4. саматхаккхандхакам̣

1. саммукха̄винайакатха̄

186-7. саматхаккхандхаке еваматтхо ведитабботи йоджана̄. чха ма̄тика̄пада̄нӣти ва̄кйампи сама̄сопи йуттойева. таттха сама̄со пана асама̄ха̄радигуйева. ‘‘никкхипитва̄’’ти падам̣ ‘‘вутто’’ти паде пуббака̄лакирийа̄висесанам̣, тулйаттхо ва̄. виттха̄роти вибхан̇го. таттха̄ти вибхан̇ге. сан̃н̃а̄петӣти еттха сан̃н̃ам̣ катва̄ джа̄на̄петӣти аттхам̣ пат̣иккхипанто а̄ха ‘‘паритосетва̄ джа̄на̄петӣ’’ти. имина̄ сам̣пуббо н̃а̄дха̄ту паритосанаттхам̣ антокатва̄ авабодханаттхо хотӣти дассети. ка̄ран̣апатирӯпака̄нӣти ка̄ран̣асса пат̣ибха̄га̄ни. ниджджха̄петӣти еттха джхедха̄ту олоканаттхоти а̄ха ‘‘олокетӣ’’ти. йатха̄ти йена̄ка̄рена, карийама̄нети самбандхо. соти дхаммава̄дӣ. паратопи есева найо. ‘‘пунаппуна’’нти имина̄ анупеккхатӣти еттха анусаддо на упаччхиннаттхоти дассети. пеккхати анупеккхатӣти еттха иккхадха̄ту ‘‘дассети анудассетӣ’’ти еттха дисадха̄туйа̄ садисаттхоти а̄ха ‘‘дассети…пе… парийа̄йавачана̄нӣ’’ти. тесан̃н̃ева̄ти ‘‘пеккхати анупеккхатӣ’’ти пада̄нан̃н̃ева. парийа̄йавачана̄нӣти вевачанасадда̄ аттхе парибйаттим̣ айанти гаччханти имехӣти парийа̄йа̄ни, та̄нийева вачана̄ни парийа̄йавачана̄ни. соти адхаммава̄дӣ. мохетва̄ти дхаммава̄дӣпуггала̄дим̣ моха̄петва̄.

188. дхаммава̄дӣ пуггало дассетӣти самбандхо. амохетва̄ти адхаммава̄дӣпуггала̄дим̣ амоха̄петва̄, авипарӣтам̣ джа̄на̄петва̄ти аттхо.

2. сативинайакатха̄

195. параммукхам̣ винети вина̄сетӣти винайо, параммукхам̣ винети вина̄сети анена̄ти ва̄ винайо, винайакаммам̣. сан̇гхадхаммавинайапуггаласаммукха̄нам̣ да̄таббо винайо саммукха̄винайо. пан̃чима̄нӣти еттха пан̃чаннам̣ сарӯпам̣ дассенто а̄ха ‘‘суддхасса̄’’тиа̄ди. анувадитасса да̄нанти самбандхо. ета̄нӣти пан̃ча ан̇га̄ни. ‘‘екекаан̇гавасена на лаббхантӣ’’ти имина̄ самуда̄йава̄кйаниббаттибха̄вато пан̃чан̇гавасенева лаббхантӣти дассети. десана̄маттамеветанти ‘‘пан̃чима̄нӣ’’ти етам̣ вачанам̣ десана̄маттамева, на авайавава̄кйаниббаттивачананти адхиппа̄йо. дхамманти бхӯтам̣. еттха̄ти ‘‘пан̃чима̄ни бхиккхаве’’тиа̄дивачане. таттха ча̄ти ‘‘пан̃чима̄ни бхиккхаве’’тиа̄дивачане ча. анувадантӣти еттха ануддхам̣санена вадантӣти дассенто а̄ха ‘‘чодентӣ’’ти. айам̣ пана сативинайо да̄табботи самбандхо. ана̄га̄минопӣти писаддо самбха̄ване, сакада̄га̄миа̄дике пана ка̄ на̄ма катха̄ти дассети. со ча кхоти сативинайо ча. чодийама̄нейева̄ти чодийама̄нассева, айамева ва̄ па̄т̣хо. тасминти сативинайасмим̣ диннети самбандхо. ачодитатта̄ катха̄ на рӯхатӣти а̄ха ‘‘чодентопӣ’’тиа̄ди. а̄паджджатӣти чодако а̄паджджати. чодана̄диаса̄руппе винети вина̄сетӣти винайо, винети вина̄сети анена̄ти ва̄ винайо, винайакаммам̣. сативепуллапаттасса да̄таббо винайо сативинайо.

