1. чӯл̣асун̃н̃атасуттаван̣н̣ана̄
176. ка̄лапариччхедам̣ катва̄ти сама̄паджджантехи на̄ма ка̄лапариччхедо ка̄таббо. тхеро пана бхагавато ваттакаран̣аттхам̣ ка̄лапариччхедам̣ кароти, ‘‘еттаке ка̄ле вӣтиватте идам̣ на̄ма бхагавато ка̄табба’’нти. со таттхакам̣йева сама̄паттим̣ сама̄паджджитва̄ вут̣т̣ха̄ти, там̣ сандха̄йа вуттам̣ ‘‘ка̄лапариччхедам̣ катва̄’’ти. сун̃н̃ата̄пхаласама̄паттим̣ аппетва̄ти етена итаре, ‘‘на сота̄паннасакада̄га̄мӣ пхаласама̄паттим̣ сама̄паджджантӣ’’ти ваданти, там̣ ва̄дам̣ пат̣иседхети. сун̃н̃атоти аттасун̃н̃ато ча ниччасун̃н̃ато ча сан̇кха̄ра̄ упат̣т̣хахим̣су. секкха̄нан̃хи сун̃н̃ата̄пат̣иведхо па̄десико субхасукхасан̃н̃а̄нам̣ аппахӣнатта̄, тасма̄ со тхеро сун̃н̃ата̄катхам̣ сотука̄мо джа̄то. дхурена дхурам̣ пахарантена вийа̄ти ратхадхурена ратхадхурам̣ пахарантена вийа катва̄ уджукамева сун̃н̃ата̄…пе… ваттхум̣ на сакка̄ти йоджана̄. екам̣ паданти екам̣ сун̃н̃ата̄падам̣.
пуббепа̄хантиа̄дина̄ бхагава̄ пат̣хамабодхийампи аттано сун̃н̃ата̄виха̄раба̄хуллам̣ пака̄сетӣти дассенто ‘‘пат̣хамабодхийампӣ’’ти а̄ха. екотиа̄ди тхерасса сун̃н̃ата̄катха̄йа бха̄джанабха̄вадассанаттхам̣. сотунти ат̣т̣хим̣ катва̄ манаси катва̄ саббачетаса̄ саманна̄харитва̄ сотумпи. уггахетумпити йатха̄бхӯтам̣ дхаммам̣ дха̄ран̣апарипуччха̄паричайавасена хадайена уггахитам̣ суван̣н̣абха̄джане паккхиттасӣхаваса̄ вийа авинат̣т̣хе ка̄тумпи. катхетумпӣти виттха̄рена паресам̣ дассетумпи сакка̄. таттха̄ти мига̄рама̄тупа̄са̄де. кат̣т̣харӯпапоттхакарӯпачиттарӯпавасена ката̄ти тхамбха̄дӣсу уттиритва̄ ката̄нам̣ кат̣т̣харӯпа̄нам̣, ниййӯха̄дӣсу пат̣има̄васена рачита̄нам̣ поттхакарӯпа̄нам̣, ситтипассе читтакаммавасена вирачита̄нам̣ читтарӯпа̄нан̃ча ката̄ нит̣т̣хапита̄. вессаван̣амандха̄та̄дӣнанти пат̣има̄рӯпена ката̄нам̣ вессаван̣амандха̄тусакка̄дӣнам̣. читтакаммавасена̄ти а̄ра̄ма̄дичиттакаммавасена. сан̣т̣хитампӣти авайавабха̄вена сан̣т̣хитам̣ хутва̄ т̣хитампи. джин̣н̣апат̣исан̇кхаран̣аттханти джин̣н̣а̄нам̣ ниййӯхакӯт̣а̄га̄рапа̄са̄да̄вайава̄нам̣ абхисан̇кхаран̣аттха̄йа тасмим̣ тасмим̣ т̣ха̄не рахассасан̃н̃а̄н̣ена т̣хапитам̣. ‘‘парибхун̃джисса̄мӣ’’ти тасмим̣ тасмим̣ кичче винийун̃джанавасена парибхун̃джитаббасса. етам̣ вуттанти, ‘‘айам̣ мига̄рама̄тупа̄са̄до сун̃н̃о’’тиа̄дикам̣ вуттам̣.
