6. бхесаджджаккхандхакам̣

160. пан̃чабхесаджджа̄дикатха̄

260. бхесаджджаккхандхаке сарадака̄ле уппанно са̄радикоти аттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘сарадака̄ле уппаннена̄’’ти. ‘‘питта̄ба̄дхена̄’’ти имина̄ а̄ба̄дхасса сарӯпам̣ дассети. питта̄ба̄дхасса ка̄ран̣ам̣ виттха̄ренто а̄ха ‘‘тасмим̣ хӣ’’тиа̄ди. тена̄ти хетуна̄. тесанти бхиккхӯнам̣. кот̣т̣хаббхантарагатанти кот̣т̣хасса аббхантарам̣ гатам̣. антасса анто пависанам̣ хотӣти адхиппа̄йо. а̄ха̄раттханти а̄ха̄расса киччам̣, а̄ха̄рена ва̄ каттаббам̣ киччам̣.

261. наччха̄дентӣти та̄ни бхесаджджа̄ни бходжана̄ни наччха̄денти. касма̄? бходжана̄нам̣ аджӣран̣атта̄. ити имаматтхам̣ дассенто а̄ха ‘‘на джӣрантӣ’’ти. наччха̄датта̄ на ва̄тарогам̣ пат̣иппассамбхетум̣ сакконти. еттха ча ‘‘на джӣрантӣ’’ти имина̄ наччха̄данасса ка̄ран̣ам̣ дассети. ‘‘на ва̄та…пе… сакконтӣ’’ти имина̄ тассева пхалам̣ дассетӣти дат̣т̣хаббам̣. ‘‘синиддха̄нӣ’’ти имина̄ синихантӣти сенехика̄нӣти аттхам̣ дассети. бхаттаччханнакена̄ти еттха бхаттасса аччханнакам̣ на̄ма бхаттасса арочикам̣ бхаттасса ручийа̄ ануппа̄даканти а̄ха ‘‘бхатта̄рочакена̄’’ти.

262. аччхавасантиа̄дӣсу виниччхайо ведитабботи йоджана̄. па̄л̣ийам̣ ‘‘пат̣иггахитам̣ ниппаккам̣ сам̣сат̣т̣ха’’нти пада̄нам̣ кирийа̄висесанам̣ катва̄ ‘‘парибхун̃джиту’’нти падена самбандхитаббабха̄вам̣ дассетум̣ вуттам̣ ‘‘ка̄ле пат̣иггахитанти а̄дӣсӯ’’тиа̄ди. телапарибхогена парибхун̃джитунти еттха киттакам̣ ка̄лам̣ телапарибхогена парибхун̃джитаббанти а̄ха ‘‘сатта̄хака̄ла’’нти.

161. мӯла̄дибхесаджджакатха̄

263. мӯлабхесаджджа̄дивиниччхайопӣти писаддо аччхавасантиа̄дӣсу виниччхайам̣ апеккхати. идха̄ти бхесаджджаккхандхаке. йам̣ йанти виниччхайам̣. писанасила̄ти писати еттха̄ти писана̄, са̄йева сила̄ти писанасила̄. имина̄ ачалам̣ хутва̄ нисӣдатӣти нисадоти аттхам̣ дассети. писанапотакоти писати анена̄ти писано, сойева потакоти писанапотако, имина̄ нисадато потакоти нисадапотакоти аттхам̣ дассети. хин̇гуджа̄тийоти хин̇гукула̄ни.

са̄мудданти еттха самудде сантит̣т̣хатӣти са̄мудданти вачанаттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘самуддатӣре’’тиа̄ди. ‘‘тӣре’’ти имина̄ самуддети еттха саттамӣвибхаттийа̄ самӣпаттхе паваттабха̄вам̣ дассети. пакатилон̣анти сабха̄валон̣ам̣, на даббасамбха̄рехи саддхим̣ пачитанти аттхо. ‘‘паббате ут̣т̣хахатӣ’’ти имина̄ синдхуна̄маке паббате ут̣т̣хахатӣти синдхаванти аттхам̣ дассети. уббито бхӯмито ӣрати уггаччхатӣти уббиранти вачанаттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘бхӯмито ан̇курам̣ ут̣т̣хахатӣ’’ти. имина̄ ат̣т̣хакатха̄найена от̣т̣хаджо татийаккхаройева йуджджати, поттхакесу пана чатуттхаккхаройева диссати. ‘‘уббхида’’нтипи па̄т̣хо. биланти кот̣т̣ха̄со. тасма̄ даббасамбха̄рехи билехи саддхим̣ пачитам̣ биланти аттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘даббасамбха̄рехи саддхим̣ пачита’’нти. абхидха̄не пана (абхидха̄не 461 га̄тха̄йам̣) ‘‘била̄ла’’нти па̄т̣хо аттхи. танти билам̣.

264. асса̄дӣнам̣ ка̄йагандхо вийа кассачи ка̄йагандхо хотӣти йоджана̄. тасса̄пӣти бхиккхунопи. писаддена кан̣д̣ува̄ба̄дхабхиккхуа̄дайопи сампин̣д̣ети. чхакан̣асаддасса асса̄дӣнам̣ малепи паваттанато вуттам̣ ‘‘гомайа’’нти. па̄катикачун̣н̣ампӣти апаккараджаначун̣н̣ампи. етампӣти па̄катикачун̣н̣ампи.

танти а̄макамам̣сам̣, на кха̄дӣти самбандхо. танти а̄макалохитам̣ ва̄, на пивӣти самбандхо. амануссоти мануссасадисо бхӯто. танти а̄макамам̣салохитам̣.

265. ‘‘ан̃джана’’нти на̄мам̣ са̄ман̃н̃анти а̄ха ‘‘ан̃джананти саббасан̇га̄хакавачанамета’’нти. саббасан̇га̄хакавачананти саббесам̣ ан̃джана̄нам̣ сан̇га̄хакавачанам̣. етанти ‘‘ан̃джана’’нти етам̣ вачанам̣. ан̃джати чаккхум̣ маккхети анена̄ти ан̃джанам̣, ан̃джати чаккхум̣ бйаттам̣ каротӣти ва̄ ан̃джанам̣, та̄луджо татийаккхаро. капалланти капалле паваттам̣. капа̄лан̃хи дӣпасикха̄йа упари никуджджитва̄ таттха паваттам̣ маси ‘‘капалла’’нти вуччати. таматтхам̣ дассенто а̄ха ‘‘дӣпасикхато гахитамасӣ’’ти. ан̃джанӯпаписанехӣти еттха ан̃джанехи саддхим̣ упанетум̣ писитаббанти ан̃джанӯпаписананти вачанаттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘ан̃джанена саддхим̣ екато писитехӣ’’ти. ‘‘екато’’ти имина̄ ‘‘саддхи’’нти падассева аттхам̣ дассети. хӣти саччам̣. йам̣кин̃чи ан̃джанӯпаписанам̣ чун̣н̣ам̣ на на ват̣т̣атӣти йоджана̄. атха ва̄ на ват̣т̣ати на хоти, ват̣т̣атийева̄ти йоджана̄. имасмим̣ найе ‘‘на ват̣т̣атӣ’’ти а̄кхйа̄тападам̣ кирийа̄нтара̄пеккхатта̄ катта̄ хоти. а̄кхйа̄тесупи хи каттуттан̃ча камматтан̃ча лаббхати. чанданантиа̄дӣни сувин̃н̃еййа̄нева.

