣ха̄наван̣н̣ана̄
259. идам̣ самут̣т̣ха̄нам̣ екам̣ самут̣т̣ха̄насӣсанти самбандхо. ‘‘адинна̄да̄на’’нти имина̄ адиннанти еттха самуда̄йана̄ме екадесавоха̄роти дассети. сеса̄нӣти дутийапа̄ра̄джикато сеса̄ни екӯнасаттати сиккха̄пада̄ни. тена̄ти дутийапа̄ра̄джикена. таттха̄ти ‘‘виггахуттарӣ’’тиа̄дивачане. виггахуттарӣтиа̄дипада̄нам̣ бйан̃джане а̄дарамакатва̄ аттхамева дассетум̣ вуттам̣ ‘‘мануссавиггахауттаримануссадхаммасиккха̄пада̄нӣ’’ти. анийата̄ дутийика̄ти а̄паттим̣ апеккхитва̄ па̄л̣ийам̣ иттхилин̇гавасена вуттам̣, ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана сиккха̄падам̣ апеккхитва̄ напум̣сакалин̇гавасена дутийанти вуттам̣.
самут̣т̣ха̄на̄ тика̄ ката̄ти еттха ‘‘тикасамут̣т̣ха̄на̄’’ти ваттаббе падавипарийа̄йавасена кака̄расса дӣгхавасена самут̣т̣ха̄на̄ тика̄ти вуттанти дассенто а̄ха ‘‘тикасамут̣т̣ха̄на̄ ката̄’’ти.
сан̃чариттасамут̣т̣ха̄наван̣н̣ана̄
260. ‘‘сан̃чарӣ’’ти идам̣ та̄ва сан̃чариттам̣ на̄ма екасамут̣т̣ха̄насӣсам̣, сеса̄ни тена садиса̄ни.
вибхан̇ге а̄гатена ‘‘рин̃чантӣ’’ти (па̄ра̄. 576) падена ел̣акаломадхова̄панасиккха̄падам̣ упалаккхитва̄ вуттанти а̄ха ‘‘вибхан̇ге рин̃чанти уддесанти а̄гата’’нти.
‘‘йа̄ва два̄ракоса̄ аггал̣ат̣т̣хапана̄йа’’ ити (па̄чи. 135-136) ча ‘‘ан̃н̃а̄тика̄йа бхиккхунийа̄ чӣварам̣ дадеййа’’ити (па̄чи. 169) ча ‘‘чӣварам̣ сиббеййа’’ити (па̄чи. 176-177) ча вуттасиккха̄падаттайанти йоджана̄.
‘‘саман̣ачӣварена ча̄’’ти евам̣ вачанам̣ вуттанти самбандхо. ‘‘саман̣ачӣварам̣ дадеййа̄’’ти идам̣ (па̄чи. 917) вачанам̣ сандха̄йа̄ти самбандхо.
саманубха̄сана̄самут̣т̣ха̄наван̣н̣ана̄
261. бхеданти идам̣ саманубха̄санам̣ на̄ма екам̣ самут̣т̣ха̄насӣсам̣, сеса̄ни тена садиса̄ни.
катхинасамут̣т̣ха̄наван̣н̣ана̄
262. уббхатанти идам̣ катхинасамут̣т̣ха̄нам̣ на̄ма екам̣ самут̣т̣ха̄насӣсам̣, сеса̄ни тена садиса̄ни.
а̄васатхена саддхинти а̄васатхасаддена саддхим̣.
ел̣акаломасамут̣т̣ха̄наван̣н̣ана̄
263. ‘‘ел̣акалома̄’’ти идам̣ ел̣акаломасамут̣т̣ха̄нам̣ на̄ма екам̣ самут̣т̣ха̄насӣсам̣. итоти йатха̄вуттато. па̄л̣инти ма̄тика̄па̄л̣им̣. вираджджхитва̄ти пубба̄парато вира̄дхетва̄. йатха̄ти йена̄ка̄рена. панасаддо ануггахаттхо. кин̃ча̄пи ликханти, пана татха̄пӣти йоджана̄. еванти татха̄ка̄рена. аттха̄нуккамоти аттхасса ануккамо.
‘‘абхиккхука̄ва̄ сена ча̄’’ти етам̣ вачанам̣ вуттанти самбандхо. ‘‘абхиккхуке а̄ва̄се вассам̣ васеййа̄’’ти (па̄чи. 1047) идам̣ вачанам̣ сандха̄йа̄ти самбандхо. ‘‘бхиккхунӣ’’тиа̄дина̄ вутта̄нӣти самбандхо. а̄дисаддена ‘‘сиккхама̄на̄ ча са̄ман̣ерӣ гихинийа̄’’ти па̄т̣хам̣ сан̇ган̣ха̄ти.
падасодхаммасамут̣т̣ха̄наван̣н̣ана̄
264. паданти идам̣ падасодхаммасамут̣т̣ха̄нам̣ на̄ма екам̣ самут̣т̣ха̄насӣсам̣, сеса̄ни тена садиса̄ни. ‘‘татха̄ аттхан̇гатена ча̄’’ти етам̣ вачанам̣ вуттанти самбандхо. ‘‘аттхан̇гате сӯрийе овадеййа̄’’ти (па̄чи. 154-155) идам̣ вачанам̣ сандха̄йа̄ти самбандхо. анока̄со ча…пе… сандха̄йа вуттанти (па̄чи. 1219-1221) еттха̄пи есева найо.
аддха̄насамут̣т̣ха̄наван̣н̣ана̄
265. аддха̄нанти идам̣ аддха̄насамут̣т̣ха̄нам̣ на̄ма екам̣ самут̣т̣ха̄насӣсам̣, сеса̄ни тена садиса̄ни.
тхеййасаттхасамут̣т̣ха̄наван̣н̣ана̄
266. тхеййасаттханти идам̣ тхеййасаттхасамут̣т̣ха̄нам̣ на̄ма екам̣ самут̣т̣ха̄насӣсам̣, сеса̄ни тена садиса̄ни. ‘‘бйӯхена саттама̄’’ти идам̣ вачанам̣ вуттанти йоджана̄. таданантарамева̄ти тасса сиккха̄падасса анантарамева, ‘‘а̄гата’’ити самбандхо.
дхаммадесана̄самут̣т̣ха̄наван̣н̣ана̄
267. дхаммадесана̄самут̣т̣ха̄не самут̣т̣ха̄насӣсам̣ наттхи, сабба̄ни екадаса сиккха̄пада̄ни сампин̣д̣етва̄ дхаммадесана̄самут̣т̣ха̄на̄нӣти вутта̄ни. евантиа̄ди нигаманам̣. тесанти тесам̣ сиккха̄пада̄нам̣. самбхиннасамут̣т̣ха̄нанти сам̣саггасамут̣т̣ха̄нам̣. тивидханти бхӯта̄рочаначоривут̣т̣ха̄панаананун̃н̃а̄тасамут̣т̣ха̄навасена типпака̄рам̣. танти нийатасамут̣т̣ха̄нам̣, хотӣти самбандхо. пуна танти нийатасамут̣т̣ха̄нам̣, дассетунти самбандхо. пуна танти вачанам̣. неттидхамма̄нуломиканти еттха ка̄йава̄чам̣ нети винетӣти нетти, ка̄йава̄чам̣ нети винети еттха, ета̄йа̄ти ва̄ нетти. дхаммоти па̄л̣и. са̄ хи йасма̄ аттхам̣ дха̄рети, тасма̄ дхаммоти вуччати. неттийева дхаммо неттидхаммо, тасса ануломикам̣ неттидхамма̄нуломикам̣. тена вуттам̣ ‘‘винайапа̄л̣идхаммасса анулома’’нти.
ити самут̣т̣ха̄насӣсаван̣н̣ана̄йа йоджана̄ саматта̄.
антарапеййа̄ла катипуччха̄ва̄раван̣н̣ана̄
271. ида̄ни вуттоти самбандхо. ‘‘ида̄нӣ’’ти падена самбандхатта̄ вуттоти еттха тапаччайо паччуппаннака̄ликоти дат̣т̣хаббо.
таттха̄ти ма̄тика̄йам̣, пуччха̄су ва̄. а̄гата̄паттипуччха̄ти а̄гата̄паттийа̄ пуччха̄. хӣти висесаджотако, хи висесам̣ ваккха̄мӣти аттхо. еттха̄ти ‘‘кати а̄паттиккхандха̄’’ти дутийападе. ‘‘ра̄сивасена̄’’ти имина̄ кхандхасаддасса ра̄саттхам̣ дассети. винӣтаваттхӯнӣти еттха винӣтасаддо винайапарийа̄йоти а̄ха ‘‘винайапуччха̄’’ти. нану винӣтавинайасадда̄нам̣ саддато на̄натта̄ аттхатопи на̄нам̣, касма̄ пана ‘‘винайапуччха̄’’ти вуттанти а̄ха ‘‘винӣтам̣…пе… ека’’нти. иданти падаттайам̣. аттхато еканти аттхатойева екам̣, на саддато. винӣтаваттхӯнӣти а̄паттивинайака̄ран̣атта̄ винӣтаваттхӯни. йесӯти ага̄равесу. сатӣти сантесу. еттха ча йесу сати а̄паттийо на хонти, асати хонтӣти ва̄кйампи авуттасиддхинайена гахетаббам̣. йесӯти га̄равесу. тети ага̄равага̄раве. йасма̄ пана наттхӣти самбандхо. випаттибха̄вапуччха̄ти випаттибха̄васса пуччха̄. пуччхийати има̄йа̄ти пуччха̄. вива̄дамӯла̄ни анува̄дамӯла̄нӣти има̄ пуччха̄йо мӯлапуччха̄ти самбандхо. поттхакесу ‘‘има̄нӣ’’ти ника̄рена саха па̄т̣хо аттхи, со апа̄т̣хойева. мӯлапуччха̄ти пуччхийанти има̄хӣти пуччха̄, мӯла̄нам̣ пуччха̄ мӯлапуччха̄. ‘‘адхикаран̣а’’нтиа̄дӣсу ‘‘вуттам̣’’ ити самбандхо. тесам̣йева̄ти адхикаран̣а̄нам̣йева. айаметтха ма̄тика̄.
ниддесе ма̄тика̄йа̄ти па̄тимоккхе. вибхан̇гети падабха̄джанийам̣, а̄гатавасена вутта̄ти йоджана̄. айаметтха ниддесо.