ниччанти саббака̄лам̣ раттин̃ча дива̄ ча. екабха̄вам̣ екам̣ асун̃н̃атанти паччатте упайогавачанам̣, екаттам̣ еко асун̃н̃атоти аттхо. га̄моти паваттанавасена̄ти гехасаннивесавӣтхичаччарасин̇гха̄т̣ака̄дике упа̄да̄йа га̄моти локуппаттивасена. килесавасена̄ти таттха анунайапат̣игхавасена. есева найоти имина̄ ‘‘паваттавасена ва̄ килесавасена ва̄ уппаннам̣ мануссасан̃н̃а’’нти имаматтхам̣ атидисати. еттха ча йатха̄ га̄маггахан̣ена гхара̄дисан̃н̃а̄ сан̇гахита̄, евам̣ мануссаггахан̣ена иттхипуриса̄дисан̃н̃а̄ сан̇гахита̄. йасма̄ руккха̄дике пат̣ичча аран̃н̃асан̃н̃а̄ таттха паббатаванасан̣д̣а̄дайо антогадха̄, тасма̄ таттха виджджама̄нампи там̣ вибха̄гам̣ аггахетва̄ екам̣ аран̃н̃ам̣йева пат̣ичча аран̃н̃асан̃н̃ам̣ манаси кароти. отаратӣти ануппависати. адхимуччатӣти ниччхиноти. паваттадаратха̄ти татха̄рӯпа̄йа пассаддхийа̄ абха̄вато ол̣а̄рикадхаммаппаваттисиддха̄ даратха̄. килесадаратха̄ти анунайапат̣игхасамбхава̄ килесадаратха̄. дутийападети ‘‘йе ассу даратха̄ мануссасан̃н̃ам̣ пат̣ичча̄’’ти имасмим̣ паде. манасика̄расантата̄йа, – ‘‘на̄йам̣ пуббе вийа ол̣а̄рика̄, дхаммаппаваттӣ’’ти сан̇кха̄радассанадаратха̄нам̣ сукхумата̄ саллахуката̄ ча чаритаттха̄ти а̄ха ‘‘паваттадаратхаматта̄ аттхӣ’’ти.
йам̣ килесадаратхаджа̄там̣, там̣ имисса̄ даратхасан̃н̃а̄йа на хотӣти йоджана̄. паваттадаратхаматтам̣ авасит̣т̣хам̣ хоти, виджджама̄намева аттхи иданти паджа̄на̄тӣти йоджана̄. сун̃н̃ата̄ ниббаттӣти сун̃н̃атанти паватти. сун̃н̃ата̄ сахачаритан̃хи сун̃н̃ам̣, идха сун̃н̃ата̄ти вутта̄.
177. асса̄ти бхагавато евам̣ ида̄ни вуччама̄на̄ка̄рена читтаппаватти ахоси. аччантасун̃н̃атанти ‘‘парама̄нуттара’’нти вуттам̣ арахаттам̣ десесса̄мӣти. аран̃н̃асан̃н̃а̄йа висеса̄надхигаманатоти, ‘‘аран̃н̃ам̣ аран̃н̃а’’нти манасика̄рена джха̄на̄дивисесасса адхигама̄бха̄вато, ‘‘патхавӣ’’ти манасика̄рена висеса̄дхигаманато. ида̄ни тамеваттхам̣ упама̄йа вибха̄ветум̣ ‘‘йатха̄ хӣ’’тиа̄ди вуттам̣. евам̣ сантети евам̣ вапите са̄лиа̄дайо сампаджджанти. дхувасевананти нийатасеванам̣ па̄риха̄рийакаммат̣т̣ха̄нам̣. пат̣ичча̄ти еттха ‘‘самбхӯта’’нти вачанасесо иччхитоти а̄ха ‘‘пат̣ичча самбхӯта’’нти. патхавим̣ пат̣ичча самбхӯта̄ хи сан̃н̃а̄ти.