ат̣т̣химайанти падасса атибйа̄питадосам̣ пат̣иккхипанто а̄ха ‘‘мануссат̣т̣хим̣ т̣хапетва̄’’ти. сала̄кат̣т̣ха̄нийанти еттха сала̄ка̄ тит̣т̣ханти еттха̄ти сала̄кат̣т̣ха̄нийанти вачанаттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘йаттха̄’’тиа̄ди. таттха йаттха̄ти йасмим̣ сусирадан̣д̣ака̄дике. сала̄канти ан̃джанисала̄кам̣. одахантӣти т̣хапенти. ам̣сабаддхакоти ам̣се баддхати анена̄ти ам̣сабаддхако. йамаканаттхукаран̣инти наттху карӣйати има̄йа̄ти наттхукаран̣ӣ, йамака̄ наттхукаран̣ӣ йамаканаттхукаран̣ӣ.

267. там̣ саббам̣ телапа̄канти самбандхо. ‘‘ати вийа кхиттамаджджа̄нӣ’’ти имина̄ ати вийа кхипӣйанти паккхипӣйантӣти атикхитта̄ни, та̄нийева маджджа̄ни атикхиттамаджджа̄нӣти вачанаттхам̣ дассети.

пан̣н̣аседанти пан̣н̣ехи седам̣. ан̇га̄ра̄нанти ан̇га̄рехи. таттха̄ти тесу пам̣сува̄лика̄дӣсу. ва̄тахаран̣апан̣н̣а̄нӣти ва̄тасса апанайана̄ни удда̄ла̄дӣни пан̣н̣а̄ни. таттха̄ти тесу пан̣н̣есу. на̄на̄пан̣н̣абхан̇гакутхитанти на̄на̄пан̣н̣а̄нийева бхан̃джитаббат̣т̣хена на̄на̄пан̣н̣абхан̇гам̣, тена кутхитам̣ на̄на̄пан̣н̣абхан̇гакутхитам̣. ун̣ходакасса̄ти ун̣ходакена. таттха̄ти удакакот̣т̣хаке.

паббе паббети пхал̣умхи пхал̣умхи. йена̄ти паджджена. там̣ паджджам̣ абхисан̇кхаритунти йоджана̄. ‘‘па̄да̄нам̣ саппа̄йабхесаджджа’’нти имина̄ па̄дасса хитам̣ паджджанти вачанаттхам̣ дассети. тилакаккена̄ти еттха каккасаддасса чун̣н̣ава̄чакатта̄ ‘‘пит̣т̣хехӣ’’ти вуттам̣. кабал̣ена паккхипанам̣ кабал̣икам̣. саттупин̣д̣асса бхаттакабал̣асадисатта̄ саттупин̣д̣анти вуттам̣. а̄н̣и вийа̄ти кхӣла̄ вийа. кха̄рена̄ти лон̣асаккхарикамайена кха̄рена. вика̄сам̣ рундхатӣти вика̄сикам̣, теларундханапилотикам̣. ван̣акамманти ван̣асса, ван̣е ва̄ каммам̣.

268. саппадат̣т̣хака̄лейева ким̣ са̄мам̣ гахетва̄ парибхун̃джитаббанти а̄ха ‘‘на кевала’’нтиа̄ди. иданти маха̄викат̣ам̣, парибхун̃джӣкаббанти самбандхо. ан̃н̃есу пана̄ти саппадат̣т̣хато ан̃н̃есу пана. саче бхӯмипатто гӯтхо хоти, пат̣иггахетабботи йоджана̄.

269. васӣкаран̣апа̄накасамут̣т̣хитароготи кантибха̄васан̇кха̄там̣ васам̣ кароти анена̄ти васӣкаран̣ам̣, бхесаджджам̣, пивате па̄нам̣, там̣йева па̄накам̣, васӣкаран̣асса па̄накам̣ васӣкаран̣апа̄накам̣, тена самут̣т̣хито рого васӣкаран̣апа̄накасамут̣т̣хитарого. имина̄ гхарадиннака̄ба̄дхоти еттха гхаран̣ийа̄ диннена васӣкаран̣апа̄накена самут̣т̣хито а̄ба̄дхо гхарадиннака̄ба̄дхоти вачанаттхам̣ дассети. сӣта̄йа а̄лол̣етаббанти сӣта̄лол̣ам̣, удакам̣. сӣта̄саддо нан̇галалекха̄сан̇кха̄там̣ пха̄лападдхатим̣ мукхйато вадати, пха̄лападдхатикаре пха̄ле лаггаматтикам̣ упача̄рато вадати. тена вуттам̣ ‘‘сӣта̄йа а̄лол̣етабба’’нти. ат̣т̣хакатха̄йампи таматтхам̣ дассенто а̄ха ‘‘нан̇галена̄’’тиа̄ди.

випаккагахан̣икоти висесена па̄ча̄панагахан̣ико. муттахарӣтаканти еттха ‘‘мутта’’нти са̄ман̃н̃ато вуттепи гомуттамева гахетаббанти дассенто а̄ха ‘‘гомуттапарибха̄витам̣ харӣтака’’нти. имина̄ муттена парибха̄витам̣ харӣтакам̣ муттахарӣтаканти вачанаттхам̣ дассети. тан̣д̣улакасат̣оти тан̣д̣уладхованодакакасат̣о дхотасиниддхо, сова муггапачитапа̄нӣйоти йоджана̄. ‘‘мам̣сарасена̄’’ти имина̄ мам̣сарасо мам̣сена пат̣иччха̄детаббанти пат̣иччха̄данӣйанти вуччатӣти дассети.

