5. ра̄хулова̄дасуттаван̣н̣ана̄
416. вимуттим̣ парипа̄чентӣти килеса̄нам̣ пат̣иппассаддхивимуттибхӯтам̣ арахаттам̣ саббасо па̄ченти са̄дхенти нибба̄пентӣти вимуттипарипа̄чанӣйа̄. дхамма̄ти ка̄ран̣адхамма̄. тена̄ха – ‘‘висуддхика̄ран̣авасена̄’’ти, арахаттасан̇кха̄та̄йа висуддхийа̄ сампа̄данавасена̄ти аттхо. саддхиндрийа̄дайо висуджджхама̄на̄ маггапат̣ипа̄т̣ийа̄ва саббасо ассаддхийа̄дӣхи читтам̣ вимочента̄ аггапхалавимуттим̣ сампа̄денти. тесам̣ пана висуддхи ба̄лапариваджджанена пан̣д̣итапайирупа̄санена паса̄да̄вахадхаммапаччавеккхан̣а̄йа ча хоти. тато идха паннараса дхамма̄ адхиппета̄ти дассенто, ‘‘вуттан̃хета’’нтиа̄дима̄ха.
таттха ассаддхе пуггалети саддха̄рахите пуггале. те хи нисса̄йа на када̄чи саддха̄ самбхавати, тесам̣ пана дит̣т̣ха̄нугатиа̄паджджанена ан̃н̃адаттху асаддхийамева вад̣д̣хати, тасма̄ те пат̣ибхайамагго вийа дӯрато ваджджетабба̄. ассаддхийанти ча саддха̄йа пат̣ипаккхабхӯта̄ асаддхеййаваттхусмим̣ адхимуччана̄ка̄рена паватта̄ сам̣килесадхамма̄ ведитабба̄. саддхе пуггалети саддха̄сампанне пуггале. те хи нисса̄йа саддхеййаваттхусмим̣ ануппанна̄ уппаджджати, уппанна̄ бхиййобха̄вам̣ вепуллам̣ а̄паджджати. саддхеййаваттхӯти ча буддха̄дӣни ратана̄ни каммакаммапхала̄ни ча. севатоти лаббхама̄нам̣ саддха̄сампадам̣ уппа̄детум̣ вад̣д̣хетун̃ча нисевато. сесапада̄ни тассева вевачана̄ни. атха ва̄ севато упасан̇камато. бхаджато тесам̣ пат̣ипаттийам̣ бхаттим̣ куббато. пайирупа̄сатоти тесам̣ ова̄да̄нуса̄саникаран̣авасена упат̣т̣хахато. паса̄данӣйасуттанта̄ на̄ма буддха̄дигун̣апат̣исам̣йутта̄ паса̄да̄ваха̄ сампаса̄данӣйасутта̄дайо. те хи паччавеккхато буддха̄дӣсу ануппанна̄ пасанна̄ упаджджати, уппанна̄ бхиййобха̄вам̣ вепуллам̣ а̄паджджати. имехи тӣха̄ка̄рехӣти имехи йатха̄вуттехи тӣхи ка̄ран̣ехи. пат̣ипаккхадӯрӣбха̄вато паччекам̣ сӯпаха̄рато ча а̄севанам̣ бха̄ванам̣ лабханти. саддхиндрийам̣ висуджджхати маггапхала̄вахабха̄вена аччхати висуддхим̣ па̄пун̣а̄ти. имина̄ найена сесападесупи аттхо ведитаббо.
айам̣ пана висесо – кусӣтети аласе самма̄пат̣ипаттийам̣ никкхиттадхуре. а̄раддхавӣрийети паггахитавӣрийе самма̄пат̣ипанне. саммаппадха̄нети ануппанна̄нам̣ акусала̄нам̣ ануппа̄дана̄дивасена паватте чатта̄ро упа̄йаппадха̄не. паччавеккхато пат̣ипаттим̣ авеккхато. те хи паччавеккхато лӣнам̣ абхибхавитва̄ саммадева а̄рамбхадха̄туа̄ди ануппанна̄нам̣ видхина̄ сатисампада̄йа уппа̄да̄йа бхиййобха̄ва̄йа сам̣ваттати. асама̄хите бхантамигабхантагон̣асаппат̣ибха̄ге виббхантачитте. сама̄хите упача̄расама̄дхина̄ аппана̄сама̄дхина̄ ча саммадева сама̄хитачитте. джха̄навимоккхети савитаккасавича̄ра̄диджха̄на̄ни пат̣хама̄дивимоккхе ча. тесан̃хи паччавеккхан̣а̄ упарӯпари аччантамева сама̄дха̄на̄йа сам̣ваттати. дуппан̃н̃ети ниппан̃н̃е, арийадхаммасса уггахапарипуччха̄саванасаммасана̄бха̄вена саббасо пан̃н̃а̄рахите ча. пан̃н̃авантети випассана̄пан̃н̃а̄йа чева маггапан̃н̃а̄йа ча саманна̄гате. гамбхӣран̃а̄н̣ачарийанти гамбхӣрам̣ кхандха̄йатанадха̄тусаччапат̣иччасамуппа̄да̄дибхедам̣ н̃а̄н̣асса чаритаббат̣т̣ха̄нам̣, йаттха ва̄ гамбхӣран̃а̄н̣асса чарийам̣ паваттати. таттха хи паччавеккхан̣а̄ саммохам̣ видхамати, ануппанна̄йа пан̃н̃а̄йа уппа̄да̄йа бхиййобха̄ва̄йа сам̣ваттати. суттантаккхандхети суттасамӯхе.
