5. чӯл̣адхаммасама̄да̄насуттаван̣н̣ана̄

468. дхаммоти гахитагахан̣а̄нӣти дхаммо ва̄ хоту итаро ва̄, дхаммоти паггахитагга̄хаппаватта̄ чарийа̄ва. а̄йӯханаккхан̣ети тасса дхаммоти гахитасса паваттанаккхан̣е. сукханти акиччхам̣. тена̄ха ‘‘сукара’’нти. дуккхавипа̄канти анит̣т̣хапхалавипаччанам̣.

469. йатха̄ чаккха̄дӣнам̣ пан̃чаннам̣ индрийа̄нам̣ йатха̄сакам̣ висайаггахан̣ам̣ сабха̄васиддхам̣, евам̣ манасопи. те ча висайа̄ ит̣т̣ха̄ка̄рато гахан̣е на кочи досо, пурисаттабха̄ве на ча те досам̣ паваттентӣти айам̣ тесам̣ саман̣абра̄хман̣а̄нам̣ ладдхӣти а̄ха ‘‘ваттхука̄месупи килесака̄месупи досо наттхӣ’’ти, асса̄детва̄ висайапарибхоге наттхи а̄дӣнаво, таппаччайа̄ на кочи антара̄йоти адхиппа̄йо. па̄табйатам̣ а̄паджджантӣти парибхун̃джанакатам̣ упагаччханти. парибхогаттхо хи айам̣ па̄-саддо каттуса̄дхано ча табйа-саддо, йатха̄ручи парибхун̃джантӣти аттхо. килесака̄мопи асса̄дийама̄но ваттхука̄мантогадхойева, килесака̄мавасена пана несам̣ асса̄детаббата̄ти а̄ха ‘‘ваттхука̄месу килесака̄мена па̄табйата’’нти. килесака̄мена̄ти каран̣аттхе каран̣авачанам̣. па̄табйатам̣ парибхун̃джитаббатанти еттха̄пи каттувасенева аттхо ведитаббо. мол̣им̣ катва̄ти вен̣ибандхавасена мол̣им̣ катва̄. та̄пасапарибба̄джика̄хӣти та̄пасапаббаджджӯпагата̄хи. парин̃н̃ам̣ пан̃н̃апентӣти идам̣ ‘‘паха̄нама̄хам̣сӯ’’ти падассева вевачананти ‘‘паха̄нам̣ саматиккамам̣ пан̃н̃апентӣ’’ти вуттам̣. тена ка̄ма̄ на̄мете аничча̄ дуккха̄ випарин̣а̄мадхамма̄ти йа̄тха̄вато париджа̄нанам̣ идха ‘‘паха̄на’’нти адхиппетам̣, на вина̄бха̄ваматтанти дассети. ма̄лува̄сипа̄т̣ика̄ти ма̄лува̄видалам̣ ма̄лува̄пхале пот̣т̣алика̄. санта̄сам̣ а̄паджджеййа̄ти са̄ле адхиваттхадевата̄йа паваттим̣ гахетва̄ вуттам̣. тада̄ хи тасса̄ евам̣ хоти. ковил̣а̄рапаттасадисехӣти маха̄ковил̣а̄рапаттасан̣т̣ха̄нехи. сан̣т̣ха̄навасена хетам̣ вуттам̣, ма̄лува̄патта̄ пана ковил̣а̄рапаттехи махантатара̄ни чева гханатара̄ни ча хонти. випулабахугханагарупаттата̄йа махантам̣ бха̄рам̣ джанетва̄. са̄ти ма̄лува̄лата̄. огхананти хет̣т̣хато оламбанахетубхӯтам̣ гханабха̄вам̣.

андхаванасубхагаванаггахан̣ам̣ тесам̣ абхилаккхитабха̄вато. на̄л̣икера̄дӣсу тин̣аджа̄тӣсу. кха̄данупалаккхан̣ам̣ упачика̄нам̣ ут̣т̣хаханаггахан̣анти а̄ха ‘‘ут̣т̣хахеййу’’нти. кел̣им̣ каронтӣ вийа̄ти виламбананадӣ вийа кел̣им̣ каронтӣ. ида̄ни ахам̣ там̣ аджджхоттхаринти памодама̄на̄ вийа ито чито ча виппхандама̄на̄ виламбантӣ. сампхассопи сукхо мудуталун̣акомалабха̄вато. дассанампи сукхам̣ гханабахалапаттасам̣хатата̄йа. соманассаджа̄та̄ти пуббе ануссававасена бхаванавина̄сабхайа̄ санта̄сам̣ а̄паджджи, ида̄ни тасса̄ сампаттидассанена палобхита̄ соманассаджа̄та̄ ахоси.