пат̣иниддесе а̄ратӣтиа̄дипада̄нам̣ вачанаттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘а̄рака̄’’тиа̄ди. таттха ‘‘а̄рака̄’’ти имина̄ а̄ратӣти еттха а̄упасаггасса аттхам̣ дассети. етехӣти а̄паттиккхандхехи, а̄рака̄ти самбандхо. ‘‘раматӣ’’ти имина̄ типаччайо катваттхе хотӣти дассети. ратӣти раманам̣. имина̄ типаччайо бха̄ваттхепи хотӣти дассети. вина̄ти етехи а̄паттиккхандхехи вина̄. имина̄ виратӣти еттха витйӯпасаггасса аттхам̣ дассети. паччеканти пати екам̣, пат̣исаддо виччхаттхаджотако, висум̣ висунти аттхо. имина̄ пат̣ивиратӣти еттха пат̣итйӯпасаггасса аттхам̣ дассети. вирати пат̣ивиратӣти еттха̄пи типаччайо бха̄ваттхепи ведитаббо. веранти анаттхакаратта̄ вирамитаббанти вирам̣, тадева верам̣, ра̄га̄диакусаладхамма̄. те хи верахетутта̄ веранти вуччанти. ета̄йа̄ти виратийа̄. имина̄ акирийа̄ти еттха ририйапаччайо каран̣аттхе хотӣти дассети. йам̣ а̄паттиккхандхакаран̣анти йоджана̄. тасса̄ти а̄паттиккхандхакаран̣асса. пат̣ипаккхатоти вируддхабха̄вато. имина̄ акаран̣анти еттха ака̄ро вируддхаттхоти дассети. а̄паттиккхандхааджджха̄паттийа̄ти а̄паттиккхандха̄нам̣ атиккамитва̄ а̄паджджанасса. ‘‘веланато’’ти имина̄ велатӣти вела̄, веланам̣ ва̄ вела̄ти вачанаттхе дассети. ниййа̄нанти маггам̣. магго хи нибба̄нам̣ а̄рамман̣акаран̣авасена йа̄ти гаччхатӣти ниййа̄нанти вуччати. ‘‘бандхатӣ’’ти имина̄ сидха̄туйа̄ бандханаттхам̣ дассети. ‘‘нива̄ретӣ’’ти имина̄ бандхадха̄туйа̄ адхиппа̄йаттхам̣. етанти ‘‘сетӯ’’ти на̄мам̣. там̣ сетунти а̄паттиккхандхасан̇кха̄там̣ там̣ сетум̣. еттха кесучи поттхакесу ‘‘со сетӯ’’ти ча ‘‘ета̄йа пан̃н̃аттийа̄’’ти ча па̄т̣хо аттхи, со апа̄т̣хойева.
буддхе ага̄рава̄дӣсу евам̣ виниччхайо ведитабботи йоджана̄. йоти йо кочи, на гаччхатӣтиа̄дӣсу самбандхо. дхарама̄нети тит̣т̣хама̄не, сам̣виджджама̄нети аттхо. упат̣т̣ха̄нанти упат̣т̣ха̄нат̣т̣ха̄нам̣, упат̣т̣ха̄наттхам̣ ва̄. етасса̄ти йасса кассачи гахат̣т̣хасса ва̄ паббаджитасса ва̄. дхаммассавананти дхаммассаванат̣т̣ха̄нам̣, дхаммассаванаттхам̣ ва̄. дхаммассаванагганти дхаммассаванам̣ ган̣ханти еттха̄ти дхаммассаванагго, дхаммасаванаман̣д̣апо. атха ва̄ дхаммассаванам̣ ган̣ха̄тӣти дхаммассаванагго, дхаммассаванат̣т̣ха̄не сама̄гамаджано, там̣ дхаммассаванаггам̣. читтӣка̄ранти апача̄йана̄ка̄рам̣. виккхитто ва̄ ана̄даро ва̄ хутва̄ нисӣдатӣти йоджана̄. ка̄йапа̄габбийанти бхусам̣ гарати ан̃н̃е пӣл̣ети анена̄ти пагаббо, атима̄но, от̣т̣хаджо татийаккхаро. пагаббасса бха̄во па̄габбийам̣, ка̄йена па̄габбийам̣ ка̄йапа̄габбийам̣ (ваджира. т̣ӣ. парива̄ра 271; са̄раттха. т̣ӣ. парива̄ра 3.271; ви. ви. т̣ӣ. парива̄ра 2.271 сам̣. ни. ат̣т̣ха. 2.2.146; а. ни. ат̣т̣ха. 3.6.82-84; су. ни. ат̣т̣ха. 1.144), ка̄йа̄на̄ча̄рам̣. тиссо сиккха̄ти адхисӣласиккха̄дика̄ тиссо сиккха̄. памаджджанам̣ пама̄до, сативиппава̄соти а̄ха ‘‘пама̄де ча сативиппава̄се’’ти. а̄мисапат̣исандха̄ранти а̄мисена аттано, паресан̃ча антарасса пат̣исандаханам̣ а̄мисапат̣исандха̄ро, татха̄ дхаммапат̣исандха̄ро.
272. саттхарипи ага̄равотиа̄дӣнам̣ аттхоти самбандхо. ‘‘анӣчавуттӣ’’тиа̄дина̄ аппатиссоти падасса адхиппа̄йаттхам̣ дассети, саддаттхо паневам̣ ведитаббо, пат̣имукхам̣ а̄дарена саттхувачанам̣ асун̣анто аппатиссо на̄ма̄ти. аджджхаттам̣ ва̄ти еттха нийакаджджхатта̄дӣсу чатӯсу нийакаджджхаттабха̄ван̃ча саттамӣвибхаттийа̄ ама̄десабха̄ван̃ча дассенто а̄ха ‘‘аттано санта̄не ва̄’’ти. ‘‘аттано паккхе ва̄’’ти имина̄ аттано читтасанта̄нети аттхам̣ пат̣иккхипати. татра тумхети еттха тасаддасса висайам̣ дассенто а̄ха ‘‘тасмим̣ аджджхаттабахиддха̄бхеде’’ти. сапарасанта̄нети аттапарасанта̄не. паха̄на̄йа̄ти еттха ха̄дха̄туйа̄ каран̣ан̃ча а̄йасаддасса тадаттхабха̄ван̃ча дассенто а̄ха ‘‘метта̄бха̄вана̄дӣхи найехи паха̄наттха’’нти. метта̄бха̄вана̄дӣхӣтиа̄дисаддена карун̣а̄бха̄вана̄дим̣ сан̇ган̣ха̄ти. танти вива̄дамӯлам̣. ‘‘аппаваттибха̄ва̄йа̄’’ти имина̄ анавассава̄йа̄ти еттха авапубба судха̄туйа̄ паваттанаттхам̣ дассети.
сандит̣т̣хипара̄ма̄сӣти еттха сасса аттано идам̣ сам̣, сам̣ дит̣т̣хим̣ парато а̄масатӣти сандит̣т̣хипара̄ма̄сӣти дассенто а̄ха ‘‘сакамева дит̣т̣хим̣ пара̄масатӣ’’ти. ‘‘йа’’нтиа̄дина̄ пара̄масана̄ка̄рам̣ дассети. а̄дха̄нагга̄хӣти еттха а̄бхусо т̣хийате а̄дха̄нанти вачанаттхена а̄дха̄насаддо дал̣хапарийа̄йоти а̄ха ‘‘дал̣хагга̄хӣ’’ти. дал̣хам̣ ган̣ха̄тӣти дал̣хагга̄хӣ.
273. анува̄дамӯланиддесо кин̃ча̄пи сама̄ноти йоджана̄. атха кхоти татха̄ сама̄нопи, айаметтха висесоти самбандхо. виваданта̄нам̣ пуггала̄нанти йоджана̄. татха̄ виваданта̄ти тена̄ка̄рена виваданта̄, анувадантӣти самбандхо. ‘‘асукам̣ на̄ма випаттим̣ а̄панно’’ти вуттамеваттхам̣ а̄паттийа̄ саллаккхетва̄ дассенто а̄ха ‘‘па̄ра̄джикам̣ а̄панносӣ’’тиа̄ди. еттха̄ти анува̄дамӯле. висесоти вива̄дамӯлато висесо. виваданта̄нам̣ кодхӯпана̄ха̄дӣни вива̄дамӯла̄ни, ануваданта̄нам̣ анува̄дамӯла̄нӣти вуттам̣ хоти.
274. меттам̣ ка̄йакаммам̣ на̄ма̄ти еттха метта̄ етассаттхӣти меттам̣, ка̄йакаммам̣, меттачиттасахагатам̣ ка̄йакамманти вуттам̣ хоти. тена вуттам̣ ‘‘меттачиттена катам̣ ка̄йакамма’’нти. саммукхапараммукха̄нам̣ виттха̄рам̣ дассенто а̄ха ‘‘таттха̄’’тиа̄ди. таттха таттха̄ти тесу саммукхапараммукхесу. ка̄йакаммам̣ на̄ма̄ти меттам̣ ка̄йакаммам̣ на̄ма. тхера̄нам̣ да̄наити самбандхо. убхайехипӣти навакаттхерехипи. тесӯти навакаттхересу. аваман̃н̃анти авама̄нам̣. аттано дунниккхитта̄нам̣ пат̣иса̄манам̣ вийа пат̣иса̄мананти йоджана̄. ‘‘метта̄ка̄йакаммасан̇кха̄то’’ти имина̄ айампи дхаммоти еттха дхаммасарӯпам̣ дассети. писаддо упари ваккхама̄не дхамме апеккхати. ‘‘саритаббо’’ти имина̄ анӣйасаддо каммава̄чакоти дассети. сатиджанакоти сабрахмача̄рӣнам̣ сатиджанако. тасса падасса адхиппа̄йам̣ дассенто а̄ха ‘‘йо на’’нтиа̄ди. таттха йоти пуггало. нанти меттам̣ ка̄йакаммам̣. там̣ пуггалам̣ ануссарантӣти самбандхо. йесанти сабрахмача̄рӣнам̣. тети сабрахмача̄рино. пасанначитта̄ хутва̄ти самбандхо. ‘‘пийам̣ каротӣ’’ти имина̄ пийакаран̣оти падасса пийам̣ каротӣти пийакаран̣оти вачанаттхам̣ дассети. есева найо гарукаран̣оти еттха̄пи. ‘‘сан̇гахетаббабха̄ва̄йа̄’’ти имина̄ сан̇гаха̄йа̄ти падасса бха̄ваппадха̄накамманиддесабха̄вам̣ дассети. сан̇гахетабботи сан̇гахо, тадаттха̄йа. техӣти сабрахмача̄рӣхи. ‘‘самаггабха̄ва̄йа̄’’ти имина̄ самаггасса бха̄во са̄маггӣти вачанаттхам̣ дассети.
