8. упаккилесасуттаван̣н̣ана̄
236. тасма̄ти аттхака̄матта̄ евама̄ха, на бхагавато вачанам̣ ана̄дийанто. йе пана тада̄ саттхувачанам̣ на ган̣хим̣су, те кин̃чи аватва̄ тун̣хӣбхӯта̄ ман̇кубхӯта̄ ат̣т̣хам̣су, тасма̄ убхайесампи саттхари ага̄равапат̣ипатти на̄хоси.
йенапи джанена на дит̣т̣хоти йена убхайаджанена ан̃н̃авихитата̄йа куд̣д̣акава̄т̣а̄диантариката̄йа ва̄ на дит̣т̣хо. даманаттханти техи упа̄сакехи ниммадабха̄вам̣ а̄па̄дита̄нам̣ тесам̣ бхиккхӯнам̣ даманаттхам̣. т̣хапайим̣сӯти йо имесам̣ бхиккхӯнам̣ дети, тасса сатам̣ дан̣д̣оти, сахассанти ча ваданти.
237. ваггабха̄венева (са̄раттха. т̣ӣ. маха̄вагго 3.464) на̄на̄саддо асса̄ти путхусаддо. самаджаноти бхан̣д̣ане самаджджха̄сайо джано. ба̄лалаккхан̣е т̣хитопи ‘‘ахам̣ ба̄ло’’ти на ман̃н̃ати. бхиййо ча̄ти аттано ба̄лабха̄васса аджа̄нанатопи бхиййо ча бхан̣д̣анасса упари пхот̣о вийа сан̇гхабхедасса аттано ка̄ран̣абха̄вампи уппаджджама̄нам̣ на ман̃н̃и нан̃н̃а̄си.
калахавасена паваттава̄ча̄йева гочаро етесанти ва̄ча̄гочара̄ хутва̄. мукха̄йа̄манти вива̄давасена мукхам̣ а̄йаметва̄ бха̄н̣ино. на там̣ джа̄нантӣти там̣ калахам̣ на джа̄нанти. калахам̣ каронто ча там̣ на джа̄нанто на̄ма наттхи. йатха̄ пана на джа̄нанти, там̣ дассетум̣ а̄ха – ‘‘евам̣ са̄дӣнаво айа’’нти. айам̣ калахо на̄ма аттано паресан̃ча аттхаджа̄панато анаттхуппа̄данато дит̣т̣хева дхамме сампара̄йе ча са̄дӣнаво, садосоти аттхо.
упанайхантӣти упана̄хавасена анубандханти. пора̄н̣оти пуримехи буддха̄дӣхи а̄чин̣н̣асама̄чин̣н̣ата̄йа пура̄тано.
на джа̄нантӣти аниччасан̃н̃ам̣ на паччупат̣т̣ха̄пенти.
татха̄ паваттавера̄нанти ат̣т̣хичхинна̄дибха̄вам̣ нисса̄йа упанайавасена чирака̄лам̣ паваттавера̄нам̣.
ба̄ласаха̄йата̄йа име бхиккхӯ калахапасута̄, пан̣д̣итасаха̄йа̄нам̣ пана идам̣ на сийа̄ти пан̣д̣итасаха̄йасса ба̄ласаха̄йасса ча ван̣н̣а̄ван̣н̣адӣпанаттхам̣ вутта̄. сӣхабйаггха̄дике па̄кат̣апариссайе ра̄гадоса̄дике пат̣иччханнапариссайе ча абхибхавитва̄.
ма̄тан̇го аран̃н̃е ма̄тан̇гаран̃н̃ети саралопена сандхи. ма̄тан̇гасадденева хаттхибха̄васса вуттатта̄ на̄гавачанам̣ тасса махаттавибха̄ванаттханти а̄ха – ‘‘на̄готи маханта̄дхивачанамета’’нти. махантапарийа̄йопи хи на̄га-саддо хоти ‘‘евам̣ на̄гасса на̄гена, ӣса̄дантасса хаттхино’’тиа̄дӣсу (уда̄. 25; маха̄ва. 467).
238. кирасаддо ануссавасӯчанаттхо нипа̄то. тена айаметтха сутипарампара̄ти дассети. бхагавата̄ хи со а̄дӣнаво пагева парин̃н̃а̄то, на тена саттха̄ ниббин̣н̣о хоти; тасмим̣ пана антовассе кечи буддхавенеййа̄ на̄хесум̣; тена ан̃н̃аттха гаманам̣ тесам̣ бхиккхӯнам̣ даманупа̄йоти па̄лилеййакам̣ уддисса гаччханто екавиха̄рим̣ а̄йасмантам̣ бхагум̣, самаггава̄сам̣ васанте ча ануруддхаттхера̄дике сампахам̣сетум̣ ануруддхаттхерасса ча. имам̣ упаккилесова̄дам̣ да̄тум̣ таттха гато, тасма̄ калахака̄раке кирасса̄ти еттха̄пи кирасаддаггахан̣е есева найо. вуттанайамева госин̇гаса̄ласутте (ма. ни. 1.325 а̄дайо).