вит̣абхим̣ кареййа̄ти а̄та̄навита̄навасена джат̣ентӣ джа̄лам̣ кареййа. татха̄бхӯта̄ ча гханапаттасан̃чханната̄йа чхаттасадисӣ хотӣти а̄ха ‘‘чхатта̄ка̄рена тит̣т̣хеййа̄’’ти. сакалам̣ руккханти упари саббаса̄кха̄паса̄кхам̣ саббаруккхам̣. бхассама̄на̄ти паливет̣ханавасенева отарама̄на̄. йа̄ва мӯла̄ отин̣н̣аса̄кха̄хӣти ма̄лува̄ бха̄рена онамитва̄ руккхасса йа̄ва мӯла̄ отин̣н̣аса̄кха̄хи пуна абхирухама̄на̄. саббаса̄кха̄ти хет̣т̣ха̄ маджджхе упари ча̄ти сабба̄пи са̄кха̄йо паливет̣хентӣ. сам̣сиббитва̄ джа̄ласанта̄наканийа̄мена джат̣етва̄. евам̣ апара̄парам̣ сам̣сиббанена аджджхоттхарантӣ. саббаса̄кха̄ хет̣т̣ха̄ катва̄ сайам̣ упари т̣хатва̄ маха̄бха̄рабха̄вена ва̄те ва̄ ва̄йанте деве ва̄ вассанте пада̄леййа. са̄кхат̣т̣хакавима̄нанти са̄кха̄пат̣ибаддхам̣ вима̄нам̣. йасма̄ идха саттха̄ра̄ ‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве’’тиа̄дина̄ бхӯтапуббамева ваттху упама̄бха̄вена а̄хат̣ам̣, тасма̄ ‘‘идам̣ пана вима̄на’’нтиа̄ди вуттам̣.

471. бахалара̄гасабха̄воти паччавеккхан̣а̄хи нӣхаритум̣ асаккун̣еййата̄йа балава̄ хутва̄ абхибхаванара̄гадха̄туко. ра̄гаджанти ра̄ганимиттаджа̄там̣. дит̣т̣хе дит̣т̣хе а̄рамман̣ети дит̣т̣хе дит̣т̣хе висабха̄га̄рамман̣е. нимиттам̣ ган̣ха̄тӣти килесуппаттийа̄ ка̄ран̣абхӯтам̣ анубйан̃джанасо нимиттам̣ ган̣ха̄ти, сиккха̄га̄равена пана килесехи нисситам̣ маггам̣ на пат̣ипаджджати, тато ева а̄чарийупаджджха̄йехи а̄н̣аттам̣ дан̣д̣акаммам̣ каротева. тена̄ха ‘‘на твева вӣтиккамам̣ каротӣ’’ти. хаттхапара̄ма̄са̄дӣнӣти – ‘‘ехи та̄ва тайа̄ вуттам̣ майа̄ вуттан̃ча амутра гантва̄ вӣмам̣сисса̄ма̄’’тиа̄дина̄ хаттхаггахан̣а̄дӣни каронто, на карун̣а̄метта̄нида̄навасена. мохаджа̄тикоти бахаламохасабха̄во.