3. амӯл̣хавинайакатха̄

196. бха̄ситапарикантанти еттха бха̄ситапарикантасадда̄нам̣ каран̣а̄пеккхатта̄ висум̣ каран̣ам̣ дассенто а̄ха ‘‘ва̄ча̄йа бха̄ситам̣, ка̄йена париканта’’нти. ‘‘париккаметва̄ ката’’нти имина̄ парикаматӣти парикантам̣, парикантам̣ хутва̄ катам̣ парикантанти вачанаттхам̣ дассети. париккаметва̄ти атиккамитва̄. сарата̄йасма̄ти еттха ука̄ралопасандхим̣ дассенто а̄ха ‘‘сарату а̄йасма̄’’ти. ‘‘еварӯпийа̄ а̄паттийа̄’’ти имина̄ а̄паджджита̄ти еттха тупаччайайогабха̄вато камматтхачхат̣т̣хийа̄пи самбхавабха̄вам̣ дассети. тупаччайайоге камматтхачхат̣т̣хӣ аниччам̣ хоти, тасма̄ па̄л̣ийам̣ ‘‘еварӯпийа̄ а̄паттийа̄’’ти камматтхачхат̣т̣хӣбха̄вена аватва̄ ‘‘еварӯпим̣ а̄патти’’нти камматтхадутийа̄бха̄вена вуттанти дат̣т̣хаббам̣. тасса̄ти ‘‘а̄паджджитва̄’’ти па̄т̣хасса. ‘‘пат̣хамам̣ паччха̄’’ти падехи адхиппа̄йаттхам̣ дассети. чодакасса катхам̣ винети вина̄сетӣти винайо, чодакасса катхам̣ винети вина̄сети анена̄ти ва̄ винайо. пат̣хамам̣ мӯл̣хабха̄вам̣ упагантва̄ паччха̄ амӯл̣хасса да̄таббо винайо амӯл̣хавинайо.

4. пат̣ин̃н̃а̄такаран̣акатха̄

200. пат̣иджа̄нийате, пат̣иджа̄нанам̣ ва̄ пат̣ин̃н̃а̄, та̄йа ка̄ретаббам̣.

5. йебхуййасика̄катха̄

202. йебхуййасика̄ти еттха йебхуййена паватта̄ йебхуййасика̄, дхаммава̄дӣнам̣ йебхуййата̄сампа̄дика̄ кирийа̄ти дассенто а̄ха ‘‘йасса̄ кирийа̄йа̄’’тиа̄ди. таттха йасса̄ кирийа̄йа̄ти йасса̄ йебхуййата̄сампа̄дика̄йа кирийа̄йа. еса̄ти йебхуййата̄сампа̄дика̄ кирийа̄.

204. ораматтаканти еттха орасаддо ча маттасаддо ча самӯхам̣ катва̄ париттава̄чако аппаматтава̄чакоти а̄ха ‘‘париттам̣ аппаматтака’’нти. ‘‘бхан̣д̣анаматтамева̄’’ти имина̄ на махантам̣ вива̄да̄дхикаран̣ам̣ хотӣти дассети. на ча гатигатанти еттха чирака̄лабха̄вам̣ на ча гатанти дассенто а̄ха ‘‘две тайо…пе… авиниччхита’’нти. таттха таттхева̄ти тасмим̣ тасмим̣ вива̄да̄дхикаран̣аджа̄таа̄ва̄се ева, на ча саритаса̄ритапада̄нам̣ суддхака̄ритакирийабха̄вам̣ дассенто а̄ха ‘‘сайам̣ саритам̣ ва̄ ан̃н̃ехи са̄ритам̣ ва̄ на хотӣ’’ти. техи бхиккхӯхӣти вива̄дака̄ракехи бхиккхӯхи. ‘‘сала̄кам̣ га̄хенто’’ти имина̄ ‘‘джа̄на̄тӣ’’ти падасса катта̄рам̣ дассети. имина̄ нӣха̄рена̄ти имина̄ ка̄ран̣ена. апи на̄ма̄ти имина̄ аппевана̄масаддо апина̄мапарийа̄йоти дассети. ассӯти бхавеййум̣. имина̄ ‘‘па̄л̣ийам̣ адхаммава̄дӣ бахутара̄ бхавеййум̣, аппева на̄ма са̄дхӯ’’ти йоджана̄найам̣ дассети. ‘‘айамасса аджджха̄сайо хотӣ’’ти имина̄ па̄т̣хасесам̣ дассети. асса̄ти сала̄кага̄хасса. двӣсупӣти ‘‘джа̄на̄ти сан̇гхо бхиджджиссатӣ’’ти ча ‘‘аппева на̄ма сан̇гхо бхиджджеййа̄’’ти ча двӣсупи падесу.