241. ‘‘йатха̄ катхам̣ пана̄’’ти вуттапуччха̄нам̣ паччхимабха̄вато ‘‘аттхи пана воти паччхимапуччха̄йа̄’’ти вуттам̣, на пуна ‘‘аттхи пана во’’ти паваттанасса пуччханасса аттхибха̄вато. со пана локуттарадхаммо. тхера̄нанти ануруддхаттхера̄дӣнам̣ наттхи. парикаммобха̄сам̣ пуччхатӣти диббачаккхун̃а̄н̣е ката̄дхика̄ратта̄ тасса уппа̄данаттхам̣ парикаммобха̄сам̣ пуччхати. парикаммобха̄санти парикаммасама̄дхиниббаттам̣ обха̄сам̣, упача̄раджджха̄насан̃джанитам̣ обха̄санти аттхо. чатуттхаджджха̄нала̄бхӣ хи диббачаккхупарикамматтхам̣ обха̄сакасин̣ам̣ бха̄ветва̄ упача̄ре т̣хапито сама̄дхи парикаммасама̄дхи, таттха обха̄со парикаммобха̄соти вутто. там̣ сандха̄йа̄ха – ‘‘обха̄сан̃чева сан̃джа̄на̄ма̄ти парикаммобха̄сам̣ сан̃джа̄на̄ма̄’’ти. йаттаке хи т̣ха̄не диббачаккхуна̄ рӯпагатам̣ дат̣т̣хука̄мо, таттакам̣ т̣ха̄нам̣ обха̄сакасин̣ам̣ пхаритва̄ т̣хито. там̣ обха̄сам̣ таттха ча рӯпагатам̣ диббачаккхун̃а̄н̣ена пассати, тхера̄ ча татха̄ пат̣ипаджджим̣су. тена вуттам̣ – ‘‘обха̄сан̃чева сан̃джа̄на̄ма дассанан̃ча рӯпа̄на’’нти. йасма̄ пана тесам̣ рӯпагатам̣ пассанта̄нам̣ парикаммава̄ро атикками, тато обха̄со антарадха̄йи, тасмим̣ антарахите рӯпагатампи на пан̃н̃а̄йати. парикамманти хи йатха̄вуттакасин̣а̄рамман̣ам̣ упача̄раджджха̄нам̣, рӯпагатам̣ пассанта̄нам̣ касин̣обха̄савасена рӯпагатадассанам̣, касин̣обха̄со ча парикаммавасена̄ти тадубхайампи парикаммасса аппаваттийа̄ на̄хоси, тайидам̣ ка̄ран̣ам̣ а̄дикаммикабха̄вато тхера̄ на ман̃н̃им̣су, тасма̄ вуттам̣ ‘‘наппат̣ивиджджха̄ма̄’’ти.
нимиттам̣ пат̣ивиджджхитаббанти ка̄ран̣ам̣ паччаккхато дассетва̄ сувисуддхадиббачаккхун̃а̄н̣е тхерам̣ патит̣т̣ха̄петука̄мо саттха̄ вадати. ким̣ на а̄л̣улессантӣти ким̣ на бйа̄мохессанти, бйа̄мохессанти ева̄ти аттхо. вичикиччха̄ удапа̄дӣти диббачаккхуно йатха̄упат̣т̣хитесу рӯпагатесу апуббата̄йа, ‘‘идам̣ ну кхо рӯпагатам̣ ким̣, идам̣ ну кхо ки’’нти маггена асамуччхиннатта̄ вичикиччха̄ сам̣сайо уппаджджи. сама̄дхи чавӣти вичикиччха̄йа уппаннатта̄ парикаммасама̄дхи вигаччхи. тато ева хи парикаммобха̄сопи антарадха̄йи, диббачаккхуна̄пи рӯпам̣ на пасси. на манаси карисса̄мӣти манасика̄равасена ме рӯпа̄ни упат̣т̣хахим̣су, рӯпа̄ни пассато вичикиччха̄ уппаджджати, тасма̄ ида̄ни кин̃чи на манаси карисса̄мӣти тун̣хӣ ахоси там̣ пана тун̣хӣбха̄ваппаттим̣ сандха̄йа̄ха ‘‘аманасика̄ро удапа̄дӣ’’ти.