паггайха вачананти паггахетва̄ вачанам̣. виха̄рети а̄дха̄ре бхуммам̣, тхере асантети йоджана̄. танти тхерам̣ када̄ а̄гамиссати нукхоти йоджана̄. мама̄йанавачананти мама̄йана̄ка̄рена паваттам̣ вачанам̣. метта̄синехасиниддха̄нӣти метта̄сан̇кха̄тена синехена синехита̄ни. найана̄нӣти чаккхӯни. ‘‘аппа̄ба̄дхо’’ти имина̄ ароготи падассева аттхам̣ дассети. ничча̄ба̄дхена ва̄ арого, а̄гантука̄ба̄дхена аппа̄ба̄дхо, аджджхатта̄ба̄дхена ва̄ арого, бахиддха̄ба̄дхена аппа̄ба̄дхо, ка̄йа̄ба̄дхена ва̄ арого, читта̄ба̄дхена аппа̄ба̄дхо. саманна̄харан̣анти пунаппунам̣ манасикаран̣ам̣.
на пуггалам̣ пат̣ивибхаджитва̄ бхун̃джатӣти йоджана̄. тадаттхам̣ виттха̄ренто а̄ха ‘‘йо хӣ’’тиа̄ди. таттха йоти пуггало, бхун̃джатӣти самбандхо. ‘‘еттакам̣…пе… бхун̃джисса̄мӣ’’ти имина̄ а̄мисапат̣ивибхаттабхогибха̄вам̣ дассети. ‘‘еттакам̣ ва̄ асукасса ча…пе… бхун̃джисса̄мӣ’’ти имина̄ пуггалапат̣ивибхаттабхогибха̄вам̣ дассети. айанти пуггало. а̄бхатанти га̄ма̄дито а̄нӣтам̣. ада̄тумпӣти писаддена да̄тумпи ват̣т̣атӣти дассети. да̄нан̃хи на̄ма на кассачи ва̄ритам̣. саббесанти дуссӣласӣлаванта̄нам̣. вуттанти ат̣т̣хакатха̄йам̣ (дӣ. ни. ат̣т̣ха. 2.141; ма. ни. ат̣т̣ха. 2.492; а. ни. ат̣т̣ха. 3.6.11) вуттам̣. вичеййа̄ти вичинитва̄. да̄тумпӣти писаддена авичинитва̄ са̄ман̃н̃ато да̄тумпи ват̣т̣атӣти сампин̣д̣ети. нану евам̣ сати пуггалавибха̄го като на̄ма хоти, касма̄ вичеййа да̄тум̣ ват̣т̣атӣти а̄ха ‘‘на хӣ’’тиа̄ди. хӣти йасма̄. етети гила̄на̄дайо. идам̣ падам̣ вичинитва̄ти паде каммам̣, ‘‘дентена̄’’ти паде сампада̄нам̣. хӣти саччам̣. ити айанти ити манасикатва̄ айам̣ са̄ран̣ӣйадхаммапӯрако.
акхан̣д̣а̄нӣтиа̄дӣсу пат̣хамам̣ та̄ва кхан̣д̣ачхиддасабалакамма̄са̄ни дассетва̄ тесам̣ пат̣ипаккхавасена акхан̣д̣а̄дӣни дассенто а̄ха ‘‘йасса̄’’тиа̄ди. таттха йасса̄ти бхиккхусса, сиккха̄падам̣ бхиннанти самбандхо. саттасу а̄паттиккхандхесӯти а̄дха̄ре бхуммам̣, сиккха̄паданти самбандхо. а̄паттин̃хи пат̣ичча сиккха̄падасса пан̃н̃аттатта̄ а̄патти тасса висайо хоти. а̄димхи ва̄ анте ва̄ти сиккха̄пада̄нам̣ а̄димхи ва̄ анте ва̄. ва̄саддо анийамавикаппаттхо. сиккха̄паде бхинне а̄паттисамбхавато вуттам̣ ‘‘сиккха̄падам̣ бхинна’’нти. кхан̣д̣ам̣ на̄ма̄ти чхиннам̣ на̄ма. вемаджджхети сиккха̄пада̄нам̣ вемаджджхе. бхиннанти сиккха̄падам̣ бхиннам̣. чхиддам̣ на̄ма̄ти виварам̣ на̄ма. две тӣн̣и сиккха̄пада̄нӣти самбандхо. сабалам̣ на̄ма̄ти читрам̣ на̄ма. бхинна̄нӣти сиккха̄пада̄ни бхинна̄ни. камма̄сам̣ на̄ма̄ти вичитрам̣ на̄ма. еттха ча екасмим̣ т̣ха̄не екена висабха̄гаван̣н̣ена читрам̣ сабалам̣ на̄ма, на̄на̄т̣ха̄не на̄на̄ван̣н̣ена вичитрам̣ камма̄сам̣ на̄ма̄ти айаметесам̣ висесо. кхан̣д̣а̄дӣнам̣ випариваттанавасена акхан̣д̣а̄дӣни дассенто а̄ха ‘‘йасса пана̄’’тиа̄ди. абхинна̄нисӣла̄нӣти абхинна̄ни сиккха̄падасӣла̄ни. та̄ни пана̄ти сӣла̄ни пана. ‘‘ета̄нӣ’’ти падам̣ пада̄лан̇ка̄раматтам̣. бхуджиссабха̄вакаран̣атоти тан̣ха̄да̄сабйато мочетва̄ бхуджиссакаран̣абха̄вато. имина̄ ‘‘бхуджиссабха̄вакаран̣а̄нӣ’’ти ваттаббе уттарападалопавасена евам̣ вуттанти дассети. бхуджисса̄нӣти вуччантӣти самбандхо. вин̃н̃ӯхӣти буддха̄дӣхи саппурисехи. упача̄расама̄дхим̣ аппана̄сама̄дхим̣ ва̄ти еттха ва̄саддо самуччайаттхо. упача̄расама̄дхин̃ча аппана̄сама̄дхим̣ ча̄ти хи аттхо. ‘‘сам̣ваттайантӣ’’ти имина̄ сама̄дхисам̣ваттаника̄нӣти еттха анӣйасаддо бахулам̣ каттува̄чакоти дассети. сӣласа̄ман̃н̃агатоти еттха сама̄насса бха̄во са̄ман̃н̃ам̣, там̣ гатоти са̄ман̃н̃агато, сӣлена са̄ман̃н̃агато сӣласа̄ман̃н̃агато, хутва̄ вихаратӣти йоджана̄. тена вуттам̣ ‘‘сама̄набха̄вӯпагатасӣло вихаратӣ’’ти.
йа̄йам̣ дит̣т̣хӣти еттха ‘‘дит̣т̣хӣ’’ти са̄ман̃н̃агатасса̄пи саддасса ‘‘арийа̄’’ти саддантарасаннидха̄нена висесависайатта̄ самма̄дит̣т̣хӣти а̄ха ‘‘маггасампайутта̄ самма̄дит̣т̣хӣ’’ти. ‘‘маггасампайутта̄’’ти имина̄ локийасамма̄дит̣т̣хим̣ пат̣иккхипати. ниддоса̄ти висуддхатта̄, уттаматта̄ ва̄ ниддоса̄. имина̄ арийасаддо ниддосаттхава̄чако аниппханнапа̄т̣ипадикоти дассети. ниййа̄тӣти нибба̄нам̣ йа̄ти. имина̄ анӣйасаддо бахулам̣ каттува̄чакоти дассети. йо татха̄ка̄рӣ хоти, таккарасса̄ти йоджана̄. татха̄ка̄рӣти та̄йа маггасампайутта̄йа самма̄дит̣т̣хийа̄ ка̄рӣ хоти. имина̄ та̄йа самма̄дит̣т̣хийа̄ каротӣти таккароти вачанаттхам̣ дассети. дуккхаккхайа̄йа̄ти еттха кхӣйанам̣ кхайо, дуккхасса кхайо дуккхаккхайо, тадаттха̄йа̄ти дассенто а̄ха ‘‘саббадуккхасса кхайаттха’’нти. сесанти вуттавачанато сесам̣ вачанам̣.
ити катипуччха̄ва̄раван̣н̣ана̄йа йоджана̄ саматта̄.
кхандхакапуччха̄ва̄ро
пуччха̄виссаджджана̄ван̣н̣ана̄
320. упасампадаккхандхаканти маха̄кхандхакам̣. ‘‘нида̄нена ча ниддесена ча саддхи’’нти имина̄ саха нида̄нена̄ти санида̄нам̣, саха ниддесена̄ти саниддесанти вачанаттхам̣ дассети. еттха нида̄нена̄ти сиккха̄падапан̃н̃аттидесасан̇кха̄тена нида̄нена. ниддесена̄ти пуггала̄диниддесена. таттха̄ти упасампадаккхандхаке. самуккат̣т̣хапада̄нанти еттха самуккат̣т̣хасаддо уттамапарийа̄йоти а̄ха ‘‘уттама̄нӣ’’ти. пада̄нӣти ‘‘на бхиккхаве ӯнавӣсативассо пуггало упасампа̄детаббо’’ти (па̄чи. 402-403; маха̄ва. 124) а̄дина̄ найена вутта̄ни пада̄ни. имехи падехи ‘‘самуккат̣т̣ха̄ни пада̄ни самуккат̣т̣хапада̄нӣ’’ти вачанаттхам̣ дассети. итӣти айаматтхо. касма̄ панеттха ‘‘самуккат̣т̣хапада̄нам̣ кати а̄паттийо’’ти пада̄намева са̄мивасена ниддесо като, нану а̄паттийо на̄ма пуггала̄нан̃н̃ева хонтӣти а̄ха ‘‘йена йена хӣ’’тиа̄ди. хӣти йасма̄. йена йена падена пан̃н̃атта̄ти самбандхо. са̄ са̄ти а̄патти. две а̄паттийоти еттха двиннам̣ а̄паттӣнам̣ сарӯпам̣ дассенто а̄ха ‘‘па̄читтийам̣, дуккат̣а’’нти.
нассантетети нассанту ете. винассантетети винассанту ете бхиккхӯти аттхо. техӣти бхиккхӯхи. вадатоти ваданта̄нам̣. сесесу упосатхакаран̣есӯти самбандхо. ‘‘дуккат̣а̄паттийева̄’’ти имина̄ ека̄ а̄паттӣти еттха аттхапакаран̣а̄дивасена дуккат̣а̄паттийева̄ти дассети.
пава̄ран̣аккхандхакепӣти писаддо упосатхаккхандхакам̣ апеккхати.
чаммасам̣йуттепӣти чаммена сам̣йуттам̣ катва̄ десите кхандхакепи, чаммаккхандхакепӣти аттхо. писаддо пава̄ран̣аккхандхакам̣ апеккхати. бхесаджджаккхандхакепӣти писаддо чаммаккхандхакам̣ апеккхати. саманта̄ти ан̇гаджа̄тасса самантато.