‘‘адхаммена ган̣хантӣ’’ти еттха ‘‘ган̣хантӣ’’ти кирийа̄падасса адхаммава̄дино ева катта̄ на̄ма̄ти а̄ха ‘‘адхаммава̄дино’’ти. ‘‘две дхаммава̄дино’’ти имина̄ ‘‘вагга̄ ган̣хантӣ’’ти еттха ‘‘ган̣хантӣ’’ти кирийа̄падасса дхаммава̄дино ева катта̄ на̄ма̄ти дассети. на ча йатха̄дит̣т̣хийа̄ ган̣хантӣти еттха дхаммава̄дино хутва̄ дхаммава̄дисала̄кам̣ аггахетва̄ адхаммава̄дисала̄касса гахан̣ам̣ на ча йатха̄дит̣т̣хийа̄ ган̣ханти на̄ма̄ти дассенто а̄ха ‘‘дхаммава̄дино хутва̄’’тиа̄ди. пат̣иваттетва̄ти имамеваттхам̣ пат̣иседхетва̄. ‘‘париваттетва̄’’типи па̄т̣хо, хет̣т̣хупарийа̄йам̣ катва̄ти аттхо. тети дхаммава̄дино. еттха̄ти саматхаккхандхаке.

6. тассапа̄пийасика̄катха̄

207. асучӣти еттха наттхи сучӣни ка̄йавачӣкамма̄ни етасса̄ти асучӣти вачанаттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘асучӣхи ка̄йавачӣкаммехи саманна̄гато’’ти. есева найо аладжджӣти еттха̄пи. са̄нува̄доти еттха анува̄даупава̄дасадда̄нам̣ парийа̄йатта̄ вуттам̣ ‘‘саупава̄до’’ти. ити пан̃ча̄ти има̄ни пан̃ча ан̇га̄ни. еттха̄ти тассапа̄пийасикакамме. иданти каммам̣ вуччатӣти самбандхо. хӣти виттха̄ро. йо пуггало па̄пийоти йоджана̄. па̄пуссанната̄йа̄ти ла̄макуссанната̄йа. имина̄ айан̃ча па̄по айан̃ча па̄по, айамимесам̣ висесена па̄поти па̄пийоти ча па̄па̄нам̣ атисайена па̄поти па̄пийоти ча вачанаттхо дассито. тасса̄ти пуггаласса. имина̄ тасса па̄пийасса каттаббам̣ тассапа̄пийасикам̣, тамева каммам̣ тассапа̄пийасикакамманти вачанаттхам̣ дассети. кесучи поттхакесу йака̄ре двебха̄во аттхи, со айуттойева. ‘‘йебхуййасика̄’’ти еттха йака̄ре двебха̄васса дассанато еттха̄пи двебха̄во йутто бхавеййа̄ти ликхантӣти дат̣т̣хаббам̣.

7. тин̣аваттха̄рака̄дикатха̄

212. каккхал̣ата̄йа ва̄л̣ата̄йа̄ти еттха каккхал̣асса бха̄во каккхал̣ата̄, ва̄л̣асса бха̄во ва̄л̣ата̄ти вачанаттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘каккхал̣абха̄ва̄йа чева ва̄л̣абха̄ва̄йа ча̄’’ти. имина̄ та̄паччайасса самӯхаттхан̃ча сваттхан̃ча пат̣иккхипати. ‘‘каккхал̣ата̄йа ва̄л̣ата̄йа̄’’ти бйан̃джанатойева на̄нам̣, на аттхато. бхеда̄йа̄ти еттха ан̃н̃асса бхедам̣ пат̣иккхипанто а̄ха ‘‘сан̇гхабхеда̄йа̄’’ти. гила̄непӣти писаддо ан̃н̃е пана ка̄ катха̄ти дассети. таттхева̄ти адхикаран̣авӯпасамат̣т̣ха̄нейева. ‘‘екато’’ти имина̄ екаджджханти падасса ‘‘екато’’ти падена сама̄натам̣ дассети, екасаддато джджхапаччайо ча топаччайо ча висесо, ‘‘тин̣аваттха̄ракасадисатта̄’’ти имина̄ садисӯпача̄рам̣ дассети. тин̣ехи аваттхаритаббанти тин̣аваттха̄рам̣, гӯтхамуттам̣, тин̣аваттха̄рамива тин̣аваттха̄ракам̣. еттха адхикаран̣амева мукхйато лаббхати, саматхо пана пхалӯпача̄рато, садисаттхе капаччайо. тамеваттхам̣ па̄кат̣ам̣ каронто а̄ха ‘‘йатха̄ хӣ’’тиа̄ди. гхат̣т̣ийама̄нам̣ гӯтхам̣ ва̄ муттам̣ ва̄ти йоджана̄. ‘‘гхат̣т̣ийама̄на’’нти падам̣ хетуантогадхависесанам̣, ‘‘ба̄дхатӣ’’ти имина̄ самбандхитаббам̣. суппат̣иччха̄дитасса пана асса гӯтхамуттасса̄ти йоджана̄. ‘‘суппат̣иччха̄дитасса̄’’ти падампи хетуантогадхависесанамева, ‘‘на ба̄дхатӣ’’ти имина̄ самбандхитаббам̣. йам̣ адхикаран̣ам̣ сам̣ваттатӣти самбандхо. мӯла̄нумӯланти мӯлан̃ча анумӯлан̃ча мӯла̄нумӯлам̣. танти адхикаран̣ам̣. имина̄ каммена̄ти тин̣аваттха̄ракакаммена. гӯтхам̣ тин̣ехи пат̣иччханнам̣ сувӯпасантам̣ хоти вийа тин̣аваттха̄ракена пат̣иччханнам̣ сувӯпасантам̣ хотӣти йоджана̄. итӣти тасма̄.