татха̄бхӯтасса аманасика̄расса абха̄вам̣ а̄гамма уппилам̣ удапа̄ди. вӣрийам̣ га̄л̣хам̣ паггахитанти тхинамиддхачхамбхитатта̄нам̣ вӯпасаманаттхам̣ ачча̄раддхавӣрийам̣ ахоси, тена читте сама̄дхидӯсика̄ гехассита̄ балавапӣти уппанна̄. тена̄ха ‘‘уппилам̣ уппанна’’нти. татоти ситхилавӣрийатта̄. патамеййа̄ти ативийа кхиннам̣ бхавеййа. там̣ мама̄ти паттхана̄абхибхаванӣйаманасӣсена джаппетӣти абхиджаппа̄, тан̣ха̄. на̄натта̄ на̄на̄сабха̄ва̄ сан̃н̃а̄ на̄наттасан̃н̃а̄. ативийа упари катва̄ ниджджха̄нам̣ пеккханам̣ атиниджджха̄йитаттам̣.
243. парикаммобха̄самева̄ти парикаммасамут̣т̣хитам̣ обха̄самева. на ча рӯпа̄ни пасса̄мӣти обха̄саманасика̄рапасутата̄йа диббачаккхуна̄ рӯпа̄ни на пасса̄ми. висайарӯпамева̄ти тена пхаритва̄ т̣хитат̣т̣ха̄нева диббачаккхуно висайабхӯтам̣ рӯпагатамева манаси кароми.
касин̣арӯпа̄нам̣ васенеттха обха̄сасса париттата̄ти а̄ха ‘‘париттат̣т̣ха̄не обха̄са’’нти. паритта̄ни рӯпа̄нӣти катипайа̄ни, са̄ ча несам̣ париттата̄ т̣ха̄навасенева̄ти а̄ха ‘‘париттакат̣т̣ха̄не рӯпа̄нӣ’’ти. ‘‘аппама̄н̣ан̃чева̄’’тиа̄дина̄ вутто дутийава̄ро. обха̄сапариттатам̣ сандха̄йа парикаммасама̄дхи ‘‘паритто’’ти вутто тассева обха̄сасса аппама̄н̣ата̄йа аппама̄н̣асама̄дхӣти вачанато. тасмим̣ самайети тасмим̣ париттасама̄дхино уппаннасамайе. диббачаккхупи париттакам̣ хоти париттарӯпагатадассанато.
245. дукатикаджджха̄насама̄дхинти чатукканайе дукаджджха̄насама̄дхим̣, пан̃чаканайе тикаджджха̄насама̄дхинти йоджана̄. дукаджджха̄насама̄дхинти чатукканайе татийачатуттхавасена дукаджджха̄насама̄дхим̣, пан̃чаканайе чатуттхапан̃чамавасена дукаджджха̄насама̄дхим̣. тикачатуккаджджха̄насама̄дхинти чатукканайе тикаджджха̄насама̄дхим̣, пан̃чаканайе чатуккаджджха̄насама̄дхинти йоджана̄.
тивидханти саппӣтикавасена типпака̄рам̣ сама̄дхим̣. тадантогадха̄ти саппӣтика̄дисабха̄ва̄. ка̄мам̣ бхагава̄ пуримайа̄ме пуббенива̄са̄нуссатин̃а̄н̣ам̣, паччхимайа̄ме диббачаккхун̃а̄н̣ам̣ ниббаттентопи има̄ни н̃а̄н̣а̄ни бха̄весийева. випассана̄па̄дака̄ни пана н̃а̄н̣а̄ни сандха̄йа, ‘‘паччхимайа̄ме’’ти вуттам̣, тена̄ха ‘‘бхагавато хӣ’’тиа̄ди. пан̃чамаджджха̄насса̄ти пан̃чамаджджха̄никасса васена пат̣хамаджджха̄нико магго наттхи. соти пан̃чаканайо бхагавато локийо ахоси. етанти етам̣, ‘‘савитаккампи савича̄рам̣ сама̄дхим̣ бха̄вемӣ’’тиа̄дивачанам̣. локийалокуттарамиссакам̣ сандха̄йа вуттам̣, на ‘‘локийам̣ ва̄ локуттарамева ва̄’’ти. сесам̣ сувин̃н̃еййамева̄ти.
упаккилесасуттаван̣н̣ана̄йа лӣнаттхаппака̄сана̄ саматта̄.