таттха̄ти катхинаккхандхаке. чӣварасам̣йуттети чӣвараккхандхаке.
чампеййакети чампеййаккхандхаке. самуччайаккхандхакесупӣти писаддо чампеййаккхандхакам̣ апеккхати.
саматхаккхандхаке има̄ две а̄паттийо хонтӣти йоджана̄. есева найо сесесупи. кхуддакаваттхукети кхуддакаваттхуккхандхаке. гарубхан̣д̣ависсаджджанети гарубхан̣д̣асса виссаджджане.
сан̇гхабхедети сан̇гхабхедаккхандхаке. ‘‘сама̄ча̄рам̣ пуччхиссанти вутте ваттаккхандхаке’’ти имина̄ сама̄ча̄расаддена ваттаккхандхакам̣ гахетаббанти дассети. са̄ти дуккат̣а̄патти. ‘‘татха̄’’ти падена ‘‘ека̄ дуккат̣а̄паттийева̄’’ти падам̣ атидисати. ‘‘па̄тимоккхат̣т̣хапане’’ти имина̄ па̄л̣ийам̣ т̣хапанам̣ пуччхиссанти еттха ‘‘па̄тимоккха’’нтиа̄дипадасса лопам̣ дассети. пан̃часатикасаттасатикесӯти пан̃часатикаккхандхакасаттасатикаккхандхакесу. а̄ропитоти еттха рупадха̄туйа̄ двикаммикатта̄, нйа̄диган̣атта̄ ча ‘‘дхаммо’’ти падха̄накаммамева вуттам̣, на ‘‘сан̇гаха’’нти ападха̄накаммам̣. тена вуттам̣ ‘‘дхаммо сан̇гаха’’нти. таттха̄ти пан̃часатикасаттасатикесу.
ити кхандхакапуччха̄ван̣н̣ана̄йа йоджана̄ саматта̄.
екуттариканайо
екуттариканайо екакава̄раван̣н̣ана̄
321. евам̣ кхандхакапуччха̄йа ван̣н̣анам̣ катва̄ ида̄ни екуттариканайасса там̣ каронто а̄ха ‘‘а̄патти…пе… найе’’ти. таттха екуттариканайе евам̣ виниччхайо ведитабботи йоджана̄. ‘‘чха а̄паттисамут̣т̣ха̄на̄нӣ’’ти имина̄ самут̣т̣ха̄на̄ни а̄паттим̣ каронтӣти аттхена а̄паттикара̄ на̄ма̄ти дассети. етесанти чханнам̣ а̄паттисамут̣т̣ха̄на̄нам̣. хӣти йасма̄, а̄паджджатӣти самбандхо. сиккха̄паде ча̄ти ма̄тика̄сиккха̄паде ча. лахука̄ а̄паттӣти еттха аппаса̄ваджджатта̄ на лахука̄ на̄ма хоти, лахукена пана винайакаммена̄ти а̄ха ‘‘лахукена винайакаммена висуджджханато’’ти. пан̃чавидха̄ти тхуллаччайа̄дивасена пан̃чапака̄ра̄. кеначӣти лахукена ва̄ гарукена ва̄ кеначи а̄ка̄рена. сам̣виджджати гихибха̄вато авасесо саман̣абха̄во етисса̄ти са̄васеса̄, пат̣ипаккхавасена анавасеса̄. две а̄паттиккхандха̄ти па̄ра̄джикасан̇гха̄дисесавасена две а̄паттиккхандха̄.
‘‘каронтӣ’’ти имина̄ антара̄йика̄ти еттха н̣икапаччайасса аттхам̣ дассети. антара̄йика̄ а̄паттийо саббатха̄ антара̄йика̄ хонтӣти а̄ха ‘‘антара̄йикам̣ а̄паннасса̄пӣ’’тиа̄ди. десетва̄ суддхипаттасса̄ти самбандхо. локаваджджа̄ти локехи ваджджетабба̄. пан̣н̣аттиваджджа̄ти бхагавато пан̣н̣аттийа̄ ваджджетабба̄. йанти йам̣ а̄паттим̣ а̄паджджатӣти самбандхо. каронтоти кирийама̄нато. еттха хи ма̄насаддасса анта̄десо. имина̄ каран̣ам̣ кирийанти бха̄ваттхам̣ дассети. а̄паджджатӣти пуггало а̄паджджати. са̄ а̄патти кирийато самут̣т̣хита̄ на̄ма̄ти йоджана̄. ка̄ а̄патти вийа̄ти а̄ха ‘‘па̄ра̄джика̄патти вийа̄’’ти. есева найо анантарава̄кйесупи.
пубба̄паттӣти еттха пуббасаддо пат̣хаматтхоти а̄ха ‘‘пат̣хамам̣ а̄панна̄паттӣ’’ти. ‘‘а̄панна̄’’ти падена маджджхелопам̣ дассети. паччха̄ а̄панна̄паттӣти ваттабхедадуккат̣а̄патти. мӯлависуддхийа̄ти мӯле ка̄йачи а̄паттийа̄ амиссатта̄ висуддхийа̄ а̄паттийа̄. курундийам̣ вуттанти самбандхо. идампӣти курундийам̣ вуттавачанампи. писаддена пуримам̣ маха̄ат̣т̣хакатха̄вачанам̣ апеккхати. екена парийа̄йена̄ти екена ка̄ран̣ена.
йа̄ти а̄патти, десита̄ хотӣти самбандхо. айам̣ десита̄ ган̣анӯпика̄ на̄ма̄ти йоджана̄. йа̄ десита̄ хоти, айам̣ аган̣анӯпика̄ на̄ма̄ти йоджана̄. саусса̄хенева̄ти пунапи а̄паджджисса̄мӣти саха усса̄хенева. хӣти саччам̣, йасма̄ ва̄. ‘‘ган̣анам̣ на упетӣ’’ти имина̄ ган̣анам̣ на упагаччхатӣти аган̣анӯпика̄ти вачанаттхам̣ дассети. ат̣т̣хаме ваттхусмим̣ пӯран̣ети самбандхо. идам̣ па̄л̣ийам̣ ат̣т̣хаваттхукапӯран̣авасена бхиккхунӣнам̣ а̄гататта̄ бхиккхунийо сандха̄йа вуттам̣. бхиккхӯнампи дутийапа̄ра̄джикат̣т̣ха̄не лаббхатийева.
тхуллаваджджа̄ти еттха тхуллам̣ ваджджам̣ етисса̄ти тхуллаваджджа̄ти дассенто а̄ха ‘‘тхулладосе пан̃н̃атта̄’’ти. йа̄ ча дхаммикасса пат̣иссавасса асачча̄пане а̄патти аттхи, са̄ ча гихипат̣исам̣йутта̄ти йоджана̄. пан̃ча̄нантарийакамма̄паттӣти пан̃чахи а̄нантарийакаммехи а̄панна̄ па̄ра̄джика̄патти. судиннаттхера̄дӣти а̄дисаддена дханийаттхера̄дайо сан̇ган̣ха̄ти. а̄дикаммикоти а̄дикаммам̣ каронто, тасмим̣ нийутто ва̄. маккат̣исаман̣а̄дӣти а̄дисаддена ваджджипуттака̄дайо сан̇ган̣ха̄ти. йо када̄чи карахачи а̄паттим̣ а̄паджджати, со адхичча̄паттико на̄ма̄ти йоджана̄. паратопи есева найо.
‘‘чодетӣ’’ти имина̄ чодетӣти чодакоти вачанаттхам̣ дассети. ‘‘чодито’’ти имина̄ чодитабботи чудито, сойева чудитакоти вачанаттхам̣ дассети. пан̃чадасасӯти па̄тимоккхат̣т̣хапанаккхандхаке вуттесу пан̃чадасадхаммесу. тена̄ти адхаммачодакена, чодитоти самбандхо. па̄тимоккхат̣т̣хапанаккхандхаке (чӯл̣ава. 401) вутте сачче ча акуппе ча атит̣т̣хантопи адхаммачудитакойева на̄ма, со пана дхаммачодакена чодитейева куппанто адхаммачудитако на̄ма, адхаммачодакена чодите пана куппантопи адхаммачудитако на̄ма на хоти, тасма̄ идха на вутто. ‘‘саманна̄гато’’ти имина̄ нийата̄ етасса сантӣти нийатоти вачанаттхам̣ дассети.
а̄паджджитум̣ бхабба̄ти бхабба̄паттика̄. кеначи каммена акатопи ануккхиттакойева на̄ма, со пана уккхиттакоти сан̇ка̄бха̄вато идха на вутто. айанти таджджанӣйа̄дикаммакато бхиккху. хӣти йасма̄, на копетӣти самбандхо. лин̇гадан̣д̣акаммасам̣ва̄сана̄сана̄хӣти лин̇гана̄санена ча дан̣д̣акаммана̄санена ча сам̣ва̄сана̄санена ча. йена̄ти бхиккхуна̄. соти на̄на̄сам̣ва̄сако. двиннам̣ на̄на̄сам̣ва̄сака̄нам̣ висесо хет̣т̣ха̄ (па̄чи. ат̣т̣ха. 428) вуттойева. т̣хапанам̣ джа̄нитаббанти еттха ким̣ т̣хапанам̣ на̄ма̄ти а̄ха ‘‘па̄тимоккхат̣т̣хапана’’нти.
ити екакава̄раван̣н̣ана̄йа йоджана̄ саматта̄.
екуттариканайо дукава̄раван̣н̣ана̄
322. дукесу ачиттака̄ а̄паттӣти самбандхо. бхӯта̄рочана̄паттӣти па̄читтийа̄патти. абхӯта̄рочана̄паттӣти па̄ра̄джикатхуллаччайа̄патти. падасодхамма̄дика̄тиа̄дисаддена уттаричхапан̃чава̄ча̄ сан̇гахита̄. ман̃чапӣт̣ха̄дӣнантиа̄дисаддена бхисиа̄дайо сан̇ган̣ха̄ти. ана̄пуччха̄гамана̄дӣсӯти а̄дисаддена ануддхаритва̄ гаманам̣ сан̇ган̣ха̄ти. сапуггалоти со аттасан̇кха̄то пуггало сапуггало. парапуггалоти паро пуггало парапуггало. гаруканти сан̇гха̄дисесам̣. лахуканти па̄читтийам̣. пуна гаруканти па̄ра̄джикам̣. пуна лахуканти па̄читтийамева.
ан̇гулиматтампӣти писаддена кесаггаматтампӣти аттхам̣ сампин̣д̣ети. танти ман̃чапӣт̣хам̣. гамийо а̄паджджати на̄ма̄ти самбандхо.