163. гул̣а̄диануджа̄нанакатха̄

272. хӣти саччам̣. паккатта̄ти мугга̄нам̣ паккабха̄вато. тети мугга̄.

274. акаппийакут̣ийанти акаппийакут̣ийа̄ анто. асса̄ти бхиккхуно на ват̣т̣атӣти самбандхо. тампӣти ун̣хайа̄гумпи. писаддена пагева а̄мисам̣ пачитунти дассети. уттан̣д̣улабхаттанти паккатан̣д̣улато вийоготи уттан̣д̣уло, ука̄ро хи вийогаттхава̄чако, апаккатан̣д̣улоти аттхо. уттан̣д̣уламайам̣ бхаттанти уттан̣д̣улабхаттам̣. саким̣ кутхитесу кхӣратакка̄дӣсу аггим̣ да̄тум̣ ват̣т̣атӣти йоджана̄. бил̣а̄ла̄дӣнам̣ сатта̄нам̣ самӯхо рӯл̣хӣвасена уккапин̣д̣акоти вуччатӣти а̄ха ‘‘бил̣а̄ламӯсикагодха̄ман̇гуса̄’’ти. вигха̄са̄дабха̄вена нихатама̄натта̄ ка̄йава̄чам̣ даметӣти дамако вигха̄са̄доти а̄ха ‘‘вигха̄са̄да̄’’ти.

276. тато нӣхат̣анти еттха тасаддасса висайам̣ дассенто а̄ха ‘‘йаттха̄’’тиа̄ди. йаттха̄ти йасмим̣ т̣ха̄не. нӣхат̣анти нӣхаритва̄ харитам̣.

278. ванат̣т̣хам̣ поккхарат̣т̣ханти еттха ване тит̣т̣хатӣти ванат̣т̣хо, поккхаре тит̣т̣хатӣти поккхарат̣т̣хоти вачанаттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘ване чева̄’’тиа̄ди. ‘‘падуминигаччхе’’ти имина̄ поккхарасаддо падумава̄чакоти дассети. йасса бӣджам̣ ан̇курам̣ на джанети, там̣ пхалам̣ абӣджам̣ на̄ма̄ти йоджана̄.

167. саттхакаммапат̣иккхепакатха̄

279. дуккхена рупатӣти дуропайоти дассенто а̄ха ‘‘дуккхена рухатӣ’’ти. саттхакаммам̣ ва̄ ваттхикаммам̣ ва̄ти еттха саттхена ка̄таббам̣ каммам̣ саттхакаммам̣, ваттхипӣл̣анам̣ ка̄таббам̣ каммам̣ ваттхикамманти вачанаттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘йатха̄ пат̣иччханне’’тиа̄ди. ‘‘сӯчийа̄ ва̄’’тиа̄дина̄ саттхакамманти еттха ‘‘саттха’’нти падам̣ упалаккхан̣аматтанти дассети. ‘‘саттхена ва̄’’ти падам̣ ‘‘чхинданам̣ ва̄ пха̄ланам̣ ва̄’’типадехи йоджетаббам̣. ‘‘сӯчийа̄ ва̄ кан̣т̣акена ва̄ саттика̄йа ва̄’’типада̄ни ‘‘виджджханам̣ ва̄’’ти падена йоджетабба̄ни. ‘‘па̄са̄н̣асаккхалика̄йа ва̄ накхена ва̄’’ти пада̄ни ‘‘лекханам̣ ва̄’’ти падена йоджетабба̄ни. етанти саттхена чхиндана̄дикаммам̣. еттха ча̄ти саттхакаммаваттхикаммесу. таттха пана̄ти самба̄дхе пана. тена̄ти кха̄ра̄дина̄. ваччамагге йа̄йа бхесаджджамаккхита̄да̄нават̣т̣ийа̄ кха̄ракаммам̣ ва̄ каронти, йа̄йа вел̣уна̄л̣ика̄йа телам̣ ва̄ павесенти, са̄ бхесаджджамаккхита̄да̄нават̣т̣и ва̄ са̄ вел̣уна̄л̣ика̄ ва̄ ват̣т̣атийева̄ти йоджана̄.

280. там̣ дивасанти тасмим̣ дивасе. кин̃чи саттханти йоджана̄. има̄йа̄ти суппийа̄йа ан̃н̃ам̣ кин̃чи адеййам̣ кимпи бхависсатӣти йоджана̄. йатра на̄ма̄ти еттха трапаччайо ка̄ран̣аттхе хотӣти а̄ха ‘‘йасма̄ на̄ма̄’’ти. ‘‘вӣмам̣сӣ’’ти имина̄ пат̣ивеккхӣти еттха пат̣иавапуббо иккхадха̄ту вӣмам̣санаттхоти дассети. асукамам̣санти асукам̣ мам̣сам̣, асукасса ва̄ саттасса мам̣сам̣.

169. хаттхимам̣са̄дипат̣иккхепакатха̄

281. аран̃н̃акока̄ на̄ма̄ти сасабил̣а̄ла̄дайо сатте кха̄данаттха̄йа кукати а̄дада̄тӣти коко аран̃н̃е джа̄то коко аран̃н̃акоко, сунакхасадиса̄ти га̄масунакхена садиса̄. тесанти аран̃н̃акока̄нам̣. йо пана̄ти сунакхо пана, уппанноти самбандхо. га̄масунакхийа̄ти са̄мйаттхе са̄мивачанам̣. кокена̄ти саха̄дийоге каран̣авачанам̣. та̄ни пада̄ни ‘‘сам̣йогена̄’’ти падена йоджетабба̄ни. тасса̄ти сунакхасса.

еттха̄ти мануссамам̣са̄дӣсу. саджа̄тиката̄йа̄ти сама̄наджа̄тикабха̄вато. анупаддаваттха̄йа̄ти анупаддаваттхам̣, пат̣иккхитта̄нӣти самбандхо. а̄паттӣти мануссамам̣се тхуллаччайена, сесе дуккат̣ена а̄патти. уддисса катам̣ пана̄ти бхиккхум̣ уддисса катамам̣сам̣ пана.

170. йа̄гумадхугол̣ака̄дикатха̄

282. екакоти еттха екато асаха̄йаттхе капаччайоти а̄ха ‘‘наттхи ме дутийо’’ти. соти бра̄хман̣о. вайам̣ катва̄ти париббайам̣ катва̄, пат̣ийа̄да̄песи кира̄ти йоджана̄. анумоданага̄тха̄йа̄ти анумоданапака̄сака̄йа га̄тха̄йа. ‘‘паттхайатам̣ иччхата’’нти пада̄нам̣ аламаттхапайоге сампада̄натта̄ вуттам̣ ‘‘аламева да̄тунти имина̄ самбандхо’’ти. сойева гахетабботи ‘‘да̄ту’’нтибха̄васса каттубха̄вена со ева па̄т̣хо гахетабботи аттхо.