213. тхуллаваджджанти еттха тхуллаччайасса̄пи тхуллаваджджатта̄ идха па̄ра̄джикасан̇гха̄дисесамева̄дхиппетанти а̄ха ‘‘па̄ра̄джикан̃чева сан̇гха̄дисесан̃ча̄’’ти. гихипат̣исам̣йуттанти еттха гихӣнам̣ пат̣исам̣йуттам̣ гихипат̣исам̣йуттанти вачанаттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘гихӣна’’нтиа̄ди. ‘‘хӣнена̄’’ти падам̣ ‘‘кхум̣санавамбхана’’ ити паденева самбандхитаббам̣. дхаммикапат̣иссавесӯти нимиттаттхе бхуммавачанам̣.

214. каммава̄ча̄парийоса̄не вут̣т̣хита̄ хонтӣти самбандхо. таттха̄ти адхикаран̣авӯпасамат̣т̣ха̄не. ан̃н̃а̄вихита̄пӣти адхикаран̣авиниччхайато ан̃н̃асмим̣ т̣ха̄не читтам̣ а̄вихита̄пи т̣хапита̄пи. упасампадаман̣д̣алатоти упасампадасӣмабимбато, йе пана̄ти бхиккхӯ пана, дит̣т̣ха̄викаммам̣ каронтӣти ва̄ ана̄гата̄ти ва̄ нисинна̄ти ва̄ самбандхо. техи ва̄ти адхикаран̣ам̣ виниччхинантехи бхиккхӯхи ва̄. таттха̄ти адхикаран̣авиниччхитат̣т̣ха̄нам̣. чхандам̣ датва̄ти чхандам̣ сан̇гхасса датва̄. паривен̣а̄дӣсӯтиа̄дисаддена а̄ва̄са̄дайо сан̇ган̣ха̄ти. тети бхиккхӯ.

8. адхикаран̣акатха̄

215. випаччата̄йа̄ти еттха вика̄рабха̄вена патати паваттатӣти випаччам̣, читтадуккхам̣, тадева випаччата̄, тадаттха̄йа̄ти дассенто а̄ха ‘‘читтадуккхаттха’’нти. ‘‘пхарусавачана’’нти имина̄ воха̄ра саддо вачанапарийа̄йоти дассети. йо таттха̄ти еттха тасаддасса висайам̣ дассенто а̄ха ‘‘тесу анувадантесӯ’’ти. йо упава̄доти йоджана̄. ‘‘анувадана̄’’ти етам̣ паданти йоджана̄. а̄ка̄радассананти ануваданасса а̄ка̄радассанам̣, дассанахету ва̄. ‘‘пунаппуна’’нти имина̄ анусампаван̇ката̄ти еттха анусаддасса на упаччхиннаттхам̣ дассети. таттхева̄ти анувадане ева. сампаван̇ката̄ти самма̄ пака̄рена ниннапонапаббха̄рата̄. аббхуссаханата̄ти еттха атирекам̣ усса̄ханата̄ти дассенто а̄ха ‘‘касма̄’’тиа̄ди. анубалаппада̄нанти еттха пунаппунам̣ баласса пада̄нанти дассенто а̄ха ‘‘пуримавачанасса̄’’тиа̄ди.