‘‘а̄дийанто а̄паджджати на̄ма̄’’тиа̄дина̄ аттха̄патти а̄дийанто а̄паджджатӣти па̄л̣ийам̣ а̄дийанто хутва̄ а̄паджджати а̄патти аттхӣти йоджана̄найам̣ дассети. еван̃хи сати ‘‘а̄паджджатӣ’’ти а̄кхйа̄тападам̣ ‘‘аттхӣ’’ти кирийантарам̣ апеккхитва̄ катта̄ хотӣти дат̣т̣хаббам̣. атха ва̄ а̄дийанто пуггало йам̣ а̄паттим̣ а̄паджджати, са̄ а̄патти аттхӣти йоджана̄. есева найо ан̃н̃есупи. мӯгаббата̄дӣнӣти а̄дисаддена говатакуккуравата̄дӣни сан̇ган̣ха̄ти. па̄рива̄сика̄дайо а̄паджджантӣти самбандхо. таджджанӣйа̄дикаммаката̄ ва̄ пуггала̄ти йоджана̄. асама̄дийанта̄ а̄паджджантӣти асама̄дийанта̄ хутва̄ а̄паджджанти. тети пуггале. каронто а̄паджджати на̄ма̄ти каронто хутва̄ а̄паджджати на̄ма̄ти йоджана̄. евам̣ денто а̄паджджати на̄ма̄тиа̄дӣсупи.
екараттачха̄раттасатта̄хадаса̄хама̄са̄тиккамесӯти ‘‘екараттампи тичӣварена виппавасеййа̄’’ти (па̄ра̄. 475-476) ча ‘‘чха̄раттапарамам̣ тена бхиккхуна̄ тена чӣварена виппаваситабба’’нти (па̄ра̄. 653) ча ‘‘сатта̄хапарамам̣ саннидхика̄ракам̣ парибхун̃джитабба’’нти (па̄ра̄. 622-623) ча ‘‘даса̄хапарамам̣ атирекачӣварам̣ дха̄ретабба’’нти (па̄ра̄. 462-463) ча ‘‘ма̄сапарамам̣ никкхипитабба’’нти (па̄ра̄. 499-500) ча вуттака̄ла̄тиккамесу.
имам̣ пана а̄паттим̣ а̄паджджати на̄ма̄ти самбандхо.
йасмим̣ паккхе нисинноти йасмим̣ паккхе сайам̣ нисинно. тесанти аттано паккхе нисинна̄нам̣, на̄на̄сам̣ва̄саканти самбандхо. йесанти сакапаккхе нисинна̄нам̣. каммам̣ копетӣти на̄на̄сам̣ва̄сакатта̄ каммам̣ копети. итаресанти парапаккхе нисинна̄нам̣. хаттхапа̄сам̣ ана̄гататта̄ каммам̣ копетӣти йоджана̄. ‘‘есева найо’’ти вуттавачанам̣ виттха̄ренто а̄ха ‘‘йесам̣ хӣ’’тиа̄ди. йесанти сакапаккхе ва̄ парапаккхе ва̄ нисинна̄нам̣ йесам̣ бхиккхӯнам̣. соти бхиккху. а̄паджджитаббатоти а̄паджджитаббабха̄вато. имина̄ пуггалена чхахи самут̣т̣ха̄нехи а̄паджджитабба̄ти а̄паттийоти вачанаттхам̣ дассети. каммена ва̄ сала̄кагга̄хена ва̄ти еттха уддесо камме лаккхан̣аха̄ранайена сан̇гахам̣ гаччхати, воха̄ра̄нусса̄вана̄ сала̄кагга̄хети дассенто а̄ха ‘‘уддесо чева…пе… ека’’нти. пуббабха̄га̄ти сан̇гхабхедасса пуббабха̄ге паватта̄. пама̄н̣анти сан̇гхабхедасса ка̄ран̣ам̣.
аддха̄нахӣно на̄ма̄ти еттха аддха̄насаддо ка̄лапарийа̄йоти а̄ха ‘‘ӯнавӣсативассо’’ти. тхеййасам̣ва̄сака̄дайотиа̄дисаддена титтхийапаккантакабхиккхунӣдӯсакапан̃ча̄нантарийа̄ сан̇гахетабба̄. ат̣т̣ха абхаббапуггала̄ каран̣адуккат̣ака̄ на̄ма хонтӣти йоджана̄. еттха каттаббанти каран̣ам̣, каммам̣, дут̣т̣ху каттаббанти дуккат̣ам̣, каммамева. каран̣ам̣ дуккат̣аметасса̄ти каран̣адуккат̣ако. висесанапаранипа̄то ‘‘агйа̄хито’’тиа̄дӣсу вийа. тадеваттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘дуккат̣акирийа̄’’тиа̄ди. но ча йа̄чатӣти еттха йа̄чадха̄туйа̄ падха̄накаммам̣ дассенто а̄ха ‘‘упасампада’’нти, ‘‘сан̇гха’’нти ападха̄накаммама̄нетаббам̣. тепит̣акоти типит̣акам̣ ва̄чуггатавасена дха̄рако. а̄н̣а̄йапӣти писаддо ‘‘матенапӣ’’ти аттхам̣ сампин̣д̣ети. йа̄чантассева̄ти ниссайам̣ а̄чарийам̣ йа̄чантассева. йам̣ ваттхум̣ аджджха̄чаранто а̄паттим̣ а̄паджджати, там̣ ваттху са̄тиса̄рам̣ на̄ма̄ти йоджана̄.
упагха̄тика̄ти еттха упаханантӣти упагха̄та̄, тейева упагха̄тика̄ти дассенто а̄ха ‘‘упагха̄та̄’’ти. таттха̄ти двӣсу упагха̄тикесу. две венайика̄ти еттха винайена сиддха̄ венайика̄ти дассенто а̄ха ‘‘винайасиддха̄’’ти. ‘‘две аттха̄’’ти имина̄ н̣икасаддасса сарӯпам̣ дассети. пан̃н̃атта̄нуломам̣ на̄ма дат̣т̣хаббанти самбандхо. паччайагха̄тоти паччайасса гха̄то. имина̄ сетугха̄тоти еттха сетусаддо паччайава̄чакоти дассети. читтасса̄пӣти писаддо пагева ка̄йава̄ча̄нанти дассети. итипӣти писаддо дутийаттхасампин̣д̣ано. ‘‘пама̄н̣ена̄’’ти имина̄ маттака̄рита̄ти еттха маттасаддо пама̄н̣аттхоти дассети. ‘‘каран̣а’’нти имина̄ ка̄рита̄ти таддхитабха̄вам̣ китабха̄вена дассети сабха̄гатта̄. ка̄йадва̄риканти ка̄йадва̄ре паваттам̣ а̄паттим̣. имина̄ а̄паджджатӣти падасса каммам̣ дассети. ка̄йенева вут̣т̣ха̄тӣти ка̄йаса̄маггийа̄ да̄натта̄ ка̄йенева вут̣т̣ха̄ти. сӣсамаккхана̄дӣти а̄дисаддена па̄дамаккхана̄дим̣ сан̇ган̣ха̄ти.
танти бха̄рам̣. ‘‘ниттхаритум̣ вӣрийам̣ а̄рабхатӣ’’ти имина̄ вахана̄ка̄рам̣ дассети. тхеро сама̄ноти йоджана̄. навахана̄ка̄рам̣ дассенто а̄ха ‘‘ануджа̄на̄мӣ’’тиа̄ди. ‘‘куккучча̄йитва̄ каротӣ’’ти имина̄ куккуччасаддасса на̄мадха̄тум̣ дассети. ‘‘дива̄ ча ратто ча̄’’ти имина̄ абхин̣хам̣ а̄сававад̣д̣ханам̣ дассети. таттха таттха̄ти тесу тесу вибхан̇гаккхандхакесу.
ити дукава̄раван̣н̣ана̄йа йоджана̄ саматта̄.
екуттариканайо тикава̄раван̣н̣ана̄
323. тикесу бхагавати тит̣т̣ханте йам̣ а̄паттим̣ а̄паджджати, са̄ а̄патти аттхӣти йоджана̄. саббаттха̄ти саббесу падесу. виттха̄рам̣ дассенто а̄ха ‘‘таттха̄’’тиа̄ди. таттха таттха̄ти тикесу, виттха̄ро евам̣ ведитабботи йоджана̄. лохитуппа̄да̄паттӣти ануломапа̄ра̄джика̄патти. ‘‘а̄вусова̄дена̄’’ти ‘‘а̄вусо’’ти воха̄рена. воти тумхехи.
ка̄лети пуребхаттака̄ле. вика̄лети паччха̄бхаттака̄ле. авасесам̣ а̄паттинти самбандхо. дасавассомхӣти ахам̣ дасавассо амхи. навоти пан̃чавассаапарипун̣н̣о. маджджхимоти пан̃чавассато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва дасавассаапарипун̣н̣о. кусалачитто а̄паджджатӣти кусалачитто хутва̄ а̄паджджати. абйа̄катачиттоти супантасса бхаван̇гачиттам̣ сандха̄йа вуттам̣. йанти а̄паттим̣. саббанти а̄паттим̣, а̄паджджатӣти самбандхо. дуккхаведана̄саман̇гӣ хутва̄ а̄паджджатӣти йоджана̄. йанти а̄паттим̣.
тайо пат̣иккхепа̄ти еттха пат̣иккхепасса са̄микам̣ дассенто а̄ха ‘‘буддхасса бхагавато’’ти. килесасаллекханакапат̣ипаттийа̄ти килесам̣ салликхати танум̣ каротӣти килесасаллекханака̄, са̄йева пат̣ипатти килесасаллекханакапат̣ипатти, та̄йа.
парисам̣ упат̣т̣ха̄пенто ба̄лоти самбандхо. парисам̣ упат̣т̣ха̄пенто пан̣д̣ито ча̄ти самбандхо. авасесам̣ а̄паттинти йоджана̄. ка̄л̣ети ка̄л̣апаккхе. джун̣хети джун̣хапаккхе.
каттикапун̣н̣ама̄сийа̄ти паччхимакаттикапун̣н̣ама̄сийа̄. курундийам̣ вуттанти самбандхо. сувуттака̄ран̣ам̣ дассенто а̄ха ‘‘ча̄тума̄са’’нтиа̄ди. хӣти йасма̄, парийесанто ча нива̄сенто ча бхиккхӯти йоджана̄.
ваттхунти метхунадхамма̄диваттхум̣.