472. камманийа̄мена̄ти пуримаджа̄тисиддхена лобхуссадата̄динийамитена камманийа̄мена. ида̄ни там̣ лобхуссадата̄дим̣ вибха̄гена дассетум̣ ‘‘йасса хӣ’’тиа̄ди а̄раддхам̣. таттха камма̄йӯханаккхан̣ети каммакаран̣авела̄йа. лобхо балава̄ти таджджа̄йа са̄маггийа̄ са̄маттхийато лобхо адхико хоти. алобхо мандоти таппат̣ипаккхо алобхо дуббало хоти. катхам̣ панете лобха̄лобха̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ уджувипаччанӣкабхӯта̄ екаккхан̣е паваттанти? на кхо панетам̣ евам̣ дат̣т̣хаббам̣ ‘‘екаккхан̣е паваттантӣ’’ти, никантиккхан̣ам̣ пана а̄йӯханаккхан̣амева катва̄ евам̣ вуттам̣. еса найо сесесу. парийа̄да̄тунти абхибхавитум̣ на саккоти. йо хи ‘‘евам̣сундарам̣ евам̣випулам̣ евам̣махаггхан̃ча на сакка̄ парасса да̄ту’’нтиа̄дина̄ амуттача̄гата̄дивасена паватта̄йа четана̄йа сампайутто алобхо саммадева лобхам̣ парийа̄да̄тум̣ на саккоти. досамоха̄нам̣ ануппаттийам̣ та̄дисапаччайала̄бхенева адоса̄моха̄ балаванто. тасма̄ти лобха̄доса̄моха̄нам̣ балавабха̄вато алобхадосамоха̄нан̃ча дуббалабха̄ватоти вуттамева ка̄ран̣ам̣ пачча̄масати. соти там̣саман̇гӣ. тена каммена̄ти тена лобха̄диупаниссайавата̄ кусалакаммуна̄. сукхасӣлоти сакхило. тамеваттхам̣ аккодханоти парийа̄йена вадати.

манда̄ алобха̄доса̄ лобхадосе парийа̄да̄тум̣ на сакконти, амохо пана балава̄ мохам̣ парийа̄да̄тум̣ саккотӣти евам̣ йатха̄рахам̣ пат̣хамава̄ре вуттанайенева атидесаттхо ведитаббо. пуриманайенева̄ти пуббе вуттанайа̄нуса̄рена. дут̣т̣хоти кодхано. дандхоти мандаман̃н̃о. сукхасӣлакоти сукхасӣло.

еттха ча лобхавасена, досамоха-лобхадоса-лобхамоха-досамоха-лобхадосамохавасена̄ти тайо екака̄, тайо дука̄, еко тикоти лобха̄диуссадавасена акусалапаккхе ева сатта ва̄ра̄, татха̄ кусалапаккхе алобха̄диуссадавасена̄ти чуддаса ва̄ра̄ лаббханти. таттха алобхадосамоха̄, алобха̄досамоха̄, алобхадоса̄моха̄ балавантоти а̄гатехи кусалапаккхе татийадутийапат̣хамава̄рехи досуссадамохуссададосамохуссадава̄ра̄ гахита̄ ева хонти. татха̄ акусалапаккхе лобха̄доса̄моха̄, лобхадоса̄моха̄, лобха̄досамоха̄ балавантоти а̄гатехи татийадутийапат̣хамава̄рехи адосуссадаамохуссадаадоса̄мохуссадава̄ра̄ гахита̄ ева̄ти акусалакусалапаккхесу тайо тайо ва̄ре антогадхе катва̄ ат̣т̣хева ва̄ра̄ дассита̄. йе пана убхайасаммиссата̄васена лобха̄лобхуссадава̄ра̄дайо апаре екӯнапан̃н̃а̄са ва̄ра̄ ка̄мам̣ дассетабба̄, тесам̣ асамбхавато ева на дассита̄. на хи ‘‘екасмим̣ санта̄не антарена аваттхантарам̣ лобхо ча балава̄ алобхо ча̄’’тиа̄ди йуджджати. пат̣ипаккхавасена ва̄пи етесам̣ балавадуббалабха̄во сахаджа̄тадхаммавасена ва̄. таттха лобхасса та̄ва пат̣ипаккхавасена анабхибхӯтата̄йа балавабха̄во, татха̄ досамоха̄нам̣ адоса̄мохехи. алобха̄дӣнам̣ пана лобха̄дианабхибхаванато. саббесан̃ча сама̄наджа̄тийасамадхибхуййа паваттивасена сахаджа̄тадхаммато балавабха̄во. тена вуттам̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣ (ма. ни. ат̣т̣ха. 2.472) – ‘‘лобхо балава̄, алобхо мандо. адоса̄моха̄ балаванто, досамоха̄ манда̄’’тиа̄ди, со ча несам̣ мандабалавабха̄во пуримӯпаниссайато татха̄ а̄сайасса парибха̄витата̄йа ведитаббо. тенева̄ха ‘‘камманийа̄мена̄’’ти. сесам̣ вуттанайатта̄ сувин̃н̃еййамева̄ти.

чӯл̣адхаммасама̄да̄насуттаван̣н̣ана̄йа лӣнаттхаппака̄сана̄ саматта̄.