киччайата̄ти еттха ‘‘ма̄ пан̣д̣иччайа’’нтиа̄дӣсу (джа̄. 2.22.1) вийа бйан̃джанавад̣д̣ханавасена йака̄ра̄гамоти а̄ха ‘‘киччамева киччайа’’нти. ‘‘убхайам̣петам̣ сан̇гхассева адхивачана’’нти имина̄ киччакаран̣ӣйасаддо каттува̄чакоти дассети, сан̇гхо хи каротӣти вачанаттхена киччоти ча каран̣ӣйоти ча вуччати. тасса бха̄во, киччайата̄ каран̣ӣйата̄ти вутте сан̇гхакаммам̣йева лаббхати. тена вуттам̣ ‘‘убхайам̣петам̣ сан̇гхакаммассева адхивачана’’нти. йади каммава̄чако бхавеййа, ‘‘каттаббанти киччам̣, каран̣ӣйа’’нти вуттейева сан̇гхакаммасса лабханато та̄паччайо сваттхо бхавеййа. еван̃хи сати киччайасса бха̄во киччайата̄ каран̣ӣйасса бха̄во каран̣ӣйата̄ти вачанаттхо на каттаббо бхавеййа, като ча, тасма̄ на каммава̄чакоти дат̣т̣хаббам̣. тассева̄ти сан̇гхакаммассева. таттха̄ти апалокана̄дӣсу чатӯсу каммесу. сӣмат̣т̣хакасан̇гханти ‘‘упача̄расӣма̄дӣсу т̣хитам̣ сан̇гхам̣. содхетва̄ти еттха содханам̣ на̄ма сӣмат̣т̣хакасан̇гхасса хаттхапа̄санайанам̣, чханда̄раха̄нам̣ чхандасса а̄харан̣ам̣, сӣмато бахикаран̣ам̣. тамеваттхам̣ екадесато дассетум̣ вуттам̣ ‘‘чханда̄раха̄нам̣ чхандам̣ а̄харитва̄’’ти. апалокети а̄пуччхати анена̄ти апалоканам̣, там̣йева каммам̣ апалоканакаммам̣. вуттанайенева̄ти ‘‘сӣмат̣т̣хакасан̇гхам̣ содхетва̄’’тиа̄дина̄ вуттанайенева. ‘‘сун̣а̄ту ме’’тиа̄дина̄ сан̇гхаган̣апуггале н̃а̄пети ета̄йа̄ти н̃атти, са̄йева каммам̣ н̃аттикаммам̣, н̃аттийева дутийам̣ н̃аттидутийам̣, тамева каммам̣ н̃аттидутийакаммам̣. еттха кин̃ча̄пи н̃атти пат̣хамам̣ т̣хапита̄, каммава̄ча̄йева дутийа̄ хоти, ‘‘пхассапан̃чама̄’’тиа̄дӣсу (дха̄ту. 316) вийа пана пат̣иломавасена воха̄рам̣ катва̄ ‘‘н̃аттидутийа̄’’ти вуттам̣. пхассапан̃чама̄ти еттха кин̃ча̄пи дхаммасан̇ган̣ийам̣ (дха. са. 1 а̄дайо) ‘‘пхассо хоти, ведана̄ хоти, сан̃н̃а̄ хоти, четана̄ хоти, читтам̣ хотӣ’’ти пхассам̣ пат̣хамам̣ вуттам̣, пат̣иломавасена пана воха̄рам̣ катва̄ ‘‘пхассапан̃чама̄’’ти дха̄тукатха̄йам̣ вуттанти дат̣т̣хаббам̣. есева найо н̃атти чатуттхакаммепи. ека̄йа ча ануса̄вана̄йа̄ти н̃аттито анупаччха̄ са̄ветабба̄ти ануса̄вана̄, та̄йа, тӣхи ча ануса̄вана̄хӣти н̃аттитоану паччха̄, пунаппунам̣ ва̄ тиккхаттум̣ са̄ветабба̄ти ануса̄вана̄, та̄хи. таттха̄ти чатӯсу каммесу.

апалокетва̄ва̄ти еттха евапхалам̣ дассенто а̄ха ‘‘н̃аттикамма̄дивасена на ка̄табба’’нти. н̃аттикаммампӣти писаддена на кевалам̣ апалоканакаммамева, атха кхо н̃аттикаммампӣти дассети. н̃аттидутийакаммам̣ пана̄ти еттха панасаддо висесаттхаджотако, паккхантараджотако ва̄. таттха̄ти двӣсу каммесу. гарука̄нӣти алахука̄ни. авасеса̄нӣти чхахи каммехи авасеса̄ни, еварӯпа̄ни лахукакамма̄нӣти самбандхо. ‘‘авасеса̄’’типи па̄т̣хо, саммутийоти самбандхо. апалокетва̄пӣти писаддо н̃аттидутийакаммава̄чам̣ са̄ветва̄пӣти сампин̣д̣ети. ан̃н̃аттха̄поханам̣ дассенто а̄ха ‘‘н̃аттикамман̃аттичатуттхакаммавасена пана на ка̄таббамева̄’’ти. н̃аттичатуттхакаммам̣ ка̄таббанти самбандхо. еттха̄ти саматхаккхандхаке.

виттха̄рато пана а̄гатойева̄ти самбандхо. етесанти чатуннам̣ камма̄нам̣. йам̣ пана аттхаджа̄там̣ анутта̄нанти самбандхо. таттха̄ти чатӯсу каммесу. танти аттхаджа̄там̣. еванти евам̣ каммаваггейева ван̣н̣айама̄не. хӣти ладдхагун̣аджотако. сувин̃н̃еййа̄ти сукхена вин̃н̃а̄табба̄.

216. па̄л̣ивасенева̄ти на ат̣т̣хакатха̄васена̄ти адхиппа̄йо.