пат̣иччха̄дети ета̄йа̄ти пат̣иччха̄дӣти каран̣аттхопи йуджджати. виттха̄рам̣ дассенто а̄ха ‘‘два̄рам̣ пидахитва̄’’тиа̄ди. етадева̄ти парикаммамева. убхайаттха̄ти убхайесу джанта̄гхарапат̣иччха̄диудакапат̣иччха̄дӣсу. саббанти акхилам̣ парикамма̄дим̣. ниййантӣти нилӣйитва̄ йанти. имина̄ вахантӣти еттха вахадха̄ту гатйаттхоти дассети. аббхамахика̄дхӯмараджара̄хувимуттанти аббхена ча махика̄йа ча дхӯмена ча раджена ча ра̄хуна̄ ча вимуттам̣. тесӯти аббха̄дӣсу. татха̄ти йатха̄ чандаман̣д̣алам̣ вирочати, татха̄ сӯрийаман̣д̣алам̣.
каран̣ӣйена хутва̄ти самбандхо.
каппентоти каронто. а̄гантуко а̄паджджатӣти самбандхо. анаджджхит̣т̣хоти анаджджхесито хутва̄ти самбандхо. тин̣аваттха̄ракасаматхе ка̄йена вут̣т̣ха̄ти ка̄йаса̄маггийа̄ да̄натта̄.
а̄га̄л̣ха̄йа четеййа̄ти а̄га̄л̣хасаддо дал̣хапарийа̄йоти а̄ха ‘‘дал̣хабха̄ва̄йа̄’’ти. а̄ бхусо га̄хийате а̄га̄л̣хо, га̄л̣хо ба̄л̣хо дал̣хоти аттхато екам̣. четеййа̄ти пакаппеййа. на пӯрайатоти на пӯрайантасса. аладжджӣ ча хоти ба̄ло ча апакататто ча̄ти еттха ба̄ламаттаапакататтаматтена каммам̣ на ка̄таббам̣, а̄паттивасенева пана ка̄таббанти дассенто а̄ха ‘‘ба̄ло’’тиа̄ди. таттха ба̄ло на джа̄на̄тӣти самбандхо. айанти ба̄ло. етта̄вата̄ти еттакена аджа̄нанаматтена. ба̄лабха̄вамӯлакам̣ а̄паттинти самбандхо. две а̄паттиккхандхети па̄ра̄джикасан̇гха̄дисесавасена две а̄паттира̄сайо. тесанти тин̣н̣ам̣ пуггала̄нам̣, ка̄таббанти самбандхо.
ка̄йико даво на̄ма̄ти ка̄йико париха̄со на̄ма. мукха̄ламбаракаран̣а̄дибхедоти мукхена а̄ламбарана̄макатӯрийакиччасса каран̣а̄дибхедо. двӣхипи два̄рехӣти ка̄йавачӣвасена двӣхипи два̄рехи. ка̄йадва̄ре пан̃н̃аттасиккха̄падавӣтиккамоти ка̄йадва̄ре пан̃н̃аттасса ка̄йасам̣сагга̄дисиккха̄падасса вӣтиккамо. вачӣдва̄ре пан̃н̃аттасиккха̄падавӣтиккамоти вачӣдва̄ре пан̃н̃аттасса дут̣т̣хуллава̄ча̄дисиккха̄падасса вӣтиккамо. ка̄йикена упагха̄тикена̄ти еттха упагха̄тикам̣ на̄ма асиккхананти а̄ха ‘‘асиккханена̄’’ти. касма̄ асиккханам̣ упагха̄там̣ на̄ма̄ти а̄ха ‘‘йо хӣ’’тиа̄ди. таттха йоти пуггало. танти ка̄йадва̄ре пан̃н̃аттасиккха̄падам̣. нанти евамева. хи йасма̄ упагха̄тетӣти самбандхо. веджджакаммена саманна̄гатоти самбандхо. са̄санауггахан̣аа̄рочана̄дина̄ ва̄часикена миччха̄джӣвена̄ти йоджана̄.
‘‘ма̄ бхан̣д̣анам̣ карӣ’’ти имина̄ ‘‘ма̄’’ти пат̣иседхасса ‘‘карӣ’’ти па̄т̣хасесена самбандхитаббабха̄вам̣ дассети. на вохаритаббанти еттха випуббаавапубба-харадха̄ту катханаттхоти а̄ха ‘‘на кин̃чи ваттабба’’нти. хӣти саччам̣. бӣджанагга̄ха̄дикети а̄дисаддена дхаммаджджхесана̄дим̣ сан̇ган̣ха̄ти. ока̄сакаммам̣ ка̄рентасса̄ти еттха ‘‘ока̄са’’нти ча ‘‘ока̄сакамма’’нти ча садисанти а̄ха ‘‘ока̄сам̣ ка̄рентасса̄’’ти. на а̄да̄таббанти на ган̣хитаббам̣. тамеваттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘йаттха гахетва̄’’тиа̄ди.
йанти винайам̣. соти бхиккху. соти винайо. тасса̄ти бхиккхусса. иданти каммам̣. ан̃н̃ам̣ пуччха̄ти майа̄ ан̃н̃ам̣ бхиккхум̣ пуччха̄хӣти йоджана̄. итӣти евам̣. соти тӣхан̇гехи саманна̄гато бхиккху. асса̄ти тӣхан̇гехи саманна̄гатасса. на са̄каччхитабботи на саха катхетаббо.
‘‘ладдхи’’нти имина̄ идамаппаха̄йа̄ти еттха идам̣саддасса висайам̣ дассети. ‘‘авиджахитва̄’’ти имина̄ ха̄дха̄ту тва̄паччайоти дассети. суддхам̣ брахмача̄ринти еттха саббатха̄ килесасуддхо кхӣн̣а̄савова гахетабботи а̄ха ‘‘кхӣн̣а̄савам̣ бхиккху’’нти. ‘‘па̄табйабха̄ва’’нти имина̄ па̄табйатанти еттха та̄паччайо бха̄ваттхе хотӣти дассети. ‘‘пат̣исевана’’нти имина̄ па̄табйасаддо йатха̄ка̄мапарибхун̃джанаттхоти дассети. гативисодхананти дуггатито сугатийа̄ висуджджханам̣. ‘‘акусала̄ни чева мӯла̄ни ча̄’’ти имина̄ акусаласаддасса ча мӯласаддасса ча тулйа̄дхикаран̣абха̄вам̣ дассети. тасма̄ акусаласан̇кха̄та̄ни мӯла̄ни акусаламӯла̄нӣти тулйа̄дхикаран̣асама̄со ка̄таббо. дуччарита̄нӣти еттха дусаддасса дут̣т̣хувирӯпаттхабха̄вам̣ дассенто а̄ха ‘‘дут̣т̣ху чарита̄ни, вирӯпа̄ни ва̄ чарита̄нӣ’’ти. вирӯпа̄нӣти вика̄расабха̄ва̄ни. ‘‘каран̣абхӯтена̄’’ти имина̄ ‘‘каттубхӯтена̄’’ти аттхам̣ пат̣иккхипати. таттха таттха̄ти тасмим̣ тасмим̣ кхандхаке.
ити тикава̄раван̣н̣ана̄йа йоджана̄ саматта̄.
екуттариканайо чатуккава̄раван̣н̣ана̄
324. чатуккесу евам̣ виниччхайо ведитабботи йоджана̄. тин̣аваттха̄ракасаматхат̣т̣ха̄нанти тин̣аваттха̄ракасаматхена адхикаран̣авӯпасамитат̣т̣ха̄нам̣. парасса каммава̄ча̄йа̄ти парасса каран̣абхӯта̄йа каммава̄ча̄йа. татоти чатуккато. паресӯти ан̃н̃есу чатуккесу еваматтхо ведитабботи йоджана̄. тамева̄ти ка̄йадва̄рикамева. пуна тамева̄ти вачӣдва̄рикамева. а̄паджджитабба̄паттин̃ча саха̄га̄расеййа̄паттин̃ча̄ти йоджана̄. джаггантоти джа̄гаранто.
ачиттако а̄паджджати на̄ма̄ти ‘‘ачиттако бхиккху а̄паджджати на̄ма̄’’ти ва̄ ‘‘ачиттако хутва̄ а̄паджджати на̄ма̄’’ти ва̄ йоджана̄ ка̄табба̄. сабха̄ганти ваттхусабха̄гам̣. тан̃ча̄ти ан̃н̃атарам̣ тан̃ча а̄паттим̣. итӣти евам̣.
каммена̄ти саманубха̄санакаммена. каммена вут̣т̣ха̄тӣти каммена ева вут̣т̣ха̄ти.
соти гихипариккха̄ро, а̄хат̣о хотӣти самбандхо. ава̄пуран̣анти кун̃чикам̣. антоти бхан̣д̣а̄га̄расса анто.
саммукха̄ вут̣т̣ха̄тӣти саммукха̄ ева вут̣т̣ха̄ти.
сайита̄йа ева бхиккхунийа̄ти йоджана̄. иданти саха̄га̄расеййа̄паттим̣, пат̣ичча̄ти самбандхо. етанти ‘‘лин̇гапа̄тубха̄вена̄’’ти вачанам̣, вуттанти самбандхо. убхиннампӣти бхиккхубхиккхунӣнампи. лин̇гапат̣ила̄бхена̄ти иттхилин̇гапат̣ила̄бхена. пат̣хаманти а̄дикаппака̄ле. ‘‘пат̣хамам̣ уппаннавасена̄’’ти имина̄ пуре уппаннам̣ пуриманти вачанаттхам̣ дассети. ‘‘сет̣т̣хабха̄вена̄’’ти имина̄ пурабха̄вена сет̣т̣хабха̄вена уппаннам̣ пуриманти вачанаттхам̣ дассети. ‘‘пурисалин̇га’’нти имина̄ имапаччайасса сарӯпам̣ дассети. пурисакуттапуриса̄ка̄ра̄дӣти а̄дисаддена пурисанимитта̄дайо сан̇ган̣ха̄ти. йа̄ни чхачатта̄лӣса сиккха̄пада̄нӣти йоджана̄. имина̄ вуттанайа̄нуса̄рена дутийачатуккепи аттхо ведитаббо. техӣти тим̣са̄дхикехи сатасиккха̄падехи.
