161. мӯла̄дибхесаджджакатха̄
263. мӯлабхесаджджа̄дивиниччхайопӣти писаддо аччхавасантиа̄дӣсу виниччхайам̣ апеккхати. идха̄ти бхесаджджаккхандхаке. йам̣ йанти виниччхайам̣. писанасила̄ти писати еттха̄ти писана̄, са̄йева сила̄ти писанасила̄. имина̄ ачалам̣ хутва̄ нисӣдатӣти нисадоти аттхам̣ дассети. писанапотакоти писати анена̄ти писано, сойева потакоти писанапотако, имина̄ нисадато потакоти нисадапотакоти аттхам̣ дассети. хин̇гуджа̄тийоти хин̇гукула̄ни.
са̄мудданти еттха самудде сантит̣т̣хатӣти са̄мудданти вачанаттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘самуддатӣре’’тиа̄ди. ‘‘тӣре’’ти имина̄ самуддети еттха саттамӣвибхаттийа̄ самӣпаттхе паваттабха̄вам̣ дассети. пакатилон̣анти сабха̄валон̣ам̣, на даббасамбха̄рехи саддхим̣ пачитанти аттхо. ‘‘паббате ут̣т̣хахатӣ’’ти имина̄ синдхуна̄маке паббате ут̣т̣хахатӣти синдхаванти аттхам̣ дассети. уббито бхӯмито ӣрати уггаччхатӣти уббиранти вачанаттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘бхӯмито ан̇курам̣ ут̣т̣хахатӣ’’ти. имина̄ ат̣т̣хакатха̄найена от̣т̣хаджо татийаккхаройева йуджджати, поттхакесу пана чатуттхаккхаройева диссати. ‘‘уббхида’’нтипи па̄т̣хо. биланти кот̣т̣ха̄со. тасма̄ даббасамбха̄рехи билехи саддхим̣ пачитам̣ биланти аттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘даббасамбха̄рехи саддхим̣ пачита’’нти. абхидха̄не пана (абхидха̄не 461 га̄тха̄йам̣) ‘‘била̄ла’’нти па̄т̣хо аттхи. танти билам̣.
264. асса̄дӣнам̣ ка̄йагандхо вийа кассачи ка̄йагандхо хотӣти йоджана̄. тасса̄пӣти бхиккхунопи. писаддена кан̣д̣ува̄ба̄дхабхиккхуа̄дайопи сампин̣д̣ети. чхакан̣асаддасса асса̄дӣнам̣ малепи паваттанато вуттам̣ ‘‘гомайа’’нти. па̄катикачун̣н̣ампӣти апаккараджаначун̣н̣ампи. етампӣти па̄катикачун̣н̣ампи.
танти а̄макамам̣сам̣, на кха̄дӣти самбандхо. танти а̄макалохитам̣ ва̄, на пивӣти самбандхо. амануссоти мануссасадисо бхӯто. танти а̄макамам̣салохитам̣.
265. ‘‘ан̃джана’’нти на̄мам̣ са̄ман̃н̃анти а̄ха ‘‘ан̃джананти саббасан̇га̄хакавачанамета’’нти. саббасан̇га̄хакавачананти саббесам̣ ан̃джана̄нам̣ сан̇га̄хакавачанам̣. етанти ‘‘ан̃джана’’нти етам̣ вачанам̣. ан̃джати чаккхум̣ маккхети анена̄ти ан̃джанам̣, ан̃джати чаккхум̣ бйаттам̣ каротӣти ва̄ ан̃джанам̣, та̄луджо татийаккхаро. капалланти капалле паваттам̣. капа̄лан̃хи дӣпасикха̄йа упари никуджджитва̄ таттха паваттам̣ маси ‘‘капалла’’нти вуччати. таматтхам̣ дассенто а̄ха ‘‘дӣпасикхато гахитамасӣ’’ти. ан̃джанӯпаписанехӣти еттха ан̃джанехи саддхим̣ упанетум̣ писитаббанти ан̃джанӯпаписананти вачанаттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘ан̃джанена саддхим̣ екато писитехӣ’’ти. ‘‘екато’’ти имина̄ ‘‘саддхи’’нти падассева аттхам̣ дассети. хӣти саччам̣. йам̣кин̃чи ан̃джанӯпаписанам̣ чун̣н̣ам̣ на на ват̣т̣атӣти йоджана̄. атха ва̄ на ват̣т̣ати на хоти, ват̣т̣атийева̄ти йоджана̄. имасмим̣ найе ‘‘на ват̣т̣атӣ’’ти а̄кхйа̄тападам̣ кирийа̄нтара̄пеккхатта̄ катта̄ хоти. а̄кхйа̄тесупи хи каттуттан̃ча камматтан̃ча лаббхати. чанданантиа̄дӣни сувин̃н̃еййа̄нева.