патхавӣкасин̣е со патхавӣсан̃н̃ӣ хоти, на пакатипатхавийам̣. тасса̄ти патхавӣкасин̣асса. техӣти ган̣д̣а̄дӣхи. сут̣т̣ху вихатанти йатха̄ валӣнам̣ лесопи на хоти, евам̣ саммадева а̄кот̣итам̣. надӣтал̣а̄ка̄дӣнам̣ тӣраппадесо удакасса а̄карат̣т̣хена кӯлам̣, уннатабха̄вато уггатам̣ кӯлам̣ вийа̄ти уккӯлам̣, бхӯмийа̄ уччат̣т̣ха̄нам̣. вигатам̣ кӯланти виккӯлам̣, нӣчат̣т̣ха̄нам̣. тена̄ха ‘‘уччанӣча’’нти. екам̣ сан̃н̃анти екам̣ патхавӣтисан̃н̃ам̣йева.
182. сатипи сан̇кха̄ранимиттавирахе йа̄диса̄нам̣ нимитта̄нам̣ абха̄вена ‘‘анимитта’’нти вуччати, та̄ни дассетум̣, ‘‘ниччанимитта̄дивирахито’’ти вуттам̣. чатумаха̄бхӯтикам̣ чатумаха̄бхӯтанисситам̣. сал̣а̄йатанапат̣исам̣йуттам̣ чаккха̄йатана̄дисал̣а̄йатанасахитам̣.
183. випассана̄йа пат̣ивипассананти дхамма̄нан̃ча пуна випассанам̣. идха̄ти аттано паччаккхабхӯтайатха̄дхигатамаггапхалам̣ вадатӣти а̄ха – ‘‘арийамагге чева арийапхале ча̄’’ти. упа̄дисесадаратхадассанаттханти саббасо килесупадхийа̄ пахӣна̄йа кхандхопадхи ависит̣т̣ха̄, таппаччайа̄ даратха̄ упа̄дисесадаратха̄, там̣ дассанаттхам̣. йасма̄ висайато га̄масан̃н̃а̄ ол̣а̄рика̄, мануссасан̃н̃а̄ сукхума̄, тасма̄ мануссасан̃н̃а̄йа га̄масан̃н̃ам̣ ниваттетва̄. йасма̄ пана мануссасан̃н̃а̄пи сабха̄гаваттхупариггахато ол̣а̄рика̄, сабха̄гаваттхуто аран̃н̃асан̃н̃а̄ сукхума̄, тасма̄ аран̃н̃асан̃н̃а̄йа мануссасан̃н̃ам̣ ниваттетва̄. патхавӣсан̃н̃а̄диниваттане ка̄ран̣ам̣ хет̣т̣ха̄ суттантаресу ча вуттамева. анупуббена̄ти маггаппат̣ипа̄т̣ийа̄. ниччаса̄ра̄дӣнам̣ саббасо аваттхута̄йа аччантамева сун̃н̃атта̄ аччантасун̃н̃ата̄.
184. сун̃н̃атапхаласама̄паттинти сун̃н̃атавимоккхасса пхалабхӯтатта̄, сун̃н̃ата̄нупассана̄йа васена сама̄паджджитаббатта̄ ча сун̃н̃атапхаласама̄паттинти ладдхана̄мам̣ арахаттапхаласама̄паттим̣. йасма̄ атӣте паччекасамбуддха̄ ахесум̣, ана̄гате бхависсанти, ида̄ни пана буддхаса̄санасса дхарама̄натта̄ паччекабуддха̄ на ваттанти, тасма̄ паччекабуддхаггахан̣ам̣ акатва̄, ‘‘етарахипи буддхабуддхаса̄вакасан̇кха̄та̄’’иччева вуттам̣. на хи буддхаса̄сане дхаранте паччекабуддха̄ бхаванти. сесам̣ сувин̃н̃еййамева.
чӯл̣асун̃н̃атасуттаван̣н̣ана̄йа лӣнаттхаппака̄сана̄ саматта̄.