маха̄падеса̄ти винайе (маха̄ва. 305) а̄гата̄ маха̄падеса̄. касма̄ маха̄падеса̄ ‘‘са̄муккам̣са̄’’ти вуччантӣти а̄ха ‘‘те хӣ’’тиа̄ди. таттха тети чатта̄ро маха̄падеса̄, вуччантӣти самбандхо. ‘‘сайа’’нти имина̄ са̄муккам̣са̄ти еттха сам̣саддасса сайаматтхам̣ дассети. ‘‘уккхипитва̄’’ти имина̄ уккам̣сасаддо уккхипанаттхоти дассети. ‘‘т̣хапитатта̄’’ти имина̄ сайам̣ уккам̣ситва̄ т̣хапита̄ са̄муккам̣са̄ти вачанаттхам̣ дассети. ‘‘аджджхохаран̣ӣйапарибхога̄’’ти имина̄ ба̄хирапарибхогам̣ ниваттети. удакам̣ пана̄ти кеначи асам̣саггам̣ пасаннодакам̣ пана. ка̄лети саппадат̣т̣хака̄ле. ‘‘пан̃ча ва̄ даса ва̄ сӣла̄нӣ’’ти имина̄ пан̃ча ва̄ даса ва̄ сӣла̄ни упа̄сакасӣланти дассети.
таттха ча̄ти виха̄ре ча. убхопӣти а̄гантука̄ва̄сикавасена убхопи. аса̄дха̄ран̣анти двӣхи аса̄дха̄ран̣ам̣. а̄паттинти бхиккхунӣхийева са̄дха̄ран̣ам̣ а̄паттим̣. гамийачатуккепӣти писаддо а̄гантукачатуккам̣ апеккхати. ваттхуна̄наттата̄ва̄ти метхуна̄диваттхуна̄наттата̄ ева. хӣти саччам̣, йасма̄ ва̄. са̄ти а̄патти. татха̄ти йатха̄ ка̄йасам̣сагге, татха̄ ласун̣акха̄данети йоджана̄. еттха̄ти ваттхуна̄наттата̄дичатукке. чатта̄ри па̄ра̄джика̄нӣти бхиккхупа̄тимоккхе а̄гата̄ни. висум̣ а̄паджджантесупи есева найоти самбандхо.
пуримачатуккети ваттхуна̄наттата̄дичатукке. йо пат̣хамо пан̃хоти йоджана̄. идха̄ти ваттхусабха̄гата̄дичатукке. йо ча̄ти йо ча пан̃хо. таттха̄ти ваттхуна̄наттата̄дичатукке. татийачатуттхесу пан̃хесӯти самбандхо.
‘‘саддхивиха̄рикасса̄’’ти падам̣ ‘‘каттабба’’ити паде сампада̄нам̣.
гаруканти па̄ра̄джикам̣. лахуканти тхуллаччайам̣ ва̄ дуккат̣ам̣ ва̄.
ат̣т̣ханнам̣ бхиккхунӣнам̣ пат̣ипа̄т̣ийа̄ нисӣдитаббато вуттам̣ ‘‘навамабхиккхунито’’ти. паччут̣т̣ха̄на̄раха̄ти пат̣имукхам̣ упат̣т̣ха̄тум̣ араха̄. ависесена ча̄ти ‘‘бхиккхӯ’’ти ва̄ ‘‘бхиккхунӣ’’ти ва̄ висеса, макатва̄ са̄ман̃н̃ена ча. ‘‘а̄сана̄рахачатуккасса̄’’ти падам̣ ‘‘пат̣хамапада’’нти паде авайависамбандхо.
аса̄дха̄ран̣анти бхиккхӯхи аса̄дха̄ран̣ам̣. вика̄ле каппатӣти тадахувика̄ле каппати. ка̄ла̄тӣтанти ка̄лайа̄масаттаха̄тӣтам̣. йа̄вака̄лика̄диттайан̃ча акаппийамам̣сан̃ча уггахитакан̃ча апат̣иггахитакан̃ча̄ти йоджана̄.
гун̣ан̇гун̣ӯпа̄ханан̃ча дхуванха̄нан̃ча чамматтхаран̣ан̃ча гун̣ан̇гун̣ӯпа̄ханадхуванха̄начамматтхаран̣а̄ни. има̄ни чатта̄рӣти пан̃чаваггена ган̣ена упасампадада̄на̄дӣни. идха̄ти паччантимесу джанападесу. идха̄ти маджджхимесу. иданти чатуббидхам̣ ваттху. дӣпетумпӣти дӣпанампи. тум̣паччайо хи катваттхаджотако. есева найо дӣпетум̣ пана̄ти еттха̄пи. сесам̣ анун̃н̃а̄таканти самбандхо. убхайаттхапӣти паччантимамаджджхимавасена убхайаттха̄пи.
чхандапа̄рисуддхиаккха̄нам̣ екам̣ катва̄ ‘‘чатта̄ро’’ти вуттам̣. чатта̄ро пуббакичча̄ти лин̇гавипалла̄со, ‘‘чатта̄ри пуббакичча̄нӣ’’ти хи аттхо. евам̣ вутта̄ни има̄ни чатта̄рӣти самбандхо. евам̣ а̄гата̄ саммутийоти самбандхо. саббаттха̄ти саббесу чатуккесу.
ити чатуккава̄раван̣н̣ана̄йа йоджана̄ саматта̄.
екуттариканайо пан̃чакава̄раван̣н̣ана̄
325. пан̃чакесу ‘‘пан̃ча пуггала̄ нийата̄’’ти етам̣ а̄нантарийа̄намева гахан̣анти йоджана̄. пан̃ча чхедана ка̄ а̄паттийо на̄ма ведитабба̄ти самбандхо. йа̄ викаппана̄ вутта̄ти йоджана̄. уссан̇китоти ут̣т̣хахитва̄ сан̇кито. парисан̇китоти пунаппунам̣ сан̇кито. акуппо арахаттапхаласан̇кха̄то дхаммо имасса̄ти акуппадхаммо, кхӣн̣а̄саво. кхӣн̣а̄саво сама̄нопи уссан̇кито чева парисан̇кито ча̄ти йоджана̄. парихаритабба̄ти апанетабба̄. хӣти саччам̣, йасма̄ ва̄. етесӯти агочаресу. тхӯпачӣваранти еттха тхӯпам̣ париккхипитва̄ катам̣ чӣварам̣ тхӯпачӣваранти дассенто а̄ха ‘‘ваммика’’нтиа̄ди. ваммико хи тхӯпайати уддхам̣ а̄рохатӣти тхӯпоти вуччати. нха̄нат̣т̣ха̄нети саббесам̣ нха̄нат̣т̣ха̄не. тан̃хи удакена ка̄йам̣ абхисин̃чати еттха̄ти абхисеканти вуччати. абхисеке чхад̣д̣итам̣ а̄бхисекикам̣, чӣварам̣. тена вуттам̣ ‘‘чхад̣д̣итачӣвара’’нти. бхатапат̣ийа̄бхатанти еттха бхарадха̄туйа̄ посанаттхам̣ пат̣иккхипитва̄ дха̄ран̣аттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘суса̄нам̣ нетва̄ пуна а̄нӣтака’’нти. таттха ‘‘суса̄на’’нти имина̄ каммам̣ дассети, ‘‘пуна̄’’ти имина̄ пат̣исаддасса аттхам̣ дассети. имехи падехи суса̄нам̣ бхатам̣ хутва̄ гехам̣ пат̣иа̄бхаритаббанти бхатапат̣ийа̄бхатанти вачанаттхам̣ дассети, йака̄ро падасандхикаро. па̄л̣ийам̣, ат̣т̣хакатха̄йан̃ча поттхакесу ‘‘гатапат̣ийа̄гата’’нти кан̣т̣хаджататийаккхарена па̄т̣хо аттхи, со асундаро.
ка̄йо пат̣хамам̣, ва̄ча̄ дутийам̣, ка̄йава̄ча̄ татийам̣, идам̣ сандха̄йа ‘‘татийена̄’’ти вуттам̣. таттхева̄ти антарапеййа̄ле ева.
адиннанти еттха ака̄расса нака̄рийабха̄ван̃ча тапаччайасса каммава̄чакабха̄ван̃ча дассенто а̄ха ‘‘ан̃н̃ена на динна’’нти. таттха ‘‘ан̃н̃ена̄’’ти имина̄ тапаччайасса каммава̄чакабха̄вам̣ дассети, нака̄рена ака̄расса ка̄рийам̣ дассети. кена ка̄ран̣ена авидитанти а̄ха ‘‘пат̣игган̣ха̄мӣти четана̄йа абха̄вена̄’’ти. авидитанти апа̄кат̣ам̣. нат̣асамаджджа̄дида̄нанти нат̣асамаджджа̄дӣнам̣ саббесам̣ да̄нам̣. усабхависсаджджананти усабхасса виссаджджанам̣. идам̣ упалаккхан̣авасена вуттам̣. сабба̄сампи пана манусса̄манусса̄нам̣ иттхӣнам̣ метхунаративасена пуриса̄нам̣ да̄нампи гахетаббам̣. иттхида̄нанти еттха̄пи йа̄сам̣ ка̄сан̃чи иттхӣнам̣ йесам̣ кесан̃чи пуриса̄нам̣ да̄нам̣ гахетаббам̣. пат̣ибха̄начиттакаммада̄нанти метхунасеванапат̣ибха̄начиттакаммада̄нам̣. локасса̄ти локена. катхетукамйата̄ти катхетука̄мата̄. ‘‘на суппат̣ивинодайа̄’’ти имина̄ дуккхена пат̣ивинодетабба̄ти дуппат̣ивинодайа̄, пат̣ивинодетум̣ на сукара̄ти дассети. упа̄йена̄ти йуттийа̄.
пхуссадеваттхеро ат̣т̣ха̄си кира̄ти самбандхо. екам̣санти бхумматтхе четам̣ упайогавачанам̣. екасмим̣ ам̣сети хи аттхо. буддха̄рамман̣анти буддхагун̣а̄рамман̣ам̣. ма̄роти девапуттама̄ро, гатоти самбандхо. гомайанти гомӣл̣хам̣. джараггавоти джарагон̣о. та̄дисамева̄ти гомайавиппакиран̣асабха̄вамева. виппака̄ранти висесапака̄рена каран̣ам̣. ван̇капа̄данти кут̣илапа̄дам̣. парикасантоти париччхедам̣ катва̄ вилекханто. вигаччхапурисоти вика̄рам̣, вирӯпам̣ ва̄ гатапурисо. ‘‘вибхаччхапурисо’’типи па̄т̣хо, висесена собхан̣ам̣ бхаккхапурисоти аттхо. айамева па̄т̣хо абхидха̄на̄дӣсу (абхидха̄наппадӣпика̄йам̣ 102 га̄тха̄йам̣) диссати. саманта̄ти кат̣аандхака̄равиха̄расса самантато. ма̄ро сийа̄ ну кхоти йоджана̄. на асаккхим̣ ити а̄ха̄ти йоджана̄. дит̣т̣хапубботи пуббе дит̣т̣хо. маха̄нубха̄воти девиддхийа̄ маха̄нубха̄во. ин̇гха̄ти уййоджанаттхе нипа̄то, уййоджемӣти аттхо. аттабха̄ванти тава аттабха̄вам̣. та̄дисам̣ рӯпанти буддхасса бхагавато аттабха̄васадисам̣ рӯпам̣. там̣сариккхаканти тена рӯпена садисам̣. патирӯпамева садисат̣т̣хена патирӯпакам̣, на екам̣сасадисам̣ рӯпам̣ кин̃чи садисарӯпанти аттхо. сакаттабха̄ванти сасса есо сако, сойева аттабха̄во сакаттабха̄во, там̣. айанти ма̄ро. катханти кена ка̄ран̣ена бхагава̄ на собхати ну кхо, собхатийева̄ти аттхо. тадева саматтхетум̣ вуттам̣ ‘‘саббасо вӣтара̄гадосамохо’’ти. ван̃читомхӣти ахам̣ ван̃чито амхи. ким̣ аттхӣти ким̣ на̄ма аттхи, мама ван̃чаначиттам̣ наттхӣти адхиппа̄йо. дахарабхиккху пат̣илабхатӣтиа̄дина̄ самбандхитаббам̣.
