173. па̄т̣алига̄маваттхукатха̄
285. йатха̄ саббам̣ сантхатам̣ хоти, евам̣ татха̄ саббасантхарисантхатанти йоджана̄.
286. сунидхо ча вассака̄ро ча̄ти еттха чака̄рехи двандава̄кйам̣ дассети. а̄йамукхапаччхинданаттханти сун̇камукхасса паччхеданаттхам̣. ‘‘гхараваттхӯнӣ’’ти имина̄ ваттхусаддасса ка̄ран̣адаббаттхе пат̣иккхипитва̄ бхӯбхедаттхам̣ дӣпети. та̄ девата̄ на̄менти кира̄ти йоджана̄. йатха̄нурӯпанти йам̣ йам̣ бхогабала̄нурӯпам̣. локети сатталоке. саддоти киттигхосо. тенева̄ти тена саддасса аббхуггатахетуна̄ ева. ‘‘осаран̣ат̣т̣ха̄нам̣ на̄ма̄’’ти имина̄ арийам̣ а̄йатананти еттха а̄йатанасаддо самосаран̣ат̣т̣ха̄наттхоти дассети. йаттакам̣ кайавиккайат̣т̣ха̄нам̣ на̄ма̄ти самбандхо. ‘‘ва̄н̣иджа̄нам̣…пе… кайавиккайат̣т̣ха̄нам̣ на̄ма̄’’ти имина̄ ван̣иджа̄ патанти саннипатанти еттха̄ти ван̣иппатоти вачанаттхам̣ дассети. ‘‘ван̣иджапато’’ти ваттаббе джака̄ралопоти дат̣т̣хаббо. па̄л̣ийам̣ ‘‘теса’’нти па̄т̣хасесасса аджджха̄харитаббабха̄вам̣ дассетум̣ вуттам̣ ‘‘тесам̣ арийа̄йатанава̄н̣иджапата̄на’’нти. тесанти ча са̄мйаттхе са̄мивачанам̣, ниддха̄ран̣аттхе ва̄ вибхаттаапа̄да̄наттхе ва̄. иданти пурам̣. пут̣абхедананти еттха пут̣ам̣ бхинданти еттха̄ти пут̣абхедананти вачанаттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘бхан̣д̣икабхеданат̣т̣ха̄на’’нти. ‘‘самуччайаттхо ва̄саддо’’ти вуттавачанам̣ виттха̄ренто а̄ха ‘‘татра хӣ’’тиа̄ди. таттха татра̄ти па̄т̣алипутте, тӣсу ва̄ аггиудакамитхубхедесу. ‘‘ан̃н̃аман̃н̃абхеда̄’’ти имина̄ митхубхеда̄ти еттха митхусаддасса ан̃н̃аман̃н̃авевачанабха̄вам̣ дассети. ул̣умпакулласадда̄нам̣ аттхе сама̄непи каран̣ависесам̣ дассенто а̄ха ‘‘ул̣умпа’’нтиа̄ди. ул̣у вуччати удакам̣, тато па̄ти раккхатӣти ул̣умпо. кам̣ вуччати удакам̣, тасмим̣ улати гаччхатӣти кулло.
ан̣н̣аванти еттха ан̣н̣аво на̄ма ким̣ самуддасса на̄манти а̄ха ‘‘ан̣н̣ава’’нтиа̄ди. ‘‘ан̣н̣ава’’нти етам̣ на̄мам̣ удакат̣т̣ха̄насса адхивачананти йоджана̄. ан̣н̣о вуччати удакам̣, там̣ етасмим̣ аттхӣти ан̣н̣аво. сарасаддасса ака̄ра̄димхи ча кан̣д̣е ча паваттанато вуттам̣ ‘‘саранти идха надӣ адхиппета̄’’ти. идха̄ти имиссам̣ га̄тха̄йам̣. иданти аттхаджа̄там̣.
йети арийа̄. тети арийа̄, тарантӣти самбандхо. висаджджапаллала̄нӣти еттха висаджджасаддо тва̄паччайанто, паллаласаддо ниннат̣т̣ха̄нава̄чакоти а̄ха ‘‘висаджджа…пе… ниннат̣т̣ха̄на̄нӣ’’ти. айам̣ пана джано куллам̣ бандхатӣти йоджана̄. тин̣н̣а̄ медха̄вино джана̄ ити вуттам̣ хотӣти йоджана̄.
287. ананубодха̄ти еттха ка̄ран̣аттхе ниссаккавачананти а̄ха ‘‘абуджджханена̄’’ти. сандха̄витам̣ сам̣саританти еттха тапаччайасса камматтхам̣ сандха̄йа вуттам̣ ‘‘майа̄ ча тумхехи ча̄’’ти. имина̄ каттуттхе са̄мивачананти дассети. ‘‘атха ва̄’’тиа̄дина̄ тапаччайасса бха̄ваттхам̣ дассети. сам̣ситанти еттха сарадха̄туйа̄ рака̄ро лопоти а̄ха ‘‘сам̣сарита’’нти. ‘‘тан̣ха̄раджджӯ’’ти имина̄ бхавато бхавам̣ нетӣти бхаванеттӣти вачанаттхена тан̣ха̄раджджу бхаванетти на̄ма̄ти дассети.
289. ван̣н̣аваттха̄лан̇ка̄ра̄ни са̄ман̃н̃авасена ‘‘нӣла̄’’ти вутта̄нӣти а̄ха ‘‘нӣла̄ти идам̣ саббасан̇га̄хака’’нти. таттха̄ти ‘‘нӣла̄’’тиа̄дипа̄т̣хе. тесанти личчхавӣнам̣. пакативан̣н̣а̄ нӣла̄ на хонтӣти йоджана̄. етанти ‘‘нӣла̄’’тиа̄дивачанам̣. пат̣иваттесӣти еттха ватудха̄ту упасаггавасена ва̄ аттха̄тисайавасена ва̄ пахаран̣аттхоти а̄ха ‘‘паха̄ресӣ’’ти. ‘‘саджанапада’’нти имина̄ са̄ха̄ранти еттха а̄ха̄расаддо джанападаттхоти дассети. джанападо хи йасма̄ нагарасса парива̄рабха̄вена а̄харитаббо, имасма̄ ча ра̄джапуриса̄ балим̣ а̄харанти, тасма̄ а̄ха̄роти вутто. саджанападам̣ веса̄лим̣ даджджеййа̄тха̄ти йоджана̄. ан̇гулим̣ пхот̣есунти еттха пхут̣адха̄ту сан̃чаланаттхоти а̄ха ‘‘ан̇гулим̣ ча̄лесу’’нти. иттхика̄йа̄ти иттхӣйева пурисато кхуддакат̣т̣хена иттхика̄, та̄йа.