283. йа̄ йа̄гу пава̄ран̣ам̣ джанети, са̄ йа̄гу бходжджайа̄гу на̄ма̄ти йоджана̄. йанти ка̄лам̣. ‘‘а̄дим̣ катва̄’’ти имина̄ йадаггена̄ти еттха аггасаддо а̄дйаттхо кирийа̄висесанаттхе каран̣авачананти дассети. ‘‘сагганиббаттакапун̃н̃а’’нти имина̄ сагга̄ти еттха пхалӯпача̄рам̣ дассети. соти гул̣о.

284. татха̄рӯпена̄ти татха̄сабха̄вена. гул̣асса анурӯпасабха̄вена̄ти аттхо.

173. па̄т̣алига̄маваттхукатха̄

285. йатха̄ саббам̣ сантхатам̣ хоти, евам̣ татха̄ саббасантхарисантхатанти йоджана̄.

286. сунидхо ча вассака̄ро ча̄ти еттха чака̄рехи двандава̄кйам̣ дассети. а̄йамукхапаччхинданаттханти сун̇камукхасса паччхеданаттхам̣. ‘‘гхараваттхӯнӣ’’ти имина̄ ваттхусаддасса ка̄ран̣адаббаттхе пат̣иккхипитва̄ бхӯбхедаттхам̣ дӣпети. та̄ девата̄ на̄менти кира̄ти йоджана̄. йатха̄нурӯпанти йам̣ йам̣ бхогабала̄нурӯпам̣. локети сатталоке. саддоти киттигхосо. тенева̄ти тена саддасса аббхуггатахетуна̄ ева. ‘‘осаран̣ат̣т̣ха̄нам̣ на̄ма̄’’ти имина̄ арийам̣ а̄йатананти еттха а̄йатанасаддо самосаран̣ат̣т̣ха̄наттхоти дассети. йаттакам̣ кайавиккайат̣т̣ха̄нам̣ на̄ма̄ти самбандхо. ‘‘ва̄н̣иджа̄нам̣…пе… кайавиккайат̣т̣ха̄нам̣ на̄ма̄’’ти имина̄ ван̣иджа̄ патанти саннипатанти еттха̄ти ван̣иппатоти вачанаттхам̣ дассети. ‘‘ван̣иджапато’’ти ваттаббе джака̄ралопоти дат̣т̣хаббо. па̄л̣ийам̣ ‘‘теса’’нти па̄т̣хасесасса аджджха̄харитаббабха̄вам̣ дассетум̣ вуттам̣ ‘‘тесам̣ арийа̄йатанава̄н̣иджапата̄на’’нти. тесанти ча са̄мйаттхе са̄мивачанам̣, ниддха̄ран̣аттхе ва̄ вибхаттаапа̄да̄наттхе ва̄. иданти пурам̣. пут̣абхедананти еттха пут̣ам̣ бхинданти еттха̄ти пут̣абхедананти вачанаттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘бхан̣д̣икабхеданат̣т̣ха̄на’’нти. ‘‘самуччайаттхо ва̄саддо’’ти вуттавачанам̣ виттха̄ренто а̄ха ‘‘татра хӣ’’тиа̄ди. таттха татра̄ти па̄т̣алипутте, тӣсу ва̄ аггиудакамитхубхедесу. ‘‘ан̃н̃аман̃н̃абхеда̄’’ти имина̄ митхубхеда̄ти еттха митхусаддасса ан̃н̃аман̃н̃авевачанабха̄вам̣ дассети. ул̣умпакулласадда̄нам̣ аттхе сама̄непи каран̣ависесам̣ дассенто а̄ха ‘‘ул̣умпа’’нтиа̄ди. ул̣у вуччати удакам̣, тато па̄ти раккхатӣти ул̣умпо. кам̣ вуччати удакам̣, тасмим̣ улати гаччхатӣти кулло.

ан̣н̣аванти еттха ан̣н̣аво на̄ма ким̣ самуддасса на̄манти а̄ха ‘‘ан̣н̣ава’’нтиа̄ди. ‘‘ан̣н̣ава’’нти етам̣ на̄мам̣ удакат̣т̣ха̄насса адхивачананти йоджана̄. ан̣н̣о вуччати удакам̣, там̣ етасмим̣ аттхӣти ан̣н̣аво. сарасаддасса ака̄ра̄димхи ча кан̣д̣е ча паваттанато вуттам̣ ‘‘саранти идха надӣ адхиппета̄’’ти. идха̄ти имиссам̣ га̄тха̄йам̣. иданти аттхаджа̄там̣.

йети арийа̄. тети арийа̄, тарантӣти самбандхо. висаджджапаллала̄нӣти еттха висаджджасаддо тва̄паччайанто, паллаласаддо ниннат̣т̣ха̄нава̄чакоти а̄ха ‘‘висаджджа…пе… ниннат̣т̣ха̄на̄нӣ’’ти. айам̣ пана джано куллам̣ бандхатӣти йоджана̄. тин̣н̣а̄ медха̄вино джана̄ ити вуттам̣ хотӣти йоджана̄.

287. ананубодха̄ти еттха ка̄ран̣аттхе ниссаккавачананти а̄ха ‘‘абуджджханена̄’’ти. сандха̄витам̣ сам̣саританти еттха тапаччайасса камматтхам̣ сандха̄йа вуттам̣ ‘‘майа̄ ча тумхехи ча̄’’ти. имина̄ каттуттхе са̄мивачананти дассети. ‘‘атха ва̄’’тиа̄дина̄ тапаччайасса бха̄ваттхам̣ дассети. сам̣ситанти еттха сарадха̄туйа̄ рака̄ро лопоти а̄ха ‘‘сам̣сарита’’нти. ‘‘тан̣ха̄раджджӯ’’ти имина̄ бхавато бхавам̣ нетӣти бхаванеттӣти вачанаттхена тан̣ха̄раджджу бхаванетти на̄ма̄ти дассети.