дахарабхиккху ат̣т̣ха̄сӣти самбандхо. сан̇ка̄рачхад̣д̣аним̣ паччхинти самбандхо. сан̇ка̄рам̣ чхад̣д̣ети има̄йа̄ти сан̇ка̄рачхад̣д̣анӣ. тиссадаттаттхеро на̄ма пуччхӣти самбандхо. на̄ва̄тоти потато. пан̃ха̄сахассанти саматхавипассана̄каммат̣т̣ха̄несу пуччха̄сахассам̣. пуччхӣти дахарам̣ пуччхи. париччхиндӣти тасмим̣ дивасе ка̄таббаваттам̣ нит̣т̣хапесӣти аттхо. йонакависайатоти йонакалокато. ат̣т̣ха каппе ануссарӣти четийан̇ган̣ам̣ дисва̄ читтасса пасӣданато пуббенива̄сан̃а̄н̣ена ат̣т̣ха каппе ануссари.
еко бхиккху гатоти самбандхо. девата̄ пуппхахаттха̄ ат̣т̣хам̣сӯти мануссавесам̣ гахетва̄ ат̣т̣хам̣су. тена вуттам̣ ‘‘катарага̄мава̄сика̄ттха̄’’ти. тумхе катарасмим̣ га̄ме васанасӣла̄ аттха бхаватха̄ти йоджана̄. идхева̄ти имасмим̣йева т̣ха̄не. т̣хита̄мха̄ти майам̣ т̣хита̄ амха̄ти йоджана̄.
айам̣ катха̄ти айам̣ ваккхама̄накатха̄. ким̣ амаччапутто па̄са̄дико ну кхоти йоджана̄. нети амаччапуттаабхайаттхере. н̃а̄така̄ агамам̣сӯти самбандхо. тхерама̄та̄пи пахин̣ӣти самбандхо. писаддена н̃а̄таке апеккхати. пахин̣а̄ка̄рам̣ дассенто а̄ха ‘‘путто ме’’тиа̄ди. амаччапутто а̄рӯл̣хоти самбандхо. абхайаттхеро а̄ха̄ти самбандхо. тена̄ти амаччапуттена. йугагга̄ханти йугасса га̄хам̣. ‘‘махаллакаттхерасса саммат̣т̣хат̣т̣ха̄не качаварам̣ чхад̣д̣етва̄’’ти вачанам̣ а̄ви каронто а̄ха ‘‘атӣтаттабха̄ве кира̄’’тиа̄ди. амаччапутто чхад̣д̣есӣти самбандхо.
танти саммаджджанаваттам̣. татра̄ти ‘‘саттхуса̄санам̣ катам̣ хотӣ’’тивачане. а̄йасма̄ са̄рипутто нисӣди кира̄ти самбандхо. бхагава̄ пачча̄ган̃чхӣти самбандхо. па̄да̄нӣти па̄дасса аккаманат̣т̣ха̄на̄ни, па̄дачетийа̄нӣти аттхо. тхеро нисӣдӣти самбандхо. джан̣н̣укехи патит̣т̣ха̄йа ‘‘па̄дачетийам̣ вандитва̄’’ти па̄т̣хасесо аджджха̄харитаббо. ме нисиннабха̄вам̣ ме саттха̄ ан̃н̃а̄си вата̄ти йоджана̄. месаддо хи пуббапара̄пеккхо. чодананти доса̄ропанам̣. ка̄ресса̄мӣти дасабалам̣ ка̄ресса̄ми. бхагава̄ а̄ха̄ти самбандхо. гатосӣти твам̣ гато аси, вичарантасса туйхам̣ на патирӯпанти йоджана̄. татоти чоданака̄лато.
еттако виниччхайо упалаббхатӣти самбандхо. бха̄сапарийантанти вачанапариччхедам̣. айанти катха̄. еттакам̣ вачананти самбандхо. гайхӯпаганти гахетаббабха̄вам̣ упагаманам̣, ган̣хитум̣ кхаманӣйанти аттхо. та̄нӣти две мӯла̄ни. пуна та̄нӣти самудайабхӯта̄ни чха а̄паттисамут̣т̣ха̄на̄ни. ваттхунти метхуна̄диваттхум̣. итипӣти писаддо пат̣хаманайам̣ апеккхати. еттха пат̣хаманайе мӯлена самудайасса па̄йато абхедо хоти, паччхиманайе пана саббатха̄ бхедо хоти. тасма̄ паччхиманайойева йуттатароти дат̣т̣хаббо. ‘‘вӯпасамматӣ’’ти имина̄ ‘‘нируджджхатӣ’’ти падасса самуччхеданиродхам̣ дассети. вут̣т̣ха̄нена̄ти парива̄са̄дивинайакаммена.
теттим̣самӯла̄нам̣ сарӯпам̣ дассенто а̄ха ‘‘вива̄да̄дхикаран̣асса два̄даса мӯла̄нӣ’’тиа̄ди. екам̣ мӯланти самбандхо. та̄нӣти теттим̣са мӯла̄ни. паратоти парасмим̣. ‘‘ат̣т̣ха̄раса бхедакараваттхӯнӣ’’тиа̄дина̄ адхикаран̣а̄нам̣ самут̣т̣ха̄нам̣ дассети. чатта̄ри сан̇гхакичча̄ни нисса̄йа уппаджджатӣти йоджана̄. иданти ваттху. саттаннам̣ нида̄нанти саттаннам̣ а̄паттиккхандха̄нам̣ пан̃н̃аттит̣т̣ха̄насан̇кха̄там̣ нида̄нам̣. еттха̄ти т̣ха̄не. пан̃н̃аттим̣ на джа̄на̄тӣти еттха ‘‘анупан̃н̃аттим̣ на джа̄на̄тӣ’’ти ваккхама̄натта̄ пат̣хамапан̃н̃атти гахетабба̄ти а̄ха ‘‘пат̣хамапан̃н̃аттим̣ на джа̄на̄тӣ’’ти. анупан̃н̃аттӣти еттха анусаддо наупаччхиннаттхоти а̄ха ‘‘пунаппунам̣ пан̃н̃аттим̣ на джа̄на̄тӣ’’ти. паччха̄ттхопи йуджджатева пат̣хамапан̃н̃аттито паччха̄ пан̃н̃аттатта̄. анусандхивачанапатханти еттха анусандхӣнам̣ васена вачанапатханти дассенто а̄ха ‘‘катха̄нусандхивиниччхайа̄нусандхивасена ваттху’’нти. н̃аттикиччанти н̃аттийа̄ киччам̣. имина̄ н̃аттийа̄ти еттха са̄мйаттхе са̄мивачанам̣. карадха̄тусамбандхе каран̣авачанампи йуджджатева. каран̣анти еттха ча йупаччайасса камматтхабха̄ван̃ча дассети. на кевалам̣ н̃аттикамме ева н̃аттикиччам̣ на джа̄на̄ти, атха кхо н̃аттидутийан̃аттичатуттхакаммесупи на джа̄на̄тӣти дассенто а̄ха ‘‘н̃аттидутийан̃аттичатуттхакаммесӯ’’тиа̄ди. пуббе т̣хапетабба̄ти н̃атти на̄ма каммава̄ча̄йа пуббе т̣хапетабба̄ти на джа̄на̄ти. имина̄ напуббакусалабха̄вам̣ дассети. ‘‘паччха̄’’ти имина̄ наапаракусалабха̄вам̣ дассети. писаддена пат̣хаманайам̣ апеккхати. ‘‘ка̄лам̣ на джа̄на̄тӣ’’ти имина̄ ака̄лан̃н̃ӯти падасса виггахава̄кйам̣ дассети. ка̄лам̣ дассенто а̄ха ‘‘анаджджхит̣т̣хо’’тиа̄ди.
‘‘дхутан̇ге а̄нисам̣сам̣ аджа̄нитва̄’’ти имина̄ мандамомӯха̄нам̣ пхалам̣ дассети. па̄пиччхоти еттха па̄пиччхо на̄ма паччайала̄бхасса паттхана̄ти а̄ха ‘‘паччайала̄бхам̣ паттхайама̄но’’ти. ка̄йавивеко ча читтавивеко ча упадхививеко ча ка̄йачиттаупадхививекам̣, сама̄ха̄радвандо, пуббападесу уттарападалопо. етасса̄ти а̄ран̃н̃икасса. имина̄ има̄йа аттхо идаматтхо, со етассаттхӣти идаматтхӣти вачанаттхам̣ дассети. аппиччхан̃н̃ева̄тиа̄дӣсу евасадда̄нам̣ чхад̣д̣етаббаттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘на ан̃н̃ам̣ кин̃чи лока̄миса’’нти.
нававидханти дивасавасена тивидхам̣, татха̄ каттабба̄ка̄равасена, татха̄ ка̄ракавасена̄ти нававидхам̣ упосатхам̣.
ка̄йадуччарита̄ди йасма̄ на паса̄дам̣ сам̣ваттети, на паса̄да̄йа ва̄ сам̣ваттати, тасма̄ апа̄са̄диканти вуччати. тена вуттам̣ ‘‘апа̄са̄диканти ка̄йадуччарита̄ди акусала’’нти. велам̣ атиккамма̄ти бходжана̄дика̄лам̣ атиккамитва̄. имина̄ ативеланти еттха атисаддасса атиккаманаттхан̃ча ‘‘ативела’’нти падасса ‘‘вихарато’’ти паде кирийависесанабха̄ван̃ча дассети. аппам̣ ка̄ланти йоджана̄. аватаран̣ам̣ ота̄роти дассенто а̄ха ‘‘отаран̣а’’нти. саббаттха̄ти саббесу пан̃чакесу.