пуббе саддхиндрийа̄дӣнам̣ висуддхика̄ран̣а̄ни, ‘‘вимуттипарипа̄чанӣйа̄ дхамма̄’’ти вутта̄нӣти идха саддха̄дике ан̃н̃е ча дхамме дассенто, ‘‘апарепӣ’’тиа̄дима̄ха. таттха саддха̄дӣнам̣ вимуттипарипа̄чанӣйата̄ дассита̄ ева, аниччасан̃н̃а̄дӣнам̣ пана вимуттипарипа̄чанӣйата̄йа ваттаббамева наттхи випассана̄бха̄вато. тена̄ха – ‘‘име пан̃ча ниббедхабха̄гийа̄ сан̃н̃а̄’’ти. калйа̄н̣амиттата̄дайоти калйа̄н̣амиттата̄ сӣласам̣варо абхисаллекхакатха̄ вӣрийа̄рамбхо ниббедхика̄ пан̃н̃а̄ име калйа̄н̣амиттата̄дайо пан̃ча дхамма̄. айаметтха сан̇кхепо, виттха̄ро пана ‘‘мегхийасуттасам̣ван̣н̣ана̄йам̣’’ (уда̄. ат̣т̣ха. 31) вуттанайена ведитаббо. локам̣ волокентасса̄ти буддхавенеййасатталокам̣ буддхачаккхуна̄ висесато олокентасса.
419. а̄йасмато ра̄хуласса индрийа̄нам̣ парипаккатта̄ саддхим̣ пат̣т̣хапитапаттхана̄ девата̄ удиккхама̄на̄ тит̣т̣ханти, – ‘‘када̄ ну кхо уттари а̄сава̄нам̣ кхайе винессатӣ’’ти. йада̄ пана саттха̄ евам̣ паривитаккеси, та̄вадева сама̄наджджха̄сайата̄йа саббака̄лам̣ тан̇кхан̣ам̣ а̄гаментийо та̄ девата̄йо там̣ самава̄йам̣ дисва̄ екасмим̣ андхаванасмим̣йева саннипатита̄. упа̄лисса гахапатино дӣгханакхапарибба̄джакасса чатусаччадхаммесу дассанакиччена паватто сота̄паттимагготи тесу суттесу (пат̣и. ма. ат̣т̣ха. 2.2.30) пат̣хамамагго ‘‘дхаммачаккху’’нти вутто, тасса дассанаттхасса са̄тисайатта̄, брахма̄йуно пана пхалан̃а̄н̣а̄ни хет̣т̣хима̄ни тӣн̣и са̄тисайа̄нӣти брахма̄йусутте(ма. ни. 2.383 а̄дайо) тӣн̣и пхала̄ни ‘‘дхаммачаккху’’нти вутта̄ни. идам̣ панеттха а̄йасмато ра̄хуласса магган̃а̄н̣ам̣ пхалан̃а̄н̣ан̃ча дассанаттхо са̄тисайо, та̄хи ча девата̄хи йам̣ н̃а̄н̣ам̣ адхигатам̣, там̣ са̄тисайамева̄ти вуттам̣ – ‘‘имасмим̣ сутте чатта̄ро магга̄, чатта̄ри ча пхала̄ни дхаммачаккхунти ведитабба̄нӣ’’ти. ким̣ пана са̄вака̄нам̣ сачча̄бхисамайан̃а̄н̣е аттхи кочи висесоти? а̄ма аттхи. со ча кхо пуббабха̄ге вут̣т̣ха̄нага̄минивипассана̄йа паваттийа̄ка̄рависесена лабхеййа ка̄чи висесаматта̄. сва̄йаматтхо абхидхамме ‘‘но ча кхо йатха̄ дит̣т̣хиппаттасса̄’’ти саддха̄вимуттато дит̣т̣хиппаттасса килесаппаха̄нам̣ пати висесакиттанена дӣпетаббо. ким̣ пана а̄йасма̄ ра̄хуло вийа та̄ девата̄ сабба̄ екачитта̄ пагева чатта̄ри пхала̄ни адхиган̣хим̣сӯти? ноти дассенто ‘‘таттха хӣ’’тиа̄дима̄ха. киттака̄ пана та̄ девата̄ти а̄ха ‘‘та̄сан̃ча пана̄’’тиа̄ди.
ра̄хулова̄дасуттаван̣н̣ана̄йа лӣнаттхаппака̄сана̄ саматта̄.