289. ван̣н̣аваттха̄лан̇ка̄ра̄ни са̄ман̃н̃авасена ‘‘нӣла̄’’ти вутта̄нӣти а̄ха ‘‘нӣла̄ти идам̣ саббасан̇га̄хака’’нти. таттха̄ти ‘‘нӣла̄’’тиа̄дипа̄т̣хе. тесанти личчхавӣнам̣. пакативан̣н̣а̄ нӣла̄ на хонтӣти йоджана̄. етанти ‘‘нӣла̄’’тиа̄дивачанам̣. пат̣иваттесӣти еттха ватудха̄ту упасаггавасена ва̄ аттха̄тисайавасена ва̄ пахаран̣аттхоти а̄ха ‘‘паха̄ресӣ’’ти. ‘‘саджанапада’’нти имина̄ са̄ха̄ранти еттха а̄ха̄расаддо джанападаттхоти дассети. джанападо хи йасма̄ нагарасса парива̄рабха̄вена а̄харитаббо, имасма̄ ча ра̄джапуриса̄ балим̣ а̄харанти, тасма̄ а̄ха̄роти вутто. саджанападам̣ веса̄лим̣ даджджеййа̄тха̄ти йоджана̄. ан̇гулим̣ пхот̣есунти еттха пхут̣адха̄ту сан̃чаланаттхоти а̄ха ‘‘ан̇гулим̣ ча̄лесу’’нти. иттхика̄йа̄ти иттхӣйева пурисато кхуддакат̣т̣хена иттхика̄, та̄йа.

178. сӣхасена̄пативаттхукатха̄

290. дхаммасса ча анудхамманти еттха дхаммасаддо ка̄ран̣аттхоти а̄ха ‘‘ка̄ран̣асса анука̄ран̣а’’нти. ‘‘парехӣ’’ти падам̣ ‘‘вутта’’ити паде катта̄. ‘‘вуттака̄ран̣ена̄’’типадам̣ ‘‘сака̄ран̣о’’типаде каран̣ам̣. кочи аппаматтакопи тумха̄кам̣ ва̄доти йоджана̄. ‘‘вин̃н̃ӯхӣ’’ти падам̣ ‘‘гарахитабба’’ити паде катта̄. ‘‘гарахитаббака̄ран̣а’’нти падам̣ ‘‘на а̄гаччхатӣ’’ти паде каммам̣. анаббхаккха̄тука̄ма̄ти еттха абхитйӯпасагго абхибхаванаттхо а̄пуббо кха̄дха̄ту пакатханаттхоти а̄ха ‘‘абхибхавитва̄ на а̄чиккхитука̄ма̄’’ти.

293. анувиччака̄ранти еттха анувиччасаддо вичадха̄ту тва̄паччайантоти а̄ха ‘‘анувичитва̄’’ти. ‘‘чинтетва̄’’ти имина̄ вичадха̄туйа̄ н̃а̄н̣аттхам̣ дассети. ‘‘ка̄табба’’нти имина̄ ка̄таббанти ка̄ранти вачанаттхам̣ дассети. пат̣а̄канти дхаджапат̣а̄кам̣. ‘‘а̄хин̣д̣еййу’’нти имина̄ парийа̄йеййунти еттха парипуббаа̄пубба йа̄дха̄туйа̄ гатйаттхам̣ дассети. па̄л̣ийам̣ ‘‘парихареййу’’нтипи па̄т̣хо. а̄хин̣д̣еййунти а̄хин̣д̣анти. муддхаджо татийаккхаро. опа̄набхӯтанти еттха опа̄но вийа бхӯто опа̄набхӯтоти аттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘пат̣ийаттаудапа̄но вийа т̣хита’’нти. ‘‘удапа̄но’’ти имина̄ опа̄насаддо удапа̄наттхоти дассети. удапа̄но хи саббе джана̄ осаритва̄ пиванти еттха̄ти опа̄ноти вуччати. имесанти ниган̣т̣ха̄нам̣. хӣти саччам̣, йасма̄ ва̄. сампатта̄нам̣ да̄нам̣ да̄таббамева, тасма̄ ма̄ упаччхиндиттха̄ти йоджана̄. уддисса̄ти тва̄паччайантасаддо ‘‘ката’’нти уттарападена сама̄соти а̄ха ‘‘уддиситва̄ ката’’нти. есева найо ‘‘пат̣иччакамма’’нти еттха̄пи.

294. пат̣иччакамманти етам̣ на̄мам̣ нимиттакаммасса адхивачананти йоджана̄. йоти йо кочи джано. вадхакасса па̄н̣агха̄такаммам̣ хоти вийа, тасса̄пи хотӣти йоджана̄. на джӣрантӣти еттха джарадха̄ту гатйаттхоти а̄ха ‘‘на гаччхантӣ’’ти.

179. каппийабхӯмиануджа̄нанакатха̄

295. баха̄ра̄макот̣т̣хакети еттха самӣпаттхе бхуммавачананти а̄ха ‘‘баха̄ра̄макот̣т̣хакасамӣпети а̄ра̄макот̣т̣хакасса бахи самӣпети аттхо’’ти. аччхантӣти васанти. етанти ‘‘паччантима’’нти етам̣ вачанам̣. дхуравиха̄ропӣти падха̄навиха̄ропи. таттха таттха̄ти тасмим̣ тасмим̣ т̣ха̄не. анупагейева̄ти па̄тойева. оравасадданти уччаравасан̇кха̄там̣ саддам̣. капиласуттапарийоса̄нети суттанипа̄те (су. ни. ат̣т̣ха. 2.капиласуттаван̣н̣ана̄) сан̇гахитасса капиласуттасса парийоса̄не. пан̃часата̄нам̣ кеват̣т̣апуриса̄нанти самбандхо.

усса̄ванантика̄дӣсу евам̣ виниччхайо ведитабботи йоджана̄. йо виха̄ро карийатӣти самбандхо. бхӯмийа̄ гати вийа гати етесанти бхӯмигатика̄. патит̣т̣ха̄пентехи бахӯхи бхиккхӯхи патит̣т̣ха̄петабботи самбандхо. ниччха̄рентехи бхиккхӯхӣти йоджана̄. сайанти бхиккху. там̣ пана̄ти ‘‘сан̇гхасса каппийакут̣им̣ адхит̣т̣ха̄мӣ’’ти вачанам̣ пана. аватва̄пӣти писаддо татха̄ ‘‘ватва̄пӣ’’ти аттхам̣ сампин̣д̣ети. ат̣т̣хакатха̄сӯти маха̄ат̣т̣хакатха̄дӣсу тӣсу ат̣т̣хакатха̄су. еттха̄ти усса̄ванантикакут̣ийам̣. ‘‘самака̄лам̣ ват̣т̣атӣ’’ти вачанам̣ дал̣хӣкаронто а̄ха ‘‘саче хӣ’’тиа̄ди. вачанети ‘‘каппийакут̣им̣ карома̄’’ти вачане. тасминти тхамбхе. тенева̄ти акатабха̄венева. хӣти саччам̣. еттха̄ти бахӯсу.