220. йена̄ти читтуппа̄дена. имина̄ виваданти анена̄ти вива̄доти вачанаттхам̣ дассети. саматхехи ча̄ти часаддо сампин̣д̣анаттхо. тена на кевалам̣ вива̄дойева, атха кхо адхикаран̣ан̃ча̄ти сампин̣д̣ети, атха ва̄ саматхехи ча̄ти саматхехи ева. имина̄ саматхехи адхикарӣйати вӯпасамӣйатӣти адхикаран̣анти вачанаттхам̣ дассети. вива̄дойева адхикаран̣ам̣ вива̄да̄дхикаран̣ам̣. евама̄дина̄ найена̄ти а̄дисаддена ануддхам̣санена ваданти анена читтуппа̄дена̄ти анува̄дотиа̄дайо вачанаттхе сан̇ган̣ха̄ти.

222. сандха̄йабха̄ситавасена̄ти локаваджджам̣ сандха̄йа бха̄ситасса вачанасса васена. сандха̄йабха̄ситаттхам̣ виттха̄ренто а̄ха ‘‘йасмим̣ хӣ’’тиа̄ди. таттха патхавикхан̣ана̄дике йасмим̣ а̄патта̄дхикаран̣ети йоджана̄. тасминти кусалачиттан̇ге а̄патта̄дхикаран̣е. тасма̄ти йасма̄ на сакка̄ ваттум̣, тасма̄. иданти ‘‘наттхи а̄патта̄дхикаран̣ам̣ кусала’’нти вачанам̣, вуттанти самбандхо. сандха̄йа авуттам̣ дассетва̄ сандха̄йа вуттам̣ дассенто а̄ха ‘‘идам̣ пана сандха̄йа вутта’’нти. таттха идам̣ пана̄ти ка̄ран̣ам̣ пана сандха̄йа̄ти самбандхо. йам̣ а̄патта̄дхикаран̣анти йоджана̄. ‘‘локаваджджа’’нти паде тулйа̄дхикаран̣ам̣. локасмим̣, локехи ва̄ ваджджетаббанти локаваджджам̣. танти а̄патта̄дхикаран̣ам̣. таттха̄ти а̄патта̄дхикаран̣е. викаппоти вивидха̄ каппанам̣, вивидхатакко ва̄. йам̣ пана̄ти а̄патта̄дхикаран̣ам̣ пана. ‘‘пан̣н̣аттиваджджа’’нти паде тулйа̄дхикаран̣ам̣. бхагавато пан̃н̃аттийа̄ хетубхӯта̄йа ваджджетаббанти пан̣н̣аттиваджджам̣. танти а̄патта̄дхикаран̣ам̣, акусалам̣ хотӣти самбандхо. кин̃чӣти аппаматтакам̣, а̄патта̄на̄паттим̣ аджа̄нантасса а̄паджджанатоти самбандхо. тасма̄ти йасма̄ абйа̄катам̣ хоти, тасма̄. таттха̄ти пан̣н̣аттиваджджабхӯте а̄патта̄дхикаран̣е. ‘‘а̄патта̄дхикаран̣ам̣…пе… кусала’’нти идам̣ вачанам̣ вуттанти йоджана̄.

йади кусалачитто а̄паджджати, атха нану а̄патта̄дхикаран̣ам̣ кулаланти ваттаббо бхавеййа̄ти а̄ха ‘‘саче пана̄’’тиа̄ди. йанти а̄патта̄дхикаран̣ам̣. ‘‘идам̣ вуччати…пе… кусала’’нти вадеййа сачети йоджана̄. ел̣акаломан̃ча падасодхамман̃ча ел̣акаломападасодхамма̄ни, та̄ни а̄дӣни йесам̣ та̄нӣти ел̣акаломападасодхамма̄дӣни, та̄ни самут̣т̣ха̄на̄ни йа̄санти ел̣акаломападасодхамма̄дисамут̣т̣ха̄на̄, та̄сам̣ а̄паттӣнампӣти самбандхо. таттха̄ти ел̣акаломападасодхамма̄дисамут̣т̣ха̄на̄су а̄паттӣсу. а̄паттийа̄ ан̇ганти а̄паттийа̄ ка̄ран̣ам̣. евам̣ а̄паттийа̄ анан̇гам̣ дассетва̄ тасса̄йева ан̇гам̣ дассенто а̄ха ‘‘ка̄йавачӣвин̃н̃аттивасена пана̄’’тиа̄ди. таттха чалитаппаватта̄нанти чалитена хетубхӯтена паватта̄нам̣. атха ва̄ чалито ча ка̄йо, паватта̄ ча ва̄ча̄ти чалитаппаватта̄, та̄сам̣ чалитаппаватта̄нам̣ ка̄йава̄ча̄нам̣. тан̃ча̄ти ка̄йава̄ча̄нам̣ ан̃н̃атаран̃ча. абйа̄катанти еттха итисаддо парисама̄панаттхо.