ат̣т̣химайанти падасса атибйа̄питадосам̣ пат̣иккхипанто а̄ха ‘‘мануссат̣т̣хим̣ т̣хапетва̄’’ти. сала̄кат̣т̣ха̄нийанти еттха сала̄ка̄ тит̣т̣ханти еттха̄ти сала̄кат̣т̣ха̄нийанти вачанаттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘йаттха̄’’тиа̄ди. таттха йаттха̄ти йасмим̣ сусирадан̣д̣ака̄дике. сала̄канти ан̃джанисала̄кам̣. одахантӣти т̣хапенти. ам̣сабаддхакоти ам̣се баддхати анена̄ти ам̣сабаддхако. йамаканаттхукаран̣инти наттху карӣйати има̄йа̄ти наттхукаран̣ӣ, йамака̄ наттхукаран̣ӣ йамаканаттхукаран̣ӣ.
267. там̣ саббам̣ телапа̄канти самбандхо. ‘‘ати вийа кхиттамаджджа̄нӣ’’ти имина̄ ати вийа кхипӣйанти паккхипӣйантӣти атикхитта̄ни, та̄нийева маджджа̄ни атикхиттамаджджа̄нӣти вачанаттхам̣ дассети.
пан̣н̣аседанти пан̣н̣ехи седам̣. ан̇га̄ра̄нанти ан̇га̄рехи. таттха̄ти тесу пам̣сува̄лика̄дӣсу. ва̄тахаран̣апан̣н̣а̄нӣти ва̄тасса апанайана̄ни удда̄ла̄дӣни пан̣н̣а̄ни. таттха̄ти тесу пан̣н̣есу. на̄на̄пан̣н̣абхан̇гакутхитанти на̄на̄пан̣н̣а̄нийева бхан̃джитаббат̣т̣хена на̄на̄пан̣н̣абхан̇гам̣, тена кутхитам̣ на̄на̄пан̣н̣абхан̇гакутхитам̣. ун̣ходакасса̄ти ун̣ходакена. таттха̄ти удакакот̣т̣хаке.
паббе паббети пхал̣умхи пхал̣умхи. йена̄ти паджджена. там̣ паджджам̣ абхисан̇кхаритунти йоджана̄. ‘‘па̄да̄нам̣ саппа̄йабхесаджджа’’нти имина̄ па̄дасса хитам̣ паджджанти вачанаттхам̣ дассети. тилакаккена̄ти еттха каккасаддасса чун̣н̣ава̄чакатта̄ ‘‘пит̣т̣хехӣ’’ти вуттам̣. кабал̣ена паккхипанам̣ кабал̣икам̣. саттупин̣д̣асса бхаттакабал̣асадисатта̄ саттупин̣д̣анти вуттам̣. а̄н̣и вийа̄ти кхӣла̄ вийа. кха̄рена̄ти лон̣асаккхарикамайена кха̄рена. вика̄сам̣ рундхатӣти вика̄сикам̣, теларундханапилотикам̣. ван̣акамманти ван̣асса, ван̣е ва̄ каммам̣.
268. саппадат̣т̣хака̄лейева ким̣ са̄мам̣ гахетва̄ парибхун̃джитаббанти а̄ха ‘‘на кевала’’нтиа̄ди. иданти маха̄викат̣ам̣, парибхун̃джӣкаббанти самбандхо. ан̃н̃есу пана̄ти саппадат̣т̣хато ан̃н̃есу пана. саче бхӯмипатто гӯтхо хоти, пат̣иггахетабботи йоджана̄.
269. васӣкаран̣апа̄накасамут̣т̣хитароготи кантибха̄васан̇кха̄там̣ васам̣ кароти анена̄ти васӣкаран̣ам̣, бхесаджджам̣, пивате па̄нам̣, там̣йева па̄накам̣, васӣкаран̣асса па̄накам̣ васӣкаран̣апа̄накам̣, тена самут̣т̣хито рого васӣкаран̣апа̄накасамут̣т̣хитарого. имина̄ гхарадиннака̄ба̄дхоти еттха гхаран̣ийа̄ диннена васӣкаран̣апа̄накена самут̣т̣хито а̄ба̄дхо гхарадиннака̄ба̄дхоти вачанаттхам̣ дассети. сӣта̄йа а̄лол̣етаббанти сӣта̄лол̣ам̣, удакам̣. сӣта̄саддо нан̇галалекха̄сан̇кха̄там̣ пха̄лападдхатим̣ мукхйато вадати, пха̄лападдхатикаре пха̄ле лаггаматтикам̣ упача̄рато вадати. тена вуттам̣ ‘‘сӣта̄йа а̄лол̣етабба’’нти. ат̣т̣хакатха̄йампи таматтхам̣ дассенто а̄ха ‘‘нан̇галена̄’’тиа̄ди.
випаккагахан̣икоти висесена па̄ча̄панагахан̣ико. муттахарӣтаканти еттха ‘‘мутта’’нти са̄ман̃н̃ато вуттепи гомуттамева гахетаббанти дассенто а̄ха ‘‘гомуттапарибха̄витам̣ харӣтака’’нти. имина̄ муттена парибха̄витам̣ харӣтакам̣ муттахарӣтаканти вачанаттхам̣ дассети. тан̣д̣улакасат̣оти тан̣д̣уладхованодакакасат̣о дхотасиниддхо, сова муггапачитапа̄нӣйоти йоджана̄. ‘‘мам̣сарасена̄’’ти имина̄ мам̣сарасо мам̣сена пат̣иччха̄детаббанти пат̣иччха̄данӣйанти вуччатӣти дассети.