йатоти ит̣т̣хакасила̄маттика̄пин̣д̣ато. вуттанайенева̄ти ‘‘бахӯхи сампарива̄ретва̄ каппийакут̣им̣ карома̄’’ти вуттанайенева. ит̣т̣хака̄дайоти ‘‘каппийакут̣им̣ карома̄’’ти адхит̣т̣ха̄таббаит̣т̣хака̄дайо. андхакат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттанти самбандхо. татха̄ти йатха̄ андхакат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣, татха̄. тхамбха̄дӣни уккхипитва̄ патит̣т̣ха̄панан̃ча ‘‘каппийакут̣им̣ карома̄’’ти са̄ванан̃ча антам̣ парийоса̄наметисса̄ти усса̄ванантика̄.

та̄сӯти двӣсу гониса̄дика̄су. йаттха̄ти кут̣ийам̣. нева а̄ра̄мо париккхитто хотӣти самбандхо. пуна йаттха̄ти кут̣ийам̣. айанти кут̣и. убхайаттха̄пӣти а̄ра̄мавиха̄рагониса̄дика̄су двӣсупи. бахутарам̣ париккхиттопи париккхиттойева на̄ма̄ти йоджана̄. еттха̄ти упад̣д̣хапариккхиттабахутарапариккхиттаа̄ра̄ме. га̄во пависитва̄ йатха̄сукхам̣ нисӣданти еттха̄ти гониса̄да̄ госа̄ла̄. гониса̄да̄ вийа̄ти гониса̄дика̄ кут̣и.

манусса̄ вадантӣти самбандхо. еса̄ти кут̣и. вуттепӣти писадде, ‘‘каппийакут̣им̣ дема̄’’ти ва̄кйам̣ апеккхати. андхакат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттанти самбандхо. йасма̄ ват̣т̣ати, тасма̄ти йоджана̄. тесанти сесасахадхаммикадеваманусса̄нам̣. техӣти сесасахадхаммикадевамануссехи. пунапи вуттам̣, ким̣ вуттанти а̄ха ‘‘бхиккхусса…пе… хотӣ’’ти. апӣти тадан̃н̃есам̣. танти вачанам̣. хӣти саччам̣, йасма̄ ва̄. сан̇гхасса сантакамева ва̄ бхиккхусса сантакамева ва̄ти йоджана̄. ити тасма̄ сувуттанти самбандхо. гахапатӣнам̣ сантакам̣ гахапати кут̣и. ‘‘каммава̄чам̣ са̄ветва̄’’ти идам̣ упалаккхан̣аматтам̣ каммава̄чамаватва̄ апалоканенапи каппийатта̄. каммава̄ча̄йа ва̄ апалоканена ва̄ самманитабба̄ти саммути кут̣и. итисаддо парисама̄панаттхо.

йам̣ а̄мисам̣ вуттхам̣, саббам̣ там̣ а̄мисантийоджана̄. акаппийабхӯмийам̣ сахасеййапахонаке гехе вуттхам̣ т̣хапитанти самбандхо. йам̣ пана сан̇гхикам̣ ва̄ пуггаликам̣ ва̄ аттхӣти йоджана̄. тесам̣йева̄ти бхиккхубхиккхунӣнамева. екараттампи т̣хапитам̣ йам̣ сантакам̣ аттхӣти йоджана̄. танти сан̇гхика̄ди. таттха̄ти акаппийабхӯмийам̣ сахасеййапахонакагехе. етанти антовуттхаантопаккасан̇кха̄там̣ йа̄вайа̄мака̄ликам̣, ‘‘на каппатӣ’’ти бйатирекасса анвайам̣ дассенто а̄ха ‘‘сатта̄хака̄ликам̣ пана̄’’тиа̄ди.

татра̄ти пуримавачана̄пеккхам̣. татра вачанети хи аттхо. са̄ман̣еро детӣти самбандхо. йам̣кин̃чи тан̣д̣ула̄дикам̣ а̄мисанти йоджана̄. мукхасаннидхи на̄ма̄ти а̄паттийа̄ мукхо упа̄йо саннидхи на̄ма̄ти аттхо. таттха̄ти маха̄паччарийам̣, мукхасаннидхиантовуттхесу ва̄. бхиккху пачитва̄ парибхун̃джатӣти самбандхо. а̄мисасам̣сат̣т̣ханти а̄мисена сам̣саггам̣.

джахитаваттхука̄ти джахитам̣ ваттху ета̄санти джахитаваттхука̄. усса̄ванантика̄ ката̄ти самбандхо. са̄ти усса̄ванантика̄. йо йоти тхамбхо ва̄ бхиттипа̄до ва̄. ит̣т̣хака̄дӣхи ката̄ усса̄ванантика̄ти йоджана̄. чайасса̄ти адхит̣т̣ха̄насса. йехи пана ит̣т̣хака̄дӣхӣтиа̄дисаддена тхамбхасила̄маттика̄йо сан̇ган̣ха̄ти. тадан̃н̃есӯти техи адхит̣т̣хитаит̣т̣хака̄дӣхи ан̃н̃есу.

па̄ка̄ра̄дипариккхепети упача̄расӣма̄париччхиннасса а̄ра̄масса па̄ка̄ра̄дина̄ париккхепе кате. па̄ка̄ра̄дӣти а̄дисаддена ватим̣ сан̇ган̣ха̄ти. каппийакут̣им̣ ладдхум̣ ват̣т̣атӣти гониса̄дика̄йа абха̄вена сеса̄су тӣсу каппийакут̣ӣсу йам̣кин̃чи каппийакут̣им̣ ладдхум̣ ват̣т̣атӣти аттхо. таттха таттха̄ти тасмим̣ тасмим̣ т̣ха̄не. итара̄ пана̄ти усса̄ванантикагониса̄дика̄хи ан̃н̃а̄. двети убхо гахапатисаммутийо, джахитаваттхука̄ва хонтӣти самбандхо. паккхапа̄сакаман̣д̣аланти две паккхе апатанаттха̄йа пасати бандхатӣти паккхапа̄сако, ман̣д̣аланти чхаданакот̣игопа̄насӣнам̣ упари т̣хапитакат̣т̣хависесо, паккхапа̄сако ча ман̣д̣алан̃ча паккхапа̄сакаман̣д̣алам̣.