айаматтхо евам̣ ведитабботи йоджана̄. тена̄ти читтена. ‘‘идам̣…пе… саддхи’’нти имина̄ сан̃джа̄нантоти еттха сам̣саддасса сундараттхам̣ саха а̄ка̄рена дассети. ‘‘вӣтиккама…пе… каппетва̄’’ти имина̄ чечча̄ти падасса аттхам̣ саха висесанена дассети. ‘‘упаккамавасена…пе… песетва̄’’ти имина̄ абхивитаритва̄ти падасса аттхам̣ дассети. па̄л̣ийам̣ йам̣саддовӣтиккамависайоти а̄ха ‘‘йам̣ а̄патта̄дхикаран̣ам̣ вӣтиккама’’нти. ‘‘а̄паджджатӣ’’ти имина̄ па̄т̣хасесам̣ дассети. евам̣ вӣтиккамато тасса бхиккхуноти йоджана̄.

абйа̄катава̄репӣти писаддо акусалава̄рам̣ апеккхати. тасса̄ти читтасса. аджа̄нантотиа̄дӣнам̣ пада̄наматтхо акусалава̄ре вуттапат̣ипаккхавасена ведитаббо. йам̣ а̄патта̄дхикаран̣антиа̄дӣнам̣ пада̄наматтхо акусалава̄рена садисойева.

224. айам̣ вива̄до но адхикаран̣антиа̄дӣсу еваматтхо ведитабботи самбандхо.

9. адхикаран̣авӯпасаманасаматхакатха̄

228. чатуваггакаран̣е каммети сӣмасаммутиа̄дикамме. пан̃чаваггакаран̣ети паччантимесу джанападесу упасампада̄дикамме. дасаваггакаран̣ети маджджхимесу джанападесу упасампадакамме. вӣсативаггакаран̣ети аббха̄накамме. каммаппатта̄ти каммасса патта̄ йутта̄ анурӯпа̄.

230. сампат̣иччхитаббанти пат̣игган̣хитаббам̣. сампат̣иччхитва̄ ча пана атикка̄метаббанти самбандхо. бхан̣д̣аканти чӣвара̄дибхан̣д̣акам̣. ма̄наниггахаттха̄йа̄ти бхан̣д̣анаджа̄та̄нам̣ ма̄насса ниггахаттха̄йа. катипа̄ханти катипайа̄хам̣, двӣхатӣханти аттхо.

231. ананта̄ни чева бхасса̄нӣти еттха анантасаддо апарима̄н̣асаддена аттхато екоти а̄ха ‘‘апарима̄н̣а̄нӣ’’ти. ‘‘вачана̄нӣ’’ти имина̄ бхассасаддо вачанапарийа̄йоти дассети. убба̄хика̄йа самманитабботи кена самманитабботи а̄ха ‘‘апалокетва̄ ва̄’’тиа̄ди. имина̄ апалоканакаммена ва̄ н̃аттидутийакаммена ва̄ самманитабботи дассети. ананта̄ни бхасса̄ни дхаммакатхикам̣ уддхаритва̄ ба̄хати пат̣иседхети има̄йа саммутийа̄ти убба̄хика̄, та̄йа. евам̣ самматехи пана бхиккхӯхи виниччхитаббанти самбандхо. висум̣ нисӣдитва̄ тасса̄йева париса̄йа нисӣдитва̄ ва̄ти йоджана̄. ан̃н̃ехӣти самматабхиккхӯхи ан̃н̃ехи.

233. татрасса̄ти еттха татра асса̄ти падавибха̄гам̣ катва̄ тасаддо парисависайо пасиддхависайо, ассасаддо а̄кхйа̄тикоти а̄ха ‘‘тассам̣ парисати бхавеййа̄’’ти. ‘‘нева суттам̣ а̄гата’’нти са̄ман̃н̃ато вуттепи ‘‘но суттавибхан̇го’’ти ваккхама̄натта̄ ма̄тикам̣ сандха̄йа вуттанти а̄ха ‘‘на ма̄тика̄ а̄гата̄’’ти. винайопӣти кхандхакавинайопи. писаддена суттавибхан̇гам̣ апеккхати. бйан̃джаначчха̄йа̄йа̄ти еттха чха̄йа̄саддо пат̣ибимбе ча пабха̄йа ча хотӣти а̄ха ‘‘бйан̃джанаматтамева̄’’ти, бйан̃джанапат̣ибимбикабйан̃джанапабха̄вантабхӯтам̣ аттхам̣ аггахетва̄ бйан̃джанапат̣ибимбабйан̃джанапабха̄маттамева гахетва̄ти адхиппа̄йо. ‘‘пат̣иседхетӣ’’ти имина̄ пат̣иба̄хасаддо пат̣иседхаттхойева, на мадданаттхоти дассети. пат̣иба̄хана̄ка̄рам̣ дассенто а̄ха ‘‘джа̄тарӯпараджатакхеттаваттхупат̣иггахан̣а̄дӣсӯ’’тиа̄ди. кинти кена ка̄ран̣ена, касма̄ ка̄ран̣а̄ ва̄. имети джа̄тарӯпа̄дипат̣игга̄хаке бхиккхӯ. ка̄ретха̄ти тумхе ка̄реййа̄тха. еййа̄тхасса хи етха̄десо. пуччха̄йам̣ саттамӣвибхатти хоти. суттети суттантапит̣аке. апаро дхаммакатхико вадатӣти самбандхо. имесанти оламбетва̄ нива̄сента̄нам̣. еттха̄ти оламбетва̄ нива̄сане.