йатра̄ти йасмим̣ т̣ха̄не. анупасампаннасса датва̄ти анапеккхависсаджджанена анупасампаннасса датва̄. чӣваравикаппанам̣ вийа са̄пеккхависсаджджанампи ват̣т̣атӣти ваданти. татра̄ти пуримавачана̄пеккхам̣. соти каравӣкатиссаттхеро, пасситва̄ пуччхӣти самбандхо. тхероти маха̄сиваттхеро. лӯкхадивасети асиниддхадивасе. татоти браванато, паранти самбандхо. нанти маха̄сиваттхерам̣. памукхети габбхасса памукхе. танти саббикумбхим̣. бахӣти виха̄расса бахи. соти маха̄сиваттхеро.

180. мен̣д̣акагахапативаттхукатха̄

296. ‘‘бахидва̄ре’’ти еттха касса бахидва̄рети а̄ха ‘‘дхан̃н̃а̄га̄расса бахидва̄ре’’ти. а̄л̣акатха̄ликанти еттха а̄л̣акатан̣д̣улапачанакам̣ ган̣хакатха̄ли а̄л̣акатха̄ли, та̄йа пачитам̣ бхаттам̣ а̄л̣акатха̄ликанти вачанаттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘а̄л̣акатан̣д̣улапачанакатха̄лика’’нти. бйан̃джанабхан̣д̣иканти бйан̃джанапариккха̄рикам̣, бйан̃джанапарива̄раканти аттхо. имина̄ сӯпабхин̃джанаканти еттха сӯпасаддо бйан̃джанава̄чако, бхин̃джанакасаддо бхан̣д̣икапарийа̄йоти дассети. да̄сакаммакарапорисанти еттха да̄сапориса̄ ча каммакарапориса̄ ча да̄сакаммакарапорисам̣, сама̄ха̄радвандо пуббападе уттаралопо, ити имаматтхам̣ дассенто а̄ха ‘‘да̄сапурисе ча каммакарапурисе ча̄’’ти. порисасаддопи пурисасаддена сама̄но ‘‘пурисо ева порисо’’ти аттхена. дхувабхаттена̄ти еттха дхувасаддо ниччапарийа̄йоти а̄ха ‘‘ниччака̄ла’’нти. дуйхена кхӣрена̄ти самбандхо. ‘‘мен̣д̣акаваттхусмим̣ пана̄’’ти па̄т̣хато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва ‘‘кхан̣ан̃н̃ева дуйхена̄’’ти па̄т̣ха̄ кесучийева ат̣т̣хакатха̄поттхакесу аттхи. еттха̄ти мен̣д̣акаваттхумхи. горасети гавайехи ниббатте кхӣрададхитакканаванӣтасаббисан̇кха̄те расе. па̄тхеййанти патхасса хитам̣ па̄тхеййам̣. н̃атва̄ти па̄тхеййамиччхатӣти н̃атва̄. бхиккха̄ча̄раваттена ва̄ти ан̃н̃а̄такаапава̄ритат̣т̣ха̄нато бхиккха̄ча̄раваттена ва̄. йа̄читва̄пӣти писаддо пагева бхиккха̄ча̄раваттена̄ти дассети. йаттакена па̄тхеййена̄ти самбандхо.

182. кен̣ийаджат̣илаваттхукатха̄

300. ка̄джехӣти еттха ка̄джасса ган̣анам̣ дассенто а̄ха ‘‘пан̃чахи ка̄джасатехӣ’’ти. екена ка̄джена двиннам̣ кут̣а̄нам̣ гахитатта̄ вуттам̣ ‘‘кут̣асахасса’’нти. воти тумхе. сут̣т̣ху пасанноти самбандхо.

таттха̄ти ‘‘ат̣т̣ха па̄на̄нӣ’’ти па̄т̣хе, ат̣т̣хасу па̄несу ва̄. ‘‘амбехи катапа̄на’’нти имина̄ маджджхелопасама̄сам̣ дассети. таттха̄ти а̄мапаккесу. каронтена ка̄таббанти самбандхо. а̄диччапа̄кена̄ти а̄диччахетуна̄ пачанена. пуребхаттамева каппатӣти бхиккхуна̄ сайам̣ кататта̄ пуребхаттамева каппати. тена вуттам̣ ‘‘анупасампаннехӣ’’тиа̄ди. катам̣ амбапа̄нанти самбандхо. саббапа̄несӯти джамбупа̄на̄дӣсу саббесу па̄несу.

тесӯти джамбупа̄на̄дӣсу саттасу па̄несу. панасаддо висесаттхаджотако. джамбупхалехӣти а̄мехи ва̄ паккехи ва̄ джамбупхалехи. ат̣т̣хикехӣти ат̣т̣хи асмиматтхӣти ат̣т̣хикам̣ пхалам̣. джа̄тирасена̄ти йатха̄джа̄тена расена. имина̄ мадхусаккхаракаппура̄дӣхи на йоджетабботи дассети. там̣ пана̄ти мадхукапа̄нам̣ пана. муддика̄ти муддикапхала̄ни. са̄лукети канде. саттаннам̣ дхан̃н̃а̄нам̣ пхаларасанти тан̣д̣уладхованодакам̣. ‘‘паккад̣а̄караса’’нти имина̄ апаккад̣а̄карасам̣ ват̣т̣атӣти дӣпети. хӣти саччам̣, виттха̄ро ва̄. расоти паккарасо. пат̣иггахетва̄ т̣хапитасаббиа̄дӣхи пакка̄нам̣ йа̄ваджӣвика̄нам̣ патта̄нам̣ расоти йоджана̄. паккам̣ йа̄ваджӣвикапаттарасанти самбандхо. йа̄вака̄ликапатта̄нампӣти писаддо пагева йа̄ваджӣвикапатта̄нанти дассети. йам̣ па̄нанти йам̣ мадхукапуппхарасапа̄нам̣. соти мадхукапуппхарасо. тена̄ти мадхукапуппхена. йато ка̄лато пат̣т̣ха̄йа маджджам̣ на каронти, татоти йоджана̄. уччхурасо никасат̣о паччха̄бхаттам̣ ват̣т̣ати сатта̄хака̄ликатта̄. име чатта̄ро раса̄ти пхалапаттапуппхауччхурасасан̇кха̄та̄ име чатта̄ро раса̄. аггихуттамукха̄ти йан̃н̃а̄ аггихутамукха̄, аггихутасет̣т̣ха̄ти аттхо.

183. роджамалла̄диваттхукатха̄

301. сан̇карамакам̣сӯти еттха сан̇карасаддасса йуддхаттха̄дӣсу паваттанато идха пат̣ин̃н̃а̄таттхети дассенто а̄ха ‘‘катикамакам̣сӯ’’ти. катиканти пат̣ин̃н̃а̄тасан̇кха̄там̣ катикам̣. ул̣а̄рам̣ кхоти еттха ул̣а̄расаддо сет̣т̣хава̄чако. сет̣т̣ханти ча сундарамева̄ти а̄ха ‘‘сундарам̣ кхо те ида’’нти. тети туйхам̣. ‘‘бахукато’’ти падасса катабахума̄ноти аттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘паса̄дабахума̄нена̄’’ти. ‘‘пит̣т̣хамайам̣кха̄данӣйа’’нти имина̄ пит̣т̣хакха̄данӣйанти еттха майасаддалопам̣ дассети.

303. пат̣ибха̄неййака̄ти еттха пат̣ибха̄не нийутта̄ пат̣ибха̄неййака̄ти дассенто а̄ха ‘‘пат̣ибха̄насампанна̄’’ти. ‘‘ниддосасиппа̄’’ти имина̄ парийода̄тасиппа̄ти еттха парисамантато ода̄там̣ сиппам̣ етесанти парийода̄тасиппа̄ти аттхам̣ дассети. сиппаттхикехи сийати севийатӣти сиппам̣, сиппика̄нам̣ хита̄йа сети паваттатӣти ва̄ сиппам̣, от̣т̣хаджо пат̣хамаккхаро. на̄л̣ийа̄ва̄пакена̄ти падасса двандабха̄вам̣ дассенто а̄ха ‘‘на̄л̣ийа̄ чева а̄ва̄пакена ча̄’’ти. имина̄ йака̄ро падасандхиматтоти дассети. ‘‘на̄л̣ийа̄ ва̄ пасиббакена̄’’типи па̄т̣хо, со апа̄т̣хойева. ко а̄ва̄пако на̄ма̄ти а̄ха ‘‘а̄ва̄пако на̄ма йаттха̄’’тиа̄ди. таттха йаттха̄ти йасмим̣ тхавике. имина̄ а̄харитва̄ йатха̄ладдхам̣ вапанти паккхипанти еттха̄ти а̄ва̄пакоти вачанаттхам̣ дассети. вапа бӣджаниккхепети дха̄тупа̄т̣хесу (садданӣтидха̄тума̄ла̄йам̣ 15 пака̄рантадха̄ту) вуттам̣. идха пана паккхипанети дат̣т̣хаббо. тена вуттам̣ ‘‘паккхипантӣ’’ти. парихаритумева̄ти париггахетва̄ харитумева. ветананти бхатим̣. йоти бхиккху. там̣ ва̄ти парихаритакхурабхан̣д̣ам̣ ва̄. ан̃н̃ам̣ ва̄ти ан̃н̃асса сантакам̣ ва̄.

304. иданти дасамабха̄гада̄нам̣. даса кот̣т̣ха̄сети даса пат̣ивӣсе.

185. чатумаха̄падесакатха̄

305. идам̣ на каппатӣтиа̄дӣти ‘‘идам̣ на каппатӣ’’тиа̄дайо име чатта̄ро маха̄падесети йоджана̄. апассайам̣ катва̄ дисийанти еттха̄ти ападеса̄ ока̄са̄, апассайам̣ катва̄ дисийанти етехӣти ва̄ ападеса̄ ка̄ран̣а̄, ‘‘маханта̄ ападеса̄ маха̄падеса̄. тан̃ча̄ти маха̄падесасан̇кха̄там̣ тан̃ча суттам̣, гахетва̄ти йоджана̄. паримадданта̄ти пунаппунам̣ мадданта̄, упапариккханта̄ти аттхо. иданти ка̄ран̣ам̣. танти навамаха̄пхалаапаран̣н̣ам̣. та̄нӣти кхуддакапхалапа̄на̄ни. хӣти саччам̣.

тесанти чханнам̣ чӣвара̄нам̣. таттха̄ти чхасу ануломачӣваресу. ‘‘па̄н̣акехи сан̃джа̄таваттха’’нти имина̄ косеййаваттхабха̄вам̣ дассети. две пат̣а̄ти чӣнапат̣асома̄рапат̣а̄. дукӯлам̣ са̄н̣асса ануломанти йоджана̄.

тесам̣йева̄ти двиннам̣ патта̄намева. тесам̣йева̄ти тин̣н̣ам̣ тумба̄намева. тесам̣йева̄ти двиннам̣ ка̄йабандхана̄намева. сетаччхаттанти сетехи ваттхехи катам̣ чхаттам̣. тесам̣йева̄ти тин̣н̣ам̣ чхатта̄намева.

самбхиннарасанти сам̣саггарасам̣. еттха бхиджджиттха̄ти бхинноти вачанаттхена бхидидха̄ту двидха̄каран̣асан̇кха̄то бхедаттхо хоти, дха̄тваттхаба̄дхакена сам̣тйӯпасаггена бхидидха̄туйа̄ бхедаттхам̣ ба̄дхетва̄ сам̣саггаттхава̄чако хотӣти дат̣т̣хаббам̣. чхаллимпӣти тачампи. сакаленева̄ти чхаллийа̄ ева. па̄йа̄сена асам̣сат̣т̣хам̣ йам̣ саббӣти йоджана̄. та̄нӣти такколаджа̄типхала̄дӣни. йат̣т̣химадхука̄дӣсупӣти мадхулат̣т̣хика̄дӣсупи. ‘‘лат̣т̣химадхука̄дӣсупӣ’’ти ва̄ па̄т̣хо, со апа̄т̣хойева. йам̣ йанти ваттху. йатха̄ти йена̄ка̄рена, дховийама̄не таччхийама̄нети самбандхо.

самбхиннарасанти ватва̄ тамеваттхам̣ дассетум̣ вуттам̣ ‘‘сам̣сат̣т̣ха’’нти. сабха̄ванти йа̄вака̄лам̣ каппийасабха̄вам̣. тасма̄ти йасма̄ упанети, тасма̄. тена̄ти сатта̄хака̄ликена. тадахупат̣иггахитанти тадахева пат̣иггахитам̣. двӣхапат̣иггахитена сатта̄хака̄ликена̄ти самбандхо.

еттха̄ти ка̄ликасам̣сагге. а̄паттийо ведитабба̄ти йатха̄ккамам̣ а̄паттийо ведитабба̄. саббаттха̄ти саббасмим̣ бхесаджджаккхандхаке.

ити бхесаджджаккхандхакаван̣н̣ана̄йа йоджана̄ саматта̄.