234. бахутара̄ бхиккхӯти еттха двигун̣атигун̣а̄дина̄ адхика̄ ева бахутара̄ на̄ма̄ти а̄ха ‘‘екенапи адхика̄ бахутара̄ва̄’’ти. ‘‘ко пана ва̄до’’тиа̄дина̄ ‘‘екенапӣ’’ти еттха писаддасса гарахаттхам̣ дассети.

тивидхасала̄кагга̄хакатха̄

235. сан̃н̃аттийа̄ти еттха сан̃н̃а̄панам̣ сан̃н̃атти, тадаттха̄йа̄ти дассенто а̄ха ‘‘сан̃н̃а̄панаттха̄йа̄’’ти. гӯхитабботи гӯл̣хо, сойева гӯл̣хако, сала̄кагга̄хо ка̄табботи самбандхо. виваритабботи виват̣о, сойева виват̣ако. сасса аттано кан̣н̣асамӣпе джаппӣйати катхӣйатӣти сакан̣н̣аджаппо, сойева сакан̣н̣аджаппако. ‘‘нимиттасан̃н̃ам̣ а̄ропетва̄’’ти имина̄ ван̣н̣а̄ван̣н̣а̄йо катва̄ти еттха ван̣н̣асаддо сан̣т̣ха̄нава̄чакоти дассети. сусан̣т̣ха̄надусан̣т̣ха̄на̄ сала̄ка̄йо катва̄ти аттхо. татоти висабха̄гакаран̣ато парам̣ гахетабботи самбандхо. сабба̄пи та̄ сала̄ка̄йоти йоджана̄. катва̄ти паккхипанам̣ катва̄. вуттанайена̄ти ‘‘аладжджуссанна̄йа̄’’тиа̄дина̄ вуттанайена. ‘‘йа̄вататийа’’нти имина̄ паччуккад̣д̣хитаббанти еттха пунаппунам̣ уддхам̣ кад̣д̣хитаббанти аттхам̣ дассети. атирекаджа̄тети адхаммава̄дӣхи атирекато джа̄те сатӣти самбандхо. йа̄вататийампӣти писаддо тато ӯне екадвева̄ре пана ка̄ на̄ма катха̄ти дассети.

сакан̣н̣аджаппаке пана евам̣ виниччхайо ведитабботи йоджана̄. саче сан̇гхаттхеро ган̣ха̄тӣти самбандхо. соти сан̇гхаттхеро. вайоануппатта̄ти паччхимавайам̣ ануппатта̄. етанти адхаммава̄дисала̄кам̣. асса̄ти сан̇гхаттхерасса. итара̄ сала̄ка̄ти адхаммава̄дисала̄ка̄хи ан̃н̃а̄ дхаммава̄дисала̄ка̄. соти сан̇гхаттхеро. танти дхаммава̄дисала̄кам̣. татоти нева авабуджджханака̄ран̣а̄. вуттанайамева̄ти гӯл̣хаке вуттанайамева. виват̣о аттхо имасса̄ти виват̣аттхо.

тассапа̄пийасика̄винайакатха̄

238. па̄ра̄джикаса̄мантам̣ на̄ма̄ти па̄ра̄джикасса а̄саннам̣ на̄ма. адинна̄да̄на̄дӣсӯти а̄дисаддена мануссавиггаха уттаримануссадхаммапа̄ра̄джике сан̇ган̣ха̄ти. ниббет̣хайама̄нанти вет̣ханарахитам̣, таменам̣ бхиккхунти самбандхо. имина̄ ниббет̣хентанти еттха антасаддо ма̄насаддапарийа̄йоти дассети. ативет̣хетӣти еттха кехи ативет̣хетӣти а̄ха ‘‘ин̇гха̄йасма̄тиа̄дивачанехӣ’’ти. тена̄ти чодакена. манти мамам̣. а̄ха̄ти чудитако а̄ха. етасса̄ти аваджа̄нанапат̣иджа̄нана̄дика̄ракасса па̄пийасса пуггаласса. сӣлава̄ бхависсатӣти па̄пийо пуггало саче сӣлава̄ бхависсати. пат̣иппассаддхинти па̄пийабха̄вато пат̣иппассамбханам̣. но чети сӣлава̄ но бхависсати че. татха̄ на̄ситоти тена тасса па̄пийасикакаммакаран̣ена на̄сам̣ гато бхависсати. саббаттха̄ти саббасмим̣ саматхаккхандхаке.

ити саматхаккхандхакаван̣н̣ана̄йа йоджана̄ саматта̄.